Ustalenia dotyczące metanu reguluje Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r.
(Dziennik Ustaw Nr 139 Poz. 1169) w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz
specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpoŜarowego w podziemnych zakładach górniczych.
§ 247. 1. W przypadku gdy w wyrobisku zawartość metanu wynosi
powyŜej 2%,
niezwłocznie:
1) wycofuje się ludzi z zagroŜonych wyrobisk,
2) wyłącza sieć elektryczną,
3) unieruchamia maszyny i urządzenia,
4) zagradza wejścia do tych wyrobisk,
5) zawiadamia najbliŜszą osobę dozoru ruchu.
2. Obowiązek wyłączenia nie dotyczy urządzeń elektrycznych, które mogą być eksploatowane przy
dowolnej zawartości metanu w powietrzu.
§ 248. 1. Zawartość metanu w powietrzu nie powinna przekraczać:
1)
1%
— na wylocie z rejonowych prądów powietrza,
2)
0,75%
— w szybie wydechowym, mierzona zgodnie z § 271 ust. 3.
2. W razie stosowania metanometrii automatycznej, zawartość metanu na wylocie
z rejonowych prądów powietrza moŜe wynosić
1,5%.
§ 263. Kontrolę zawartości metanu w powietrzu wykonuje
się urządzeniami metanometrii automatycznej i metanomierzami przenośnymi budowy przeciwwybuchowej.
§ 265. 1. Zawartość metanu w powietrzu kontroluje się, przeprowadzając pomiary:
1) pod stropem wyrobiska,
2) nad obudowa wyrobiska,
3) w miejscach moŜliwych wypływów lub gromadzenia się metanu.
2. Pomiar zawartości metanu pod stropem wyrobiska wykonuje się nie niŜej niŜ 10 cm od najwyŜszego
miejsca niezabudowanego stropu, szczelnej obudowy lub okładziny obudowy.
3. Pomiar zawartości metanu nad obudowa wyrobiska wykonuje się w najwyŜszym dostępnym miejscu
wyrobiska nad obudową.
§ 266. 1. W systemach metanometrii automatycznej i zabezpieczeń metanometrycznych urządzeń
elektrycznych stosuje się metanomierze:
1) wyłączające spod napięcia urządzenia elektryczne,
2) rejestrujące wyniki pomiarów zawartości metanu,
3) wyłączająco - rejestrujące.
Powietrze kopalniane to powietrze znajdujące się w podziemiach kopalni. Jego skład moŜe się róŜnić od
składu powietrza atmosferycznego. Zmniejszenie tlenu w powietrzu kopalnianym wywiera ujemny wpływ
na organizm ludzki. Przy 17% tlenu oddech staje się cięŜki i występuje przyspieszone bicie serca, przy 15%
występuje brak zdolności do większego wysiłku, przy 10% następuje utrata przytomności.
Przepisy bezpieczeństwa nakazują, aby zawartość tlenu w powietrzu kopalnianym nie była
mniejsza od 19%.
Metan CH
4
jest gazem bez barwy, smaku i zapachu, lŜejszym od powietrza, co powoduje, Ŝe gromadzi się
on najczęściej pod stropem wyrobisk. Dla organizmu ludzkiego jest gazem obojętnym, jednakŜe w
powietrzu o duŜej jego zawartości, przy równoczesnym braku tlenu, działa dusząco. Jest gazem palnym
i wybuchowym. Jego zdolność do wybuchów zawiera się w granicach od 5 do 15% zawartości w powietrzu,
przy czym wybuch jest najsilniejszy przy 9%. PowyŜej 15% CH
4
pali się.
Metan przy stęŜeniu od 0 do 5 % pali się tylko wokół płomienia, czyli np. w pobliŜu zapalonej zapałki.
Przy stęŜeniu od 5 do 15 % wybucha, a najsilniej wybucha przy stęŜeniu 9 % - jest to tak zwane stęŜenie
stechiometryczne. Natomiast przy stęŜeniu powyŜej 15 % metan pali się w całej objętości pomieszczenia,
czyli gdyby w klasie panowało stęŜenie 20 % CH4 i ktoś zapaliłby zapałkę w jednym rogu, to natychmiast
ogień pojawiłby się w kaŜdym miejscu klasy.
Metan wypiera tlen z atmosfery. JuŜ 5 % metanu powoduje spadek stęŜenia tlenu o 1 %. Czyli, Ŝe przy
stęŜeniu metanu powyŜej 10 % zawartość tlenu spada poniŜej 19 % i wtedy teŜ naleŜy ewakuować
pracowników.
Zgodnie z przepisami nie moŜna przebywać w wyrobisku podziemnym przy zawartości
metanu powyŜej 2 %.
