VI. ZAGADNIENIA:
1.Uwagi ogólne dotyczące obiegów teoretycznych tł. silników spalinowych.
2.Założenia do obiegów teoretycznych .
3.Obiegi teoretyczne Carnota i Joule' a .
4. Obieg teoretyczny Otto - charakterystyczne wielkości w obiegu, sprawność .
5. Obieg teoretyczny Diesla - charakterystyczne wielkości w obiegu, sprawność .
6. Obieg teoretyczny Sabathe' a - charakterystyczne wielkości w obiegu, sprawność .
7. Analiza sprawności obiegów teoretycznych.
LITERATURA : J.A. Wajand - "SILNIKI O ZAPŁONIE SAMOCZYNNYM"
S. Ciesielski - "OKRĘTOWE SILNIKI SPALINOWE" cz. I
ZAGADNIENIA :
=============
1. UWAGI OGÓLNE DOTYCZĄCE OBIEGÓW TEORETYCZNYCH TŁOKOWYCH SILNIKÓW
SPALINOWYCH .
Obiegi teoretyczne są to obiegi, które odwzorowują procesy zachodzące w rzeczywistym silniku (w czasie
zamiany energii chemicznej paliwa na energię mechaniczną) w warunkach idealnych przemian termodynamicznych .
Umożliwiają one wstępną ocenę i przeprowadzenie analizy niektórych parametrów projektowanego silnika oraz
porównanie idealnego i rzeczywistego przebiegu przemiany energii cieplnej na mechaniczną w silniku.
Parametry, które są przedmiotem ww. analizy to przede wszystkim :
- sprawność teoretyczna -
η
t
- wyrażająca się stosunkiem ilości ciepła zamienionego na pracę do
ilości ciepła dostarczonego do obiegu, tj. określająca ile procent
z dostarczonego ciepła wykorzystana jest w obiegu teoretycznym ;
- średnie ciśnienie
teoretyczne
- p
t
- wyrażające się zastępczym stałym ciśnieniem, które wytwarza taką
samą pracę teoretyczną w czasie rozprężania, jak zmienne ciśnienie
wynikające z postaci całego obiegu;
- najwyższe ciśnienie
obiegu
- p
max
- najwyższa temperatura
obiegu
- T
max
- -
2
2. ZAŁOŻENIA DO OBIEGÓW TEORETYCZNYCH TŁOKOWYCH SILNIKÓW SPALINOWYCH .
Obiegi teoretyczne są rozpatrywane przy następujących założeniach :
1
Masa czynnika w przestrzeni roboczej czasie obiegu jest stała
2
Sprężanie i rozprężanie odbywa się izentropowo
3
Ciepło zostaje dostarczone do czynnika poprzez izochoryczne lub izobaryczne podgrzewanie, a
odprowadzone poprzez izochoryczne oziębianie
4
Skład chemiczny czynnika nie zmienia się
5
Czynnikiem roboczym jest gaz doskonały
6
Przemiany obiegów teoretycznych odbywają się nieskończenie powoli (quasistatycznie), wobec
czego nie występują straty związane z przepływem czynnika
3. OBIEGI TEORETYCZNE CARNOTA I JOULE' a .
-------------------------------------------------------------------
Każdy obieg teoretyczny, który miałby odnosić się do tłokowego silnika spalinowego, musi być rozważany w
ramach pewnych ograniczeń, narzuconych przez warunki otoczenia oraz konstrukcję silnika (np. zastosowane materiały)
. Ograniczenia te to :
a)
ciśnienie otoczenie – przeciętnie ok. 0,1 MPa
b)
temperatura otoczenia – przeciętnie ok. 290 K
c)
najwyższe ciśnienie, które są w stanie przejąć elementy silnika bez obawy ich uszkodzenia – np. 25 MPa
d)
najwyższa temperatura, do której mogą być podgrzane części silnika bez obawy zmniejszenia ich
wytrzymałości poniżej określonych granic
Z teorii maszyn cieplnych wynika, że obiegiem o największej sprawności teoretycznej jest obieg Carnota. (rys. 1)
Jednak jako obieg teoretyczny tłokowych silników spalinowych nie ma on zastosowania, gdyż w przyjętych warunkach
ograniczeń (a-d) nie można narysować obiegu Carnota 1 – 2 – 3 – 4 , z następujących powodów :
realizując izentropowe sprężanie od p.1 do p.2 (a więc niejako „wykorzystując” pełen zakres temperatur -
izentropa sprężania łączy izotermy T
min
oraz T
max
) przekroczone zostaje maksymalne (ze względu na
obciążenie mechaniczne elementów silnika) dopuszczalne ciśnienie - p
max
ograniczając izentropę sprężania do linii 1 – 2` widać z kolei, że zakres temperatur zostaje ograniczony od
góry będąc nie w pełni wykorzystanym (można by, bez obawy przegrzania elementów silnika realizować
dalsze sprężanie)
- -
3
realizacja izotermicznego odprowadzenia ciepła (przemiana 4 - 1 ) w przyjętych warunkach ograniczeń,
wymaga z kolei aby część przemiany izentropowego rozprężania czynnika odbywała się przy ciśnieniu
niższym od ciśnienia otoczenia, co w odniesieniu do silnika rzeczywistego oznacza stratę części suwu
rozprężania – na pokonanie sił pochodzących od ciśnienia otoczenia oraz usuwanie produktów spalania do
bliżej nieokreślonego środowiska, w którym panuje ciśnienie niższe od ciśnienia atmosferycznego
2
1
4
3
T
max
T
min
p >>
p
max
p =
p
max
p <
p
ot
2`
4`
T < T
max
T
s
p =
p
ot
Rys. 1 Obieg Carnota
Jeżeli chcielibyśmy w przyjęte ograniczenia wrysować jak najsprawniejszy obieg, byłby to obieg Joule'a
składający się z następujących przemian :
1 - 2 - izentropowe sprężanie
2 - 3 - izobaryczne doprowadzenie ciepła
3 - 4 - izentropowe rozprężanie
4 - 1 - izobaryczne odprowadzenie ciepła
Jednak i on nie znalazł zastosowania w analizie przemiany ciepła na pracę w tłokowym silniku
spalinowym, gdyż izobaryczne odprowadzanie ciepła wymagałoby zbudowania silnika o bardzo długim skoku,
w którym praca równoważna stratom mechanicznym byłaby większa od zysku pracy teoretycznej
wynikającego z takiego sposobu odprowadzenia ciepła (rys.2)
1 – 2 izentropowe sprężanie
2 – 3 izotermiczne doprowadzenie
ciepła
3 – 4 izentropowe rozprężanie
4 – 1 izotermiczne odprowadzenie
ciepła
- -
4
2 `
1
4 `
3
T
m a x
T
m i n
p =
p
ma
x
2
4
T
s
p
=
p
ot
V
k
V
1 c
V
2 c
2
3
1
4 `
4
p
o t
p
m a x
p
V
Rys. 2 Obieg Joule`a
1
T
max
T
min
2
4
T
s
3
V
1
= V
4
= c o
n s t
V
2
= V
3
= c
o n
s t
V
k
V
c
2
3
1
4
p
ot
p
max
p
V
Rys. 3 Obieg Otto (z doprowadzeniem ciepła przy stałej objętości)
- -
5
1
T
max
T
min
2
4
T
s
3
V
1
= V
4
= c
o n
s t
p
2
= p
3
= c o
n s t
V
k
V
c
2
3
1
4
p
ot
p
max
p
V
Rys. 4 Obieg Diesla (z doprowadzeniem ciepła przy stałym ciśnieniu)