background image

Najważniejsze hormony człowieka: 

Gruczoł 
dokrewny 

Hormon 

Działanie 

Skutki nadmiaru 

Skutki niedoboru 

Podwzgórze 

Wazopresyna 

pobudza zwrotne wchłanianie 
wody z moczu pierwotnego 

zbyt duże uwodnienie 
organizmu 

utrata wody 

Oksytocyna 

pobudza skurcze macicy i 
jajowodów 

 

 
 

Liberyjny 

uwalniają hormony tropowe 

Zaburzenia w gospodarce hormonalnej całego 
organizmu 

Statyny 

hamują uwalnianie hormonów 
tropowych 

Przysadka 
mózgowa 

hormon wzrostowy GH 

pobudza wzrostu 

gigantyzm 

Karłowatość 

hormony tropowe 
(tyreotropina, gonadotropiny, 
adrenokortykotropina) 

pobudzają czynności innych 
gruczołów (tarczycy, gonad, kory 
nadnerczy) 

podobne do 
nadczynności danych 
gruczołów 

Podobne do niedoczynności 
danych gruczołów 

Tarczyca 

tyroksyna 
trójjodotyronina 

zwiększają tempo przemiany 
materii 

nadpobudliwość, 
podwyższona 
temperatura ciała, 
wychudzenie 

kretynizm (u dzieci) 
wole (u dorosłych) 

Kalcytonina 

obniża poziom wapnia we krwi 

niedobór wapnia we 
krwi 

nadmiar wapnia we krwi, 
odwapnienie kości 

Przytarczyce 

parathormon 

podwyższa poziom wapnia we 
krwi 

nadmiar wapnia we 
krwi, odwapnienie kości 

Niedobór wapnia we krwi 

Trzustka 
komórki α 

glukagon 

uwalnia do krwi glukozę z 
glikogenu w wątrobie 

 

 

komórki β 

insulina 

wiąże glukozę z krwi w glikogen 
w wątrobie 

niedobór cukru we krwi 
(hipoglikemia) 

Cukrzyca 

Kora 
nadnerczy 

kortyzol, aldosteron 

regulują gospodarkę jonami sodu i 
potasu oraz węglowodanową i 
wodną 

zaburzenia w gospodarce jonowej i węglowodanowej 

androgeny 

odpowiadają za rozwój 
drugorzędowych cech płciowych 
oraz za gospodarkę białkową 

chłopcy - zbyt wczesne 
dojrzewanie 
dziewczynki - 
maskulinizacja 

 

Rdzeń 
nadnerczy 

adrenalina 

wzrost poziomu cukru we krwi, 
ciśnienia krwi, tempa bicia serca, 
tempa oddechu 

 

 

Jądra 

męskie hormony płciowe: 
testosteron 

odpowiadają za drugorzędowe 
cechy płciowe, popęd płciowy, 
płodność 

 

brak męskich 
drugorzędowych cech 
płciowych, zaburzenia 
popędu płciowego i 
płodności 

Jajniki 

żeńskie hormony płciowe: 
estrogeny, 
progesteron 

odpowiadają za drugorzędowe 
cechy płciowe, cykl płciowy, 
popęd płciowy, biorą udział w 
kontroli przebiegu ciąży 

 

brak żeńskich 
drugorzędowych cech 
płciowych, zaburzenia 
popędu płciowego i 
płodności 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

background image

Hormony podwzgórza: 
 
Skrót 

lub 

symbol 

Nazwa hormonu 

AVP, ADH  Wazopresyna argininowa 
OXY 

Oksytocyna 

CRH 

Hormon uwalniający hormon kortykotropowy = kortykoliberyna 

TRH 

Hormon uwalniający hormon tyreotropowy = tyreoliberyna 

GnRH 

Hormon uwalniający hormony gonadotropowe = gonadoliberyna 

GRH 

Hormon uwalniający hormon wzrostu = somatokrynina 

SRIF 

Hormon hamujący uwalnianie h. wzrostu = somatostatyna 

PIF 

Czynnik hamujący uwalnianie prolaktyny = prolaktostatyna