Uniwersytet Marii Curie – Skłodowskiej 

Wydział Humanistyczny 

Zakład Logopedii i Językoznawstwa Stosowanego  

 

INFORMATOR O STUDIACH 

 
  

LOGOPEDIA Z AUDIOLOGIĄ

  

Studia stacjonarne pierwszego stopnia 

 
 
 

NA ROK 2010/2011 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 

 

2 

 
 
Opracowanie: Prof. dr hab. Stanisław Grabias 
 

 

  Prof. dr hab. Tomasz Woźniak 

 

 

  Dr Urszula Mirecka 

 

 

  Dr Joanna Stasiak 

                          Dr Marta Wysocka 

 

 

Spis treści 

I. Logopedia jako samodzielny unikatowy kierunek studiów w UMCS. 

 

 

II. Standardy kształcenia. 

 

III. Plan studiów 

 

IV. Programy autorskie – studia pierwszego stopnia. 

A. Przedmioty kształcenia podstawowego i kierunkowego – 

specjalność główna.  

Przedmioty podstawowe: 

1.

 

Teoria zaburzeń mowy. 

2.

 

Metody statystyczne. 

3.

 

Anatomia i fizjologia człowieka; biologiczne podstawy mowy. 

4.

 

Neurologia z elementami pediatrii. 

5.

 

Psychiatria z elementami geriatrii. 

6.

 

Ortodoncja. 

7.

 

Nauka o języku. 

8.

 

Fonologia i fonetyka artykulacyjna. 

9.

 

Psycholingwistyka. 

10.

 

Neuropsychologia. 

Przedmioty kierunkowe: 

1.

 

Dyslalia. 

2.

 

Dyzartria. 

3.

 

Zaburzenia płynności mówienia. 

4.

 

Afazja. 

5.

 

Specyficzne zaburzenia rozwoju języka. 

6.

 

Trudności w czytaniu i pisaniu. 

7.

 

Oligofazja i zaburzenia mowy w złożonych zespołach 

chorobowych. 

8.

 

Zaburzenia mowy w demencji. 

 

 

4 

 

B.  Przedmioty kształcenia kierunkowego – specjalność dodatkowa: 

1.

 

Akustyka mowy. 

2.

 

Podstawy akustyki. 

3.

 

Psychoakustyka. 

4.

 

Fonetyka audytywna. 

5.

 

Foniatria. 

6.

 

Surdologopedia. 

7.

 

Podstawy techniki medycznej. 

8.

 

Patologia narządu słuchu. 

9.

 

Badania przesiewowe słuchu. 

10.

 

Audiometria tonalna i słowna. 

11.

 

 Audiometria behawioralna. 

12.

 

Audiometria elektrofizjologiczna. 

13.

 

Centralne zaburzenia słuchu. 

14.

 

Diagnostyka różnicowa zaburzeń słuchu. 

15.

 

Hałas a narząd słuchu.  

16.

 

Aparaty słuchowe. 

17.

 

Implanty słuchowe. 

18.

 

Otoneurologia. 

19.

 

Wychowanie słuchowe. 

 

C. Przedmioty kształcenia nauczycielskiego: 

1.

 

Psychologia. 

2.

 

Pedagogika. 

3.

 

Emisja głosu. 

4.

 

Technika mówienia. 

5.

 

Dydaktyka logopedii. 

6.

 

Dydaktyka audiofonologii. 

 

D. Przedmioty fakultatywne: 

1.

 

Neurolingwistyka 

2.

 

Schizofazja. 

3.

 

Socjolingwistyka; problemy multilingwizmu. 

 

5 

4.

 

Logorytmika i umuzykalnienie. 

5.

 

Język migowy. 

6.

 

Kultura języka. 

7.

 

Daktylografia. 

8.

 

Fonogesty. 

9.

 

Techniki NLP w terapii dysortografii. 

10.

 

Chirurgiczne metody leczenia zaburzeń słuchu. 

11.

 

Szumy uszne. 

12.

 

Metody wspomagające diagnostykę słuchu. 

13.

 

Komunikacja językowa. 

14.

 

Alternatywne metody porozumiewania się. 

15.

 

Zaburzenia połykania 

16.

 

Pierwsza pomoc przedmedyczna  

17.

 

Nauka mowy przełykowej u osób po laryngektomii  

18.

 

Autyzm  

19.

 

Zaburzenia głosu  

20.

 

Terapia mowy i głosu osób laryngektomowanych  

 

 

 

V. Zakład Logopedii i Językoznawstwa Stosowanego UMCS z Pracownią 

Logopedyczną – studia i pracownicy. 

 

 

 

 

 

6 

 

I. Logopedia jako samodzielny unikatowy kierunek studiów w 

UMCS. 

 

 

 

W  grudniu  2006  roku  Minister  Nauki  i  Szkolnictwa  Wyższego  podjął  decyzję  o 

utworzeniu nowego kierunku studiów o nazwie „Logopedia z audiofonologią” i uprawnił do 

prowadzenia tego kierunku Wydział Humanistyczny UMCS. 

 

Jasne  jest,  że  decyzja  ta  nie  była  sprawą  przypadku,  lecz  wynikiem  rozwoju  badań 

naukowych,  prowadzonych  przez  pracowników  Zakładu  Logopedii  i  Językoznawstwa 

Stosowanego. Jest też wyrazem organizowania się środowiska logopedycznego w całym kraju 

i ogólnego rozwoju refleksji naukowej nad zaburzeniami mowy. 

 

Rola  UMCS  w  tym  dziele  była  zasadnicza.  To  w  naszym  Uniwersytecie  czterdzieści 

lat temu powstało pierwsze i jak dotąd jedyne czasopismo naukowe „Logopedia” (w tym roku 

wyjdzie  35  tom  rocznika)  i  rozpoczęło  działalność  Polskie  Towarzystwo  Logopedyczne. 

Wydarzenia te, związane z osobą profesora Leona Kaczmarka, skutecznego propagatora idei 

rozwoju  polskiej  logopedii,  zogniskowały  działania  rozmaitych  środowisk  w  Kraju. 

Rozpoczęły  się  szkolenia  logopedów  na  kursach  rozmaitego  typu,  a  następnie  na  studiach 

podyplomowych. Powstały wkrótce w UMCS Zakład Logopedii był przez długi czas jedynym 

ośrodkiem naukowym w Polsce prowadzącym te szkolenia. 

 

W ciągu ostatnich dwudziestu lat powstały następne ośrodki, zajmujące się badaniami 

naukowymi  i  kształceniem  logopedów:  najpierw  Zakład  Logopedii  w  Uniwersytecie 

Gdańskim,  potem  w  Akademii  Pedagogiki  Specjalnej  w  Warszawie  i  Akademii 

Pedagogicznej  w  Krakowie.  Ostatnio  także  w  Uniwersytecie  Warszawskim.  Wszystkie  te 

ośrodki  prowadzą  kwalifikacyjne  studia  podyplomowe,  a  niektóre  z  nich  także  specjalności 

logopedyczne  na  dziennych  studiach  polonistycznych  lub  pedagogicznych.  Warto  też 

zaznaczyć, że jako pierwsza w kraju powstała specjalność logopedyczna na polonistycznych 

studiach w UMCS. Ostatnie lata to także nowy okres w refleksji naukowej nad zaburzeniami 

mowy  związany  mocno  z  ogromnym  rozwojem  wiedzy  nad  komunikacją  społeczną, 

rozwojem  neurobiologii  i  niektórych  dyscyplin  medycznych,  szczególnie  audiologii, 

neurologii i psychiatrii. 

 

Proponowany  obecnie  studentom  kierunek  „Logopedia  z  audiologią”  jest  już 

kierunkiem  samodzielnych  studiów  logopedycznych.  Program  kierunku  został  opracowany 

zgodnie  z  najnowszymi  standardami  kształcenia,  wymaganymi  przez  Radę  Główną 

 

7 

Szkolnictwa  Wyższego,  która  program  ten  oceniła  i  przyjęła.  Jest  on  wynikiem  współpracy, 

jaka od kilku lat istnieje między Zakładem Logopedii i Językoznawstwa Stosowanego UMCS 

i Instytutem Fizjologii i Patologii Słuchu w Warszawie, którego twórcą i dyrektorem jest prof. 

dr  hab.  Henryk  Skarżyński.  Pomysł  utworzenia  tego  typu  studiów  zrodził  się  w  trakcie 

rozmowy  kierownika  Zakładu  Logopedii  i  Językoznawstwa  Stosowanego  UMCS 

(podpisanego  niżej)  i  prof.  Henryka  Skarżyńskiego  na  zjeździe  Polskiego  Towarzystwa 

Logopedycznego  w  Lublinie.  Zespoły  naukowe  tych  dwu  instytucji  opracowały  program 

studiów, uwzględniający polskie osiągnięcia w kształceniu logopedów i formy kształcenia na 

ś

wiecie.  Formuła  „logopedia  z  audiologią”  obowiązuje  od  pewnego  czasu  w  Stanach 

Zjednoczonych. 

 

Logopedia  ukształtowała  się  ostatecznie  jako  dyscyplina  wiedzy,  zajmująca  się 

diagnozowaniem  zachowań  ludzkich  i  niesieniem  pomocy  pojedynczym  osobom  w 

następujących sytuacjach:  

- kiedy człowiek nie jest w stanie nauczyć się języka (bo jest pozbawiony słuchu; bo 

słysząc nie słyszy dźwięków mowy; bo przyszedł na świat z upośledzeniem umysłowym), 

- kiedy znając język, nie jest w stanie go dostatecznie sprawnie używać (bo przyszedł 

na  świat  z  anomaliami  w  budowie  narządów  mowy;  bo  się  jąka;  bo  wreszcie  udziałem  jego 

ż

ycia jest porażenie mózgowe),  

- kiedy w wyniku przeróżnych zdarzeń rozpadł się w umyśle język i wiedza o świecie 

(bo  nastąpiło  mechaniczne  uszkodzenie  mózgu;  bo  pojawiła  się  choroba  psychiczna;  bo 

dosięgła człowieka choroba Alzheimera). 

Łatwo  zauważyć,  że  w  polu  działań  logopedy  (zarówno  badacza,  jak  i  praktyka) 

znajduje  się  wiedza  lingwistyczna  (o  systemie  językowym  i  o  komunikacji),  biologiczna 

(związana  z  naukami  medycznymi  –  anatomią,  audiologią,  neurologią,  psychiatrią),  wiedza 

psychologiczna  (neuropsychologia,  psycholingwistyka)  oraz  pedagogiczna,  dająca  podstawy 

postępowania terapeutycznego z dzieckiem i osobą dorosłą. 

Ż

adna  z  tych  dyscyplin,  rozpatrywana  oddzielnie,  nie  pozwala  na  kompetentną 

diagnozę  zachowań  ludzkich  związanych  z  językiem,  a  tym  bardziej  na  budowanie 

programów  terapii  zaburzeń  języka  i  mowy.  Lingwistyka  zajmuje  się  budową  systemu 

językowego,  psycholingwistyka  –  realnością  modeli  lingwistycznych  w  umysłach  ludzkich, 

nauki  medyczne  –  biologicznymi  uwarunkowaniami  komunikacji,  pedagogika  –  metodami 

wzbogacania  środków  językowych.  Logopedzie  potrzebna  jest  wiedza  o  języku  i 

komunikacji,  tworzona  przez  wszystkie  wymienione  dyscypliny  oraz  wiedza  na  temat 

 

8 

postępowania  diagnostycznego  i  terapeutycznego,  uwzględniająca  również  wieloletnie 

doświadczenia zawarte w upowszechnionej praktyce. 

Proponowany  kierunek  studiów,  łącząc  w  jedną  całość  dotychczasową  wiedzę 

logopedyczną, osiągnięcia lingwistyki, dyscyplin medycznych i psychologii, przyczyni się do 

rozwoju  badań  nad  poznawczymi  i  interakcyjnymi  możliwościami  człowieka.  Pozwoli 

stworzyć  pełny  model  zaburzeń  mowy  i  dokonać  interpretacji  poszczególnych  zaburzeń  z 

wielu perspektyw. 

Całościowa  wiedza  o  zaburzeniach  mowy  staje  się  konieczna  dla  specjalisty, 

budującego programy terapii osób z zaburzeniami sprzężonymi. Nie jest to obecnie, niestety, 

regułą w praktyce logopedycznej. I tak np. logopeda kształtujący język u upośledzonych osób 

niesłyszących  ma  aktualnie  nikłe  pojęcie  na  temat  audiologicznych  uwarunkowań  rozwoju 

mowy. 

Zatwierdzony  przez  Ministra  Nauki  i  Szkolnictwa  Wyższego  program  naszego 

kierunku  zawierał  standardy  kształcenia  oraz  plan  studiów  wraz  z  siatką  godzin 

dydaktycznych.  Zgodnie  z  wymogami  Rady  Głównej  Szkolnictwa  Wyższego  program 

przewiduje  kształcenie  na  dwu  poziomach:  na  poziomie  sześciosemestralnych  studiów 

licencjackich, a następnie na poziomie czterosemestralnych studiów magisterskich. 

W planie studiów licencjackich przewidzieliśmy 2220 godzin zajęć, w tym 600 godzin 

na specjalność główną, dotyczącą logopedii i 405 godzin na przedmioty z zakresu audiologii. 

Pozostałe  godziny  przeznaczamy  na  przedmioty  fakultatywne  (240  godzin),  praktyki 

pedagogiczne (180 godzin), terapię kliniczną (45 godzin), przedmioty ogólne (330 godzin) i 

przedmioty kształcenia pedagogicznego (360 godzin). 

Przedmioty kierunkowe obydwu specjalności dotyczą podstawowych zaburzeń mowy: 

afazji  (w  związku  z  mechanicznymi  uszkodzeniami  mózgu),  dyzartrii  (w  związku  z 

porażeniem  mózgowym),  dysglosji  i  dyslalii  (zaburzenia  wymowy),  jąkania  i  zaburzeń 

płynności  mówienia,  trudności  w  czytaniu  i  pisaniu,  oligofazji  (zaburzeń  mowy  w 

upośledzeniach  umysłowych),  zaburzeń  mowy  w  demencji  (np.  w  chorobie  Alzheimera), 

surdologopedii  (zaburzenia  mowy  w  głuchocie).  Wyposażą  także  studentów  w  umiejętność 

diagnozowania zaburzeń słuchu. 

Na studia magisterskie przeznaczyliśmy 

1050

 godzin zajęć. Osoba kończąca te studia 

będzie  wyposażona  w  najnowocześniejszą  wiedzę  na  temat  diagnozowania  dysfunkcji 

biologicznych  oraz  metodyczną  wiedzę  o  sposobach  rehabilitacji  zaburzeń  mowy  i  słuchu. 

Absolwent  studiów  licencjackich  będzie  w  pełni  przygotowany  do  podjęcia  pracy  w 

przedszkolach.  Szkołach  podstawowych  i  gimnazjach  oraz  w  otwartych  placówkach  służby 

 

9 

zdrowia,  absolwent  studiów  magisterskich  zaś  w  placówkach  kształcenia  specjalnego  i 

klinikach  medycznych.  Ponadto  dyplom  studiów  magisterskich  umożliwi  otwieranie 

prywatnej praktyki logopedycznej.  

Trzeba koniecznie dodać, że poziom kompetencji absolwentów proponowanych przez 

nas  studiów  magisterskich  znacznie  przekracza  podstawowe  wymagania  programowe 

przewidziane  w  europejskich  standardach  kształcenia  logopedów.  Możemy  sobie  na 

podwyższenie  standardów  pozwolić,  bo  Zakład  Logopedii  i  Językoznawstwa  Stosowanego 

UMCS  jest  największym  tego  typu  zespołem  badawczym  w  Polsce  (3  profesorów,  13 

doktorów  –  w  tym  dwóch  tuż  przed  habilitacją),  a  Instytut  Fizjologii  i  Patologii  Słuchu  w 

Warszawie (3 profesorów, 6 doktorów) osiągnął światową renomę w zakresie chirurgicznych 

metod leczenia zaburzeń słuchu (wszczepianie implantów słuchowych), także w opracowaniu 

metod i narzędzi przesiewowego badania słuchu dzieci tuż po urodzeniu. 

 

Oto  wykaz  osób  tworzących  minimum  kadrowe  licencjackich  studiów  „logopedii  z 

audiologią” UMCS: 

Pracownicy Zakładu Logopedii i Językoznawstwa Stosowanego  

UMCS i Instytutu Fizjologii i Patologii Słuchu w Warszawie 

1.

 

Pracownicy samodzielni: 

- Prof. dr hab. Stanisław Grabias UMCS 

- Prof. dr hab. Tomasz Woźniak UMCS 

- dr hab. n. med. Andrzej Czernikiewicz UMCS 

- Prof. dr hab. n. med. Henryk Skarżyski IFiPS 

- dr hab. n. med. Krzysztof Kochanek UMCS  

2.

 

Pracownicy ze stopniem doktora: 

- dr Jolanta Panasiuk UMCS 

- dr Marek Kurkowski UMCS 

- dr Urszula Mirecka UMCS 

- dr Urszula Jęczeń UMCS 

- dr Aneta Domagała UMCS 

- dr Wanda Kostecka UMCS 

- dr Helena Borowiec – UMCS 

- dr Ewa Muzyka – UMCS 

- dr Joanna Stasiak – UMCS 

- dr Anita Trochymiuk – UMCS 

 

10 

- dr n. med. Anna Geremek – IFiPS 

- dr n. med. Andrzej Senderski - IFiPS 

 

 

 

 

 

 

 

 

Prof. dr hab. Stanisław Grabias 

 

 

11 

 

II. STANDARDY KSZTAŁCENIA  

 

/STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA/ 

 
 

1. USTALENIA OGÓLNE. 

 

Studia kończą się nadaniem tytułu zawodowego licencjanta.  

Studia  trwają  nie  mniej  niż  6  semestrów.  Liczba  godzin  zajęć  nie  powinna  być 

mniejsza  niż  1800  dla  specjalności  głównej  –  logopedii  i  400  godzin  dla  specjalności 

dodatkowej  –  audiologii.  Liczba  punktów  ECTS  powinna  wynosić  180,  w  tym  140  dla 

logopedii i 40 dla audiologii. 

 

2. KWALIFIKACJE ABSOLWENTA. 

 

Absolwent  studiów  powinien  być  w  pełni  przygotowany  do  diagnozowania  i 

prowadzenia  terapii  zaburzeń  mowy  i  słuchu  na  poziomie  poradnictwa  ogólnego  w 

placówkach oświatowych (przedszkolach, masowych szkołach podstawowych i gimnazjach) i 

placówkach  służby  zdrowia  typu  ambulatoryjnego  (poradnie  logopedyczne,  poradnie 

audiologiczne,  foniatryczne,  otolaryngologiczne),  domach  pomocy  społecznej.  Powinien 

posiąść  praktyczne  umiejętności  kształtowania  i  korygowania  emisji  głosu  oraz  techniki 

mówienia, co umożliwi mu pracę logopedy także w rozgłośniach radiowych i telewizyjnych, 

placówkach kulturalnych i innych zatrudniających ludzi zawodowo posługujących się głosem. 

Absolwent  studiów  otrzymuje  przygotowanie  zawodowe  spełniające  europejskie  standardy 

kształcenia  logopedów,  określone  przez  CPLOL  (Comite  Permanent  de  Liaison  des 

Orthophonistes-Logopedes  de  L’Union  Europeenne  –  Komitet  Stałych  Związków 

Ortofonistów-Logopedów Unii Europejskiej). 

Ukończenie specjalności nauczycielskiej w ramach proponowanego kierunku studiów 

przygotowuje  absolwenta  do  pracy  w  charakterze  nauczyciela  –  logopedy  i  audiologa. 

Absolwent  będzie  zdolny  do  pełnienia  funkcji  wychowawczych  i  opiekuńczych,  wspierania 

rozwoju  uczniów  i  zaspokajania  ich  szczególnych  potrzeb  edukacyjnych,  także  w  ramach 

nauczania indywidualnego. Będzie prezentował postawy szacunku dla innych, wrażliwości na 

potrzeby ludzi, szczególnie osób niepełnosprawnych. 

W swoim postępowaniu będzie się kierował zasadami etyki oraz ustaleniami Kodeksu 

Etyczno-Zawodowego Logopedy. 

 

12 

Absolwent  będzie  przygotowany  do  współpracy  z  nauczycielami,  psychologami, 

pedagogami, 

lekarzami 

(audiologami, 

foniatrami, 

otolaryngologami, 

pediatrami, 

psychiatrami, 

neurologami). 

Powinien 

posiadać 

umiejętności 

posługiwania 

się 

interdyscyplinarną  wiedzą  dotyczącą  biologicznych,  psychologicznych  i  lingwistycznych 

prawidłowości  funkcjonowania  człowieka  (szczególnie  w  zakresie  zachowań  językowych), 

patologii mowy i słuchu, terapii i rehabilitacji. 

Absolwent  będzie  posługiwał  się  technologią  informacyjną  w  zakresie  ogólnym,  a 

także umiał wykorzystać ją w procesie diagnostyczno-terapeutycznym. 

Winien  znać  język  obcy  na  poziomie  zaawansowanym  (biegłość  językowa  B2 

Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego Rady Europy). 

Absolwent  powinien  być  przygotowany  do  ustawicznego  kształcenia  i  rozwoju 

zawodowego oraz podjęcia studiów drugiego stopnia. 

 

3. RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA. 

 

3. 1. 

Grupy treści kształcenia, minimalna liczba godzin zajęć zorganizowanych 

oraz minimalna liczba punktów ECTS. 

 

 

 

godziny 

ECTS 

A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH 

360 

32,5 

B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH 

     B. 1. SPECJALNOŚĆ GŁÓWNA 

     B. 2. SPECJALNOŚĆ DODATKOWA 

 

240 

405 

 

23,5 

35 

Razem  

1005 

91 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

13 

3.2.  Składniki  treści  kształcenia  w  grupach,  minimalna  liczba  zajęć 

zorganizowanych oraz minimalna liczba punktów ECTS. 

 

 

godziny 

ECTS 

A.

 

GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH 

Treści kształcenia w zakresie: 

360 

32,5 

1. Metodologia badań naukowych 

60 

2. Nauki biomedyczne 

105 

3. Lingwistyka 

120 

4. Nauki behawioralne 

75 

B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH 

Treści kształcenia w zakresie: 

645 

58,5 

     B. 1. SPECJALNOŚCI GŁÓWNEJ 

240 

23,5 

 Zaburzenia mowy 

 

1. Afazja 

2. Dyzartria 

3. Specyficzne zaburzenia rozwoju języka 

4. Dyslalii 

5. Zaburzenia płynności mówienia 

6. Trudności w czytaniu i pisaniu 

7.  Oligofazja  i  zaburzenia  mowy  w  złożonych  zespołach 

chorobowych 

8. Zaburzenia mowy w demencji 

 

     B. 2. SPECJALNOŚCI DODATKOWEJ 

405 

35 

Akustyka mowy

 

 

Podstawy akustyki

 

Psychoakustyka

 

Fonetyka audytywna

 

Foniatria

 

Surdologopedia

 

 

14 

Podstawy techniki medycznej

 

Patologia narządu słuchu

 

Badania przesiewowe słuchu

 

Audiometria tonalna i słowna

 

Audiometria behawioralna

 

Audiometria elektrofizjologiczna

 

Centralne zaburzenia słuchu

 

Diagnostyka różnicowa zaburzeń słuchu

 

Hałas a narząd słuchu

 

Aparaty słuchowe

 

Implanty słuchowe

 

Otoneurologia

 

Wychowanie słuchowe    

 

Razem  

1005 

91 

 

4. WYSZCZEGÓLNIENIE TREŚCI I EFEKTÓW KSZTAŁCENIA. 

 

A.

 

Grupa treści podstawowych. 

1.

 

Kształcenie w zakresie metodologii badań naukowych. 

Treści  kształcenia:  Poznawcza  i  interakcyjna  rola  języka.  Istota  języka  w 

ujęciu  strukturalnym,  generatywnym  i  socjolingwistycznym.  Perspektywy  opisu 

zaburzeń  mowy:  przyczynowe  i  objawowe  klasyfikacje  zaburzeń.  Logopedyczna 

klasyfikacja  zaburzeń  mowy.  Zaburzenia  mowy  związane  z  trudnościami 

realizacyjnymi,  z  niewykształconymi  sprawnościami  percepcyjnymi,  z  rozpadem 

systemu  komunikacyjnego.  Planowanie  i  organizacja  badań  statystycznych.  Rodzaje 

badań  statystycznych  i  ich  etapy.  Zasady  statystycznego  opracowania  materiału. 

Problematyka  badań  reprezentacyjnych  wnioskowania  statystycznego.  Weryfikacja 

hipotez statystycznych. Statystyczne programy komputerowe. 

Efekty kształcenia – umiejętności i kompetencje:  Postrzeganie zaburzeń mowy 

w  ramach  ogólnej  teorii  wyznaczonej  spójnością  pojęć.  Umiejętność  wyznaczania 

relacji między  biologicznymi i umysłowymi czynnościami ludzkimi a zachowaniami 

interakcyjnymi.  Znajomość  typologii  zaburzeń  mowy  i  umiejętność  dokonywania 

 

15 

charakterystyki  każdego  zaburzenia.  Umiejętność  przeprowadzania  i  interpretacji 

badań statystycznych w populacji osób z zaburzeniami mowy. 

 

2.

 

Kształcenie w zakresie nauk biomedycznych. 

Treści  kształcenia:  Anatomia  i  fizjologia  narządów  związanych  z  mową. 

Anatomia  i  fizjologią  obwodowego  układu  nerwowego.  Rozwój  filogenetyczny  i 

ontogenetyczny  człowieka.  Ewolucja  układu  nerwowego  a  rozwój  mowy.  Zespoły 

zaburzeń neurologicznych. Pediatria i neurologia dziecięca. Kryteria diagnostyczne w 

psychiatrii.  Zaburzenia  osobowości,  zaburzenia  afektywne  i  lękowe.  Charakterystyka 

kliniczna  schizofrenii.  Zaburzenia  psychiczne  dzieci  i  młodzieży.  Podstawowe 

zagadnienia psychogeriatrii. Podstawy ortodoncji. Wady zgryzu a wady wymowy. 

Efekty  kształcenia  –  umiejętności  i  kompetencje:  Posługiwanie  się  wiedzą 

dotyczącą  anatomii  i  fizjologii  człowieka  w  badaniu  zachowań  językowych  – 

prawidłowych i patologicznych. Umiejętność ogólnej oceny funkcjonowania pacjenta 

ze  schorzeniami  neurologicznymi.  Umiejętność  dokonania  wstępnej  diagnozy 

problemów pacjentów psychiatrycznych. Zdolność współpracy z lekarzami medycyny 

i  innymi  pracownikami  służby  zdrowia  w  zakresie  problemów  diagnostycznych  i 

terapeutycznych osób z zaburzeniami mowy. 

 

3.

 

Kształcenie w zakresie lingwistyki. 

Treści  kształcenia:  Podstawowe  wiadomości  o  systemie  językowym  i 

poziomach  jego  organizacji:  fonologicznym,  morfologicznym  i  syntaktycznym.  Opis 

fonologiczny  języka  polskiego.  Artykulacyjna  klasyfikacja  głosek  języka  polskiego. 

Procesy  w  ciągu  fonicznym.  Czynniki  prozodyczne  mowy.  Zasady  transkrypcji 

fonetycznej.  Kategorie  morfologiczne.  Procesy  słowotwórcze  polszczyzny.  Analiza 

morfologiczna  a  analiza  słowotwórcza.  Opis  leksykologiczny.  Składnia  języka 

polskiego. 

Efekty  kształcenia  –  umiejętności  i  kompetencje:  Umiejętność  wykorzystania 

wiedzy  z  zakresu  fonologii  i  fonetyki  artykulacyjnej  w  terapii  logopedycznej. 

Kompetencja w dokonywaniu analiz językowych (morfologicznych, słowotwórczych, 

leksykalnych, składniowych) różnych typów tekstów. 

 

 

 

 

16 

4.

 

Kształcenie w zakresie nauk behawioralnych. 

Treści  kształcenia:  Podstawowe  pojęcia  psycholingwistyki.  Koncepcje  i 

modele  przyswajania  języka.  Biologiczne  i  społeczne  uwarunkowania  mowy.  Stadia 

rozwoju  mowy.  Kompetencja  językowa  a  kompetencja  komunikacyjna.  Język  a 

myślenie. Słownik umysłowy. Związek psychiki z mózgiem. Asymetria funkcjonalna 

półkul  mózgowych.  Klasyfikacje  zaburzeń  neuropsychologicznych.  Przejawy 

kliniczne neuroplastyczności. Podstawy diagnozy i terapii neuropsychologicznej. 

Efekty  kształcenia  –  umiejętności  i  kompetencje:  Nabycie  wiedzy  na  temat 

rozwoju  i  kształtowania  się  mowy.  Umiejętność  oceny  poziomu  rozwoju  mowy  na 

podstawie  analizy  zachowań  niewerbalnych  oraz  form  i  struktur  językowych 

zawartych  w  tekstach.  Opanowanie  podstaw  neuropsychologii.  Umiejętność 

wykorzystania  wiedzy  neuropsychologicznej  w  programowaniu  postępowania 

logopedycznego. 

 

 

B. Grupa treści kierunkowych. 

1. Kształcenie w zakresie specjalności głównej – logopedii. 

Treści  kształcenia:  Zaburzenia  mowy.  Klasyfikacje  zaburzeń  mowy  –  ogólne  i 

szczegółowe (w obrębie poszczególnych jednostek). Etiologia, obraz kliniczny i diagnoza 

afazji,  dyzartrii,  specyficznych  zaburzeń  rozwoju  języka,  dyslalii,  zaburzeń  płynności 

mówienia,  trudności  w  czytaniu  i  pisaniu,  oligofazji,  zaburzeń  mowy  w  złożonych 

zespołach  chorobowych  oraz  w  demencji.  Strategie  postępowania  terapeutycznego  w 

wymienionych zaburzeniach mowy. 

Efekty  kształcenia  –  umiejętności  i  kompetencje:  Umiejętność  rozpoznawania, 

diagnozowania  i  różnicowania  zaburzeń  mowy.  Wykorzystanie  wiedzy  o  zaburzeniach 

mowy w planowaniu i prowadzeniu terapii. 

 

2. Kształcenie w zakresie specjalności dodatkowej – audiologii. 

Treści  kształcenia:  Podstawy  audiologii.  Podstawowe  pojęcia  z  akustyki 

mowy.  Wybrane  programy  komputerowe  akustycznej  analizy  dźwięków.  Podstawy 

foniatrii.  Fonetyka  audytywna;  współczesne  modele  percepcji  mowy;  odsłuch  i 

transkrypcja  tekstów.  Surdologopedia  –  zaburzenia  mowy  u  osób  z  uszkodzonym 

narządem słuchu. Metody wychowania językowego dzieci niesłyszących. Diagnostyka 

różnicowa zaburzeń słuchu. Badania przesiewowe słuchu. 

 

17 

Efekty  kształcenia  –  umiejętności  i  kompetencje:  Umiejętność  interpretacji 

wizualnej  formy  zapisu  sygnału  mowy.  Umiejętność  interpretacji  słuchowej  sygnału 

mowy  w  normie  i  w  przypadkach  wad  wymowy.  Umiejętność  diagnozy  poziomu 

opanowania  sprawności  językowych  i  komunikacyjnych  przez  osoby  z  różnymi 

ubytkami słuchu. Poznanie zasad programowania terapii surdologopedycznej. 

 

5.

 

PRAKTYKI. 

 

Praktyki powinny obejmować co najmniej 180 godzin praktyk pedagogicznych 

(10  pkt.  ECTS)  i  45  godzin  terapii  logopedycznej  (4  pkt.  ECTS).  Praktyki 

pedagogiczne  przygotowują  do  pracy  logopedy  i  audiologa  z  osobami,  u  których 

występują:  trudności  w  czytaniu  i  pisaniu,  zaburzenia  głosu,  uszkodzenia  narządu 

słuchu,  zaburzenia  płynności  mówienia,  specyficzne  zaburzenia  rozwoju  języka, 

dyslalia.  Są  to  zaburzenia  stanowiące  problem  w  edukacji,  gdyż  dotyczą  głównie 

dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym.  

 

Celem  praktyk  pedagogicznych    jest  również  zaznajomienie  studentów  z 

funkcjonowaniem  placówek  oświatowych:  stroną  organizacyjno-administracyjną  oraz 

całokształtem  zagadnień  związanych  procesem  wychowawczym,  dydaktycznym, 

opiekuńczym i terapeutycznym, szczególnie w przypadku dzieci mających zaburzenia 

mowy, czytania i pisania. 

Praktyka  ma  charakter  asystencki.  Biorą  w    niej  udział:  student,  dyrektor 

placówki,  nauczyciel  lub  logopeda  będący  opiekunem  praktyk  oraz  opiekun 

dydaktyczny  praktyk  działający  z  ramienia  uczelni,  który  organizuje  metodycznie 

praktykę  oraz  zalicza  ją  na  podstawie  analizy  dzienniczka  praktyk  lub  innych 

dokumentów stwierdzających odbycie praktyki.  

 

Plan praktyk: 

 

I rok 

Semestr II 

36 godzin 

(2 tygodnie) 

Luty-Marzec 

Przedszkola 

II rok 

Semestr III 

54 godzin 

(3 tygodnie) 

Wrzesień 

Szkoły Podstawowe 

II rok 

Semestr IV 

36 godzin 

(2 tygodnie) 

Luty-Marzec 

Szkoły Integracyjne 

 

18 

III rok 

Semestr V 

54godzin 

(3 tygodnie) 

Wrzesień 

Placówki kształcenia specjalnego.  

Poradnie psychologiczno-

pedagogiczne 

 

Terapia  logopedyczna  powinna  przygotowywać  do  pracy  z  osobami 

dotkniętymi: afazją, dyzartrią, oligofazją, demencją oraz pacjentami po laryngektomii 

i zaburzeniami połykania. 

 

6. INNE WYMAGANIA. 

 

6. 1. 

Programy  nauczania  powinny  przewidywać  zajęcia  z  zakresu  kształcenia 

ogólnego w wymiarze minimum 330 godzin: 

•

 

język obcy (120 godzin; 8 pkt. ECTS) 

•

 

informatyka i informacja naukowa (60 godzin; 4 pkt. ECTS) 

•

 

etyka (15 godzin; 1 pkt ECTS) 

•

 

logika (15 godzin; 1 pkt ECTS) 

•

 

socjologia (30 godzin; 1,5 pkt. ECTS) 

•

 

historia filozofii (30 godzin; 2 pkt. ECTS) 

•

 

wychowanie fizyczne (60 godzin) 

6. 2. 

Programy  nauczania  powinny  przewidywać  zajęcia  z  zakresu  kształcenia 

nauczycielskiego w wymiarze minimum 360 godzin: 

•

 

pedagogika (60 godzin; 3,5 pkt. ECTS) 

•

 

psychologia (60 godzin; 4 pkt. ECTS) 

•

 

dydaktyka logopedii (75 godzin; 5 pkt. ECTS) 

•

 

dydaktyka audiofonologii (75 godzin, 5 pkt. ECTS) 

•

 

emisja głosu (30 godzin, 3 pkt. ECTS) 

•

 

technika mówienia (60 godzin, 4 pkt. ECTS) 

6. 3. 

Programy  nauczania  powinny  przewidywać  minimum  240  godzin  zajęć  z 

przedmiotów  fakultatywnych  (16  pkt.  ECTS),  obejmujących  zagadnienia 

związane z logopedią i audiologią. 

6. 4. 

Programy  nauczania  powinny  przewidywać  seminarium  dyplomowe  w 

wymiarze minimum 60 godzin (17 pkt. ECTS).  

 

 

 

19 

7. ZALECENIA. 

 

Szczególnie  istotne  w  kształceniu  logopedów  są  zajęcia  o  charakterze  praktycznym. 

Praktyki pedagogiczne i terapia kliniczna powinny odbywać się w placówkach oświatowych, 

opieki  społecznej  i  służby  zdrowia.  Zajęcia  winny  być  prowadzone  przez  specjalistów  z 

poszczególnych dziedzin. 

 

20

Standardy kształcenia zatwierdzone decyzją Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego 
Nr MNiSW-DNS-WUP-6050-7637-4/AL./10 z dnia 2 lipca 2010 r. 

 

PLAN STUDIÓW 

 

Kierunek: Logopedia z audiologią 

 

Studia pierwszego stopnia 

 

 

Lp.

 

Nazwa przedmiotu

 

Zaliczenie/

 

egzamin 
po 
semestrze

 

Punkty

 

 ECTS

 

ogółem

 

Godziny 
zajęć 
razem

 

Godziny zajęć w poszczególnych semestrach

 

 

I

 

II

 

III

 

IV

 

V

 

VI

 

W

 

Lb/Kw

 

W

 

Lb/Kw

 

W

 

Lb/Kw

 

W

 

Lb/Kw

 

W

 

Lb/Kw

 

W

 

Lb/Kw

 

 

Przedmioty kształcenia 
ogólnego

 

 

17,5

 

330

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  1.

 

Język obcy

 

E/V

 

8

 

120

 

 

 

 

30

 

 

30

 

 

30

 

 

30

 

 

 

  2.

 

Wychowanie fizyczne

 

Z

 

-

 

60

 

 

30

 

 

30

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  3.

 

Informatyka i informacja 
naukowa

 

Z

 

4

 

60

 

 

30

 

 

30

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  4.

 

Historia filozofii

 

Z

 

2

 

30

 

30

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  5.

 

Etyka

 

Z

 

1

 

15

 

 

 

15

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  6.

 

Logika

 

Z

 

1

 

15

 

 

 

15

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  7.

 

Socjologia

 

Z

 

1,5

 

30

 

 

 

30

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Przedmioty kształcenia 
podstawowego i 
kierunkowego – 
specjalność główna 

 

 

 

56

 

 

600

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Przedmioty podstawowe

 

 

32,5

 

360

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  8.

 

Teoria zaburzeń mowy

 

E/I

 

4

 

30

 

15

 

15

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

21

Lp.

 

Nazwa przedmiotu

 

Zaliczenie/

 

egzamin 
po 
semestrze

 

Punkty

 

 ECTS

 

ogółem

 

Godziny 
zajęć 
razem

 

Godziny zajęć w poszczególnych semestrach

 

 

I

 

II

 

III

 

IV

 

V

 

VI

 

W

 

Lb/Kw

 

W

 

Lb/Kw

 

W

 

Lb/Kw

 

W

 

Lb/Kw

 

W

 

Lb/Kw

 

W

 

Lb/Kw

 

  9.

 

Metody statystyczne

 

Z

 

1,5

 

30

 

 

 

 

 

15

 

15

 

 

 

 

 

 

 

  
10

 

Anatomia i fizjologia 
człowieka; biologiczne 
podstawy mowy

 

E/I

 

4

 

30

 

15

 

15

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

11.

 

Neurologia z elementami 
pediatrii

 

Z

 

2

 

30

 

 

 

30

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

12.

 

Psychiatria z elementami 
geriatrii

 

Z

 

1,5

 

30

 

 

 

30

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

13.

 

Ortodoncja

 

Z

 

1

 

15

 

 

 

 

 

15

 

 

 

 

 

 

 

 

14.

 

Nauka o języku

 

E/II

 

7

 

75

 

15

 

30

 

15

 

15

 

 

 

 

 

 

 

 

 

15.

 

Fonologia i fonetyka 
artykulacyjna

 

E/I

 

6

 

45

 

15

 

30

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

16.

 

Psycholingwistyka

 

E/III

 

4

 

45

 

 

 

15

 

15

 

 

15

 

 

 

 

 

 

 

17.

 

Neuropsychologia

 

Z

 

1,5

 

30

 

 

 

 

 

30

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Przedmioty kierunkowe

 

 

23,5

 

240

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

18

 

Dyslalia

 

E/III

 

3

 

30

 

 

 

 

 

15

 

15

 

 

 

 

 

 

 

19.

 

Dyzartria

 

Z

 

3

 

30

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

15

 

15

 

20.

 

Zaburzenia płynności 
mówienia

 

E/III

 

3

 

30

 

 

 

 

 

15

 

15

 

 

 

 

 

 

 

21.

 

Afazja

 

E/IV

 

3

 

30

 

 

 

 

 

 

 

15

 

15

 

 

 

 

 

22.

 

Specyficzne zaburzenia 
rozwoju języka

 

Z

 

2,5

 

30

 

 

 

 

 

 

 

15

 

15

 

 

 

 

 

23.

 

Trudności w czytaniu i 
pisaniu

 

E/III

 

3

 

30

 

 

 

 

 

15

 

15

 

 

 

 

 

 

 

24.

 

Oligofazja i zaburzenia 

Z

 

3

 

30

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

15

 

15

 

 

22

Lp.

 

Nazwa przedmiotu

 

Zaliczenie/

 

egzamin 
po 
semestrze

 

Punkty

 

 ECTS

 

ogółem

 

Godziny 
zajęć 
razem

 

Godziny zajęć w poszczególnych semestrach

 

 

I

 

II

 

III

 

IV

 

V

 

VI

 

W

 

Lb/Kw

 

W

 

Lb/Kw

 

W

 

Lb/Kw

 

W

 

Lb/Kw

 

W

 

Lb/Kw

 

W

 

Lb/Kw

 

mowy w złożonych 
zespołach chorobowych

 

25.

 

Zaburzenia mowy w 
demencji

 

Z

 

3

 

30

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

15

 

15

 

 

Przedmioty kształcenia 
kierunkowego -
specjalność dodatkowa

 

 

 

35 

 

 

405

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

26.

 

Akustyka mowy

 

Z

 

2

 

30

 

 

 

15

 

15

 

 

 

 

 

 

 

 

 

27.

 

Podstawy akustyki

 

Z

 

2

 

15

 

15

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

28.

 

Psychoakustyka

 

Z

 

2

 

30

 

 

 

15

 

15

 

 

 

 

 

 

 

 

 

29.

 

Fonetyka audytywna

 

Z

 

1

 

15

 

 

 

 

15

 

 

 

 

 

 

 

 

 

30.

 

Foniatria

 

Z

 

1,5

 

30

 

 

 

 

 

30

 

 

 

 

 

 

 

 

31.

 

Surdologopedia

 

E/V

 

4

 

30

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

30

 

 

 

32.

 

Podstawy techniki 
medycznej

 

E/IV

 

3

 

30

 

 

 

 

 

 

 

15

 

15

 

 

 

 

 

33.

 

Patologia narządu słuchu

 

Z

 

1

 

15

 

 

 

15

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

34.

 

Badania przesiewowe 
słuchu

 

Z

 

1

 

15

 

 

 

 

 

 

15

 

 

 

 

 

 

 

35.

 

Audiometria tonalna i 
słowna

 

E/IV

 

3

 

30

 

 

 

 

 

 

 

15

 

15

 

 

 

 

 

36.

 

Audiometria 
behawioralna

 

Z

 

1

 

15

 

 

 

 

 

 

 

15

 

 

 

 

 

 

37.

 

Audiometria 
elektrofizjologiczna

 

E/VI

 

4,5

 

45

 

 

 

 

 

 

 

 

 

15

 

 

15

 

15

 

38.

 

Centralne zaburzenia 

Z

 

1

 

15

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

15

 

 

 

23

Lp.

 

Nazwa przedmiotu

 

Zaliczenie/

 

egzamin 
po 
semestrze

 

Punkty

 

 ECTS

 

ogółem

 

Godziny 
zajęć 
razem

 

Godziny zajęć w poszczególnych semestrach

 

 

I

 

II

 

III

 

IV

 

V

 

VI

 

W

 

Lb/Kw

 

W

 

Lb/Kw

 

W

 

Lb/Kw

 

W

 

Lb/Kw

 

W

 

Lb/Kw

 

W

 

Lb/Kw

 

słuchu

 

39.

 

Diagnostyka różnicowa 
zaburzeń słuchu

 

Z

 

1

 

15

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

15

 

 

40.

 

Hałas a narząd słuchu

 

E/VI

 

3

 

15

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

15

 

 

41.

 

Aparaty słuchowe

 

Z

 

1

 

15

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

15

 

 

 

42.

 

Implanty słuchowe

 

Z

 

1

 

15

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

15

 

43.

 

Otoneurologia

 

Z

 

1

 

15

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

15

 

44.

 

Wychowanie słuchowe    

 

Z

 

1

 

15

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

15

 

 

 

45.

 

Przedmioty 
fakultatywne*

 

Z

 

16

 

240

 

 

 

 

 

30

 

30

 

30

 

30

 

30

 

30

 

30

 

30

 

46.

 

Seminarium dyplomowe

 

Z

 

17

 

60

 

 

 

 

 

 

 

 

15

 

 

30

 

 

15

 

 

Przedmioty kształcenia 
nauczycielskiego

 

 

24,5

 

360

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

47.

 

Psychologia

 

E/II

 

4

 

60

 

30

 

-

 

30

 

-

 

 

 

 

 

 

 

 

 

48.

 

Pedagogika

 

E/II

 

3,5

 

60

 

-

 

-

 

30

 

30

 

 

 

 

 

 

 

 

 

49.

 

Emisja głosu

 

Z

 

3

 

30

 

 

30

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

50.

 

Technika mówienia

 

Z

 

4

 

60

 

 

 

 

30

 

 

15

 

 

15

 

 

 

 

 

51.

 

Dydaktyka logopedii

 

Z

 

5

 

75

 

 

 

 

 

15

 

30

 

15

 

15

 

 

 

 

 

52.

 

Dydaktyka audiofonologii

 

Z

 

5

 

75

 

 

 

 

 

15

 

30

 

15

 

15

 

 

 

 

 

53.

 

Terapia logopedyczna

 

Z

 

4

 

45

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

45

 

 

 

54.

 

Praktyki pedagogiczne

 

Z

 

10

 

180

 

 

 

 

36 

 

54 

 

36

 

 

54 

 

 

 

     Godziny razem

 

 

 

2220

 

165

 

150

 

240

 

276

 

195

 

279

 

135

 

216

 

45

 

249

 

120

 

150

 

 

     Punkty ECTS razem

 

 

180

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

24

 
 
Oprócz uczestnictwa w zajęciach teoretycznych, studentów obowiązuje odbycie praktyk pedagogicznych: 
 
II semestr  

- 

36 godzin (2 tygodnie) 

III semestr  

- 

54 godziny (3 tygodnie) 

IV semestr 

- 

36 godzin (2 tygodnie) 

V semestr 

- 

54 godziny (3 tygodnie) 

 
 
 
* Przedmioty fakultatywne do wyboru (w ciągu każdego semestru drugiego i trzeciego roku studiów student powinien wybrać 30 godzin 
ćwiczeń i 30 godzin wykładów): 

1.

 

Schizofazja - 15 godzin 

2.

 

Socjolingwistyka; problemy multilingwizmu – 30 godzin 

3.

 

Logorytmika i umuzykalnienie – 30 godzin 

4.

 

Język migowy – 15 godzin 

5.

 

Kultura języka - 30 godzin 

6.

 

Daktylografia – 15 godzin 

7.

 

Fonogesty – 30 godzin 

8.

 

Techniki NLP w terapii dysortografii - 15 godzin 

9.

 

Chirurgiczne metody leczenia zaburzeń słuchu - 15 godzin 

10.

 

 Szumy uszne - 15 godzin 

11.

 

 Metody wspomagające diagnostykę słuchu – 15 godzin 

12.

 

Komunikacja językowa – 15 godzin 

13.

 

Alternatywne metody porozumiewania się – 30 godzin 

14.

 

Zaburzenia połykania – 15 godzin 

15.

 

Pierwsza pomoc przedmedyczna – 15 godzin 

16.

 

Nauka mowy przełykowej u osób po laryngektomii – 15 godzin 

17.

 

Autyzm – 15 godzin 

18.

 

Zaburzenia głosu – 30 godzin 

19.

 

Terapia mowy i głosu osób laryngektomowanych – 15 godzin 

 

25

 
 

 

 

26

Plan studiów w układzie semestralnym /studia pierwszego stopnia/ 

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 

SEMESTR I 

Lp. 

Przedmiot 

Liczba godzin 

Punkty 

ECTS 

W 

KW 

Łącznie 

1.  Wychowanie fizyczne 

- 

30 

30 

- 

2.  Informatyka i informacja naukowa 

- 

30 

30 

2 

3.  Historia filozofii 

30 

- 

30 

2 

4.  Teoria zaburzeń mowy 

15 

15 

30 

4 

5.  Anatomia i fizjologia człowieka; 

biologiczne podstawy mowy 

30 

- 

30 

4 

6.  Nauka o języku 

15 

30 

45 

4 

7.  Fonologia i fonetyka artykulacyjna 

15 

30 

45 

6 

8.  Podstawy akustyki 

15 

- 

15 

2 

9.  Psychologia 

15 

15 

30 

2 

10.  Emisja głosu 

30 

- 

30 

3 

                            RAZEM 

165 

150 

315 

29 

 

27

 
 

SEMESTR II 

Lp. 

Przedmiot 

Liczba godzin 

Punkty 

ECTS 

W 

KW 

Łącznie 

1.  Język obcy 

- 

30 

30 

1,5 

2.  Wychowanie fizyczne 

- 

30 

30 

- 

3.  Informatyka i informacja naukowa 

- 

30 

30 

2 

4.  Etyka 

15 

- 

15 

1 

5.  Logika 

15 

- 

15 

1 

6.  Socjologia 

30 

- 

30 

1,5 

7.  Neurologia z elementami pediatrii 

30 

- 

30 

2 

8.  Psychiatria z elementami geriatrii 

30 

- 

30 

1,5 

9.  Nauka o języku 

15 

15 

30 

3 

10.  Akustyka mowy 

15 

15 

30 

2 

11.  Psycholingwistyka 

15 

15 

30 

2 

12.  Psychoakustyka 

15 

15 

30 

1 

13.  Fonetyka audytywna 

- 

15 

15 

1 

14.  Patologia narządu słuchu 

15 

- 

15 

1 

15.  Psychologia 

15 

15 

30 

2 

16.  Pedagogika 

30 

30 

60 

3,5 

17.  Technika mówienia 

- 

30 

30 

2 

18.   Praktyki pedagogiczne 

- 

36 

36 

2 

                            RAZEM 

240 

276 

516 

31 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

28

 
 
 

SEMESTR III 

Lp. 

Przedmiot 

Liczba godzin 

Punkty 

ECTS 

W 

KW 

Łącznie 

1.  Język obcy 

- 

30 

30 

1,5 

2.  Metody statystyczne 

15 

15 

30 

1,5 

3.  Ortodoncja 

15 

- 

15 

1 

4.  Psycholingwistyka 

- 

15 

15 

2 

5.  Neuropsychologia 

30 

- 

30 

1,5 

6.  Dyslalia 

15 

15 

30 

3 

7.  Trudności w czytaniu i pisaniu 

15 

15 

30 

3 

8.  Zaburzenia płynności mówienia 

15 

15 

30 

3 

9.  Foniatria 

30 

- 

30 

1,5 

10.  Badania przesiewowe słuchu 

- 

15 

15 

1 

11.  Przedmiot fakultatywny 

30 

30 

60 

4 

12.  Technika mówienia 

- 

15 

15 

1 

13.  Dydaktyka logopedii 

15 

30 

45 

2 

14.  Dydaktyka audiofonologii 

15 

30 

45 

2 

15.  Praktyki pedagogiczne 

- 

54 

54 

3 

                            RAZEM 

195 

279 

474 

31 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

 

29

 
 

 
 

SEMESTR IV 

Lp. 

Przedmiot 

Liczba godzin 

Punkty 

ECTS 

W 

KW 

Łącznie 

1.  Język obcy 

- 

30 

30 

1,5 

2.  Afazja 

15 

15 

30 

3 

3.  Specyficzne zaburzenia rozwoju 

językowego 

15 

15 

30 

2,5 

4.  Podstawy techniki medycznej 

15 

15 

30 

3 

5.   Audiometria tonalna i słowna 

15 

15 

30 

3 

6.  Audiometria behawioralna 

15 

- 

15 

1 

7.  Przedmiot fakultatywny 

30 

30 

60 

4 

8.  Seminarium dyplomowe 

- 

15 

15 

2 

9.  Technika mówienia 

- 

15 

15 

1 

10.  Dydaktyka logopedii 

15 

15 

30 

3 

11.  Dydaktyka audiofonologii 

15 

15 

30 

3 

13.  Praktyki pedagogiczne 

- 

36 

36 

2 

                            RAZEM 

135 

216 

351 

29 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

 

 

30

SEMESTR V 

Lp. 

Przedmiot 

Liczba godzin 

Punkty 

ECTS 

W 

KW 

Łącznie 

1.  Język obcy 

- 

30 

30 

3,5 

2.  Surdologopedia 

- 

30 

30 

4 

3.  Wychowanie słuchowe 

- 

15 

15 

1 

4.  Audiometria elektrofizjologiczna 

15 

- 

15 

1 

5.  Aparaty słuchowe 

- 

15 

15 

1 

6.  Przedmiot fakultatywny 

30 

30 

60 

4 

7.  Seminarium dyplomowe 

- 

30 

30 

7 

8.  Terapia logopedyczna 

- 

45 

45 

4 

9.  Praktyki pedagogiczne 

- 

54 

54 

3 

                            RAZEM 

45 

249 

294 

28,5 

 
 
 

SEMESTR VI 

Lp. 

Przedmiot 

Liczba godzin 

Punkty 

ECTS 

W 

KW 

Łącznie 

1.  

Dyzartria 

15 

15 

30 

3 

2. 

Oligofazja i zaburzenia mowy w 
złożonych zespołach chorobowych 

15 

15 

30 

3 

3. 

Zaburzenia mowy w demencji 

15 

15 

30 

3 

4. 

Audiometria elektrofizjologiczna 

15 

15 

30 

3,5 

5. 

Centralne zaburzenia słuchu 

- 

15 

15 

1 

6. 

Diagnostyka różnicowa zaburzeń słuchu 

- 

15 

15 

1 

7. 

Hałas a narząd słuchu 

15 

- 

15 

3 

8. 

Implanty słuchowe 

15 

- 

15 

1 

9. 

Otoneurologia 

- 

15 

15 

1 

10.  Przedmiot fakultatywny 

30 

30 

60 

4 

11.  Seminarium dyplomowe 

- 

15 

15 

9 

                            RAZEM 

120 

150 

270 

31,5 

 
 

 

31

 
V. PROGRAMY AUTORSKIE  

 

A. Przedmioty kształcenia podstawowego i kierunkowego – specjalność 

główna: 

Przedmioty podstawowe: 

Nazwa przedmiotu: Teoria zaburzeń mowy 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: I 
Semestr: I 
ECTS (liczba punktów): 4 
Imię i nazwisko wykładowcy: prof. dr hab. Stanisław Grabias, dr Ewa Muzyka 
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele przedmiotu, efekt nauczania, uzyskane kompetencje: Postrzeganie zaburzeń mowy w 
ramach ogólnej teorii wyznaczonej spójnością pojęć. Umiejętność wyznaczania relacji między 
biologicznymi,  umysłowymi  czynnościami  ludzkimi  a  zachowaniami  interakcyjnymi. 
Znajomość  typologii  zaburzeń  mowy  i  umiejętność  dokonywania  charakterystyki  każdego 
zaburzenia. 
Treści  merytoryczne  przedmiotu:  Język  w  zachowaniach  ludzkich  –  poznawcza  i 
interakcyjna  rola  języka:  język  pozwala  na  sposób  ludzki  poznać  rzeczywistość,  buduje 
skuteczne  interakcje,  organizuje  życie  społeczne.  Istota  języka  w  ujęciu  strukturalnym, 
generatywnym  i  socjolingwistycznym:  język  jako  struktura,  język  jako  byt  kognitywny 
generujący zdania, język w interakcjach społecznych. Teorie opanowania języka. Sprawności 
biologiczne  i  umysłowe  warunkujące  proces  opanowania  języka.  Logopedyczna 
klasyfikacja zaburzeń mowy. Zaburzenia mowy związane z trudnościami realizacyjnymi - 
dysglosja (mowa osób po usunięciu krtani, mowa osób z rozszczepem podniebienia  i  wargi 
górnej,  mowa  osób z innymi  anomaliami  w budowie narządów artykulacyjnych), jąkanie 
i  inne  zaburzenia  tempa,  melodii  i  rytmu  wypowiedzi,  anartria  i  dyzartria  (w  związku  z 
porażeniami mózgowymi). Zaburzenia mowy związane z niewykształconymi sprawnościami 
percepcyjnymi:  głuchota  i  niedosłuch,  alalia  i  dyslalia  (w  związku  z  niewłaściwie 
funkcjonującym  słuchem  fonematycznym),  oligofazja  (w  związku  z  upośledzeniem 
umysłowym).  Zaburzenia  związane  z  rozpadem  systemu  komunikacyjnego:  afazja  (w 
związku  z  miejscowymi  uszkodzeniami  mózgu),  schizofazja  (w  związku  z  zaburzeniami 
czynności psychicznych), demencja (w związku z rozsianymi uszkodzeniami mózgu). Analiza 
zachowań  komunikacyjnych  warunkowanych  poszczególnymi  zaburzeniami  czynności 
biologicznych i psychicznych. Perspektywy opisu zaburzeń mowy: przyczynowe i objawowe 
klasyfikacje  zaburzeń.  Perspektywy  opisu  zaburzeń  mowy:  przyczynowe  i  objawowe 
klasyfikacje zaburzeń. 
Spis  zalecanych  lektur:  1/obowiązkowe:  Grabias  S.,  Język  w  zachowaniach  społecznych, 
Lublin  1994,  Grabias  S.,  Perspektywy  opisu  zaburzeń  mowy  /w:/  Zaburzenia  mowy.  Mowa. 
Teoria  -  praktyka,  red.  Grabias  S.,  Lublin  2001,  s.  11-49,  Logopedia.  Pytania  i  odpowiedzi, 
red.  Gałkowski  T.,  Jastrzębowska  G.,  Opole  1999,  2/  uzupełniające:  Karczmarek  L.,  Nasze 
dziecko  uczy  się  mowy,  Lublin  1966,  Przedmiot  logopedii,  red.  Grabias  S.,  „Komunikacja 
językowa  i  jej  zaburzenia"  l,  Lublin  1991,  s.  5-25,  Styczek  I.,  Logopedia,  Warszawa  1983, 
Szulc A., Podręczny słownik terminologii językoznawczej, Warszawa 1984. 

 

32

Metody  nauczania:  wykład,  metoda  zajęć  praktycznych  z  wykorzystaniem  środków 
multimedialnych 
Metody oceny: egzamin 
Język wykładowy: polski 
 
 
Nazwa przedmiotu: Metody statystyczne 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: II 
Semestr: III 
ESTC: 1,5 
Imię i nazwisko wykładowcy: dr Barbara Myka-Litko 
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele  przedmiotu,  efekty  nauczania,  uzyskane  kompetencje:  Umiejętność  praktycznego 
stosowania obliczeń statystycznych w normie i patologii. 
Treści merytoryczne przedmiotu: Planowanie i organizacja badań statystycznych. Rodzaje 
badań  statystycznych.  Etapy  badania  statystycznego.  Grupowanie  i  prezentacja  wyników 
badań  statystycznych.  Statystyczne  opracowanie  materiału.  Sposoby  segregowania  danych. 
Rozkłady  liczebności.  Tabele  statystyczne  i  technika  ich  sporządzania.  Rodzaje  wykresów 
statystycznych.  Charakterystyki  opisowe  zbiorowości  statystycznych.  Średnia  arytmetyczna 
(M).  Mediana  (Me).  Modalna  (Mo).  Miary  zmienności.  Amplituda  wahań.  Odchylenie 
ć

wiartkowe.  Odchylenie  przeciętne.  Odchylenie  standardowe.  Współczynnik  zmienności. 

Podstawowe pojęcia rachunku prawdopodobieństwa. Pojęcie i klasyfikacja zdarzeń losowych. 
Działania na zdarzeniach losowych. Podstawowe twierdzenie rachunku prawdopodobieństwa. 
Zmienne losowe. Podstawowe pojęcia i rodzaje zmiennych losowych. Podstawowe parametry 
zmiennej  losowej  ciągłej.  Rozkład  normalny  Laplace’a-Gaussa.  Problematyka  badań 
reprezentacyjnych 

wnioskowania 

statystycznego. 

Estymacja 

punktowa. 

Estymacja 

przedziałowa. Estymacja średniej arytmetycznej w populacji generalnej. Estymacja frakcji w 
populacji  generalnej.  Estymacja  wariancji  w  populacji  generalnej.  Wyznaczanie  niezbędnej 
próby  liczebności.  Weryfikacja  hipotez  statystycznych.  Parametryczne  testy  istotności.  Test 
dla  wartości  średniej  w  zbiorowości  generalnej  (duża  próba).  Test  dla  wartości  średniej  w 
zbiorowości generalnej (mała próba). Test dla dwóch średnich (duża próba). Test dla dwóch 
ś

rednich  (mała  próba).  Test  dla  frakcji  w  populacji  (duża  próba).  Test  dla  dwóch  frakcji  z 

dużych  prób.  Test  dla  wariancji  w  populacji  generalnej.  Test  dla  dwóch  wariancji.  Test 
jednorodności  wielu  wariancji  (test  Bartletta,  Hartleya  i  Cochrana).  Analiza  wariancyjna. 
Nieparametryczne  testy  istotności.  Test  zgodności  chi-  kwadrat.  Test  D.  Kołmogorowa-
Smirrnowa.  Analiza  współzależności  zjawisk.  Metody  mierzenia  ścisłości  związku 
korelacyjnego.  Współczynnik  korelacji  Pearsona.  Współczynnik  korelacji  Spearmana. 
Stosunek  korelacyjny.  Korelacja  cząstkowa.  Regresja  prostolinijna.  Weryfikacja  hipotez 
statystycznych w analizie korelacji i regresji. Statystyczne programy komputerowe.  
Spis  zalecanych  lektur:  1/  obowiązkowe:  Sobczyk  M.,  Stachyra  J.,  Metody  statystyczne  w 
naukach  pedagogicznych,  Lublin  1987,  Guilford  J.P.,  Podstawowe  metody  statystyczne  w 
psychologii  i  pedagogice  Warszawa  1964,  Góralski  A.,  Metody  opisu  i  wnioskowania 
statystycznego w psychologii, Warszawa 1974. 
Metody  nauczania:  Opracowywanie  konkretnych  wyników  statystycznych  na  podstawie 
przeprowadzonych  przez  studenta  badań  w  zakresie  logopedii  lub  innych  działów 
językoznawstwa stosowanego. 
Metody oceny: zaliczenie – kolokwium pisemne 

 

33

Język wykładowy: polski 

 

 

   Nazwa przedmiotu: Anatomia i fizjologia człowieka 

Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny; 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: I  
Semestr: I  
ECTS (liczba punktów): 4 
Imię i nazwisko wykładowcy: prof. dr hab. Antoni Gawron  
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy.  
Cele przedmiotu, efekt nauczania, uzyskane kompetencje: Celem zajęć jest poznanie budowy 
i funkcjonowania ciała człowieka.  
Treści  merytoryczne  przedmiotu:  Części  i  metameria  ciała.  Topografia,  budowa  i  funkcja 
układów  narządów.  Układy:  narządów  ruchu,  trawienny,  oddechowy,  krążenia,  moczowo-
płciowy, nerwowy, dokrewny. Narządy zmysłów. Powłoka wspólna.  
Spis  zalecanych  lektur:  l/  obowiązkowe:  Maciejewski  R,  Torres  K  (red.),  Anatomia 
czynnościowa,  Lublin  2007,  Michalik  A.,  Ramotowski  W.,  Anatomia  i  fizjologia  człowieka, 
Warszawa  1998,  Sokołowska  J.,  Anatomia  człowieka,  Warszawa  1998,  Sobota,  Atlas  anatomii 
człowieka,  Wrocław1994,  Abrahams  P.,  Atlas  Anatomii.  Ciało  człowieka:  budowa 
(funkcjonowanie, Warszawa 2003, 2/ uzupełniające: Biczycki M., Czechowicz K, Puch E., E., 
Zarys Anatomii człowieka z elementami antropologii, Katowice 1993, Aleksandrowicz R, Mały 
atlas anatomiczny, Warszawa 2007, Traczyk W., Z., Treski A., Fizjologia człowieka, Warszawa 
2004.  
Metody  nauczania:  wykład  akademicki  i  ćwiczenia  z  wykorzystaniem  środków 
multimedialnych i modeli anatomicznych.  
Metody oceny: egzamin  
Język wykładowy: polski  

 

 
Nazwa przedmiotu: Neurologia z elementami pediatrii 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjacki 
Rok: I 
Semestr: II 
ECTS (liczba punktów): 2 
Imię i nazwisko wykładowcy: prof. dr hab. n. med. Andrzej Czernikiewicz 
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele  przedmiotu,  efekt  nauczania,  uzyskane  kompetencje:  Rozumienie  obrazowania 
procesów  fizjologicznych  i  patologicznych  będących  podstawą  procesu  mówienia. 
Umiejętność oceny badań neurofizjologicznych i obrazowych na poziomie pozwalającym na 
swobodną współpracę z lekarzem i psychologiem.  
Treści merytoryczne przedmiotu: Istota i zakres badań obrazowych i neurofizjologicznych 
w  neurologii.  Podstawy  oceny  tomografii  komputerowej  i  rezonansu  magnetycznego 
mózgowia,  warsztaty,  badanie  układu  nerwowego,  badanie  kliniczne,  badania  dodatkowe, 
SPECT, PET, inne badania obrazowe, neuroobrazowe badania funkcjonalne i ich znaczenie w 
eksperymencie  neurologopedycznym.EEG,  EMG  i  inne  badania  neurofizjologiczne. 

 

34

Obrazowanie  chorób  neurodegeneracyjnych  mózgu,  typy  udarów,  zespoły  zaburzeń  mowy 
związane  z  udarem  mózgu,  stwardnienie  rozsiane,  ogniskowe  rozsiane  uszkodzenia  mózgu, 
zapalenia układu nerwowego i ich następstwa.  
Spis  zalecanych  lektur:  1/  obowiązkowe:  Bakheit  AMO,  Postępowanie  w  spastyczności, 
„Rebabilitacja Medyczna” 2,3, 1998, s. 67-80, Bing R., Rozpoznawanie umiejscowienia zmian 
w  mózgu  i  rdzeniu,  Warszawa  1958,  Delapaz  R.,  Chan  S.,  Tomografia  komputerowa  i 
rezonans  magnetyczny  /w:/  Neurologia  Meritta  (red.)  Kwieciński  H.,  Kamińska  A.M., 
Wrocław 2004, Dowżenko A., Jakimowicz W., Choroby układu nerwowego, Warszawa1960, 
Eberhardt G., Mikiel W., Zaburzenia głosu u dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym /w:/ 
(red.)  Mierzejewska  H.,  Przybysz-Piwkowa  M.,  Mózgowe  porażenie  dziecięce,  1997,  2/ 
uzupełniające:  Emmerson  G.R.,  Walczak  T.S.,  Padle  T.A.,  Elektroencefalografia  i 
potencjały  wywołane  /w:/  Neurologia  Meritta  (red.)  Kwieciński  H.,  Kamińska  A.M., 
Wrocław  2004,  Lange  D.L.,  Trojaborg  W.,  Elektromiografia  /w:/  Neurologia  Meritta  (red.) 
Kwieciński  H.,  Kamińska  A.M.,  Wrocław  2004,  Mohr  J.P.,  Delapaz  R.,  Obrazowanie  w 
chorobach  naczyniowych  mózgu  /w:/  Neurologia  Meritta  (red.)  Kwieciński  H.,  Kamińska 
A.M.,  Wrocław  2004,  Klasyfikacja Zaburzeń  Psychicznych  i  Zaburzeń  Zachowania  ICD-10, 
Kraków-Warszawa, 1998, Netter F.H., The CIBA Collection of Medical Illustrations, 1986.  
Metody nauczania: wykłady, ćwiczenia i warsztaty 
Metody oceny: zaliczenie 
Język wykładowy: polski 

 

 

Nazwa przedmiotu: Psychiatria z elementami geriatrii 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: I 
Semestr: II 
ECTS (liczba punktów): 1,5 
Imię i nazwisko wykładowcy: prof. dr hab. n. med. Andrzej Czernikiewicz 
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele  przedmiotu,  efekt  nauczania,  uzyskane  kompetencje:  Prezentacja  podstawowych 
informacji  o  patofizjologii  OUN  i  metodach  badania  i  diagnozy  psychiatrycznej.  Podanie 
podstawowych  informacji  z  zakresu  pedopsychiatrii,  psychogeriatrii  i  głównych  zaburzeń 
psychotycznych  i  niepsychotycznych.  Prezentacja  przykładów  realnych  i  filmowych 
wybranych  zaburzeń  psychicznych.  Metody  terapii  w  psychiatrii.  Diagnoza  pacjentów/ 
klientów,  określanie  ich  potrzeb  terapeutycznych.  Formułowanie  celów  i  planu  terapii, 
zapytań konsultacyjnych do psychiatrów i terapeutów.  
Treści  merytoryczne  przedmiotu:  Od  Hipokratesa  do  DSM–V  –  zagadnienia  dawnej  i 
współczesnej  psychiatrii  (Lot  nad  kukułczym  gniazdem,  pacjent  ze  schizofrenią).  Od 
frenologii do receptorów – patofizjologia OUN. Zasady badania i diagnozy w psychiatrii (K – 
PAX,  pacjentka  z  zaburzeniem  schizoafektywnym).  Od  Narcyza  do  Stalina  –  zaburzenia 
osobowości  (Symetria,  Pręgi,  Dwóch  gniewnych  ludzi,  Hannibal,  Dzień  Swira,  pacjentka  z 
pogranicznym  zaburzeniem  osobowości).  Zaburzenia  psychiczne  dzieci  i  młodzieży  –  cz.  I: 
deficyty  parcjalne,  ADHD,  zaburzenia  zachowania,  całościowe  zaburzenia  psychiczne  (Rain 
man, dzieci i adolescenci z autyzmem i ADHD). Zaburzenia psychiczne dzieci i młodzieży – 
cz.  II:  dzieci  wykorzystywane,  dzieci  wobec  śmierci  dzieci  z  chorobami  somatycznymi, 
wczesna schizofrenia młodzieńcza, wczesna schizofrenia (Szósty zmysł, adolescent z wczesną 
schizofrenią).  Zaburzenia  psychiczne  dzieci  i  młodzieży  –  cz.  III:  anoreksja  i  bulimia  (film 

 

35

dokumentalny o anoreksji, pacjentka z anoreksją, pacjentka z bulimią). Psychogeriatria – cz. 
I:  otępienia  (Iris,  pacjentka  z  chorobą  Alzheimera,  pacjentka  z  otępieniem  naczyniowym). 
Psychogeriatria  –  cz.  II:  zaburzenia  psychiczne  w  chorobach  somatycznych,  depresje  i 
psychozy  wieku  podeszłego  (Nad  złotym  stawem,  pacjent  z  depresją  inwolucyjną). 
Podstawowe  wiadomości  o  zaburzeniach  afektywnych  i  lękowych  (Depresja  gangstera, 
pacjentka  z  zespołem  lęku  panicznego).  Podstawowe  wiadomości  o  schizofrenii  (Piękny 
umysł, pacjent z deficytami kognitywnymi w przebiegu schizofrenii).  
Spis  zalecanych  lektur:  1/  obowiązkowe:  Bilikiewicz  A.  i  in.,  Psychiatria  dla  studentów 
medycyny,  Warszawa  1998,  Czernikiewicz  A.  Wykłady  z  psychiatrii  dla  studentó20. 
medycyny, strona internetowa: amb@edu.pl. 
Metody nauczania: wykład 
Metody oceny: zaliczenie 
Język wykładowy: polski 

 

 
Nazwa przedmiotu: Ortodoncja 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: II 
Semestr: III 
ECTS (liczba punktów): 1 
Imię i nazwisko wykładowcy:. dr n. med. Damian Kuc 
Wymagania wstępne: uczestnictwo w zajęciach wynika przewidzianego planem zajęć  
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele  przedmiotu,  efekt  nauczania,  uzyskane  kompetencje:  Student  potrafi  rozpoznać  i 
zróżnicować  wady  zgryzu;  zdobywa  wiedzę  na  temat  rozwoju  narządu  żucia,  przyczyn 
powstawania oraz sposobów zapobiegania wadom zgryzu. 
Treści merytoryczne przedmiotu: Pojęcie normy zgryzowej. Cechy idealnej okluzji.  
Rozwój  narządu  żucia  w  czasie  rozwoju  dziecka  (okres  noworodkowy,  okres  niemowlęcy, 
okres  poniemowlęcy,  okres  wczesnego  dzieciństwa,  okres  „brzydkiego  kaczątka”,  okres 
wymiany  uzębienia,  zgryz  w  uzębieniu  stałym).  Przyczyny  powstawania  wad  zgryzu 
(wrodzone,  nabyte).  Wady  zgryzu  przednio  –  tylne  (tyłozgryz  częściowy,  tyłozgryz 
całkowity,  tyłożuchwie  czynnościowe,  tyłożuchwie  morfologiczne,  tyłozgryz  rzekomy, 
przodozgryz  częściowy,  przodozgryz  całkowity,  przodożuchwie  czynnościowe,  prodenia, 
przodozgryz  rzekomy).  Wady  zgryzu  pionowe  (zgryzy  otwarte,  zgryzy  głębokie).  Wady 
zgryzu  poprzeczne  (zgryzy  krzyżowe,  zgryzy  przewieszone,  zwężenia  szczęki  i  żuchwy). 
Zaburzenia  zębowe  (nieprawidłowości  liczby  zębów,  nieprawidłowości  położenia  zębów, 
nieprawidłowości budowy zębów, nieprawidłowości procesu ząbkowania, stłoczenia zębów). 
Zapobieganie  wadom  zgryzu  (profilaktyka  w  okresie  życia  wewnątrzłonowego,  profilaktyka 
w  okresie  niemowlęcym  i  poniemowlęcym  -  prawidłowe  układanie  dziecka  w  łóżeczku, 
karmienie  naturalne,  właściwy  tor  oddychania,  zapobieganie  krzywicy).  Profilaktyka  w 
okresie  przedszkolnym  (eliminacja  dysfunkcji  -  właściwe  karmienie,  właściwe  oddychanie, 
prawidłowa wymowa; eliminacja parafunkcji – zgrzytanie, sanie smoczka i palca, obgryzanie 
paznokci).  Zapobieganie  próchnicy  zębów.  W  części  praktycznej:  prezentacja  idealnego 
zgryzu w uzębieniu stałym; W miarę możliwości prezentacja dynamiki rozwojowej u dziecka 
(okres  przedszkolny,  okres  „brzydkiego  kaczątka”,  okres  wymiany  uzębienia).  Prezentacja 
wad zgryzu (w miarę możliwości). 
Spis  zalecanych  lektur:  1/  obowiązkowe:  Łabiszewska  –  Jaruzelska  F.,  Ortopedia 
szczękowa,  Masztalerz  A.,  Zarys  ortopedii  szczękowej  -  ortodoncji,  Orlik  –  Grzybowska  A., 
Ortodoncja, Komorowska A., Diagnostyka ortodontyczna. 

 

36

Metody nauczania: podająca 
Metody oceny: zaliczenie 
Język wykładowy: polski 
 
 
Nazwa przedmiotu: Nauka o języku 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: I 
Semestr: I, II 
ECTS (liczba punktów): 7 
Imię i nazwisko wykładowcy: dr hab. Tomasz Woźniak, prof. UMCS, dr Helena Borowiec, 
mgr Wojciech Lipski  
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele  przedmiotu,  efekt  nauczania,  uzyskane  kompetencje:  Opanowanie  podstawowych 
informacji teoretycznych z zakresu nauki o języku, wykształcenie praktycznych umiejętności 
w  zakresie  analizy  morfologicznej,  słowotwórczej,  składniowej  i  leksykalnej  na  materiale 
języka  polskiego,  zastosowanie  metodologii  badań  lingwistycznych  w  logopedii:  w  zakresie 
opisu  kształtowania  się  mowy,  analizy  konstrukcji  patologicznych,  oraz  wskazań  do  terapii 
osób z zaburzeniami mowy. 
Treści  merytoryczne  przedmiotu:  Morfem  jako  jednostka  systemu  językowego.  Typy 
morfemów.  Kategorie  morfologiczne.  Fleksja  (kategorie  werbalne  i  kategorie  imienne). 
Analiza morfologiczna a analiza słowotwórcza. Typy procesu słowotwórczego derywacja i jej 
rodzaje,  kompozycja  i  jej  rodzaje,  skracanie  form,  rodzaje  skrótowców.  Kategoria 
słowotwórcza a typ słowotwórczy. Syntaktyczne, semantyczne, syntaktyczno – semantyczne 
funkcje  formantów:  transpozycja,  modyfikacja,  mutacja  słowotwórcza.  Kategorie 
słowotwórcze  rzeczowników,  czasowników,  przymiotników  i  przysłówków.  Jednostki  opisu 
leksykologicznego.  Pojęcie  jednostki  leksykalnej.  Jednostki  leksykalne  proste  i  złożone 
(wyraz, frazeologizm). Językowy obraz świata. Teoria pól językowych. Relacje semantyczne 
w  polu  językowym.  Podstawowy  zasób  słów  współczesnej  polszczyzny  a  warstwy 
słownictwa  o  ograniczonym  zasięgu.  Terytorialne  zróżnicowanie  współczesnego  języka 
polskiego.  Podział  na  części  mowy  w  ujęciu  różnych  autorów  (klasyfikacje:  tradycyjna, 
semantyczna, fleksyjna, składniowa). Koniugacja i deklinacja w języku polskim. Podstawowe 
pojęcia  składniowe  (wypowiedzenie,  zdanie,  równoważnik  zdania,  części  zdania,  podział 
zdań złożonych współrzędnie i podrzędnie). Schematy składniowe współczesnej polszczyzny; 
pojęcie  konotacji,  zagadnienia  tekstu  i  metatekstu  w  nauce  o  języku.  Zagadnienia 
poprawności w odmianie wyrazów, analiza składniowa wypowiedzeń pojedynczych; wyrazy 
poza związkami zdania, analiza składniowa wypowiedzeń złożonych (wykresy wypowiedzeń 
wielokrotnie  złożonych),  analiza  funkcji  operatorów  metatekstowych,  aplikacyjne  aspekty 
badań składniowych w analizie patologii mowy na przykładzie schizofazji. 
Spis zalecanych lektur: 1/ obowiązkowe: Grabias S., O ekspresywności języka. Ekspresja a 
słowotwórstwo,  Lublin  1981,  Grzegorczykowa  R.,  Wykłady  z  polskiej  składni,  Warszawa 
1996,  Grzegorczykowi  R.,  Zarys  słowotwórstwa  polskiego,  Warszawa  1981,  Kowalik  K., 
Morfonologia,  /w:/  Gramatyka  współczesnego  języka  polskiego,  red.  Urbańczyk  S.,  t.  2, 
Morfologia,  red.  Grzegorczykowa  R.,  Laskowski  R.,  Wróbel  H.,  Warszawa  1984, 
Klemensiewicz  Z.,  Zarys  składni  polskiej,  Warszawa  1969  (wyd.  VI),  Laskowski  R., 
Podstawowe  pojęcia  morfologii,  /w:/  Gramatyka  współczesnego  języka  polskiego,  t.  2. 
Morfologia,  red.  Grzegorczykowa  R.,  Laskowski  R.,  Wróbel  H.,  Warszawa  1984,  Nagórko 
A.,  Zarys  gramatyki  polskiej,  Warszawa  1997,  2/  uzupełniające:  Części  mowy,  seria: 

 

37

Współczesna polszczyzna. Wybór opracowań, t. 6, red. Bartmiński J., Nowosad – Bakalarczyk 
M.,  Lublin  2003,  Grabias  S.,  Język  w  zachowaniach  społecznych,  Lublin  1997,  Grabias  S., 
Zasady  minimalizacji  zasobów  leksykalnych  dla  potrzeb  glottodydaktyki.  Podstawowy  zasób 
słów /w:/ Język polski jako obcy, Lublin 1992, Handke K., Terytorialne odmiany polszczyzny 
/w:/ Encyklopedia kultury XX wieku, t. 2. red. Bartmiński J., Wrocław 1993, Grzegorczykowi 
R., Pojecie językowego obrazu świata /w:/ Językowy obraz świata, red. Bartmiński J., Lublin 
1990.  Milewski  T.,  Językoznawstwo,  Warszawa  1976,  J.  Podracki,  Składnia  polska, 
Warszawa  1997,  Ożóg  K.,  Leksykon  metatekstowy  współczesnej  polszczyzny  mówionej. 
Wybrane  zagadnienia,  Kraków  1990,  Saloni  Z.,  Świdziński  M.,  Składnia  współczesnego 
języka  polskiego,  Warszawa  1998,  Tokarski  R.,  Słownictwo  jako  interpretacja  świata  /w:/ 
Encyklopedia  kultury  polskiej  XX  wieku,  t.  2,  Współczesny  język  polski,  red.  Bartmiński  J., 
Wrocław  1993,  Woźniak  T.,  Zaburzenia  języka  w  schizofrenii,  Lublin  2000,  Miodunka  W., 
Teorie  pól  językowych.  Społeczne  i  indywidualne  ich  uwarunkowania,  Warszawa-Kraków 
1980,  Borowiec  H.,  Słownictwo  elementarzy  a  możliwości  umysłowe  dziecka,  Lublin  1996, 
Apresjan J., Semantyka leksykalna. Synonimiczne środki języka, Wrocław 1980,  
Metody  nauczania:  wykład  uniwersytecki,  metody  pracy  własnej,  metody  poglądowe  i 
audiowizualne, analiza form językowych 
Metody oceny: egzamin; także - aktywny udział w ćwiczeniach 
Język wykładowy: polski. 

 

 
Nazwa przedmiotu: Fonologia i fonetyka artykulacyjna 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: I 
Semestr: I. 
ECTS (liczba punktów): 6 
Imię i nazwisko wykładowcy: dr hab. Tomasz Woźniak, prof. UMCS, dr Aneta Domagała 
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele  przedmiotu,  efekt  nauczania,  uzyskane  kompetencje:  Zapoznanie  z  metodologią 
badań  fonetycznych  i  fonologicznych,  uzyskanie  umiejętności  wykorzystania  wiedzy  z 
zakresu  fonetyki  artykulacyjnej  i  fonologii  w  terapii  logopedycznej,  w  tym  głównie: 
wykształcenie  umiejętności  rozpoznania  głoski  na  podstawie  zespołu  cech  artykulacyjnych, 
oraz rozpoznawania zjawisk w ciągu fonicznym (analiza i zapis tych procesów przy pomocy 
pisma fonetycznego). 
Treści merytoryczne przedmiotu: Przedmiot i zadania fonetyki i fonologii. Pojęcie fonemu 
i  głoski.  Budowa  i  funkcjonowanie  narządów  mowy.  Artykulacyjna  klasyfikacja  głosek 
języka  polskiego.  Procesy  w  ciągu  fonicznym.  Czynniki  prozodyczne  mowy.  Opis 
fonologiczny  języka  polskiego.  Kategorie  fonologiczne;  ich  klasyfikacja,  realizacja  i 
zaburzenia.  Artykulacyjny  opis  samogłosek  polskich  w  oparciu  o  trójkąt  i  czworokąt  T. 
Benniego.  Opis  układów  artykulacyjnych  samogłosek  ustnych  na  postawie  obrazów  głosek 
M.  Abińskiego,  palatogramów  T.  Benniego  oraz  labiogramów.  Asynchroniczna  wymowa 
samogłosek  nosowych.  Opis  faz  artykulacyjnych.  Układy  artykulacyjne  według  M. 
Abińskiego;  artykulacyjny  opis  spółgłosek  polskich  -  układy    artykulacyjne  na  podstawie 
obrazów  głosek  M.  Abińskiego,  artykulacja  spółgłosek  -  układ  masy  języka,  płaszczyzna 
kontaktów  artykulacyjnych  na  podstawie  palatogramów  T.  Nenniego.  Prawidła  poprawnej 
wymowy.  Pojęcie  normy  wymawianiowej:  wzorcowej  i  użytkowej,  uwarunkowania 
pozycyjne  głosek.  Zasady  slawistycznej  transkrypcji  fonetycznej,  fonetyczny  zapis  tekstu 
pisanego  w  transkrypcji  slawistycznej,  fonetyczny  zapis  tekstu  mówionego.  Problemy 

 

38

transkrypcji wypowiedzi mówionych, międzynarodowy alfabet fonetyczny. Znaki dodatkowe 
w  transkrypcji  międzynarodowej,  ćwiczenia  w  zapisie  przy  użyciu  transkrypcji 
międzynarodowej. 
Spis zalecanych lektur: 1/ obowiązkowe: Ostaszewska D., Sambor J., Fonetyka i fonologia 
współczesnego  języka  polskiego,  Warszawa  2000,  (von)  Essen  O.,  Fonetyka  ogólna  i 
stosowana, Warszawa 1967, Szpyra-Kozłowska J., Wprowadzenie do współczesnej fonologii, 
Lublin  2002,  Trubiecki  N.  S.,  Podstawy  fonologii,  Warszawa  1970,  Wierzchowska  B., 
Fonetyka  i  fonologia  języka  polskiego,  Ossolineum  1980.  2/  uzupełniające:  Dukiewicz  L., 
Sawicka  I.,  Fonetyka  i  fonologia,  /w:/  Gramatyka  współczesnego  języka  polskiego,  t.  3.  red. 
Wróbel  H.,  Kraków  1995,  Karczmarczuk  B.,  Wymowa  polska  z  ćwiczeniami,  Lublin  1987, 
Klemensiewicz  Z.,  Prawidła  wymowy  polskiej,  Kraków  1994,  Lubaś  W.,  Urbańczyk  S., 
Podręczny słownik poprawnej wymowy polskiej, Kraków - Katowice 1994, Słownik wymowy 
polskiej,  red.  Karaś  M.,  Madejowa  M.,  Warszawa  1977,  Rocławski  B.,  Zarys  fonologii, 
fonetyki, fonotaktyki i fonostatystyki języka polskiego, Gdańsk 1976, Stieber Z., Historyczna i 
współczesna  fonologia  języka  polskiego,  Warszawa1966,  Wierzchowska  B.,  Opis  fonetyczny 
języka  polskiego,  Warszawa  1967,  Wierzchowska  B.,  Wymowa  polska,  Warszawa  1971, 
Wiśniewski M., Zarys fonetyki i fonologii współczesnego języka polskiego, Toruń 1998. 
Metody  nauczania:  wykład  uniwersytecki,  metody  pracy  własnej,  metody  poglądowe  i 
audiowizualne 
Metody  oceny:  egzamin;  warunkiem  zaliczenia  przedmiotu  jest  aktywny  udział  w 
ć

wiczeniach i zdanie egzaminu pisemnego. 

Język wkładowy: polski 
 

 

Nazwa przedmiotu: Psycholingwistyka 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: I, II 
Semestr: II, III 
ECTS (liczba punktów): 4 
Imię i nazwisko wykładowcy: dr Helena Borowiec 
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  podziału 
na grupy konwersatoryjne. 
Cele  przedmiotu,  efekt  nauczania,  uzyskane  kompetencje:  Nabycie  wiedzy  na  temat 
mowy, jej uwarunkowań, mechanizmów wytwarzania i przyswajania, zdobycie umiejętności 
analizowania form i struktur językowych zawartych w tekstach dziecięcych.  
Treści  merytoryczne  przedmiotu:  Psycholingwistyka  -  rozumienie  terminu,  podstawowe 
pojęcia  psycholingwistyki.  Etapy  rozwojowe  psycholingwistyki  (etap  I  -  lata  50-te  -  język 
jako  kod,  etap  II  -lata  60/70-te  -  język  jako  gramatyka,  etap  III  -  lata70/80-te  -  język  jako 
dyskurs,  etap  IV  -  lata  90-te  - język  jako  Uniwersalna  Gramatyka).  Wytwarzanie  mowy  (od 
formy  pojęciowej  do  artykulacji  danej  wypowiedzi;  jednostki  wytwarzania  mowy:  kwark, 
segment  fonemiczny,  cecha  dystynktywna,  sylaba,  słowo,  morfem,  fraza;  modele 
wytwarzania  mowy).  Koncepcje  i  modele  przyswajania  języka  (teorie  behawiorystyczne, 
teorie  natywistyczne,  teorie  semantyczne,  teorie  poznawcze,  teorie  pragmatyczne). 
Biologiczne  i  społeczne  uwarunkowania  mowy.  Komunikacja  werbalna  a  komunikowanie 
niewerbalne.  Stadia  rozwoju  mowy.  Rozwój  podsystemów  języka.  Kompetencja językowa  a 
kompetencja komunikacyjna. Słownik umysłowy (znaczenie słów, metody badania słownika 
umysłowego,  organizacja  słownika  umysłowego).  Tekst  i  dyskurs  (typy  tekstu  dyskursu, 
kontekst).  Język  a  myślenie  (stanowisko  kognitywne  -  łączące  myślenie  z  językiem, 
stanowisko  nie  utożsamiające  myślenia  z  językiem,  relatywizm  językowy,  kompetencja 

 

39

językowa 

a 

kompetencja 

poznawcza). 

Dwujęzyczność 

(rodzaje 

dwujęzyczności, 

dwujęzyczność u dzieci).  
Spis zalecanych lektur: Kurcz I., Język a psychologia, Warszawa1992, Kurcz I., Psychologia 
języka  i  komunikacji,  Warszawa  2000,  Badania  nad  rozwojem  języka  dziecka,  red.  G.  W. 
Shugar,  M.  Smoczyńska,  Warszawa  1980,  Karczmarek  L.,  Nasze  dziecko  uczy  się  mowy, 
Lublin  1988,  Zarębina  M.,  Kształtowanie  się  systemu  językowego  dziecka,  Wrocław  1965, 
Smoczyński P., Przyswajanie przez dziecko podstaw systemu językowego, Łódź 1955, Łobacz 
P.,  Polska  fonologia  dziecięca.  Studia  fonetyczno-akustyczne,  Warszawa  1996,  Porayski-
Pomsta  J.,  Umiejętności  komunikacyjne  dzieci  w  wieku  przedszkolnym.  Studium 
psycholingwistyczne,  Warszawa  1992,  Boniecka  B.,  Pragmatyczne  aspekty  wypowiedzi 
dziecięcych,  Lublin  1995,  Akwizycja  języka  w  świetle  językoznawstwa  kognitywnego,  red.  E. 
Dąbrowska, W. Kubiński, Kraków 2003, Psycholingwistyka, red. J. B. Gleason, N. B. Ratler, 
Gdańsk 2005. 
Metody  nauczania:  wykład  akademicki,  konwersatorium,  dyskusja,  analiza  tekstów  i  form 
językowych 
Metody oceny: egzamin, aktywny udział w zajęciach 
Język wykładowy: polski 
 
 
Nazwa przedmiotu: Neuropsychologia 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: II 
Semestr: III 
ECTS (liczba punktów): 1,5 
Imię i nazwisko wykładowcy: dr Łucja Domańska 
Wymagania wstępne: uczestnictwo w zajęciach wynika z przewidzianego programem zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele  przedmiotu,  efekt  nauczania,  uzyskane  kompetencje:  Zajęcia  mają  na  celu 
zapoznanie  słuchaczy  z  przedmiotem  neuropsychologii,  głównymi  kierunkami  badań  oraz 
wprowadzenie  w  problematykę  neuropsychologii  klinicznej  jako  subdyscypliny  psychologii 
stosowanej. 
Treści  merytoryczne  przedmiotu:  Neuropsychologia  jako  dział  psychologii  klinicznej. 
Przedmiot  badań  neuropsychologii,  źródła  wiedzy  o  związku  między  mózgiem  a 
zachowaniem;  techniki  badawcze  ośrodkowego  układu  nerwowego  (OUN).  Miejsce 
neuropsychologii  wśród  nauk  biologicznych  i  społecznych;  jej  zadania  teoretyczne  i 
praktyczne.  Kształtowanie  się  poglądów  na  istotę  związku  psychiki  z  mózgiem.  Podejście 
wąskolokalizacyjne  i  antylokalizacyjne;  koncepcja  dynamicznej  lokalizacji  funkcji  A.  Łurii; 
podejście  poznawcze,  koncepcja  modułowa,  mikrogenetyka;  modele  sieci  neuronalnych. 
Strukturalne  i  funkcjonalne  zróżnicowanie  mózgu  w  ujęciu  neuropsychologii  klinicznej 
(analiza  w  wymiarze  wertykalnym  i  horyzontalnym).  Funkcjonalny  model  mózgu  –  bloki 
funkcjonalne. Asymetria funkcjonalna półkul mózgowych. Teorie wyjaśniające funkcjonalną 
i  anatomiczną  asymetrię  półkul.  Przejawy  asymetrii  funkcjonalnej  półkul  –  dane 
eksperymentalne  i  kliniczne.  Objawy  dyskoneksji.  Neuropsychologiczne  konsekwencje 
uszkodzeń  i  dysfunkcji  OUN.  Pojecie  objawu  i  zespołu  w  neuropsychologii  klinicznej. 
Klasyfikacje  zaburzeń  neuropsychologicznych;  objawy  ogólnomózgowe  i  społeczne; 
zaburzenia  poszczególnych  procesów  i  czynności  psychicznych:  zaburzenia  świadomości, 
uwagi, percepcji, myślenia, afatyczne i nieafatyczne zaburzenia mowy,  zakłócenia kontroli i 
regulacji 

zachowania 

(zaburzenia 

emocjonalno 

– 

motywacyjne 

i 

osobowości). 

Neuropsychologiczna  analiza  zespołu  demencji.  Procesy  samopoznawcze  w  uszkodzonym 

 

40

mózgu.  Biologiczne  podstawy  nauroplastyczności;  pojecie  plastyczności  rozwojowej, 
pouszkodzeniowej  (kompensacyjnej)  dorosłego  mózgu,  związanej  ze  wzmożonym 
doświadczeniem  czuciowym  lub  ruchowym  oraz  uczeniem  się.  Przejawy  kliniczne 
neuroplastyczności. 

Podstawy 

diagnozy 

neuropsychologicznej. 

Cele 

postępowania 

diagnostycznego;  główne  zmienne  uwzględniane  w  toku  diagnozy;  pojecie  „organiczności”; 
objawy  ogniskowe,  neurodynamiczne  i  psychogenne.  Planowanie  i  realizacja  procesu 
diagnozy. Specyfika postępowania diagnostycznego w neuropsychologicznej ocenie dziecka. 
Model  eksperymentalno  –  kliniczny  i  psychometryczny  diagnozy  (założenia  teoretyczne  i 
użyteczność  kliniczna);  schemat  badania  neuropsychologicznego.  Podstawy  terapii 
neuropsychologicznej.  Główne  założenia,  zasady,  planowanie  i  realizacja  oddziaływań 
terapeutycznych  w  neuropsychologii  klinicznej.  Czynniki  modyfikujące  przebieg  terapii 
neuropsychologicznej.  
Spis  zalecanych  lektur:  1/  obowiązkowe:  Herzyk  A.,  Wprowadzenie  do  neuropsychologii 
klinicznej, Warszawa 2005, Herzyk A., Kądzielowa D. (red.) Związek mózg – zachowanie w 
ujęciu neuropsychologii klinicznej, Lublin 1998, Herzyk A., Kądzielowa D. (red.) Zaburzenia 
w  funkcjonowaniu  człowieka  z  perspektywy  neuropsychologii  klinicznej,  Lublin  1996,  2/ 
uzupełniające:  Klimkowski  M.,  Poglądy  na  związek  psychiki  z  mózgiem  a  diagnoza 
psychologiczna /w:/ Klimkowski M., Herzyk A. (red.) Diagnoza neuropsychologiczna, Lublin 
1987, Herzyk A., Mózg, emocje, uczucia, Lublin 2000, Kaczmarek B. Płaty czołowe a język i 
zachowanie,  Wrocław  1986,  Górska  T.,  Grabowska  A.,  Zagrodzka  J.  (red.)  Mózg  a 
zachowanie,  Warszawa  2005,  Herzyk  A.,  Siwek  S.,  Psychologiczna  i  neuropsychologiczna 
ocena  rozwoju  psychoruchowego  dzieci  ze  schorzeniami  neurologicznym,  „Przegląd 
Lekarski”  55,  4,  1998,  s.  179-184,  Walsh  K.,  Jak  rozumieć  uszkodzenia  mózgu?  Podstawy 
diagnozy  neuropsychologicznej,  Warszawa  2001,  Domańska  Ł,  Więźniowie  podzielonej 
przestrzeni,  Lublin  2004,  Ingram  J.,  Płonący  dom,  Warszawa  1996,  Sachs  O.,  Mężczyzna, 
który pomylił swoją żonę z kapeluszem, Warszawa 1994. 
Metody  nauczania:  dyskusja  na  podstawie  literatury  i  doświadczeń  studentów,  analiza 
nagrań i protokołów badań pacjentów. 
Metody  oceny:  zaliczenie  z  oceną.  Na  końcową  ocenę  składa  się:  aktywny  udział  w 
zajęciach,  opracowanie  wybranego  zagadnienia  w  formie  referatu  oraz  pisemny  sprawdzian 
obejmujący treści omawiane na wykładach i ćwiczeniach. 
Język wykładowy: polski (jeśli zajdzie potrzeba - angielski) 
 

Przedmioty kierunkowe: 

 
 

Nazwa przedmiotu: Dyslalia 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: II 
Semestr: III 
ESTC: 3 
Imię i nazwisko wykładowcy: dr Zdzisław M. Kurkowski, mgr Wojciech Lipski 
Wymagania wstępne: uczestnictwo w zajęciach wynika z przewidzianego planem zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele przedmiotu: Zapoznanie studentów z aparaturą pojęciową z zakresu wad wymowy, 
wyposażenie  ich  w  umiejętności  rozpoznawania  zaburzeń  artykulacyjnych  i  skuteczne 
sposoby ich korygowania. 

 

41

Treści  programowe:  Miejsce  dyslalii  w  różnych  klasyfikacjach  zaburzeń  mowy 
(objawowej  L.  Karczmarka,  przyczynowej  I.  Styczek  i  logopedycznej    S.  Grabiasa). 
Różne  znaczenia  tego  terminu.  Skutki  wad  wymowy.  Kryteria  oceny  wymowy.  Wady 
wymowy  a  błędy  wymowy.  Wątpliwości  i  problemy  dyskusyjne.  Klasyfikacje  wad 
wymowy:  a)  jakościowe    wywodzące  się  z  foniatrii  i  językoznawcza  J.T.  Kani,    b) 
ilościowe  L.  Karczmarka  i  A.  Pruszewicza.    Inne,  rzadziej  stosowane  klasyfikacje. 
Zapoznanie  studentów  z  najczęściej  stosowaną  terminologią  służącą  do  nazywania  wad 
wymowy.  Dygresja  na  temat  trudności  w  rozgraniczeniu  substytucji  i  deformacji. 
Przyczyny  wad  wymowy  (mechaniczne,  audiogenne,  środowiskowe,  pochodzenia 
centralnego – podział według L. Kaczmarka). Inne podziały przyczyn – według I. Styczek 
i H. Rodak. Uwagi o diagnozowaniu  dyslalii. Etapy pracy korekcyjnej: przygotowawczy 
(usuwanie  przyczyn),  wywołanie  dźwięku,  automatyzacji.  Trening  słuchowy  – 
odsłuchiwanie  i  zapisywanie  nagrania  tekstu  dziecka  z  wadami  wymowy.  Problemy 
zapisu  głosek  zdeformowanych.  Badanie  wymowy,  charakterystyka  wykorzystywanych 
narzędzi, elementy badania. Prezentacja i analiza kwestionariuszy obrazkowych. Analiza 
przypadku  (dziecko  z  rozległą  dyslalią).  Próba  wypunktowania  i  nazwania  problemów  z 
punktu  widzenia  różnych  klasyfikacji  wad  wymowy.  Mowa  bezdźwięczna  – 
charakterystyka  zaburzenia,  skutki,  uwagi  o  terapii.  Charakterystyka  wad  i  informacje  o 
postępowaniu  logopedycznym  dotyczącym  wad:  głosek  dentalizowanych  (zębowych, 
dziąsłowych  i  środkowojęzykowych),  spółgłosek  zwarto-szczelinowych  i  szczelinowych, 
rotacyzmu,  głosek  tylnojęzykowych,  spółgłosek  zmiękczonych,  zwartych  t  d,  p  b, 
samogłosek.  Palatolalia  –  istota  wady,  terapia.  Wszystkie  zaburzenia  artykulacyjne  są 
ilustrowane odpowiednimi nagraniami na kasecie video lub magnetofonowej. 
Spis zalecanych lektur: 1/ obowiązkowe: Kania J. T., Szkice logopedyczne, Lublin 2001 
(wybór  artykułów):  Podstawy  językoznawczej  klasyfikacji  zaburzeń  mowy,  Fonetyczna  i 
logopedyczna  charakterystyka  mowy  bezdźwięcznej,  Sołtys-Chmielowicz  A.,  Wady 
wymowy  i  ich  korygowanie  „Logopedia”  31,  2002,  Styczek  I.,  Logopedia,  Warszawa 
1979,  2/  uzupełniające:  Antos  D.,  Demel  G.,  Styczek  I.,  Jak  usuwać  seplenienie  i  inne 
wady  wymowy.  Warszawa  1978,  Demel  G.,  Minimum  logopedyczne  nauczyciela 
przedszkola.  Warszawa  1996,  Jastrzębowska  G.,  Logopedia.  Pytania  i  odpowiedzi. 
Podręcznik akademicki pod redakcją T. Gałkowskiego i G. Jastrzębowskiej, Opole 1999, 
rozdziały:  Dyslalia  oraz  Diagnoza  i  terapia  zaburzeń  artykulacji  (dyslalii),  „Logopedia” 
31,  2002,  Rodak  H.,  Terapia  dziecka  z  wadą  wymowy,  Warszawa  2002,  Sołtys-
Chmielowicz  A.,  Klasyfikacje  wad  wymowy  „Logopedia”  28  2000,  Sołtys-Chmielowicz 
A.,  Rotacyzm.  „Logopedia”  29  2001,  Styczek  I.  Badanie  i  kształtowanie  słuchu 
fonematycznego (komentarz i tablice), Warszawa 1982. 
Metody nauczania: podająca, zajęć praktycznych 
Metody oceny: egzamin 
Język wykładowy: polski 

 
 
 
 
 

Nazwa przedmiotu: Dyzartria 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjacie 
Rok: III 
Semestr: V 
ECTS (liczba punktów): 3 

 

42

Imię i nazwisko wykładowcy: dr Urszula Mirecka 
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele  przedmiotu,  efekt  nauczania,  uzyskane  kompetencje:  Zapoznanie  studentów  z 
podstawowymi  zagadnieniami  dyzartrii  –  jej  przyczynami,  symptomami,  typami.  Poznanie 
wybranych  metod  diagnozy  i  terapii  dyzartrii.  Umiejętność  diagnozowania  i  planowania 
terapii  w  przypadkach  dyzartrii.  Umiejętność  samokształcenia  i  pracy  w  małej  grupie, 
prezentowania projektów na forum. 
Treści  merytoryczne  przedmiotu:  Dyzartria  –  ujęcia  definicyjne.  Etiologia  dyzartrii.  Typy 
dyzartrii  –  klasyfikacje  i  symptomatologia.  Mózgowe  porażenie  dziecięce  jako  najczęstszy 
zespół  chorobowy  z  objawami  dyzartrii.  Metody  diagnozy  dyzartrii:  Skala  dyzartrii  U. 
Mireckiej  i  K.  Gustaw,  Profil  dyzartrii  S.  Robertson.  Kliniczna  ocena  oddychania,  fonacji, 
artykulacji  i  prozodii  w  wypowiedziach  osób  z  różnymi  typami  dyzartrii.  Ustalanie  celów 
terapii  w  przypadkach  dyzartrii  oraz  wyznaczanie  strategii  postępowania  terapeutycznego. 
Metody terapii dyzartrii (ćwiczenia oddechowe i fonacyjne, usprawnianie motoryki narządów 
mowy,  ćwiczenia  artykulacyjne  i  prozodyczne,  techniki  relaksacyjne,  ćwiczenia 
komunikacyjne). 
Spis  zalecanych  lektur:  1/  obowiązkowe:  Lewandowski  A.,  Tarkowski  Z.,  Dyzartria. 
Wybrane  problemy  etiologii,  diagnozy  i  terapii,  Warszawa  1989,  Gustaw  K.,  Mirecka  U., 
Dyzartria  w  chorobach  neurodegeneracyjnych.  Skala  Dyzartrii  w  diagnozie  pacjenta  ze 
zwyrodnieniem  móżdżkowo-oliwkowym,  „Logopedia”  t.  27,  2000,  Gustaw  K.,  Mirecka  U., 
Dyzartria  jako  objaw  kliniczny  boreliozy,  „Logopedia”  t.  29,  2001,  Jastrzębowska  G.,  Pelc-
Pękala O., Diagnoza i terapia dysartrii /w:/ Gałkowski T., Jastrzębowska G.(red.) Logopedia, 
Opole  1999,  Mirecka  U.,  Gustaw  K.,  Dyzartria  w  mózgowym  porażeniu  dziecięcym. 
Eksperymentalna Skala dyzartrii jako technika diagnostyczna pomocna w określaniu specyfiki 
zaburzeń mowy w mpd., „Logopedia”, t.34, 2005, s.273-289, 2/ uzupełniające: Jastrzębowska 
G., Zaburzenia dysartryczne u dzieci (w:) Gałkowski T., Jastrzębowska G. (red.) Logopedia, 
Opole 1999, Markiewicz J., Metoda relaksacji według H. Wintreberta, „Zdrowie Psychiczne” 
VIII/1,  1967,  Michałowicz,  Ślenzak  J.,  Choroby  układu  nerwowego  dzieci  i  młodzieży, 
Warszawa  1982,  Murdoch  B.  E.,  Dysarthria.  A  Physiological  Approach  to  Assessment  and 
Treatment,  Cheltenham  1998,  Toruń  1992,  Stecko  E.,  Wyd.  Wczesne  rozpoznawanie  i 
leczenie zaburzeń mowy, Lublin 1991, Styczek I., Logopedia, Warszawa 1980, Tarkowski Z., 
Dyzartria  /w:/  Gałkowski  T.,  Tarkowski  Z.,  Zaleski  T.(red.)  Diagnoza  i  terapia  zaburzeń 
mowy, Lublin 1993,  
Metody nauczania: Zajęcia są prowadzone w formie wykładów i ćwiczeń, z wykorzystaniem 
ś

rodków multimedialnych (m.in. pokazy video, nagrania magnetofonowe), dyskusji, ćwiczeń 

interaktywnych, pracy indywidualnej studenta i pracy w małej grupie. 
Metody oceny: zaliczenie z oceną – kolokwium ustne 
Język wykładowy: język polski 
 
 
 

 

 

 

Nazwa przedmiotu: Zaburzenia płynności mówienia 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: II 

 

43

Semestr: III 
ECTS (liczba punktów): 3 
Imię i nazwisko wykładowcy: dr hab. Tomasz Woźniak, prof. UMCS 
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele  przedmiotu,  efekt  nauczania,  uzyskane  kompetencje:  Celem  nauczania  jest 
przekazanie  wiedzy  dotyczącej  teorii  zaburzeń  płynności  mowy  (etiologii,  symptomów, 
definicji  pojęć  podstawowych),  oraz  wykształcenie  praktycznych  umiejętności  w  zakresie 
diagnozy  różnicowej  jąkania,  giełkotu  i  rozwojowej  niepłynności  mowy  (RNM),  a  także 
podstaw terapii osób, u których występują zaburzenia płynności mowy. 
Treści merytoryczne przedmiotu: Pojęcie jąkania. Teorie pochodzenia jąkania. Zagadnienia 
patomechanizmu  jąkania.  Pojęcie  giełkotu  i  rozwojowej  niepłynności  mowy.  Schemat 
diagnostyczny  w  przypadku  zaburzeń  płynności  mowy.  Diagnoza  różnicowa  zaburzeń 
płynności  mowy.  Podział  i  charakterystyka  metod  terapii  osób  jąkających  się.  Programy 
terapii  osób  jąkających  się.  Kwestionariusz  Cooperów  Oceny  Jąkania.  Ocena  płynności 
mówienia przy użyciu próby sylabowej. Ocena logofobii. Terapia przy pomocy echokorektora 
i  cyfrowego  korektora  mowy.  Metoda  Z.  Engel.  Metody  psychoterapii  w  terapii  osób 
jąkających  się,  program  I.  Wygotskiej.  Program  M.  Chętka.  Metoda  S.  Wilczewskiego. 
Terapia jąkania wg Ch. Van Ripera. Farmakoterapia w terapii osób jąkających się. 
Spis  zalecanych  lektur:1/  obowiązkowe:  Tarkowski  Z.,  Jąkanie  wczesnodziecięce, 
Warszawa1992,  Tarkowski  Z.,  Jąkanie,  Warszawa1999,  Tarkowski  Z.,  Smul  M.,  Giełkot, 
Warszawa 1988, Woźniak T., Pojęcie jąkania a metodyka postępowania logopedycznego, /w:/ 
Opuscula  Logopaedica,  Lublin1993,  Woźniak  T.,  Przyczyny  i  terapia  jąkania  w  świetle 
nowych  badań,  „Biuletyn  Logopedyczny”  3  (9)/2002,  2/  uzupełniające:  Adamczyk  B., 
Metoda „Echo”, /w:/ Diagnoza i terapia zaburzeń mowy (red.) Gałkowski T., Tarkowski Z., 
Zaleski  T.,  Lublin1993,  Byrne  R.,  Pomówmy  o  zacinaniu,  Warszawa1989,  Chęciek  M., 
Kwestionariusz  Cooperów  Oceny  Jąkania,  Lublin1993,  Engiel  Z.,  Próba  opracowania 
systemu  ćwiczeń  logopedycznych  w  terapii  jąkania,  „Zagadnienia  Wychowawcze  a  Zdrowie 
Psychiczne”  6/76,  1,2,3/77,  Kurkowski  Z.  M.,  Próba  sylabowa  do  oceny  niepłynności 
mówienia, Warszawa 2003.  
Metody nauczania: wykład uniwersytecki, metody poglądowe i audiowizualne 
Metody  oceny:  egzamin;  warunkiem  zaliczenia  przedmiotu  jest  obecność  na  wykładach  i 
ć

wiczeniach, aktywny udział w ćwiczeniach i zdanie egzaminu pisemnego. 

Język wykładowy: polski 
 

 

Nazwa przedmiotu: Afazja 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: II 
Semestr: IV 
ECTS: 3 
Imię i nazwisko wykładowcy: dr Jolanta Panasiuk 
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne.  
Cele  przedmiotu,  efekt  nauczania,  uzyskane  kompetencje:  Celem  przedmiotu  jest 
zapoznanie z istotą afatycznych zaburzeń mowy, ich przejawów, technik diagnozowania oraz 
metodyki postępowania terapeutycznego.  
Treści  merytoryczne  przedmiotu:  Pojęcie  afazji.  Afazja  na  gruncie  różnych  dyscyplin 
naukowych. Definicje i typologie afazji (kliniczne podziały afazji; klasyfikacje afazji według 

 

44

kryteriów  neurofizjologicznych  psychologicznych  i  lingwistycznych;  typologia  afazji  wg  A. 
Łurii). Nietypowe postaci afazji (afazja podkorowa, afazja skrzyżowana, afazja paradoksalna, 
afazja postępująca). Afazja całkowita. Patomechanizm afazji. Językowe symptomy uszkodzeń 
mózgu. Afatyczne zaburzenia realizacji podsystemów języka. Zaburzenia czynności czytania i 
pisania  w  afazji.  Mechanizmy  kompensacji  zaburzonych  funkcji.  Czynniki  wpływające  na 
skuteczność postępowania reedukacyjnego (czynniki związane z chorym, czynniki związane z 
terapeutą).  Charakterystyka  metod  i  materiałów  pomocniczych.  Kryteria  doboru  metod  i 
pomocy  logopedycznych.  Specyfika  pracy  z  chorym  we  wczesnym  okresie  wystąpienia 
zaburzeń  mowy.  Strategie  postępowania  logopedycznego  w  poszczególnych  typach  afazji. 
Postępowanie rehabilitacyjne z chorym z afazją całkowitą. Terapia grupowa chorych z afazją. 
Główne  szkoły  rehablitacji  afazji.  Organizacja  pracy  logopedy–afazjologa.  Procedury 
diagnozy  logopedycznej  osób  z  ogniskowymi  uszkodzeniami  mózgu  (analiza  dokumentacji 
klinicznej, interpretacja wyników badań specjalistycznych, charakterystyka socjalna chorego, 
wybór  narzędzi  diagnostycznych).  Metody  postępowania  logopedycznego  we  wczesnym 
okresie  po  zachorowaniu.  Kryteria  diagnozy  różnicowej  zaburzeń  mowy  u  osób  chorych 
neurologicznie.  Diagnozowanie  zaburzeń  afatycznych.  Strategie  terapii  logopedycznej  w 
poszczególnych  typach  afazji  (metodyka  terapii  zaburzeń  mowy  w  przypadku  afazji 
motorycznej kinestetycznej, motorycznej kinetycznej, motorycznej dynamicznej, akustyczno-
gnostycznej,  akustyczno-mnestycznej,  semantycznej).  Kryteria  wyboru  metod  i  pomocy 
logopedycznych.  Zasady  współpracy  z  rodziną  i  innymi  specjalistami.  Redagowanie  opinii 
logopedycznych o osobach chorych neurologicznie z afazją. 
Spis  zalecanych  lektur:  1/  obowiązkowe:  Łuria  A.  R.,  Zaburzenia  wyższych  czynności 
korowych wskutek uszkodzeń mózgu, Warszawa 1967, Maruszewski M., Afazja. Zagadnienia 
teorii  i  terapii,  Warszawa  1966,  Nowakowska  M.  T.,  Rehabilitacja  chorych  z  afazją, 
Wrocław  1978,  Pąchalska  M.,  Afazjologia,  Warszawa-Kraków  1999,  Szumska  J.,  Metody 
rehabilitacji afazji, Warszawa 1980, 2/ uzupełniające: Duranowska-Serocka A., Zaburzenia 
czynności  językowych  i  aktywności  w  kontaktach  z  otoczeniem  po  uszkodzeniach  struktur 
podkorowych  w  wyniku  udaru  mózgu,  „Logopedia”  27,  2000,  s.  93-112,  Kania  J.  T., 
Klimkowski M., Próba językoznawczego opisu afazji, „Logopedia” 7, 1967, s. 41-57, Herzyk 
A.,  Taksonomia  afazji.  Kryteria  klasyfikacji  i  rodzaje  zespołów  zaburzeń,  „Audiofonologia” 
X, 1997, s. 83-101, Kania J. T., Dezintegracja systemu fonologicznego w afazji (na materiale 
języka  polskiego),  Wrocław  1976,  Klimkowski  M.,  Pamięć  człowieka  i  jej  mechanizmy. 
Analiza neuropsychologiczna, Lublin 1976, Klimkowski M., Neuropsychologiczne podstawy 
czynności  czytania  i  pisania  w  świetle  doświadczeń  klinicznych,  /w:/  Podstawy  pracy 
terapeutycznej  w  zespołach  kompensacyjnych,  red.  Świszczewska  T.,  Lublin  1990,  s.  7-27, 
Konorski  J.,  Analiza  patofizjologiczna  różnych  rodzajów  zaburzeń  mowy  i  próba  ich 
klasyfikacji,  „Rozpr.  Wydz.  Nauk  Med.”  II,  Warszawa  1961,  Konorski  J.,  Integracyjna 
działalność  mózgu,  Warszawa  1969,  Kościuk-Hołówka  T.,  Analiza  niektórych  zaburzeń  w 
nazywaniu  afatyków,  „Prace  Filologiczne”  XIX,  1969,  s.  269-274,  Łopatkiewicz  J.,  Analiza 
zaburzeń nominacji w afazji, „Rozprawy Wydz. Nauk Med.” IV, 1963, s. 29-144, Łuria A. R., 
Podstawy  neuropsychologii,  Warszawa  1976,  Łuria  A.,  R.,  Problemy  psychologii  i 
neurolingwistyki,  Warszawa  1976,  Marczewska  H.,  Osiejuk  E.,  Nie  tylko  afazja...  O 
zaburzeniach  językowych  w  demencji  Alzheimera,  demencji  wielozawałowej  i  po 
uszkodzeniach  prawej  półkuli  mózgu,  Warszawa  1994,  Maruszewski  M.,  Mowa  a  mózg. 
Analiza  neuropsychologiczna,  Warszawa  1970,  Maruszewski  M.,  Chory  z  afazją  i  jego 
usprawnianie, Warszawa 1974, Panasiuk J., Komunikacja w afazji, „Logopedia” 27, 2000, s. 
55-80, Panasiuk J., Turzańska D., Dynamika wycofywania się zaburzeń afatycznych u chorego 
po  urazie  mózgowo-czaszkowym.  Studium  przypadku,  „Logopedia”  27,  2000,  s.  113-143, 
Panasiuk  J.,  Realizacja  struktur  składniowych  w  afazji,  „Logopedia”  32,  2003,  s.  15-61, 
Panasiuk  J.,  Struktury  języka  a  struktury  języka  w  afazji    /w:/  Logopedia.  Teoria  i  praktyka, 

 

45

red. Młynarska M., Smereka T., Wrocław 2005, s. 69-91, Pąchalska M., Kompleksowy model 
rehabilitacji  chorych  z  ogniskowym  uszkodzeniem  mózgu  i  afazją  całkowitą,  Kraków  1986, 
Pąchalska  M.,  Afazja  jako  współczesny  problem  społeczny,  „Rocznik  naukowy  AWF  w 
Krakowie”  t.  XXIV,  1990,  s.  305-313,  Pąchalska  M.,  Terapia  chorych  z  afazją:  cele, 
realizacja i dylematy, „Postępy Rehabilitacji” t. 5, z. 2, 1991, s. 9-27, Przesmycka-Kamińska 
J., Zaburzenia porozumiewania się słownego z otoczeniem w afazji, Wrocław 1980, Szumska 
J., Metody badania afazji, Warszawa 1980, Ulatowska H. K., Kądzielawa D., Sadowska M., 
Agramatyzm w afazji: przegląd stanowisk badawczych, „Studia Psychologiczne” 12, 2, 1991, 
s.  64-82;  Zarębina  M.,  Rozbicie  systemu  językowego  w  afazji  (na  materiale  polskim), 
Wrocław 1973. 
Metody  nauczania:  Zajęcia  są  prowadzone  w  formie  wykładów  i  ćwiczeń  metodą 
heurystyczną  i  poglądową  z  wykorzystaniem  technik  multimedialnych,  proponowana  jest 
indywidualna praca studenta i praca w małych zespołach 
Metody oceny: egzamin 
Język wykładowy: polski 
 

 

Nazwa przedmiotu: Specyficzne zaburzenia rozwoju języka 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: II 
Semestr: IV 
ECTS (liczba punktów): 2,5  
Imię i nazwisko wykładowcy: dr Joanna Stasiak 
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele  przedmiotu,  efekty  nauczania,  uzyskane  kompetencje:  Zapoznanie  studentów  z 
zagadnieniami  zaburzeń  rozwoju  mowy  i  języka  u  dzieci,  patogenezy  i  patomechanizmu 
zjawiska,  jego  objawów.  Poznanie  metod  diagnozowania  zaburzenia,  jego  eksplikacji  oraz 
budowania programu logopedycznego postępowania terapeutycznego. 
Treści  merytoryczne  przedmiotu:  Zaburzenia  komunikacji  językowej  u  dzieci  w  świetle 
Logopedycznej  klasyfikacji  zaburzeń  mowy  Stanisława  Grabiasa  oraz  kategoryzacji 
międzynarodowych ICD – 10 i DSM – IV. Przegląd badań nad zaburzeniami rozwoju mowy u 
dzieci.  Spory  definicyjne  i  ustalenia  terminologiczne  dotyczące  specyficznych  zaburzeń 
rozwoju  językowego  (SLI).  Teorie  objaśniające  istotę  zaburzenia  (SLI  jako  deficyt  wiedzy 
lingwistycznej,  jako  ograniczenie  ogólnej  zdolności  przetwarzania  informacji,  jako  deficyt 
przetwarzania  w  ramach  mechanizmów  specyficznych).  Etiologia  -  genetyczne  i 
neurobiologiczne  podstawy  SLI.  Objawy  (charakterystyka  deficytu  językowego).  Problemy 
współwystępujące.  Diagnoza  różnicowa  zaburzeń  rozwoju  mowy  u  dzieci  (słuchoniemota, 
alalia, niedokształcenie mowy o typie afazji, SLI, opóźniony rozwój mowy, prosty opóźniony 
rozwój  mowy,  samoistny  (niesamoistny)  opóźniony  rozwój  mowy,  alalia  prolongata,  late 
talkers,  late  bloomers,  afazja/dysfazja  dziecięca,  rozwojowa,  wrodzona;  zróżnicowanie 
specyficznych  zaburzeń  językowych  wobec  zaburzeń  mowy  w  całościowych  złożonych 
zespołach  chorobowych  (mutyzm,  autyzm,  upośledzenie  umysłowe,  głuchota).  Schemat 
logopedycznego  postępowania  diagnostycznego.  Zasady  wyboru  narzędzi  diagnostycznych. 
Strategie  logopedycznego  postępowania  terapeutycznego  w  przypadku  specyficznych 
zaburzeń rozwoju mowy i języka. Narzędzia i pomoce wykorzystywane w terapii.  
Spis zalecanych lektur: 1/ obowiązkowe: Grabias S, (red.), Zaburzenia mowy. Mowa, teoria 
– praktyka, Lublin 2001, Herzyk A., Afazja i mutyzm dziecięcy, Lublin 1992, Jastrzębowska 
G., SLI: specyficzne upośledzenie rozwoju języka, /w:/ Tarkowski Z., Jastrzębowska G. (red.) 

 

46

Człowiek  wobec  ograniczeń.  Niepełnosprawność,  komunikowanie,  diagnoza,  terapia,  Lublin 
2002, s. 167-186, Jastrzębowska G., Istota i klasyfikacja opóźnień rozwoju mowy – przegląd 
stanowisk, „Logopedia” t. 28, 2000, s. 69-84, s. 171-174, Kordyl Z., Psychologiczne problemy 
afazji  dziecięcej,  Warszawa  1968,  Leonard  L.  B.,  SLI  –  Specyficzne  zaburzenie  rozwoju 
językowego.  O  dzieciach,  które  nie  potrafią  mówić,  Gdańsk  2006,  Logopedia.  Pytania  i 
odpowiedzi,  podręcznik  akademicki,  t.  I  Interdyscyplinarne  podstawy  logopedii,  t.  II 
Zaburzenia komunikacji językowej u dzieci i młodzieży, red. G. Jastrzębowska, T. Gałkowski, 
Opole  2003,  Parol  U.  Z.,  Dziecko  z  niedokształceniem  mowy,  Warszawa  1989  2/ 
uzupełniająca:  Metody  wspomagające  rozwój  mowy  w  różnych  jego  opóźnieniach,  red.  M. 
Przybysz  –  Piwkowa,  Warszawa  2002,  Parol  U.  Z.,  Pliszczyńska  –  Brennenstuhl  M., 
Rozpoznawanie niedokształcenia mowy o typie afazji ekspresyjnej u dzieci, „Otolaryngologia 
Polska”  suplement  1991,  s.  216-218,  Pruszewicz  A.,  Opóźniony  rozwój  mowy,  w:  Foniatria 
kliniczna, red. A. Pruszewicz, Warszawa 1982, Psycholingwistyka, red. J. Berko Gleason, N. 
Bernstein  Ratner,  Gdańsk  2005,  Psychiatria  dzieci  i  młodzieży,  red.  I.  Namysłowska, 
Warszawa  2005,  Smoczyńska  M.,  Wczesna  interwencja  u  dzieci  z  opóźnionym  rozwojem 
mowy, w: Teoretyczne podstawy metod usprawniania mowy. Afazja – Zaburzenia mowy, red. 
H.  Mierzejewska,  M.  Przybysz  –  Piwkowa,  Warszawa  2000,  s.  45-54,  Sovák  M.,  Alalia, 
„Logopedia”  t.  10,  1971,  s.  18-33,  Szumska  J.  (red.)  Zaburzenia  mowy  u  dzieci,  Warszawa 
1982,  Zaleski  T.,  Opóźnienia  w  rozwoju  mowy,  Warszawa  2002;  Zalewska  M.,  Dziecko  z 
zespołem  prostego  opóźnienia  rozwoju  mowy,  /w:/  Wybrane  problemy  psychologicznej 
diagnozy zaburzeń rozwoju mowy, red. J. Rola, Warszawa 1998, s. 64-83. 
Metody  nauczania:  podająca,  metoda  zajęć  praktycznych,  zajęcia  z  wykorzystaniem 
ś

rodków multimedialnych. 

Metody oceny: zaliczenie z oceną – kolokwium pisemne. 
Język wykładowy: polski. 
 
 
Nazwa przedmiotu: Trudności w czytaniu i pisaniu 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: II 
Semestr: III 
ECTS (liczba punktów): 3 
Imię i nazwisko wykładowcy: dr Urszula Mirecka 
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele  przedmiotu,  efekt  nauczania,  uzyskane  kompetencje:  Zapoznanie  studentów  z 
podstawowymi  zagadnieniami  zaburzeń  w  czytaniu  i  pisaniu  –  ich  przyczyn,  symptomów, 
sposobów  usuwania  i  zapobiegania.  Poznanie  wybranych  metod  diagnozy  i  terapii  dzieci  w 
wieku przedszkolnym i szkolnym. Umiejętność dokonania oceny czynności czytania i pisania. 
Umiejętność  planowania  terapii  oraz  postępowania  dydaktyczno-wychowawczego  w 
odniesieniu  do  dzieci  i  młodzieży  z  trudnościami  w  czytaniu  i  pisaniu.  Umiejętność 
samokształcenia i pracy w małej grupie, prezentowania projektów na forum. 
Treści  merytoryczne  przedmiotu:  Czytanie  i  pisanie  jako  formy  porozumiewania  się 
językowego  oraz  wyższe  czynności  psychiczne.  Przyczyny  trudności  w  czytaniu  i  pisaniu. 
Integracja  percepcyjno-motoryczna,  jej  istota  i  symptomy  zaburzeń.  Trudności  w  czytaniu  i 
pisaniu  a  zaburzenia  rozwoju  mowy  i  języka.  Dysleksja  rozwojowa  jako  jeden  z  rodzajów 
trudności  w  czytaniu  i  pisaniu.  Obserwacja,  wywiad,  rozmowa,  analiza  wytworów, 
eksperyment  kliniczny  i  techniki  standaryzowane  w  diagnozie  osób  z  zaburzeniami  w 
czytaniu  i  pisaniu.  Badanie  czynności  czytania  i  pisania  (analiza  techniki,  tempa, 

 

47

zrozumiałości  czytania;  analiza  tekstów  pisanych  pod  kątem  poprawności  pisowni,  poziomu 
graficznego  pisma  oraz  opanowania  poszczególnych  poziomów  organizacji  języka)  ze 
wskazaniem  na  możliwe  przyczyny  błędów  i  nieprawidłowości.  Planowanie  terapii  oraz 
postępowania  dydaktyczno-wychowawczego  wobec  dzieci  z  trudnościami  w  czytaniu  i 
pisaniu.  Wybrane  metody  profilaktyczno-terapeutyczne:  Metoda  dobrego  startu,  programy 
komputerowe, ćwiczenia o charakterze korekcyjno-kompensacyjnym.  
Spis  zalecanych  lektur:  1/  obowiązkowe:  Bogdanowicz  M.,  Psychologia  kliniczna  dziecka 
w  wieku  przedszkolnym,  Warszawa  1985,  Bogdanowicz  M.,  Integracja  percepcyjno-
motoryczna.  Metody  diagnozy  i  terapii,  Warszawa  1985,  2001,  Gąsowska  T.,  Pietrzak-
Stępkowska  Z.,  Praca  wyrównawcza  z  dziećmi  mającymi  trudności  w  czytaniu  i  pisaniu, 
Warszawa  1984,  Górniewicz  E.,  Trudności  w  czytaniu  i  pisaniu  u  dzieci,  Olsztyn  2001, 
Mirecka  U.,  Domagała  A.,  Słuch  fonemowy  a  uwarunkowania  komunikacji  językowej  [w:] 
S. Grabias  (red.)  Mowa.  Teoria-Praktyka,  t.2,  Lublin  2005,  2/  uzupełniające:  Bogdanowicz 
M.,  Leworęczność  u  dzieci,  Warszawa  1989,  Bogdanowicz  M.,  Metoda  dobrego  startu 
Warszawa  1989,  Bogdanowicz  M.,  Ćwiczenia  grafomotoryczne  przygotowujące  do  nauki 
pisania według Hany Tymichowej, Lublin 1995, Borkowska A., 1997, Zaburzenia językowe u 
dzieci z trudnościami w czytaniu i pisaniu /w:/ Herzyk A., Kądzielawa D.(red.) Związek mózg 
–  zachowanie  w  ujęciu  neuropsychologii  klinicznej,  Lublin  1997,  Czajkowska  I.,  Herda  K., 
Zajęcia  korekcyjno-kompensacyjne  w  szkole.  Poradnik  dla  nauczycieli,  Warszawa  1992, 
Domagała  A.,  Mirecka  U.,  Słuch  fonemowy.  Odkrywanie  elementarnych  jednostek  systemu 
językowego,  „Logopedia”  t.29,  Domagała  A.,  Mirecka  U.,  Słuch  fonemowy.  W  kierunku 
kompetencji  fonologicznej,  „Logopedia”  t.  30,  2002,  Jakubowicz  A.,  Lenartowska  K, 
Plenkiewicz M., Czytanie w początkowych latach edukacji, Bydgoszcz 1999, Jastrząb J., Gry i 
zabawy  w  terapii  pedagogicznej,  Warszawa  1990,  Krasowicz-Kupis  G.,  1999,  Rozwój 
metajęzykowy  a  osiągnięcia  w  czytaniu  u  dzieci  6-9-letnich,  Lublin  1999,  Maurer A.  (red.), 
Program  kształtowania  świadomości  fonologicznej  dla  dzieci  przedszkolnych  i  szkolnych, 
Kraków  1996,  Rocławski  B.,  Nauka  czytania  i  pisania,  Gdańsk  1990,  Rocławski  B.,  Słuch 
fonemowy  i  fonetyczny.  Teoria  i  praktyka,  Gdańsk  1993,  Sawa  B.,  Jeżeli  dziecko  źle  czyta  i 
pisze, Warszawa 1997, Styczek I., Badanie i kształtowanie słuchu fonematycznego. Warszawa 
1982, Waszkiewicz E., Pracuję z sześciolatkiem, Warszawa 1996, Zakrzewska B., Trudności 
w czytaniu i pisaniu. Modele ćwiczeń, Warszawa 1996. 
Metody nauczania: Zajęcia są prowadzone w formie wykładów i ćwiczeń, z wykorzystaniem 
ś

rodków multimedialnych (m.in. pokazy video, nagrania magnetofonowe), dyskusji, ćwiczeń 

interaktywnych, pracy indywidualnej studenta i pracy w małej grupie 
Metody oceny: egzamin 
Język wykładowy: język polski 

 

 

Nazwa przedmiotu: Oligofazja i zaburzenia mowy w złożonych zespołach chorobowych 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3- letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: III 
Semestr: VI 
ECTS (liczba punktów): 3 
Imię i nazwisko wykładowcy: dr Urszula Jęczeń 
Wymagania wstępne: uczestnictwo w zajęciach wynika z przewidzianego podziału na grupy 
konwersatoryjne. 
Cele  przedmiotu,  efekty  nauczania,  uzyskane  kompetencje:  Wprowadzenie  studentów  w 
problematykę  oligofazji.  Pokazanie  charakteru  pracy  logopedycznej  z  dzieci  upośledzonymi 

 

48

umysłowo  oraz  z  dziećmi  autystycznymi.  Przedstawienie  możliwości  językowych  i 
komunikacyjnych  w  różnych  stopniach  upośledzenia  umysłowego,  w  zespole  Downa, 
autyzmie i mutyzmie. 
Treści  merytoryczne  przedmiotu:  Ewolucja  definicji  upośledzenia  umysłowego.  Etiologia 
upośledzenia  umysłowego.  Diagnozowanie  upośledzenia  umysłowego;  klasyfikacja  stopni 
upośledzenia.  Opóźnienie  rozwoju  mowy  i  jej  zaburzenia  w  poszczególnych  stopniach 
upośledzenia umysłowego. Pojęcie oligofazji (prezentacja różnych stanowisk). Relacja mowy 
i myślenia w różnych stopniach  upośledzenia umysłowego. Specyfika zaburzeń komunikacji 
językowej  w  wybranych  zespołach  chorobowych  –  zespół  Downa,  autyzm,  mutyzm. 
Sprawności  językowe  i  komunikacyjne  dzieci  upośledzonych  umysłowo  w  stopniu  lekkim, 
umiarkowanym,  znacznym.  Rozwój  intelektualny  i  językowy  dzieci  z  zespołem  Downa. 
Możliwości  językowe  i  komunikacyjne  w  autyzmie.  Subiektywny  obraz  upośledzenia 
umysłowego  (analiza  wywiadów  z  osobami  upośledzonymi  umysłowo).  Wybrane  metody 
oceny  poziomu  funkcjonowania  językowego  dziecka  na  tle  jego  rozwoju  psychoruchowego 
(test  Denver,  Profil  psychoedukacyjny).  Wybrane  metody  terapii  dzieci  ze  sprzężonymi 
zaburzeniami  rozwojowymi  (Ruch  Rozwijający  W.  Sherborne,  stymulacja.  sensoryczna  M. 
Piszczek,  Programy  Knillów,  terapia  behawioralna  I.  Lovaasa  i  E.  Schoplera).  Zasady  i 
techniki pracy logopedycznej w oligofazji. 
Spis  zalecanych  lektur:  1/  obowiązkowe:  Bogdanowicz  M.,  Psychologia  kliniczna  dziecka 
w wieku przedszkolnym, Warszawa 1985, Jaklewicz H., Autyzm wczesnodziecięcy. Diagnoza, 
przebieg,  leczenie,  Gdańsk  1993,  Michałowicz  R.,  Ślenzak  J.,  Choroby  układu  nerwowego 
dzieci  i  młodzieży,  Warszawa  1982,  Minczakiewicz  E.,  Jak  pomóc  w  rozwoju  dziecka  z 
zespołem  Downa.  Poradnik  dla  rodziców  i  wychowawców,  Kraków  2001,  Obuchowska  I., 
Dziecko niepełnosprawne w rodzinie, Warszawa 1991, 2/ uzupełniające: Knill Ch., Knill M., 
Programy  aktywności    -  świadomość  ciała,  kontakt  i  komunikacja,  Warszawa  1997, 
Kościelska  M.,  Oblicza  upośledzenia,  Warszawa  1995,  Lovaas  I.,  Nauczanie  dzieci 
niepełnosprawnych  umysłowo,  Warszawa  1993,  Maas  V.,  Uczenie  się  przez  zmysły. 
Wprowadzenie  do  teorii  integracji  sensorycznej,  Warszawa  1998,  Minczakiewicz  E., 
Zaburzenia  mowy  u  upośledzonych  umysłowo  /w:/  Diagnoza  i  terapia  zaburzeń  mowy,  red. 
Tarkowski  Z.,  Zalewski  T.,  Lublin  1993,  s.  193  –  202,  Olechnowicz  H.,  Wyzwalanie 
aktywności  dzieci  głębiej  upośledzonych  umysłowo.  Programy  aktywności,  Warszawa  1994, 
Piszczek  M.,  Metody  komunikacji  alternatywnej  w  pracy  z  osobami  niepełnosprawnymi, 
Warszawa  1997,  Rozwój  daje  radość.  Terapia  dzieci  upośledzonych  umysłowo  w  stopniu 
głębokim.  Red.  J.  Kielin,  Gdańsk  2000,  Schopler  E.,  Zindywidualizowana  ocena  i  terapia 
dzieci  autystycznych  oraz  z  zaburzeniami  rozwoju.  T.  I.  Profil  psychoedukacyjny,  T.  II. 
Metody  nauczania  dla  rodziców  i  profesjonalistów.  T.  III.  Ćwiczenia  edukacyjne  dla  dzieci 
autystycznych,  Gdańsk  1995,  Sherborne  W.,  Ruch  rozwijający  dla  dzieci,  Warszawa  1997, 
Waszczuk H., Poradnik logopedyczny dla dzieci z zespołem Downa, Gdańsk 2003, Zasępa E., 
Rozwój intelektualny dzieci z zespołem Downa Kraków 2003. 
Metody nauczania: podająca, problemowa, metoda zajęć praktycznych 
Metody oceny: zaliczenie z oceną 
Język wykładowcy: polski 
 

 

Nazwa przedmiotu: Zaburzenia mowy w demencji 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: III 
Semestr: V 
ECTS: 3 

 

49

Imię i nazwisko wykładowcy: dr Aneta Domagała 
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele  przedmiotu,  efekt  nauczania,  uzyskane  kompetencje:  Celem  przedmiotu  jest 
wykształcenie  umiejętności:  rozpoznawania  zaburzeń  mowy  u  chorych  z  demencją,  oceny 
możliwości i ograniczeń komunikacyjnych pacjentów oraz ustalania sposobów postępowania 
terapeutycznego  
Treści  merytoryczne  przedmiotu:  Zaburzenia  mowy  w  obrazie  klinicznym  otępienia. 
Kryteria  otępienia,  klasyfikacje  (otępienie  korowe  i  podkorowe,  pierwotne  i  wtórne, 
rozpowszechnione  i  rzadkie  typy  otępień).  Przyczyny  zaburzeń  mowy  i  trudności 
komunikacyjnych w otępieniu. Funkcjonowanie poznawcze i społeczne chorego. Otępienie a 
fizjologiczne  starzenie  się.  Zmiany  w  komunikowaniu  się  u  osób  w  wieku  podeszłym  w 
przypadku starzenia się fizjologicznego. Zaburzenia mowy w przebiegu choroby Alzheimera 
–  charakterystyka  objawowa,  z  uwzględnieniem  etapów  choroby.  Diagnozowanie  zaburzeń 
mowy  we  wczesnej  fazie  otępienia  alzheimerowskiego.  Rozpoznawanie  możliwości  i 
ograniczeń  komunikacyjnych  osób  w  zaawansowanej  fazie  choroby.  Stymulowanie 
aktywności  językowej  chorego  w  poszczególnych  fazach  choroby,  programy  terapii,  zasady 
postępowania  z  chorym  w  otępieniu  alzheimerowskim.  Zaburzenia  mowy  w  otępieniu 
naczyniopochodnym.  Obraz  zaburzeń  mowy  w  innych  typach  otępień.  Oddziaływanie 
terapeutyczne  w  przypadku  zespołów  otępiennych.  Formy  pomocy  osobom  chorym  i  ich 
opiekunom. 
Spis  zalecanych  lektur:1/  obowiązkowe:  Domagała  A.,  Mowa  we  wczesnej  fazie  demencji 
typu  Alzheimera,  „Logopedia”  32,  2003,  Herzyk  A.,  Wariantywność  przejawów  afazji. 
Problem  teoretyczny  i  diagnostyczny,  /w:/  S.  Grabias  (red.),  Mowa.  Teoria  –  Praktyka,  t.  1: 
Zaburzenia mowy, Lublin 2001, s. 280-300, Łuczywek E., Zaburzenia aktywności poznawczej 
osób w późnym wieku. Problemy demencji, /w:/ Herzyk A., Kądzielawa D. (red.) Zaburzenia 
w funkcjonowaniu człowieka z perspektywy neuropsychologii klinicznej, Lublin 1996, s. 111-
149, Marczewska H., Zaburzenia językowe w demencji typu Alzheimera, /w:/ Marczewska H., 
Osiejuk  E.,  Nie  tylko  afazja...  O  zaburzeniach  językowych  w  demencji  typu  Alzheimera, 
demencji  wielozawałowej  i  przy  uszkodzeniach prawej  półkuli  mózgu, Warszawa  1994,  s.  7-
60; s. 105-126; 2/ uzupełniające: Domagała A., Długosz E., Gustaw K., Zaburzenia mowy w 
badaniu  klinicznym  i  ocenie  własnej  pacjenta  we  wczesnej  fazie  demencji  typu  Alzheimera, 
„Logopedia”  32,  2003,  s.  245-259,  Gabryelewicz  T.,  Łagodne  zaburzenia  poznawcze  (Mild 
cognitive impairment – MCI). Rozpoznawanie, różnicowanie, postępowanie, Warszawa 2003, 
Horbulewicz-Mokrzycka  I.,  Pozafarmakologiczne  metody  terapeutyczne  w  chorobie 
Alzheimera, /w:/ Leszek J. (red.) Choroba Alzheimera, Wrocław 1998, s. 226-241; Parnowski 
T., Obraz kliniczny choroby Alzheimera, /w:/ Leszek J. (red.) Choroba Alzheimera, Wrocław, 
1998, s. 47-69; Podemski R., Słotwiński K., Zaburzenia mowy w procesach otępiennych, /w:/ 
Leszek J. (red.) Choroby otępienne. Teoria i praktyka, Wrocław 2003, s. 271-283, Stanowisko 
grupy  ekspertów  w  sprawie  zasad  diagnozowania  i  leczenia  otępienia  w  Polsce  (IGERO), 
„Rocznik  Psychogeriatryczny”  1999,  II,  1,  Szepietowska  M.,  Daniluk  B.,  Zaburzenia 
językowe  w  demencji  w  ujęciu  neuropsychologii  klinicznej,  „Audiofonologia”  XVI,  2000,  s. 
117-135, Tłokiński W., Mowa ludzi u schyłku życia, Warszawa 1990. 
Metody nauczania: podająca, heurystyczna, zajęć praktycznych 
Metody oceny: zaliczenie z oceną na podstawie kolokwium 
Język wykładowy: polski 
 
 
 

 

50

 

 

B. Przedmioty kształcenia kierunkowego – specjalność dodatkowa: 

 

Nazwa przedmiotu: Akustyka mowy 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: I 
Semestr: II 
ECTS (liczba punktów): 2 
Imię i nazwisko wykładowcy: dr Anita Trochymiuk 
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele  przedmiotu,  efekt  nauczania,  uzyskane  kompetencje:  Celem  przedmiotu  jest 
zapoznanie  jego  uczestników  z  metodologią  badań  akustycznych  stosowaną  w  fonetyce,  a 
także  wypracowanie  umiejętności  interpretacji  wizualnej  formy  zapisu  sygnału  mowy. 
Uzyskane  kompetencje  pozwolą  na  określanie  akustycznych  cech  głosek  i  ich  klas 
(częstotliwość, amplituda, iloczas, struktura widma), wykonanie segmentacji  normatywnego i 
zaburzonego  sygnału  mowy  i  jego  opisu  w  oparciu  o  podstawowe  sposoby  obrazowania 
dźwięku (oscylogram, spektrogram i spektrum).  
Treści merytoryczne przedmiotu: Zapoznanie uczestników kursu z wybranymi programami 
komputerowymi  przeznaczonymi  do  akustycznej  analizy  dźwięków  oraz  zasadami  ich 
obsługi. Stopniowo kształtowane są poszczególne umiejętności, począwszy od samodzielnego 
wykonania  nagrań  i  ich  zapisu  na  dysku  komputera,  segmentacji  i  transkrypcji,  poprzez 
wykonywanie  rozmaitych  typów  obrazów  sygnału  dźwiękowego  (oscylogram,  spektrogram, 
widmo,  krzywa  energii,  tonogram)  i  ich  interpretację.  W  oparciu  o  poznane  formy 
obrazowania  dźwięków  uczestnicy  poznają  sposoby  określania  akustycznych  cech  głosek  i 
ich  klas  (częstotliwość,  amplituda,  iloczas,  struktura  widma).  Omawiane  aspekty  sygnału 
dźwiękowego  ilustrowane  są  w  postaci  spektrogramów  cyfrowych,  oscylogramów  i/lub 
krzywej  energii,  dzięki  wykonywanym  na  bieżąco  nagraniom  na  dysk  komputera.  W  razie 
potrzeby  tworzy  się  dodatkowo  przebiegi  formantów,  kontury  częstotliwości  podstawowej, 
widma  chwilowe  lub  formantowe,  wizualizacje  trójwymiarowe  itp.  Analizie  akustycznej 
poddawane  są  początkowo  wypowiedzi  normatywne,  a  następnie  realizacje  z  zakresu 
rozmaitych zaburzeń mowy. Wszystkie zajęcia prowadzone są z wykorzystaniem komputera i 
rzutnika multimedialnego. 
Spis  zalecanych  lektur:1/  obowiązkowe:  Gonet  W.,  Próba  określenia  normy  wymowy 
polskich  samogłosek  ustnych,  /w:/  Grabias  S.  (red.)  Opuscula  Logopaedica  in  honorem 
Leonis Kaczmarek, Lublin 1993, s.232-253, Hayward K., Experimental Phonetics, Edinburgh 
2000, Jassem W., Podstawy fonetyki akustycznej, Warszawa 1973, Jassem W., Mowa a nauka 
o  łączności,  Warszawa  1974,  Johnson  K.,  Acoustic  and  Auditory  Phonetics,  Oxford  1997, 
Kleśta  J.,  Analiza  akustyczna  polskich  spółgłosek  trących  bezdźwięcznych  realizowanych 
przez dzieci niesłyszące, „Audiofonologia” 26, 2004, s. 105-118, Ladefoged P., Phonetic Data 
Analysis.  An  Introduction  to  Fieldwork  and  Instrumental  Techniques,  Oxford  2003, 
Ladefoged P., Vowels and Consonants. An Introduction to the Sounds of  Languages, Oxford 
2001,  Łobacz  P.,  Polska  fonologia  dziecięca.  Studia  fonetyczno-akustyczne, Warszawa  1996, 
Łobacz  P.,  Wymowa  patologiczna  a  norma  fonetyczna  w  świetle  analizy  akustycznej,  /w:/ 
Grabias S. (red.) Zaburzenia mowy. Mowa. Teoria – Praktyka, t. I., Lublin 2001, s. 189-215, 
Pickett  J.M.,  The  acoustics  of  speech  communication.  Fundamentals,  Speech  Perception 

 

51

Theory, and Technology, London 1999, Szczepankowski B., Fonetyka akustyczna, audytywna 
i  wizualna,  Warszawa  1985,  Trochymiuk A.,  Realization  of  the  voiced-voiceless  contrast  by 
hearing impaired children, “Studia Phonetica Posnaniensia” 7, 2005, s. 75-96, Wierzchowska 
B., Struktura akustyczna dźwięków języka polskiego, “Logopedia” 7, 1976, s. 88-104.  
Metody nauczania: zajęć praktycznych, heurystyczna, oglądowa 
Metody oceny: zaliczenie - kolokwium 
Język wykładowy: polski 

 

 

Nazwa przedmiotu: Podstawy akustyki 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie. 
Rok: I 
Semestr: I 
ECTS (liczba punktów): 2 
Imię i nazwisko wykładowcy: dr inż. Lech Śliwa 
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne.  
Cele  przedmiotu,  efekt  nauczania,  uzyskane  kompetencje:  Przyswojenie  podstawowych 
pojęć  akustyki  fizycznej,  zrozumienie  zasad  działania  urządzeń  akustycznych  i  zasad  ich 
wykorzystania ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb audiologii. Nabywanie umiejętności 
oceny zjawisk akustycznych i zrozumienie ich opisu. 
Treści  merytoryczne  przedmiotu:  Podstawowe  pojęcia  i  prawa  fizyczne,  wielkości  i  ich 
jednostki,  miary  wielkości  w  akustyce  fizycznej.  Drgania  i  fale,  zjawiska  akustyczne, 
propagacja  fal,  środowisko  akustyczne.  Właściwości  sygnałów  akustycznych,  analiza 
dźwięku, widma sygnałów, wybrane typy bodźców stosowanych w audiometrii obiektywnej. 
Przetworniki elektroakustyczne, podstawowe rodzaje urządzeń elektroakustycznych. Pomiary 
akustyczne, skalowanie poziomu dźwięku, wybrane urządzenia pomiarowe. 
Spis  zalecanych  lektur:  1/  obowiązkowe:  Everest  F.  A.,  Podręcznik  akustyki,  Katowice 
2004, 2/ uzupełniające: Hojan E., Akustyka aparatów słuchowych, Poznań 1997, Makarewicz 
R., Dźwięki i fale, Poznań 2004.  
Metody nauczania: wykład 
Metody oceny: zaliczenie – test sprawdzający, kolokwia pisemne 
Język wykładowy: polski 
 

 

Nazwa przedmiotu: Psychoakustyka 
Typ przedmiotu: Przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: I 
Semestr: II 
ECTS (liczba punktów): 2 
Imię i nazwisko wykładowcy: dr inż. Artur Lorens 
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele  przedmiotu,  efekty  nauczania,  uzyskane  kompetencje:  Zapoznanie  się  z  wybranym 
materiałem z psychoakustyki mającym ścisły związek z zagadnieniami z zakresu audiologii. 
Treści  merytoryczne  przedmiotu:  Przedmiot  i  zakres  psychoakustyki  (przedstawienie 
dziedziny  psychoakustyki  jako  części  psychofizyki  stanowiącej  część  psychologii 

 

52

eksperymentalnej,  omówienie  związków  z  akustyką  oraz  psychologią  eksperymentalna). 
Wprowadzenie  podstawowych  pojęć  i  definicji  psychoakustycznych  (definicja  bodźca, 
percepcji  w  szerokim  zakresie,  percepcji  słuchowej,  dźwięku  jako  zjawiska  fizycznego, 
dźwięku  jako  zjawiska  percepcyjnego).  Elementy  fizjologii  i  anatomii  układu  słuchowego 
(wybór  i  omówienie  zagadnień  z  zakresu  anatomii  i  fizjologii  układu  słuchowego 
koniecznych  do  zrozumienia  zjawisk  percepcyjnych).  Percepcja  głośności  dźwięku  (pojęcia 
progu  absolutnego  i  progu  różnicy,  pomiary  progu  absolutnego  i  ich  zastosowanie  w 
audiologii,  prawo  Stevensa,  krzywe  równej  głośności,  jednostki  poziomu  głośności  i 
głośności,  modele  głośności).  Percepcja  wysokości  dźwięku  (teoria  percepcji  wysokości, 
percepcja wysokości tonów i dźwięków złożonych, modele percepcji wysokości dźwięków). 
Selektywność  częstotliwościowa  (wprowadzenie  pojęcia  filtracji,  omówienie  zjawiska 
maskowania,  koncepcja  pasm  krytycznych  i  filtrów  słuchowych,  wyznaczanie  wzorca 
pobudzenia).  Wpływ  niedosłuchu  na  percepcje  dźwięku.  Rozdzielczość  czasowa  (detekcja 
interwałów  ciszy,  dyskryminacja  czasu  trwania  bodźca,  modelowanie  rozdzielczości 
czasowej).  Przestrzenna  percepcja  dźwięków  (lokalizacja  dźwięków  prostych  i  złożonych, 
modele binauralnego przetwarzania sygnałów. Metody badań psychoakustycznych (klasyczne 
metody psychofizyczne). Elementy teorii informacji (wykorzystanie teorii detekcji sygnału). 
Spis  zalecanych  lektur:  1/  obowiązkowe:  Jarosz  U,  Wykłady  z  Psychoakustyki,  Poznań 
1998,  Moor  B.C.J.,  Wprowadzenie  do  psychologii  słyszenia,  Warszawa  1999,  Ozimek  E., 
Dźwięk  i  jego  percepcja,  Aspekty  fizyczne  i  psychoakustyczne,  Warszawa-Poznań,  2002,  2/ 
uzupełniające:  Zwicker  E.,  Fastl  H.,  Psychoacoustics  Facts  and  Models,  Springer  1999, 
Gescheider G. A., Psychophysics The Fundamentals, London 1997. 
Metody nauczania: wykład, ćwiczenia 
Metody oceny: zaliczenie – kolokwium pisemne 
Język wykładowy: polski 
 

 

Nazwa przedmiotu: Fonetyka audytywna. 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: I 
Semestr: II 
ECTS (liczba punktów): 1 
Imię i nazwisko wykładowcy: dr Anita Trochymiuk 
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele  przedmiotu,  efekt  nauczania,  uzyskane  kompetencje:  Celem  przedmiotu  jest 
zapoznanie  jego  uczestników  z  metodologią  badań  wypracowaną  na  gruncie  fonetyki 
audytywnej,  a  także  wypracowanie  umiejętności  interpretacji  słuchowej  sygnału  mowy  w 
normie  i  w  przypadkach  zaburzeń  wymowy.  Kompetencje  uzyskane  w  ramach  treningu 
słuchowego  pozwolą  na  identyfikację  rozmaitych  realizacji  alofonicznych    poszczególnych 
fonemów języka polskiego. 
Treści  merytoryczne  przedmiotu:  Zapoznanie  uczestników  z  współczesnymi  modelami 
percepcji mowy, a w dalszej kolejności z zagadnieniami percepcji segmentów fonetycznych i 
klasyfikacją 

percepcyjną 

dźwięków 

języka 

polskiego. 

Przedstawiane 

są 

znaki 

międzynarodowej  transkrypcji  fonetycznej  IPA  (International  Phonetic  Alphabet),  jej 
rozszerzenia  ExtIPA  (Extensions  to  the  International  Phonetic  Alphabet)  przeznaczone  do 
zapisu realizacji zaburzonych i nietypowych dla systemów fonetycznych rozmaitych języków 
ś

wiata  oraz  symbole  VoQS  (Voice  Quality  Symbols)  wykorzystywane  w  opisie  cech  głosu. 

Charakterystyka  poszczególnych  znaków,  ich  zastosowań  i  związana  z  tym  terminologia 

 

53

ilustrowana  jest  nagraniami  odpowiadających  im  dźwięków.  Osobno  omawiany  jest  system 
znaków  zaproponowany  do  zapisu  dźwięków  języka  polskiego,  które  w  2003  roku  zostały 
włączone  do  międzynarodowej  bazy  danych  IPA  (International  Phonetic  Association).  W 
dalszej  części  kursu  realizowany  jest  program  intensywnego  treningu  słuchowego 
powiązanego  z  transkrypcją  odbieranego  sygnału  mowy  za  pomocą  omówionych  wcześniej 
symboli. Początkowo analizowane są realizacje normatywne, a następnie wymowa zaburzona. 
W ostatniej części kursu uczestnicy poznają kryteria lingwistyczne układu list odsłuchowych 
(zrównoważenie  fonetyczne,  obciążenie  fonetyczne,  wyrównanie  fonetyczne,  wyrównanie 
częstościowe wyrazów, częstość wyrazowa, zrównoważenie strukturalne) wykorzystywanych 
w  audiometrii  słownej  i  najbardziej  popularne  polskie  listy  wyrazowe.  Przedstawiana  jest 
metodologia testów zrozumiałości i wyrazistości mowy. 
Spis  zalecanych  lektur:  1/  obowiązkowe:  Ball,  M.J.,  Rahilly,  J.,  Tench,  P.,  The  Phonetic 
Transcription  of  Disordered  Speech,  San  Diego,  London  1996,  IPA  (International  Phonetic 
Association). Handbook of the International Phonetic Association. A Guide to the Use of the 
International Phonetic Alphabet, Cambridge 1999, Jassem W., Zrównoważone częstościowo i 
fonetycznie polskie listy wyrazowe, /w:/ Jassem W., Basztura Cz.. (red.) Technologia Mowy i 
Języka, t. 1, 1997, s. 71-100, Jorasz, U., Wykłady z psychoakustyki, Poznań 1998, Ladefoged 
P., Vowels and consonants. An Introduction to the Sounds of Languages, Oxford 2001, Laver 
J.,  Principles  of  phonetics,  Cambridge  1995,  Łobacz  P.,  O  percepcyjnej  klasyfikacji  raz 
jeszcze /w:/ Pogonowski J. (red.) Poznań 1995, s. 171-183, Łobacz P., Jassem W., Fonetyka 
akustyczna  i  fonostatystyka  w  audiologii  /w:/  Pruszewicz  A.  (red.)  Audiologia  kliniczna. 
Zarys,  Poznań  2003,  s.  89-110,  Pruszewicz  A.,  Demenko  G.,  Richter  L.,  Wika  T., 
Przydatność  audiometrii  mowy  do  badań  słuchu,  „Logopedia”  20,  1993,  Moore  B.C.J., 
Wprowadzenie  do  psychologii  słyszenia,  Warszawa,  Poznań  1999,  Trochymiuk  A., 
Ś

więciński  R.,  Symbole  podstawowej  (IPA)  i  rozszerzonej  (ExtIPA)  transkrypcji 

Międzynarodowego  Towarzystwa  Fonetycznego,  „Audiofonologia”  t.  25,  2004,  Yeni-
Komshian  G.,  Percepcja  mowy  /w:/  Berko-Gleason  J.,  Bernstain-Ratner  N.  (red.) 
Psycholingwistyka, Gdańsk 2005. 
Metody nauczania: zajęć praktycznych, heurystyczna, oglądowa 
Metody oceny: zaliczenie – kolokwium 
Język wykładowy: polski 
 
 
Nazwa przedmiotu: Foniatria 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: II 
Semestr: III 
ECTS (liczba punktów): 1,5 
Imię i nazwisko wykładowcy: dr n. med. Beata Piechnik 
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele przedmiotu, efekty nauczania, uzyskane kompetencje: Nabycie podstawowej wiedzy 
o  fizjologii  głosu  i  patologiach  narządu  słuchu.  Zapoznanie  z  metodami  analizy  głosu. 
Przyswojenie umiejętności stosowania nowoczesnych narzędzi diagnostyki foniatrycznej. 
Treści  merytoryczne  przedmiotu:  Fizjologia  głosu.  Podstawy  kliniczne  chorób  narządu 
głosu.  Klasyfikacja  zaburzeń  głosu.  Instrumentalne  metody  badania  narządu  głosu  i  mowy. 
Subiektywna i obiektywna ocena jakości głosu. Wpływ słuchu na jakość głosu. Diagnostyka 
różnicowa zaburzeń głosu. Rola audiofonologa w praktyce foniatrycznej. Akustyczna analiza 
głosu  (metodyka  badania).  Interpretacja  wyników  badań  akustycznych  głosu  i  mowy  ( 

 

54

sonogramy, intonogramy, spektogramy, MDVP). Percepcyjne metody oceny głosu. Metodyka 
wybranych  pomiarów  głosu  i  mowy  (natężenia  głosu,  czasu  fonacji,  stopnia  nosowości, 
stopnia niepłynności mowy). 
Spis zalecanych lektur: 1/ obowiązkowe: Pruszewicz A. (red.) Foniatria kliniczna, Poznań 
1992,  2/  uzupełniające:  Obrębowski  A.,  Tarkowski  Z.  (red.)  Zaburzenia  procesu 
komunikatywnego, Poznań 2003,  Mierzejewska H., Przybysz-Piwkowa M. (red.) Zaburzenia 
głosu  –  badanie,  diagnozowanie,  metody  usprawniania,Warszawa  1998,  Mitrinowicz-
Modrzejewska  A.,  Fizjologia  i  patologia  głosu,  słuchu  i  mowy,  Warszawa1963,  Sataloff  R. 
T., Professional Voice: The Science and Art of Clinical Care, 1997. 
Metody nauczania: wykład 
Metody oceny: zaliczenie – kolokwium pisemne 
Język wykładowy: polski 
 

 

Nazwa przedmiotu: Surdologopedia 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: III 
Semestr: V 
ECTS (liczba punktów): 4 
Imię i nazwisko wykładowcy: dr Ewa Muzyka 
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele  przedmiotu,  efekt  nauczania,  uzyskane  kompetencje:  Zdobycie  przez  studenta 
wiadomości  dotyczących  trudności  językowych  i  komunikacyjnych  osób  niesłyszących. 
Wykształcenie  umiejętności  dokonania  samodzielnej  diagnozy  osiągniętego  poziomu 
opanowania  sprawności  językowych  i  komunikacyjnych  przez  dzieci  z  różnymi  ubytkami 
słuchu i w różnym wieku. Poznanie zasad układania programów pracy terapeutycznej.  
Treści merytoryczne przedmiotu: Metody wychowania językowego dzieci niesłyszących – 
przegląd  i  klasyfikacja.  Uszkodzenie  słuchu  a  rozwój  językowy,  poznawczy  i  społeczny. 
Terminologia  językoznawcza  i  psycholingwistyczna  w  surdologopedii  –  przegląd,  aplikacja. 
Wpływ  zaburzeń  słuchu  na  rozwój  językowy  i  poznawczy  dziecka  niesłyszącego.  Bariery 
językowe  i  komunikacyjne  w  rozwoju  dziecka  niesłyszącego.  Sposoby  przezwyciężania 
barier  –  wykorzystywanie  różnych  kanałów  przekazywania  informacji  w  kształceniu 
językowym  niesłyszących:  słuch,  wzrok,  słuch  i  wzrok.  Oczekiwania  osób  niesłyszących 
wobec słyszących rozmówców. Trudności językowe dzieci z uszkodzonym narządem słuchu. 
Rodzaje  błędów  językowych  popełnianych  przez  dzieci  głuche  i  niedosłyszące.  Analiza 
tekstów,  wypowiedzi  i  ćwiczeń  wykonywanych  przez  dzieci  niesłyszące  i  słabosłyszące. 
Zaburzenia rozwoju mowy u dzieci z różnymi ubytkami słuchu (40-70dB, 70-90dB, powyżej 
90dB).  Zasady  programowania  języka.  Problemy  związane  z  programowaniem  systemu 
językowego – ograniczenia i możliwości. Dobór ćwiczeń sprawności językowej i sprawności 
komunikacyjnych.  Cele  terapii  surdologopedycznej  osób  niesłyszących  na  różnych  etapach 
rozwoju językowego. Trudności językowe młodzieży niesłyszącej i dorosłych niesłyszących. 
Spis  zalecanych  lektur  1/  obowiązkowe:  Grabias  S.,  Język  w  nauczaniu  niesłyszących. 
Zasady programowania systemu komunikacyjnego, /w:/ Głuchota a język, red. Grabias S., s. 
185–221,  Lublin  1994,  Krakowiak  K.,  Szkice  o  wychowaniu  dzieci  z  uszkodzeniami  słuchu, 
Stalowa Wola 2003, Kurkowski Z. M., Mowa dzieci sześcioletnich z uszkodzonym narządem 
słuchu,  Lublin  1996,  Prillwitz  S.,  Język,  komunikacja  i  zdolności  poznawcze  niesłyszących, 
Warszawa  1996,  Perie  O.,  Dziecko  z  uszkodzonym  narządem  słuchu,  Warszawa  1992, 
Rakowska  A.,  Rozwój  systemu  gramatycznego  u  dzieci  głuchych,  Kraków  1992,  2/ 

 

55

uzupełniające: Geppertowa L., Źródła trudności w przyswajaniu języka przez dzieci głuche, 
Warszawa  1968,  Krakowiak  K.,  Muzyka  E.,  Wojda  P.,  Oczekiwania  rozmówców 
niesłyszących i słyszących wobec siebie jako przesłanki do programów pracy logopedycznej, 
„Logopedia”  20,  2002,  s.  67–85,  Muzyka  E.,  Komunikacyjna  sprawność  społeczna  dzieci 
niesłyszacych,  „Logopedia”  32,  2003,  s.  139–155,  Studia  nad  kompetencją  językową  i 
komunikacyjna  niesłyszących,  (red.)  Świdziński  M.,  Gałkowski  T.,  Warszawa  2003, 
Szymańska  R.,  Kształcenie  związków  zgody  i  rządu  w  wypowiedziach  dzieci  niesłyszących, 
„Biuletyn Audiofonologii”, III, 1–4, 1991, s. 115–142.  
Metody nauczania: problemowe, oglądowe, zajęć praktycznych 
Metody oceny: egzamin 
Język wykładowy: polski 

 

 

Nazwa przedmiotu: Podstawy techniki medycznej 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie. 
Rok: I 
Semestr: IV 
ECTS (liczba punktów): 3 
Imię i nazwisko wykładowcy: dr inż. Lech Śliwa 
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele przedmiotu, efekty nauczania, uzyskane kompetencje: Przedstawienie podstawowych 
pojęć  i  praw  fizycznych  związanych  z  techniką  medyczną;  Zrozumienie  zasad  działania 
przyrządów i systemów wykorzystywanych w technice medycznej. Zapoznanie z podstawami 
biopomiarów i konstrukcją wybranych urządzeń techniki medycznej. 
Treści  merytoryczne  przedmiotu:  Podstawowe  zjawiska  fizyczne;  podstawowe  wielkości 
fizyczne i ich jednostki. Systemy jednostek, rozszerzenia, zastosowania skal logarytmicznych. 
Elektryczność i magnetyzm; podstawowe wielkości i zjawiska elektryczne; prąd elektryczny. 
Pole  magnetyczne  i  jego  charakterystyki.  Zjawiska  elektromagnetyczne.  Zjawiska 
elektromagnetyczne  w  materii.  Wybrane  zjawiska  elektroniki  kwantowej;  jądrowy  rezonans 
magnetyczny.  Zjawiska  elektryczne  i  elektrochemiczne  w  organizmach  żywych.  Aktywność 
neuronalna,  potencjały  czynnościowe.  Oddziaływanie  czynników  fizycznych  na  organizm 
człowieka  i  ich  zastosowania  w  diagnostyce,  terapii  i  rehabilitacji.  Elementy  metrologii  w 
technice medycznej. Wielkości fizyczne, skale pomiarowe. Pomiary wybranych biosygnałów. 
Wybrane systemy pomiarowe stosowane w audiologii i foniatrii. 
Spis  zalecanych  lektur:  1/  obowiązkowe:  Pawlicki  G.,  Podstawy  inżynierii  medycznej, 
Warszawa 1997, 2/ uzupełniające: Nałęcz M. (red.) Biocybernetyka i inżynieria biomedyczna 
2000,  t.  8.  Biopomiary,  13,  Warszawa  2002,  Nałęcz  M.  (red.)  Biocybernetyka  i  inżynieria 
biomedyczna  2000,  9,  Fizyka  medyczna,  10,  11,  12,  Warszawa  2002,  Meyer-Waarden  K., 
Wprowadzenie do biologicznej i medycznej techniki pomiarowej, Warszawa 1980. 
Metody nauczania: wykład, ćwiczenia audytoryjne. 
Metody  oceny:  zaliczenie,  śródsemestralne  testy  sprawdzające,  raport  –  samodzielne 
opracowanie wybranego zagadnienia 
Język wykładowy: polski 
 

 

 

 

56

 

Nazwa przedmiotu: Patologia narządu słuchu 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: I 
Semestr: II 
ECTS (liczba punktów): 1 
Imię i nazwisko wykładowcy: dr n. med. Małgorzata Mueller-Malesińska 
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele przedmiotu, efekty nauczania, uzyskane kompetencje: Opanowanie wiedzy z zakresu 
klasyfikacji  zaburzeń,  najczęstszych  przyczyn  i  mechanizmów  poszczególnych  zaburzeń 
słuchu oraz ich objawów klinicznych. 
Treści  merytoryczne  przedmiotu:  Klasyfikacje  zaburzeń  słuchu,  przewodzeniowe 
zaburzenia  słuchu,  zaburzenia  słuchu  typu  ślimakowego,  zaburzenia  słuchu  typu 
pozaślimakowego, zaburzenia słuchu w wieku podeszłym, zaburzenia słuchu uwarunkowane 
genetycznie, wrodzone zaburzenia słuchu. 
Spis  zalecanych  lektur:  1/  obowiązkowe:  Janczewski  G.  (red.)  Otorynoloaryngologia 
praktyczna  –  podręcznik  dla  studentów  i  lekarzy,  Warszawa  2005,  Śliwińska-Kowalska  M. 
(red.) Audiologia kliniczna, r. III i VII, Łódź 2005, Pruszewicz A. (red.) Podstawy audiologii 
klinicznej, Poznań 2000, 2/ uzupełniające: Hall III J. W., Mueller G. H., Audiologists’ desk 
reference, San Diego1997, Gelfand A. S., Essentials of Audiology, Thieme 2001,  Musiek F. 
E., Rintelmann W. F., Contemporary perspectives in hearing assessment, Boston 1999. 
Metody nauczania: wykład 
Metody oceny: zaliczenie – kolokwium pisemne 
Język wykładowy: polski 
 

 

Nazwa przedmiotu: Badania przesiewowe słuchu 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: II 
Semestr: III 
ECTS: 1 
Imię i nazwisko wykładowcy: dr n. med. Andrzej Senderski  
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele  przedmiotu,  efekty  nauczania,  uzyskane  kompetencje:  Podstawy  badań 
przesiewowych słuchu, ocena efektywności programów przesiewowych, metody i procedury 
badań przesiewowych, techniki badań przesiewowych. 
Treści  merytoryczne  przedmiotu:  Podstawy  badań  przesiewowych,  procedury  i  programy 
badań  przesiewowych,  efektywność  programów  badań  przesiewowych,  techniki  badań 
przesiewowych.  
Spis  zalecanych  lektur:  1  /obowiązkowe:  Śliwińska-Kowalska  M.  (red.),  Audiologia 
kliniczna,  r.  III  i  VII.,  Łódź  1005,  Janczewski  G.  (red.)  Otorynoloaryngologia  praktyczna  – 
podręcznik  dla  studentów  i  lekarzy,  Warszawa,  2005,  Bystrzanowska  T.  (red.)  Audiologia 
kliniczna,  1978,  2/  uzupełniające:  Spivak  L.  G.,  Universal  Newborn  Hearing  Screening, 
New York 1998, Hall III J. W., Mueller G. H., Audiologists’ desk reference, San Diego 1997, 
Musiek  F.  E.,  Rintelmann  W.  F.,  Contemporary  perspectives  in  hearing  assessment,  Boston 

 

57

1999, Czyżewski A., Kostek B., Skarżyński H., Technika komputerowa w audiologii, foniatrii 
i logopedii, Warszawa 2002.  
Metody nauczania: wykład 
Metody oceny: zaliczenie – kolokwium pisemne 
Język wykładowy: polski 
 

 

Nazwa przedmiotu:  Audiometria tonalna i słowna 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: II 
Semestr: IV 
ECTS (liczba punktów): 3 
Imię i nazwisko wykładowcy: dr Zdzisław M. Kurkowski 
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele  przedmiotu,  efekty  nauczania,  uzyskane  kompetencje:  Opanowanie  podstaw  i 
praktycznej umiejętności wykonywania badań audiometrycznych progowych i nadprogowych 
oraz audiometrii słownej. 
Treści merytoryczne przedmiotu: Podstawy teorii detekcji sygnału, badanie akumetryczne, 
metody  i  procedury  oznaczania  progu  słuchowego,  techniki  maskowania,  audiometryczne 
testy nadprożowe, audiometria słowna, interpretacja wyników badań audiometrycznych. 
Spis  zalecanych  lektur:  1/  obowiązkowe:  Śliwińska-Kowalska  M.  (red.)  Audiologia 
kliniczna,  Łódź  1005,  Janczewski  G.  (red.)  Otorynoloaryngologia  praktyczna  –  podręcznik 
dla studentów i lekarzy, Warszawa 2005, Bystrzanowska T. (red.) Audiologia kliniczna, 1978, 
2/ uzupełniające: Arlinger S. Manual of Practical Audiometry, Lonfon 1993, Hall III J. W., 
Mueller G. H., Audiologists’ desk reference, San Diego 1997, Musiek F. E., Rintelmann  W. 
F.,  Contemporary  perspectives  in  hearing  assessment,  Boston  1999,  Czyżewski  A.,  Kostek 
B., Skarżyński H., Technika komputerowa w audiologii, foniatrii i logopedii, Warszawa 2002, 
Katz  J.  (red.)  Handbook  of  Clinical  Audiology  2002,  Northern  J.  Downs.  M.  Hearing  in 
Children 2002.  
Metody nauczania: wykład, ćwiczenia 
Metody oceny: egzamin 
Język wykładowy: polski 
 

 

Nazwa przedmiotu: Audiometria behawioralna 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: II 
Semestr: IV 
ECTS: 1 
Imię i nazwisko wykładowcy: dr n. med. Anna Geremek, dr n. med. Anna Piotrowska  
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele  przedmiotu,  efekty  nauczania,  uzyskane  kompetencje:  Opanowanie  wiedzy  z 
zakresu:  rozwoju  reakcji  słuchowych  w  funkcji  wieku  dziecka,  rodzajów  metod 
behawioralnych  badań  narządu  słuchu  oraz  opanowanie  praktycznej  umiejętności 
wykonywania poszczególnych badań. 

 

58

Treści  merytoryczne  przedmiotu:  rozwój  reakcji  słuchowych  w  funkcji  wieku  dziecka, 
metody  i  procedury  badań  behawioralnych,  techniki  badań  behawioralnych,  interpretacja 
wyników badań behawioralnych. 
Spis  zalecanych  lektur:  1/  obowiązkowe:  Śliwińska-Kowalska  M.  (red.)  Audiologia 
Kliniczna,  r.  III  i  VII.  Mediton,  Łódź  2005,  Bystrzanowska  T.  (red.)  Audiologia  Kliniczna, 
1978,  2/  uzupełniające:  Mandell  J.  R.,  Behavioral  Evaluation  of  Hearing  in  Infants  and 
Young Children, Thieme 1998, Northern J. Downs M., Hearing in Children, Lippincott 2002, 
Arlinger  S.,  Manual  of  Practical  Audiometry,  London  1993,  Hall  III  J.  W.,  Mueller  G.  H., 
Audiologists’  desk  reference,  San  Diego  1997,  Katz  J.  (red.),  Handbook  of  Clinical 
Audiology, Lippincott 2002. 
Metody nauczania: ćwiczenia 
Metody oceny: zaliczenie – kolokwium 
Język wykładowy: polski 
 

 

Nazwa przedmiotu: Audiometria elektrofizjologiczna 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: III 
Semestr: V, VI 
ECTS: 4,5 
Imię i nazwisko wykładowcy: dr hab. n. med. inż. Krzysztof Kochanek 
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele  przedmiotu,  efekty  nauczania,  uzyskane  kompetencje:  Podstawy  badań 
neurofizjologicznych  oraz  obiektywnych  badań  narządu  słuchu  –  klasyfikacja,  stymulacja, 
akwizycja,  analiza,  zastosowanie  kliniczne  poszczególnych  metod,  diagnostyka  różnicowa, 
oznaczanie  progu  słyszenia,  techniki  wykonywania  różnych  badań,  diagnostyka  różnicowa 
zaburzeń słuchu za pomocą metod elektrofizjologicznych. 
Treści  merytoryczne  przedmiotu:  Wprowadzenie  do  obiektywnych  badań  słuchu  (rys 
historyczny,  podstawy  neurofizjologii,  zastosowanie  w  praktyce  klinicznej),  audiometria 
impedancyjna  (podstawy  metody,  rodzaje  badań,  technika  badań,  interpretacja  wyników), 
otoemisje  akustyczne  (podstawy  metody,  klasyfikacja  otoemisji,  podstawy  pomiaru 
poszczególnych  rodzajów  otoemisji,  techniki  pomiarowe,  interpretacja  wyników),  słuchowe 
potencjały  wywołane  (podstawy  rejestracji  potencjałów  wywołanych,  klasyfikacja, 
zastosowanie kliniczne, zależności pomiędzy parametrami stymulacji, a cechami odpowiedzi, 
specyficzność częstotliwościowa, metody i techniki rejestracji potencjałów wywołanych). 
Spis  zalecanych  lektur:  1/  obowiązkowe:  Śliwińska-Kowalska  M.  (red.),  Audiologia 
kliniczna,  r.  III  i  VII.,Łódź  2005,  Kochanek  K.,  Piłka  A.,  Katalog  słuchowych  potencjałów 
wywołanych  pnia  mózgu,  Warszawa  2000,  Janczewski  G.  (red.),  Otorynoloaryngologia 
praktyczna, Warszawa 2005, 2/ uzupełniające: Hall III J. W., Handbook of auditory evoked 
responses, Needham Heights, Allyn and Bacon 1992, Hall III J. W., Handbook of otoacoustic 
emissions,  Singular  Publishing  Group  San  Diego  2000,  Hall  III  J.  W.,  Mueller  G.  H. 
Audiologists’ desk reference, /w:/ Diagnostic audiology, procedures, and practices, Singular 
Publishing  Group  San  Diego  1997,  Kochanek  K.,  Ocena  progu  słyszenia  za  pomocą 
słuchowych  potencjałów  wywołanych  pnia  mózgu  w  zakresie  częstotliwości  500-4000  Hz, 
Praca  habilitacyjna,  Warszawa  2000,  Arlinger  S.,  Manual  of  Practical  Audiometry,  Whurr 
Publisher Ltd., London 1993, Musiek F. E., Rintelmann W. F., Contemporary perspectives in 
hearing  assessment,  Allyn  and  Bacon,  Boston  1999,  Feldman  A.,  Wilber  L.,  Acoustic 

 

59

impedance and admittance – the measurement of middle ear function, Williams and Wilkins 
1976. 
Metody nauczania: wykład, ćwiczenia 
Metody oceny: egzamin, kolokwia 
Język wykładowy: polski 
 

 

Nazwa przedmiotu: Centralne zaburzenia słuchu 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: III 
Semestr: VI 
ECTS:  1 
Imię i nazwisko wykładowcy: dr med. Andrzej Senderski 
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele 

przedmiotu, 

efekty 

nauczania, 

uzyskane 

kompetencje: 

Zapoznanie 

z 

funkcjonowaniem  centralnej  części  układu  słuchowego  przedstawienie  obrazu  klinicznego 
oraz metod diagnostycznych i terapeutycznych najczęściej występujących zaburzeń słuchu na 
poziomie centralnym. 
Treści  merytoryczne  przedmiotu:  Anatomia  i  fizjologia  centralnej  części  układu 
słuchowego.  Behawioralne  i  elektrofizjologiczne  metody  diagnostyczne  centralnej  części 
układu  słuchowego.  Metody  terapeutyczne  centralnych  zaburzeń  słuchu.  Prezentacja 
przypadków  klinicznych.  Ćwiczenia  laboratoryjne:  prezentacja  i  samodzielne  wykonywanie 
testów wyższych funkcji słuchowych.  
Spis  zalecanych  lektur:  1/  obowiązkowe:  Senderski  A.,  Słuchowe  potencjały  poznawcze  w 
obiektywnej  ocenie  procesu  rozumienia  mowy.  Rozprawa  doktorska,  Warszawa  2004, 
McPherson D. L., Kliniczne aspekty słuchowych potencjałów wywołanych, „Audiofonologia”, 
t. XII, 1998, s. 5-24, 2/ uzupełniające: Chermak G. Musiek F., Central Auditory Processing 
Disorders New Perspectives, San Diego 1997, Katz J. (red.), Handbook of Clinical Audiology, 
Lippincott Williams & Wilkins 2002. 
Metody nauczania: ćwiczenia 
Metody oceny: zaliczenie – kolokwium 
Język wykładowy: polski 
 

 

Nazwa przedmiotu: Diagnostyka różnicowa zaburzeń słuchu 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: III 
Semestr: VI 
ECTS (liczba punktów):1 
Imię i nazwisko wykładowcy: dr med. G. Tacikowska, dr med. M. Mueller-Malesińska 
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele przedmiotu, efekty nauczania, uzyskane kompetencje: Zaznajomienie z podstawami 
diagnostyki  złożonych  przypadków  uszkodzeń  słuchu.  Nabywanie  umiejętności  oceny 
wybranych przypadków klinicznych. 

 

60

Treści  merytoryczne  przedmiotu:  Diagnozowanie  zaburzeń  przewodzeniowych  słuchu. 
Diagnostyka zaburzeń ślimakowych słuchu. Diagnostyka zaburzeń pozaślimakowych słuchu. 
Diagnostyka  centralnych  zaburzeń  słuchu.  Zastosowanie  metod  obrazowych  w  diagnostyce 
narządu  słuchu.  Integracja  wyników  badań  audiometrycznych  i  obiektywnych.  Interpretacja 
wyników badań i analiza przypadków klinicznych. 
Spis  zalecanych  lektur:  1/  obowiązkowe:  Śliwińska-Kowalska  M.  (red.)  Audiologia 
Kliniczna,  Łódź,  2005,  Janczewski  G.  (red.)  Otorynoloaryngologia  praktyczna  –  podręcznik 
dla studentów i lekarzy, Warszawa 2005, 2/ uzupełniające: Musiek F. E., Rintelmann W. F. 
Contemporary  perspectives  in  hearing  assessment,  Boston  1999,  Hall  III  J.  W.,  Mueller  G. 
H.,  Audiologists’  desk  reference,  San  Diego  1997,  Chermak  G.  Musiek  F,  Central  Auditory 
Processing  Disorders  New  Perspectives,  San  Diego  1997,  Katz  J.,  Handbook  of  Clinical 
Audiology 2002.  
Metody nauczania: metoda zajęć praktycznych 
Metody oceny: zaliczenie – kolokwium 
Język wykładowy: polski 
 

 

Nazwa przedmiotu: Hałas a narząd słuchu 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: III 
Semestr: VI 
ECTS (liczba punktów): 3 
Imię i nazwisko wykładowcy: prof. dr hab. n. med. Wiesław Sułkowski 
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele przedmiotu, efekty nauczania, uzyskane kompetencje: Opanowanie wiedzy na temat 
ź

ródeł,  właściwości  i  skutków  oddziaływania  hałasu.  Prezentacja  metod  profilaktyki  i 

zapobiegania  skutkom  narażenia  na  hałas.  Zapoznanie  z  uregulowaniami  prawnymi  w 
zakresie walki z hałasem. 
Treści  merytoryczne  przedmiotu:  Hałas  –  źródła,  poziomy,  pomiar.  Etiopatogeneza 
uszkodzeń  słuchu  spowodowanych  hałasem  i  urazu  akustycznego.  Szacowanie  ryzyka 
uszkodzenia  słuchu.  Klinika  uszkodzeń  słuchu  spowodowanych  hałasem  –  izolowane 
działanie  hałasu,  łączne  działanie  hałasu  i  wibracji  oraz  hałasu  i  substancji  chemicznych. 
Diagnostyka uszkodzeń słuchu spowodowanych hałasem – testy konwencjonalne, rola emisji 
otoakustycznej,  audiometrii  wysokich  częstotliwości.  Indywidualna  podatność  na  hałas  – 
czynniki środowiskowe i genetyczne; metody oceny inwalidztwa słuchowego oraz orzekanie 
o  chorobie  zawodowej.  Profilaktyka  i  perspektywy  leczenia.  Problemy  medyczno-
orzecznicze. Uregulowania prawne w zakresie ochrony przed hałasem. 
Spis  zalecanych  lektur:  1/  obowiązkowe:  Śliwińska-Kowalska  M.  (red.)  Audiologia 
kliniczna,  Łódź  2005,  Indulski  J.  (red.)  Higiena  pracy  1999,  Luxon  L.  (red.)  Textbook  of 
Audiological Medicine, London 2003. 
Metody nauczania: wykład 
Metody oceny: egzamin 
Język wykładowy: polski 

 

Nazwa przedmiotu: Aparaty słuchowe 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 

 

61

Rok: III 
Semestr: V 
ECTS (liczba punktów): 1 
Imię i nazwisko wykładowcy: mgr Łukasz Olszewski 
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele przedmiotu, efekty nauczania, uzyskane kompetencje: Nabycie podstawowej wiedzy 
teoretycznej i praktycznej z zakresu doboru aparatów słuchowych u dzieci i dorosłych. 
Treści  merytoryczne  przedmiotu:  Elementy  elektroakustyki.  Budowa  aparatów 
słuchowych.  Miernictwo  aparatów  słuchowych.  Przegląd  systemów  oprogramowania 
wykorzystywanych  w  procedurach  dopasowania  aparatów  słuchowych.  Procedury 
dopasowania  aparatów  słuchowych.  Metody  oceny  korzyści  protezowania  (metody 
behawioralne i obiektywne). Systemy wspomagające słyszenie.  
Spis zalecanych lektur: 1/ obowiązkowe: Hojan E., Akustyka aparatów słuchowych, Poznań 
1997, 2/ uzupełniające: Śliwińska-Kowalska M. (red.) Audiologia kliniczna, Łódź 2005. 
Metody nauczania: wykład 
Metody oceny: zaliczenie – kolokwium 
Język wykładowy: polski 
 
 
Nazwa przedmiotu: Implanty słuchowe 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: III 
Semestr: VI 
ECTS (liczba punktów): 1 
Imię i nazwisko wykładowcy: prof. dr hab. n. med. Henryk Skarżyńki 
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele przedmiotu, efekty nauczania, uzyskane kompetencje:  
Przyswojenie  podstawowych  wiadomości  teoretycznych  na  temat  implantów  słuchowych. 
Nabycie  podstawowych  umiejętności  praktycznych  w  postępowaniu  z  osobami 
implantowanymi. 
Treści merytoryczne przedmiotu: Wprowadzenie podstawowych pojęć i definicji z zakresu 
implantów  słuchowych.  (Klasyfikacja  implantów  słuchowych,  omówienie  podziału  na 
implanty  aktywne  i  pasywne).  Elementy  fizjologii  i  anatomii  układu  słuchowego  (wybór  i 
omówienie  zagadnień  z  zakresu  anatomii  i  fizjologii  układu  słuchowego  koniecznych  do 
zrozumienia  funkcjonowania  systemów  implantów  słuchowych).  Budowa  i  funkcjonowanie 
systemów  implantów  słuchowych.  Kryteria  kwalifikacji  do  stosowania  różnego  typu 
implantów 

słuchowych. 

Program 

Implantów 

Ś

limakowych 

(omówienie 

procedur 

postępowania  w  okresie  przed-,  śród-  i  pooperacyjnym).  Rehabilitacja  audiologiczna 
pacjentów  po  wszczepieniu  implantu  słuchowego  (procedura  dopasowania  systemów 
implantów  słuchowych,  metody  badań  psychoakustycznych  stosowanych  w  rehabilitacji 
audiologicznej). 
Spis  zalecanych  lektur:  1/  obowiązkowe:  Skarżyński  H.  (red.)  Implanty  ślimakowe  – 
rehabilitacja, Warszawa 2004. Skarżyński H., Lorens A., Piotrowska A. Wszczepy ślimakowe. 
/w:/ Śliwińska-Kowalska M. (red.) Audiologia kliniczna, Łódź 2005, Skarżyński H., Wszczepy 
ś

limakowe  /w:/  Pruszewicz  A.  (red.)  Zarys  audiologii  klinicznej,  Poznań  2000,  2/ 

uzupełniające: Niparko J., K., Cochlear Implants, Principles and Practice, 2000. 
Metody nauczania: wykład 

 

62

Metody oceny: zaliczenie – kolokwium 
Język wykładowy: polski 
 

 

Nazwa przedmiotu: Otoneurologia 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie. 
Rok: III 
Semestr: VI  
ECTS: 1 
Imię  i  nazwisko  wykładowcy:  dr  med.  Grażyna  Tacikowska,  dr  med.  M.  Kubiczek  –
Jagielska 
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele  przedmiotu,  efekty  nauczania,  uzyskane  kompetencje:  Przekazanie  podstawowej 
wiedzy  na  temat  funkcjonowania  układu  równowagi  ze  szczególnym  uwzględnieniem 
mechanizmów podstawowych odruchów fizjologicznych, nauka wykonywania podstawowych 
testów wykorzystywanych w diagnostyce zaburzeń narządu równowagi. 
Treści  merytoryczne  przedmiotu:  Anatomia  układu  równowagi.  Fizjologia  układu 
równowagi.  Symptomatologia  ogólna  i  przegląd  przyczyn  zawrotów  głowy.  Podstawy 
teoretyczne  i  przegląd  testów  laboratoryjnych  wykonywanych  w  diagnostyce  zaburzeń 
narządu  równowagi.  Ćwiczenia  -  wykonywanie  badań  elektronystagmograficznych  i 
posturografii dynamicznej, interpretacja badań. 
Spis  zalecanych lektur: 1/ obowiązkowe: Traczyk W., Trzebski A., Fizjologia człowieka z 
elementami  fizjologii  stosowanej  i  klinicznej,  Warszawa  2001,  Janczewski  G.,  Latkowski  B. 
(red). Otoneurologia, Warszawa 2005. 
Metody nauczania: ćwiczenia 
Metody oceny: zaliczenie – kolokwium 
Język wykładowy: polski 
 

 

Nazwa przedmiotu: Wychowanie słuchowe 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: III 
Semestr: V 
ECTS (liczba punktów): 1 
Imię i nazwisko wykładowcy: dr Zdzisław Marek Kurkowski 
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele  przedmiotu,  efekt  nauczania,  uzyskane  kompetencje:  Uzyskanie  wiedzy  na  temat 
rozwoju i kształcenia funkcji słuchowych u dzieci z zaburzeniami słuchu. 
Treści  merytoryczne  przedmiotu:  Klasyfikacje  dźwięków.  Funkcje  słuchowe.  Rozwój 
funkcji  słuchowych.  Ocena  funkcji  słuchowych.  Przegląd  metod  wychowania  słuchowego. 
Kształcenie  słuchu  fizycznego:  rozwijanie  świadomości  dźwięków,  nauka  lokalizacji  źródła 
dźwięku.  Kształcenie  identyfikacji  i  dyskryminacji  dźwięków:  rozwijanie  pamięci  i  uwagi 
słuchowej.  Kształcenie  percepcji  dźwięków  mowy:  kształcenie  słuchu  fonematycznego 
(przede wszystkim identyfikacji i dyskryminacji wyrazów), rozwijanie słuchu prozodycznego, 
kształcenie  słuchu  fonetycznego,  stymulacja  procesu  autokontroli  słuchowej.  Programy 

 

63

komputerowe  wspomagające  wychowanie  słuchowe.  Urządzenia  techniczne  stosowane  w 
wychowaniu słuchowym - aparaty słuchowe, urządzenia wzmacniające, system FM, implanty 
ś

limakowe i pniowe, analizatory dźwięku, wibratory, elektroniczne ucho Tomatisa. 

Spis  zalecanych  lektur:  1/  obowiązkowe:  Kurkowski  Z.M.,  Kształtowanie  się  zdolności 
słuchowych  a  rozwój  mowy,  w:  Zaburzenia  mowy,  red.  S.  Grabias,  Lublin  2001;  Löwe  A., 
Rozwijanie  słuchu  w  zabawie.  Praktyczne  wskazówki  do  ćwiczeń  słuchowych  z  dziećmi  w 
wieku  przedszkolnym  z  zaburzonym  słuchem  i  zaburzeniami  spostrzegania,  Warszawa  1983; 
Löwe A., Wychowanie słuchowe. Historia - metody – możliwości, Warszawa 1995; Rosier H., 
Wychowanie  słuchowe,  Warszawa  1997;  Schmid-Giovannini  S.,  Rady  i  wskazówki  dla 
rodziców  i  wychowawców  dzieci  z  uszkodzonym  słuchem,  Zeszyt  1,  Warszawa  1995.  2/ 
uzupełniające:  Csanyi Y.,  Słuchowo-werbalne wychowanie  dzieci  z  uszkodzonym  narządem 
słuchu. Model węgierski, Warszawa 1994; Góralówna M., Hołyńska B., Rehabilitacja małych 
dzieci  z  wadą  słuchu,  Warszawa  1984;  Hojan  E.,  Akustyka  aparatów  słuchowych,  Poznań 
1997; Skarżyński H., Idea implantu ślimakowego, „Audiofonologia” 1994, T.VI, s. 55-58. 
Metody  nauczania:  wykład,  ćwiczenia,  znajomość  programów  komputerowych  do 
stymulacji funkcji słuchowych 
Metody oceny: zaliczenie – kolokwium pisemne 
Język wykładowy: język polski 

 

 

C. Przedmioty kształcenia nauczycielskiego: 

 
 
Nazwa przedmiotu: Psychologia 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: I 
Semestr: I, II 
ECTS (liczba punktów): 4 
Imię i nazwisko wykładowcy: dr Justyna Syroka 
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele  przedmiotu,  efekt  nauczania,  uzyskane  kompetencje:  Stworzenie  bazy  pojęciowej 
oraz merytorycznej w zakresie wiedzy psychologicznej umożliwiającej rozumienie złożonych 
zjawisk  psychologicznych.  Przyswojenie  podstawowych  pojęć  psychologicznych,  poznanie 
ogólnych 

prawidłowości 

rządzących 

zachowaniem 

człowieka 

oraz 

czynników 

determinujących  to  zachowanie;  zapoznanie  z  problematyką  psychologii  społecznej 
(dostrzeganie i rozumienie zjawisk społecznych w relacjach  między jednostkami i  mających 
istotne  znaczenie  ogólnospołeczne  i  ogólnoludzkie);  wprowadzenie  w  metodykę  badań 
społecznych; zapoznanie z przedmiotem zainteresowań psychologii klinicznej, wprowadzenie 
elementów  psychologii  klinicznej  dorosłego  i  dziecka.  Zapoznanie  z  podstawowymi 
kategoriami  zaburzeń  funkcjonowania;  łączenie  wiedzy  o  zachowaniu  i  jego  zaburzeniach  z 
funkcjonowaniem CUN. Przyswojenie podstawowych pojęć dotyczących rozwoju człowieka 
oraz  dotyczących  osobowości  jako  konstruktu  teoretycznego.  Orientacja  w  wybranych 
koncepcjach  rozwoju  człowieka  i  w  podstawowych  koncepcjach  osobowości.  Dostarczenie 
podstawowej  wiedzy  na  temat  rozwoju  poszczególnych  funkcji  poznawczych,  rozwoju 
emocjonalnego,  moralnego  i  społecznego  oraz  rozwoju  osobowości  i  temperamentu  w 
różnych fazach życia. 

 

64

Treści programowe: Specyfika psychologii jako nauki, psychologia jako nauka teoretyczna i 
stosowana.  Psychika  i  zachowanie,  regulacyjna  rola  psychiki.  Podstawowe  procesy 
psychiczne  i  ich  ogólna  charakterystyka  (gromadzenie  i  przetwarzanie  informacji,  procesy 
dynamizujące  zachowanie).  Procesy  poznawcze  (myślenie,  pamięć,  mowa,  uwaga, 
inteligencja).  Specyficzność  i  stałość  ludzkich  zachowań;  geneza  i  rodzaje  różnic 
indywidualnych.  Człowiek  w  podstawowych  nurtach  współczesnej  psychologii  –  koncepcje 
psychologiczne  człowieka.  Etyczne  problemy  psychologii.  Funkcjonowanie  jednostki  w 
społeczeństwie  z  uwzględnieniem:  procesów  grupowych,  norm  społecznych  i  wartości  oraz 
globalnych  dylematów  społecznych.  Wpływ  sytuacji  społecznych  na  procesy  psychiczne  i 
zachowanie  człowieka.  Analiza  zachowań  związanych  z:  komunikacją  werbalną  i 
niewerbalną,  konformizmem,  wpływem  społecznym,  altruizmem,  agresją.  Problematyka 
postaw.  Teoretyczne  problemy  psychologii  klinicznej  (przedmiot,  cele  i  zadania,  metody 
diagnozy, przyczyny zaburzeń w rozwoju i zachowaniu oraz klasyfikacja zaburzeń). Objawy 
zaburzeń  w  rozwoju  i  zachowaniu  (modele  i  struktura  zaburzeń,  specyfika  zaburzeń 
dziecięcych,  obraz  kliniczny  wybranych  zaburzeń  rozwoju  u  dzieci  i  osób  dorosłych). 
Psychologia  zdrowia.  Przedmiot  psychologii  rozwoju  człowieka,  podstawowe  pytania  i 
zadania  w  ujęciu  współczesnym.  Podstawowe  pojęcia.  Zasady  i  prawidłowości  rozwoju 
psychicznego  człowieka.  Mechanizmy  rozwoju.  Czynniki  rozwoju.  Periodyzacja  rozwoju 
człowieka,  Koncepcje  stadialne  na  przykładzie  poznawczych  koncepcji  rozwoju  człowieka. 
Modele  ciągu  życia  człowieka.  Koncepcje  rozwoju  bazujące  na  mechanizmach  uczenia  się. 
Główne  teorie  osobowości,  Wybrane  aspekty  rozwoju  osobowości.  Rozwój  poznawczy  i 
rozwój komunikacji w ujęciu psycholingwistyki.  
Spis  zalecanych  lektur:  1/  obowiązkowe:  Myers  D.G.,  Psychologia,  Poznań  2003,  Rathus 
S.A.,  Psychologia  współczesna,  Gdańsk  2004,  Matczak  A.,  Psychologia  rozwoju  człowieka, 
Warszawa, 2003, Strelau J. (red.) Psychologia. Podręcznik akademick, t.1 – 3, Gdańsk 2000, 
Sęk H, Wprowadzenie do psychologii klinicznej, Warszawa 2001, 2/ uzupełniające: Aronson 
E.,  Wilson  T.D.,  Akert  R.  M.,  Psychologia  społeczna.  Serce  i  umysł,  Poznań1997,  Aronson 
E.,  Człowiek  istota  społeczna,  Warszawa  1995,  Harwas  -  Napierała  B.,  Trempała,  J.  (red) 
Psychologia  rozwoju  człowieka.  Charakterystyka  okresów  życia  człowieka.  T.2.  Warszawa 
2000,  Birch  A.,  Malim  T.,  Psychologia  rozwojowa  w  zarysie.  Od  niemowlęctwa  do 
dorosłości,  Warszawa  1995,  Bogdanowicz  M.,  Psychologia  kliniczna  dziecka  w  wieku 
przedszkolnym,  Warszawa  1991,  Eysenck  H.,  Eysenck  M.,  Podpatrywanie  umysłu,  Gdańsk 
1996,  Kofta  M.,  Szustrowa  T.,  Złudzenia,  które  pozwalają  żyć.  Szkice  ze  społecznej 
psychologii osobowości, Warszawa 2001, Kozielecki J., Koncepcje psychologiczne człowieka, 
Warszawa  1996,  Mietzel  G.,  Wprowadzenie  do  psychologii,  Gdańsk  1988,  Obuchowska  I, 
Drogi  dorastania,  Warszawa  1996,  Popielarska  A.,  /red./  Psychiatria  wieku  rozwojowego, 
Warszawa  1989,  Rosenhan  D.,  Seligman  M.,  Psychopatologia,  Warszawa,  t.  I  i  II,  1994, 
Turner  J.S.,  Helms  D.B.,  Rozwój  człowieka,  Warszawa  1999,  Vasta  R.,  Haith  M.,  Miller  S., 
Psychologia dziecka, Warszawa1995. 
Metody  nauczania:  wykład,  dyskusja,  dyskusja  panelowa,  prezentacje,  burza  mózgów, 
wykorzystanie materiałów: wydruki materiałów, folie, plakaty, filmy 
Metody  oceny:  egzamin  pisemny,  prezentacje  zadanych  tematów,  cząstkowe  sprawdziany 
wiedzy 
Język wykładowy: polski 
 

 
 
 

Nazwa przedmiotu: Pedagogika 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 

 

65

Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie studia licencjackie 
Rok: I 
Semestr:  II 
ECTS (liczba punktów): 3,5 
Imię i nazwisko wykładowcy: dr Małgorzata Samujło 
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele  przedmiotu,  efekt  nauczania,  uzyskane  kompetencje:  Głównym  celem  zajęć  jest 
zdobycie  orientacji  we współczesnym  stanie  teorii  i koncepcji  pedagogicznych  oraz 
opanowanie  teoretycznych  podstaw  wiedzy  o  nauczaniu  i  uczeniu  się,  niezbędnych  do 
kierowania  tymi  procesami  w  praktyce  szkolnej.  W  wyniku  realizacji  programu  student 
powinien:  opanować  umiejętność  krytycznej  analizy  i  interpretacji  tekstów  pedagogicznych; 
rozumieć psychologiczne i sytuacyjne uwarunkowania przebiegu i efektów procesu nauczania 
-  uczenia  się;  poznać  wybrane  strategie  i  metody  organizowania  tego  procesu  w  praktyce 
szkolnej;  dostrzegać  szczególną  rangę  metod  aktywizujących  i  problemowych  we 
współczesnej  szkole  rozumieć  potrzebę  i  zakres  stosowania  zasady  indywidualizacji  w 
procesie  poznawania  i  ewaluacji  osiągnięć  szkolnych  uczniów;  podejmować  świadomą 
refleksję  nad  strukturą  i  mechanizmami  własnych  działań  pedagogicznych;  zachowywać 
postawę  otwartości  na  nowe  idee  pedagogiczne,  modyfikujące  i  doskonalące  kwalifikacje 
zawodowe nauczyciela. 
Treści  merytoryczne  przedmiotu:  Pedagogika  jako  nauka:  podstawowe  pojęcia 
pedagogiczne:  kształcenie,  wychowanie,  nauczanie;  miejsce  pedagogiki  w  systemie  nauk, 
dyscypliny  współpracujące.  Pojęcie  systemu  dydaktycznego  –  charakterystyka  systemu 
szkoły  tradycyjnej  i  aktywnej.  Przegląd  współczesnych  kierunków  pedagogicznych:  źródła  i 
tradycje  pedagogiki  humanistycznej,  geneza  i  rozwój  pedagogiki  krytycznej.  Specyfika  roli 
zawodowej  nauczyciela:  pojęcie  roli  społecznej,  wyznaczniki  roli  społecznej  nauczyciela  – 
specyfika  i  dylematy  zawodu,  style  kierowania  zespołem  klasowym.  Szkolne  środowisko 
uczenia  się:  wyznaczniki  roli  ucznia,  wymiary  subiektywnego  środowiska  szkolnego, 
motywacyjne  funkcje  szkolnego  środowiska  uczenia  się.  Nowe  Wychowanie  i  współczesne 
alternatywy  wychowawcze:  pedagogika  Marii  Montessori;  metoda  projektów  –  geneza, 
założenia  i  zastosowanie  we  współczesnej  szkole;  Nowoczesna  Szkoła  Francuska  Technik 
Freineta.  Personalizm  i  egzystencjalizm  jako  inspiracja  dla  myślenia  pedagogicznego: 
pedagogika  chrześcijańska  na  przykładzie  poglądów  ks.  J.  Tarnowskiego.  Główne  założenia 
pedagogiki  humanistycznej  na  przykładzie  koncepcji  wychowania  bez  porażek  Thomasa 
Gordona. Pedagogika krytyczna i jej odmiany: pedagogika emancypacyjna, antypedagogika – 
pomaga czy szkodzi wychowaniu? (na przykładzie poglądów Hubertusa von Schoenebecka). 
Nowe wyzwania i inspiracje dla pedagogiki współczesnej: pedagogika kultury jako podstawa 
edukacji  zorientowanej  na  XXI  wiek.  Proces  formułowania  celów  kształcenia:  pojęcie  celu 
ogólnego i operacyjnego, proces operacjonalizacji celów, taksonomia celów ABC Niemierki. 
Istota i organizacja procesu nauczania-uczenia się: ogniwa procesu nauczania-uczenia się, tok 
podający  i  poszukujący  –  istota  i  zasady  organizacji,  strategie  kształcenia  w  ujęciu 
Wincentego  Okonia.  Przegląd  wybranych  metod  nauczania  wg  Cz.  Kupisiewicza  i  W. 
Okonia.  Pojęcie  zasad  nauczania:  zasada  poglądowości,  przystępności,  operatywności 
wiedzy,  wiązania  teorii  z  praktyką. Formy  organizacji  pracy  uczniów:  praca  indywidualna  a 
zbiorowa  –  możliwości  ich  zastosowania;  pojęcie  pracy  zespołowej  (jednolitej  i 
zróżnicowanej),  uczenie  się  we  współpracy.  Koncepcja  gier  dydaktycznych  Krzysztofa 
Kruszewskiego.  Drama  jako  metoda  kształcenia  i  wychowania:  istota  i  geneza  dramy, 
przegląd  wybranych  technik  dramowych,  zasady  organizacji  zajęć  dramowych.  Wybrane 
metody  poznawania  uczniów:  wywiad  i  rozmowa  w  poznawaniu  ucznia,  obserwacja  jako 
sposób  gromadzenia  danych  pedagogicznych,  warunki  organizacji  poprawnej  obserwacji, 

 

66

wybrane  techniki  obserwacyjne;  istota  i  zastosowanie  socjometrii  w  pedagogice;  wybrane 
techniki  socjometryczne:  technika  J.L.Moreno,  plebiscyt  życzliwości  i  niechęci,  technika 
„Zgadnij  kto?”;  porządkowanie  i  analiza  danych  socjometrycznych.  Komunikacja  w  klasie 
szkolnej:  rodzaje  blokad  komunikacyjnych  i  sposoby  ich  pokonywania,  warunki  poprawnej 
komunikacji,  umiejętności  komunikacyjne  nauczyciela  (parafrazowanie,  formułowanie 
komunikatów 

typu  „Ja”,  asertywność 

itp. 

Indywidualizacja 

procesu 

nauczania: 

psychologiczne  uwarunkowania  różnic  indywidualnych  w  uczeniu  się,  style  uczenia  się 
(przegląd  wybranych  koncepcji),  koncepcja  inteligencji  wielorakich  Howarda  Gardnera  i  jej 
zastosowanie  w  pedagogice.  Warunki  efektywności  pracy  wychowawczej:  pojęcie  sytuacji 
wychowawczej,  czynniki  warunkujące  skuteczność  oddziaływań  wychowawczych  szkoły, 
podmiotowość  ucznia  i  nauczyciela,  rola  autorytetu  w  wychowaniu.  Współpraca  pomiędzy 
szkołą a środowiskiem rodzinnym dziecka. 
Spis  zalecanych  lektur:  1/  obowiązkowe:  Kwieciński  Z.,  Śliwerski  B.  (red.)  Pedagogika. 
Podręcznik  akademicki,  Warszawa  2003,  Kruszewski  K.  (red.)  Sztuka  nauczania,  tom  1: 
Czynności nauczyciela/ tom 2- Szkoła, Warszawa 2004, Kupisiewicz Cz., Dydaktyka ogólna, 
Warszawa  2000,  Arends  R.,  Uczymy  się  nauczać,  Warszawa  2002,  Kunowski  S.,  Podstawy 
współczesnej  pedagogiki,  Warszawa  2000,  2/  uzupełniające:  Okoń  W.,  Wprowadzenie  do 
dydaktyki  ogólnej,  Warszawa  1995,  Łobocki  M.,  Metody  i  techniki  badań  pedagogicznych, 
Kraków  2000,  Łobocki  M.,  Praca  wychowawcza  z  dziećmi  i  młodzieżą,  Lublin  1998, 
Kawecki  I.,  Wprowadzenie  do  wiedzy  o  szkole  i  nauczaniu,  Kraków  2003,  Śliwerski  B., 
Współczesne  teorie  i  nurty  wychowania,  Kraków  1998,  Mendel  M.,  Rodzice  i  szkoła.  Jak 
współuczestniczyć  w  edukacji  dzieci,  Toruń  2001,  Janowski  A.,  Uczeń  w  teatrze  życia 
szkolnego, Warszawa 1998, Gordon T., Wychowanie bez porażek w szkole, Warszawa 2004. 
Metody  nauczania:  metody  aktywne  i  problemowe,  ze  szczególnym  uwzględnieniem 
dyskusji, metody plakatowej, mind-mappingu i elementów dramy 
Metody oceny: egzamin  
Język wykładowy: polski 
 

 

Nazwa przedmiotu: Emisja głosu 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: I 
Semestr: I 
ECTS (liczba punktów): 3 
Imię i nazwisko wykładowcy: dr Marta Wysocka 
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele  przedmiotu,  efekt  nauczania,  uzyskane  kompetencje:  Zaznajomienie  z  techniką 
posługiwania  się  głosem.  Wykształcenie  umiejętności  zastosowania  technik  oddechowych  i 
fonacyjnych  zapewniających  niezbędną  ochronę  przed  nauczycielskimi  chorobami 
zawodowymi.  Ćwiczenia  zmierzają  do  przygotowania  studentów  do  pracy  w  zawodach 
wiążących  się  z  dużym  wysiłkiem  głosowym,  dlatego  nakierowane  są  przede  wszystkim  na 
profilaktykę zaburzeń głosu, co oznacza wyrobienie nawyku higienicznego posługiwania się 
własnym aparatem głosowym.  
Treści  merytoryczne  przedmiotu:  Istota  czynności  emisyjnej.  Wyjaśnienie  terminu  emisja 
głosu.  Budowa  i  funkcjonowanie  aparatu  mownego:  aparat  oddechowy,  fonacyjny  i 
artykulacyjny. Aparat  fonacyjny  jako  generator  dźwięku.  Profilaktyka  zaburzeń  głosu.  Głos 
normalny  i  głos  patologiczny.  Wysiłek  głosowy  a  choroba  zawodowa.  Choroby  głosu. 
Badanie  foniatryczne.  Świadoma  praca  nad  głosem  —  jej  rola  w  zapobieganiu  problemom 

 

67

fonacyjnym. Oddech a fonacja. Właściwa postawa ciała i jej rola w emisji głosu. Ćwiczenia 
przygotowujące  do  mówienia  —  rozluźnianie  mięśni,  napinanie  i  rozluźnianie 
poszczególnych  partii  mięśniowych,  masaże,  ćwiczenia  mięśni  tłoczni  brzusznej.  Ćwiczenia 
aparatu  oddechowego.  Rodzaje  oddechu:  górny  szczytowy,  średni  śródżebrowy  i  dolny 
przeponowy. Podparcie przeponowe. Nabywanie umiejętności oddychania pełnego w oparciu 
o  przeponę.  Ćwiczenia  oddechu  podpartego  —  apoggio:  ćwiczenia  wydłużające  fazę 
wydechową,  ćwiczenia  równomierności  wydechu,  ćwiczenia  mające  na  celu  pełne 
podporządkowanie  oddechu  działaniom  mownym.  Ćwiczenia  oddechowe:  dynamika 
wydechu,  natężenie  głosu,  ćwiczenia  na  szepcie.  Rozwijanie  umiejętności  oszczędnego 
gospodarowania wydechem. Ćwiczenia. Typy emisji głosu. Ćwiczenia na tekstach. Ćwiczenia 
w  odnajdywaniu  punktu  koncentracji  dźwięku.  Mówienie  na  „maskę”.  Rodzaje  nastawienia 
głosowego.  Rezonans.  Istota  czynności  rezonacyjnej,  pobudzanie  pracy  rezonatorów.  Bliska 
pozycja  głosu.  Rezonans  a  rejestry  głosu.  Rodzaje  rejestrów  głosu.  Odnajdywanie  średnicy 
głosu.  Ćwiczenia  rejestrów  głosu.  Intonacja,  modulacja,  barwa  głosu.  Poszerzanie  skali 
modulacyjnej  głosu.  Ćwiczenia  na  samogłoskach.  Jasna i  ciemna  barwa  głosu, ćwiczenia  na 
tekstach. Indywidulana korektura głosu.  
Spis zalecanych lektur 1/ obowiązkowe: Głos narzędziem pracy. Poradnik dla nauczycieli, 
red.  M.  Śliwińska-Kowalska,  Łódź  1999;  Logopedia.  Pytania  i  odpowiedzi,  red.  T. 
Gałkowski, G. Jastrzębowska, Opole 1999; Łukaszewski I., Zbiorowa emisja głosu, Warszawa 
1977;  Mitrynowicz-Modrzejewska A.,  Fizjologia  i  patologia  głosu,  słuchu  i  mowy,  Kraków 
1963;  Tarasiewicz  B.,  Mówię  i  śpiewam  świadomie.  Podręcznik  do  nauki  emisji  głosu, 
Kraków 2003; Toczyska B., Sarabanda w chaszczach (ćwiczenia samogłosek), Gdańsk 1997; 
Toczyska B., Łamańce z dedykacją, czyli makaka ma Kama Gdańsk 2003;  
Spis  zalecanych  lektur  2/  uzupełniające:  Foniatria  kliniczna,  red.  A.  Pruszewicz, 
Warszawa1992;  Przewlekłe  zaburzenia  głosu,  red.  Zaleska-Kręcicka  M.,  Wrocław  1993; 
Wieczorkiewicz  B.,  Sztuka  mówienia,  Warszawa  1998;  Mikuta  M.,  Kultura  żywego  słowa, 
Warszawa 1963. 
Metody  nauczania:  interaktywne  prezentacje,  ćwiczenia  warsztatowe,  indywidualne  i 
zespołowe, dyskusja i analiza realizowanych wypowiedzi, kontrolowana autokorektura głosu i 
mowy 
Metody  oceny:  aktywne  uczestnictwo  w  zajęciach,  zaliczenie  na  podstawie  oceny  realizacji 
głosowej wybranego tekstu 
Język wykładowy: polski 
 

 

Nazwa przedmiotu: Technika mówienia 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: I, II 
Semestr: II, III 
ECTS (liczba punktów): 4 
Imię i nazwisko wykładowcy:, dr Ewa Muzyka, dr Anita Trochymiuk, dr Marta Wysocka 
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele  przedmiotu,  efekt  nauczania,  uzyskane  kompetencje:  Zaznajomienie  uczestników  z 
problematyką  kultury  żywego  słowa,  ze  szczególnym  zwróceniem  uwagi  na  normy 
ortofoniczne,  techniki  posługiwania  się  głosem  oraz  techniki  artykulacyjne.  Zapoznanie 
studentów  z  normami  wymawianiowymi.  Wykształcenie  praktycznych  umiejętności  w 
zakresie  właściwego  użytkowania  własnego  aparatu  mownego:  aparatu  oddechowego, 
fonacyjnego, a w sposób szczególny artykulacyjnego.  

 

68

Treści  merytoryczne  przedmiotu:  Etapy  pracy  nad  technika  mówienia:  mechanika  i 
technika  mówienia,  logika  mówienia  —  frazowanie  i  akcentowanie,  estetyka  i  artyzm. 
Technika  i  mechanika  mówienia  —  działanie  aparatu  oddechowego,  fonacyjnego  i 
artykulacyjno-rezonacyjnego.  Cechy  wypowiedzi  w  aktach  komunikacji:  słyszenie, 
rozumienie,  chęć  słuchania.  Podstawowe  wiadomości  na  temat  kryteriów  poprawności 
językowej  i  dostępnych  wydawnictw  poprawnościowych.  Budowa  i  funkcjonowanie 
narządów  mowy.  Przepona  –  jej  rola  w  technice  mówienia.  Działanie  aparatu  oddechowego 
— napędowo-rezonacyjnego. Budowa i funkcje aparatu fonacyjnego i artykulacyjnego. Cechy 
oddechu  fizjologicznego  i  oddechu mownego  —  różnice  i  podobieństwa.  Ćwiczenia  aparatu 
oddechowego:  rodzaje  oddechu,  rozpoznawanie  poszczególnych  rodzajów  oddechu  — 
górnego  szczytowego,  średniego  śródżebrowego  i  dolnego  przeponowego.  Nabywanie 
umiejętności  oddychania  pełnego  w  oparciu  o  przeponę.  Ćwiczenia  oddechu  podpartego  — 
apoggio:  ćwiczenia  wydłużające  fazę  wydechową,  ćwiczenia  równomierności  wydechu, 
ć

wiczenia mające na celu pełne podporządkowanie oddechu działaniom mownym. Ćwiczenia 

oddechowe:  dynamiki  wydechu,  natężenia  głosu,  ćwiczenia  na  szepcie.  Rozwijanie 
umiejętności  oszczędnego  gospodarowania  wydechem.  Ćwiczenia  aparatu  artykulacyjnego: 
ć

wiczenia  motoryczne  szczęki,  języka,  warg  i  podniebienia  miękkiego.  Różnice  pomiędzy 

pisownią  a  wymową.  Koartykulacja  —  upodobnienia  pod  względem  dźwięczności,  miejsca 
artykulacji  i  sposobu  artykulacji,  uproszczenia  grup  spółgłoskowych.  Samogłoski  ustne: 
samogłoski w izolacji i ciągu mownym – ćwiczenia artykulacyjne. Rozziew samogłoskowy w 
ś

rodku i na granicy wyrazów. Samogłoski nosowe: zasady realizacji nosowości w śródgłosie i 

wygłosie  —  ćwiczenia  artykulacyjne.  Rozpoznawanie  błędnych  artykulacji.    Zasady 
poprawnej wymowy spółgłosek — ćwiczenia ortofoniczne spółgłosek w śródgłosie i pozycji 
międzywyrazowej,  ćwiczenia  spółgłosek  w  logatomach  i  tekstach  literackich,  „łamańce 
dykcyjne”. Zbitki spółgłoskowe w języku polskim – ćwiczenia dykcyjne. Frazowanie i akcent 
—  logiczna i  poprawna realizacja  głosowa  tekstu,  analiza  utworu,  żrodki  wyrazu,  cwiczenia 
na tekstach. Estetyka i artyzm żywego słowa.. Samodzielna ocena różnych wypowiedzi. 
Spis  zalecanych  lektur  1/  obowiązkowe:  Klemensiewicz  Z.,  Prawidła  poprawnej  wymowy 
polskiej,  Kraków  1988;  Kochański W.,  Koszutska  O.,  Listkiewicz  Z.,  Sekrety  żywego  słowa, 
Warszawa 1974; Kotlarczyk M., Sztuka żywego słowa. Dykcja-Ekspresja-Magia, Rzym 1975; 
Walczak  M.,  Ćwiczenia  artykulacyjne,  Łódź  1979;  Wieczorkiewicz  B.,  Sztuka  mówienia, 
Warszawa  1998;  M.  Mikuta,  Kultura  żywego  słowa,  Warszawa  1963;  Toczyska  B., 
Elementarne  ćwiczenia  dykcji,  Gdańsk  1994;  Toczyska  B.,  Sarabanda  w  chaszczach 
(ćwiczenia samogłosek), Gdańsk 1997. 
Spis  zalecanych  lektur  1/  uzupełniające:  Bańko  M.,  Krajewska  M.,  Słownik  wyrazów 
kłopotliwych,  Warszawa  2002;  Kołodziejek,  Licz  się  ze  słowami...  Językowa  corrida  3, 
Szczecin 2003; Kołodziejek E., Poprawna polszczyzna w praktyce. Poradnik dla tych, którzy 
chcą  dobrze  mówić  i  pisać  po  polsku,  Szczecin  2002;  Lubaś  W.,  Urbańczyk  S.,  Podręczny 
słownik  poprawnej  wymowy  polskiej,  Warszawa1990;  Markowski  A.  (red.),  Nowy  słownik 
poprawnej polszczyzny, Warszawa 2002. 
Metody  nauczania:  interaktywne  prezentacje,  ćwiczenia  warsztatowe,  indywidualne  i 
zespołowe, dyskusja i analiza realizowanych wypowiedzi, kontrolowana autokorektura głosu i 
mowy.  
Metody  oceny:  aktywne  uczestnictwo  w  ćwiczeniach,  zaliczenie  na  podstawie  oceny 
indywidualnie realizowanych tekstów. 
Język wykładowy: polski. 
 

 

Nazwa przedmiotu: Dydaktyka logopedii 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 

 

69

Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: II 
Semestr: III, IV 
ECTS (liczba punktów): 5 
Imię  i  nazwisko  wykładowcy:  dr  Urszula  Mirecka,  dr  Jolanta  Panasiuk,  dr  hab.  Tomasz 
Woźniak, prof. UMCS 
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  przewidzianego  planem  zajęć 
podziału na grupy konwersatoryjne. 
Cele przedmiotu, efekt nauczania, uzyskane kompetencje: Generalnym celem przedmiotu 
jest zapoznanie studentów z zasadami prowadzenia procesu diagnostyczno-terapeutycznego w 
logopedii.  Cele  szczegółowe  obejmują  nabycie  przez  studentów:  1/  umiejętności 
przeprowadzenia  logopedycznych  badań  przesiewowych  dzieci  w  wieku  przedszkolnym  i 
szkolnym,  2/  kompetencji  w  stosowaniu  metod  i  technik  diagnostycznych  wymienionych  w 
punkcie  „Treści  merytoryczne  przedmiotu”,  3/  umiejętności  formułowania  diagnozy  i  opinii 
logopedycznej,  4/  umiejętności  wyznaczania  strategii  postępowania  logopedycznego  i 
budowania 

programów 

terapii, 

5/ 

kompetencji 

w 

opracowywaniu 

konspektów 

logopedycznych zajęć indywidualnych i zespołowych. 
Treści merytoryczne przedmiotu: Organizacja pracy logopedy; Badania przesiewowe dzieci 
w wieku przedszkolnym. Zasady posługiwania się Logopedycznym Testem Przesiewowym w 
badaniu  dzieci  w  wieku  szkolnym.  Diagnozowanie  i  diagnoza  logopedyczna;  diagnoza 
różnicowa. Metoda studium przypadku w logopedii. Wywiad, rozmowa, obserwacja, analiza 
wytworów  i  dokumentacji  oraz  eksperyment  kliniczny  w  diagnozie  osób  z  zaburzeniami 
mowy.  Ocena  logopedyczna  dziecka  z  wykorzystaniem  Orientacyjnego  testu  rozwoju 
psychoruchowego  Denver.  Teoria  i  praktyka  oceny  zachowań  narracyjnych;  Procedury 
diagnozy  logopedycznej  osób  z  ogniskowymi  uszkodzeniami  mózgu  (analiza  dokumentacji 
klinicznej, interpretacja wyników badań specjalistycznych, charakterystyka socjalna chorego, 
wybór  narzędzi  diagnostycznych);  Metody  postępowania  logopedycznego  we  wczesnym 
okresie  po  zachorowaniu;  Kryteria  diagnozy  różnicowej  zaburzeń  mowy  u  osób  chorych 
neurologicznie;  Kryteria  wyboru  metod  i  pomocy  logopedycznych;  Zasady  współpracy  z 
rodziną  i  innymi  specjalistami;  Redagowanie  opinii  logopedycznych  o  osobach  chorych 
neurologicznie  z  afazją.  Kryteria  diagnostyczne  schizofrenii  wg  DSM-IV  i  ICD-10.  Obraz 
kliniczny  zaburzeń  mowy  w  schizofrenii  (schizofazja).  Diagnoza  schizofazji  przy  pomocy 
Krótkiej Skali Oceny Schizofazji (KSOS). Formułowanie opinii logopedycznej. Wyznaczania 
strategii  postępowania  logopedycznego.  Konstruowanie  ramowych  i  szczegółowych 
programów terapii. Opracowywania konspektów zajęć logopedycznych. 
Spis  zalecanych  lektur:  1/  obowiązkowe:  Grabias  S.,  Kurkowski  Z.  M.  Woźniak  T., 
Logopedyczny Test Przesiewowy dla dzieci w wieku szkolnym, Lublin 2002, Janas–Kaszczyk 
J.,  Tarkowski  Z.,  O  metodologii  logopedii.  Wprowadzenie  do  badań  nad  teorią  i  metodą 
logopedii, Lublin 1991, W. Łucki, Zestaw prób do badania procesów poznawczych pacjentów 
z  uszkodzeniami  mózgu.  Pracowania  Testów  Psychologicznych  PTP,  Warszawa  1995, 
Woźniak  T.,  Czernikiewicz  A.,  Zagadnienia  oceny  zaburzeń  komunikacji  językowej.  Krótka 
Skala  Oceny  Schizofazji  (KSOS).  /w:/  Czernikiewicz  A.,  Przewodnik  po  zaburzeniach 
językowych  w  schizofrenii.  Biblioteczka  Psychiatry,  Warszawa  2004,  Ślenzak  J.,  Ocena 
psychologiczna dziecka, /w:/ Michałowicz R., Ślenzak J., Choroby układu nerwowego dzieci i 
młodzieży,  Warszawa  1982,  2/  uzupełniające:  Bogdanowicz  M.,  Psychologia  kliniczna 
dziecka  w  wieku  przedszkolnym,  Warszawa  1985,  Bokus  B.,  Świat  fabuły  w  narracji 
dziecięcej,  Warszawa  2000,  ICD  10,  Międzynarodowa  Klasyfikacja  Chorób…,  Warszawa 
1997,  Czernikiewicz  A.,  Woźniak  T.,  Schizofazja,  „Logopedia”,  t.  29,  2001,  s.  7-36, 
Czownicka  A.,  Zalewska  M.,  O  obserwacji  psychologicznej  dziecka  –  zasady  wnioskowania 
diagnostycznego /w:/ M. Kościelska (red.) Studia z psychologii klinicznej dziecka, Warszawa 

 

70

1988, Gałkowski T., Fersten E., Psychologiczne aspekty rozwoju i zaburzeń mowy u dziecka 
/w:/ Szumska J. (red.) Zaburzenia mowy u dzieci, Warszawa 1982, Gerstmann S., Rozmowa i 
wywiad w psychologii, Warszawa 1980, Hornowska E., Paluchowski W. J., Rysunek postaci 
ludzkiej  według  Goodenough-Harrisa  (DAMT).  Wyniki  badań  dzieci  polskich,  Poznań  1987, 
Hornowska  E.  i  in.,  Podstawowe  metody  badawcze  /w:/  Strelau  J.  (red.)  Psychologia.  T.  1 
Podstawy  psychologii,  Gdańsk  2000,  Kostrzewski  J.,  Diagnostyka  odchyleń  od  normy  u 
dzieci,  młodzieży  i  dorosłych  /w:/  Hulek  A.  (red.)  Pedagogika  rewalidacyjna,  Warszawa 
1980,  Obuchowska  A.  Dynamika  nerwic.  Psychologiczne  aspekty  zaburzeń  nerwicowych  u 
dzieci i młodzieży, Warszawa 1983, Sawa B., Uwarunkowania i konsekwencje psychologiczne 
zaburzeń  mowy  u  dzieci,  Warszawa  1991,  J.  Szumska,  Metody  badania  afazji,  Warszawa 
1980; Szustrowa T. Swobodne techniki diagnostyczne. Wywiad i obserwacja, Warszawa 1991, 
Woźniak  T.,  Zaburzenia  języka  w  schizofrenii,  Lublin  2000,  Woźniak  T.,  Narracja  w 
schizofrenii, Lublin 2005, Woźniak T., Kaczyńska - Haładyj M., Obraz zaburzeń językowych 
w schizofrenii dziecięcej, „Logopedia” t. 32, 2003, s. 87-104.  
Metody  nauczania:  Zajęcia  są  prowadzone  w  formie  wykładów  i  ćwiczeń,  metodą 
heurystyczną  i  oglądową,  z  wykorzystaniem  środków  multimedialnych;  proponowana  jest 
praca indywidualna studenta i w małej grupie. 
Metody oceny: zaliczenia - kolokwium ustne 
Język wykładowy: polski 
 
 
Nazwa przedmiotu: Dydaktyka audiofonologii 
Typ przedmiotu: przedmiot obligatoryjny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: I 
Semestr: III, IV 
ECTS (liczba punktów): 5 
Imię i nazwisko wykładowcy: dr Zdzisław M. Kurkowski, dr Anita Trochymiuk 
Wymagania  wstępne:  uczestnictwo  w  zajęciach  wynika  z  wyboru  przez  studenta  rodzaju 
zajęć fakultatywnych. 
Cele  przedmiotu,  efekt  nauczania,  uzyskane  kompetencje:  Celem  przedmiotu  jest 
zapoznanie  jego  uczestników  z  metodologią  postępowania  logopedycznego  w  przypadkach 
uszkodzeń  słuchu.  Studenci  opanowują  strategie  metody  audytywno-werbalnej  i  zasady 
wczesnego wychowania słuchowego. Poznają zasady budowania podsystemu fonologicznego 
języka,  stanowiącego  podstawę  rozwoju  pozostałych  podsystemów,  oraz  usprawnianiu 
poszczególnych funkcji słuchowych w oparciu o zasady wczesnego wychowania słuchowego. 
Studenci  zdobywają  umiejętność  samodzielnej  oceny  rozwoju  językowego  dziecka 
niesłyszącego  w  aspektach:  leksykalnym  i  morfologicznym  oraz  samodzielnego 
konstruowania  prób  diagnostycznych  dotyczących  poziomu  rozwoju  językowego  dziecka 
niesłyszącego.  Opanowują  umiejętność  diagnozowania  i  programowania  terapii  osób 
niesłyszących w oparciu o wybrane strategie postępowania terapeutycznego.  
 

Treści  merytoryczne  przedmiotu:  Rozwój  niemowląt  z  uszkodzeniami  słuchu  i 

warunkami  podjęcia  wczesnego  wychowania  słuchowego  powiązanego  z  programowaniem 
ć

wiczeń usprawniających poszczególne funkcje słuchowe. Analiza założeń i strategii metody 

audytywno-werbalnej  i  zasad  jej  wykorzystania  w  celu  budowania  kompetencji  językowej, 
komunikacyjnej  i  kulturowej  dzieci  niesłyszących.  Wybrane  programy  autorskie  z  zakresu 
metody  audytywno-werbalnej,  takie  jak:  metoda  oralna  Susanny  Schmid-Giovannini 
(Szwajcaria),  metoda  macierzysta  Anthonego  van  Udena  (Holandia),  metoda  werbotonalna 
Petara  Guberiny  (Jugosławia),  metoda  Warrena  Estabrooksa  (Kanada).  Strategie 
terapeutyczne  z  zakresu  poszczególnych  programów  i  ich  skuteczność  analizowane  są  w 

 

71

oparciu  o  nagrania  pacjentów  uczestniczących  w  terapii,  przewidywana  jest  również 
możliwość samodzielnego w niej uczestnictwa. Możliwości budowania systemu językowego 
u dzieci niesłyszących w oparciu o wczesną naukę czytania. Metoda czytania globalnego (G. 
Doman)  i  nauka  czytania  sylab  (alternatywna  metoda  nauczania  systemu  językowego  dzieci 
prelingwalnie  ogłuchłych  J.  Cieszyńskiej)  –  przedstawiane  są  możliwości  obu  metod  oraz 
sposoby  ich  wdrażania  ilustrowane  nagraniami  pacjentów.  Ćwiczenia  przygotowujące  do 
wczesnej  nauki  czytania  i  jej  etapy.  Metodologia  badań  rozwoju  leksykalnego  i 
gramatycznego  dzieci  niesłyszących.  Akwizycja  leksyki  w  rozwoju  językowym  dziecka 
niesłyszacego.  Zasady  nabywania  słów  i  ich  znaczeń  przez  dziecko  niesłyszące  – 
mechanizmy  umożliwiające  efektywne  uczenie  się  słów.  Kształtowanie  się  podsystemu 
morfologicznego  –  rozumienie  i  tworzenie  wyrazów  pochodnych.  Zasady  nabywania 
wyrazów  pochodnych.  Kategorie  słowotwórcze  w  rozwoju  językom  dziecka  niesłyszącego. 
Wpływ komplikacji strukturalno-semantycznej na proces przyswajania wyrazów pochodnych. 
Metodologia  badań  akwizycji  reguł  morfologicznych  (fleksyjnych  i  słowotwórczych)  – 
zasady  konstruowanie  narzędzi  badawczych.  Przygotowanie  środków  i  pomocy 
dydaktycznych wykorzystywanych w terapii.  
Literatura obowiązkowa: Berko J., The child’s learning of English morphology, „Word” 14, 
1958,  150–177,  Clark  E.  V.,  The  lexicon  in  acquisition,  Cambridge  University  Press  1993, 
Chmura-Klekotowa  M.,  Neologizmy  słowotwórcze  w  mowie  dzieci,  „Prace  Filologiczne”  t. 
XXI,  1971,  99–235,  Cieszyńska  J.,  Od  słowa  przeczytanego  do  wypowiedzianego.  Droga 
nabywania  systemu  językowego  przez  dzieci  niesłyszące  w  wieku  poniemowlęcym  i 
przedszkolnym,  Kraków  2000,  Csányi  Y.,  Słuchowo  werbalne  wychowanie  dzieci  z 
uszkodzonym narządem słuchu, Warszawa1994, Doman. G., Jak nauczyć małe dziecko czytać 
1988,  Guberina  P.,  Verbo-Tonal  method  and  its  application  to  the  rehabilitation  of  the  deaf 
/w:/  Report  of  the  Proceedings  of  the  International  Congress  on  Education  of  the  Deaf, 
Washington  1964,  Kurkowski  Z.M.,  Mowa  dzieci  sześcioletnich  z  uszkodzonym  narządem 
słuchu,  Lublin  1996,  Kurkowski  Z.M.,  Trochymiuk  A.,  Metoda  audytywno-werbalna,  /w:/ 
Grabias  S.  (red.)  Encyklopedia  Zaburzeń  Mowy,  Lublin  2006,  w  druku,  Kleśta  J.,  Analiza 
akustyczna  polskich  spółgłosek  trących  bezdźwięcznych  realizowanych  przez  dzieci 
niesłyszące  „Audiofonologia”  26,  2004,  s.  105-118,  Krakowiak  K.,  Problem  kreatywności  i 
poprawności  w  rozwoju  języka  niesłyszących,  /w:/  Szkice  o  wychowaniu  dzieci  z 
uszkodzeniami  słuchu,  Stalowa  Wola  2003  s.  105–115,  Łobacz  P.,  Wstępna  charakterystyka 
fonetyczna  mowy  wybranej  grupy  dzieci  niesłyszących  /w:/  „Scripta  Neophilologica 
Posnaniensia”, tom IV, 2002, s. 29-50, Łobacz P., Grygiel, /w:/, Baranowska, E., Francuzik, 
K.  Klasyfikacja  samogłosek  polskich  za  pomocą  sieci  neuronowych  w  wymowie  dzieci 
niesłyszących, „Audiofonologia” 23, 2003, s. 7-31, Łobacz P., Francuzik K., Szalkowska E.. 
Acoustic-phonetic description of hearing-impaired children’s vowels in polish “Psychology of 
Language  and  Communication”  6/2,  2002,  s.  3-31,  Maniecka-Aleksandrowicz  B., 
Szkiełkowska A., Zaburzenia głosu i rehabilitacja osób z uszkodzonym narządem słuchu /w:/ 
Zaburzenia  głosu  –  badanie  –  diagnozowanie  –  metody  usprawniania,  (red.)  Mierzejewska 
H.,  Przybysz-Piwkowa  M.,  Warszawa  1998,  Nagórko-Kufel  A.,  O  eksperymencie  w 
badaniach  słowotwórczych,  „Biuletyn  Polskiego  Towarzystwa  Językoznawczego”  XXXV, 
1977, s. 141–151, Szymańska R., Podstawowe metody wywoływania i korygowania głosek w 
wypowiedziach  dzieci  z  wadą  słuchu,  /w:/  Wybrane  zagadnienia  z  surdopedagogiki,  (red.) 
Eckert  U.,  Warszawa  1998,  Trochymiuk  A.,  Realization  of  the  voiced-voiceless  contrast  by 
hearing  impaired  children  “Studia  Phonetica  Posnaniensia”  7,  2005,  s.  75-96,  2/ 
uzupełniająca:  Berman  R.  A.,  Children’s  innovative  verbs  versus  nouns:  structured 
elicitations and spontaneous coinages, /w:/ Menn L.& Bernstein Ratner N. (red.), Methods for 
studying language productions, London, Mahwah, New Jersey, 2000 s. 69–93, Berko Gleason 
J.&  Bernstein  Ratner  N.,  Przyswajanie  języka,  /w:/  Berko  Gleason  J.,  Bernstein  Ratner  N. 

 

72

(red.), Psycholingwistyka, Gdańsk, 2005, s. 375–438, Cieszyńska J., Nauka czytania krok po 
kroku. Jak przeciwdziałać dysleksji, Kraków 2001, Clark E. V., Coining new words: Old and 
new  word  forms  for  new  meanings,  /w:/  Menn  L.&  Bernstein  Ratner  N.  (red.),  Methods  for 
studying  language  production,  London,  Mahwah,  New  Jersey,  2000,  s.  53–67,  Grabias  S., 
Język  w  nauczaniu  niesłyszących.  Zasady  programowania  systemu  komunikacyjnego,  /w:/ 
Grabias S. (red.), Głuchota a język, Lublin, 1994, s. 185–221, Haman E., Early productivity in 
derivation. A case study of diminutives in the acquisition of Polish, „Psychology of language 
and Communication” 7 (1), 2003, s. 37–56, Löwe A., Mamo naucz mnie rozumieć. Poradnik 
dla rodziców dzieci niedosłyszących (od 1 do 30 miesiąca życia), Warszawa 1981, Kobosko J. 
(red), Moje dziecko nie słyszy. Materiały dla rodziców dzieci z wadą słuchu, Warszawa 1999, 
Kosmalowa  J.,  (red.),  Listy  o  wychowaniu  dziecka  z  wadą  słuchu.  Poradnik  dla  rodziców 
dzieci  w  wieku  przedszkolnym,  Warszawa  2001,  Löwe  A.,  Rozwijanie  słuchu  w  zabawie. 
Praktyczne  wskazówki  do  ćwiczeń  słuchowych  z  dziećmi  w  wieku  przedszkolnym  z 
uszkodzonym słuchem i zaburzeniami spostrzegania, Warszawa 1983, Schmid-Giovannini S., 
Rady i wskazówki dla rodziców dzieci z uszkodzonym słuchem, Warszawa 1995. 
Metody nauczania: problemowe, oglądowe, zajęć praktycznych 
Metody oceny: zaliczenie 
Język wykładowy: polski 
 

 

D. Przedmioty fakultatywne: 

 

Nazwa przedmiotu: Schizofazja 
Typ przedmiotu: przedmiot fakultatywny 
Poziom przedmiotu: tryb dzienny, 3-letnie zawodowe studia licencjackie 
Rok: II, III 
Semestr: III - VI 
ECTS (liczba punktów): 1 
Imię i nazwisko wykładowcy: dr hab. Tomasz Woźniak, prof. UMCS, prof. dr hab. n. med. 
Andrzej Czernikiewicz 
Wymagania wstępne: przyjęcie na podstawie zapisu do wyczerpania limitu miejsc w grupie, 
opanowanie podstaw nauki o języku i psychiatrii. 
Cele  przedmiotu,  efekt  nauczania,  uzyskane  kompetencje:  Celem  nauczania  jest 
przekazanie  wiedzy  dotyczącej  zasad  opisu  zachowań  językowych  człowieka  w  przypadku 
psychozy schizofrenicznej, zagadnień funkcjonowania poznawczego, a także oceny spójności 
mowy  w  schizofazji.  Badania  lingwistyczne  nad  schizofrenią  stają  się  podstawą  analiz  z 
zakresu „neuronauki”: relacji między mózgiem a umysłem, procesami biologicznymi a mową. 
Treści  merytoryczne  przedmiotu:  Obraz  kliniczny  zaburzeń  mowy  w  schizofrenii 
(schizofazja):  zagadnienia  ogólne  dotyczące  specyfiki  schizofrenii  i  teorii  schizofazji, 
zagadnienia analiz lingwistycznych, teoria selekcji grup neuronowych (TNGS) G. Edelmana, 
schizofrenia  w  świetle  TNGS,  zagadnienia  teorii  narracji  w  analizie  wypowiedzi  dzieci, 
młodzieży  i  dorosłych  cierpiących  na  schizofrenię.  Analiza  lingwistyczna  wypowiedzi 
schizofatycznych:  analiza  fonetyczna,  analiza  leksykalna,  analiza  składniowa,  analiza 
metatekstowa, analiza dyskursywna - dialogowa, narracyjna. 
Spis  zalecanych  lektur:  1/  obowiązkowe:  Czernikiewicz  A.,  Woźniak  T.,  Schizofazja, 
Logopedia t.  29,  2001, s.  7-36,  Woźniak  T.,  Czernikiewicz A.,  Zagadnienia  oceny zaburzeń 
komunikacji  językowej.  Krótka  Skala  Oceny  Schizofazji  (KSOS)  /w:/  Przewodnik  po 
zaburzeniach  językowych  w  schizofrenii.  Biblioteczka  Psychiatry,  red.  Czernikiewicz  A.