194
5510
Kamienio³om warstw godulskich
w Ustroniu-Poniwcu
Lokalizacja:
województwo œl¹skie
powiat cieszyñski
gmina Ustroñ
miejscowoœæ Ustroñ-Poniwiec
Region geograficzny:
Karpaty Zachodnie
Zewnêtrzne Beskidy Zachodnie
Beskid Œl¹ski
Jednostka geologiczna:
Zewnêtrzne Karpaty fliszowe
p³aszczowina œl¹ska
4342
Obiektem geoturystycznym jest nieczynny kamienio³om
piaskowców godulskich znajduj¹cy siê w Ustroniu-Poniwcu,
w dolinie potoku Poniwiec, oko³o 750 m na zachód od drogi
Wis³a-Skoczów, na pó³nocnym zboczu grzbietu schodz¹cego
z Wielkiej Czantorii. Jest to du¿y kamienio³om utworów
powsta³ych w górnej kredzie (93-89 mln lat temu), o
wysokoœci œcian przekraczaj¹cej 50 m.
Tektoniczny blok Beskidu Œl¹skiego dzieli siê na
p³aszczowinê cieszyñsk¹ i p³aszczowinê godulsk¹. War-
stwy godulskie i istebniañskie stanowi¹ g³ówny sk³adnik
p³aszczowiny godulskiej. Mi¹¿szoœæ warstw godulskich w
Beskidzie Œl¹skim dochodzi do 2000 m. Warstwy godul-
skie le¿¹ wprost na piaskowcowej facji warstw lgockich, a
lokalnie na rogowcach mikuszowickich. W czêœci zachodniej
Beskidu Œl¹skiego dominuje 400-metrowy kompleks z³o¿ony
z facji piaskowców zlepieñcowatych, piaskowców i piaskow-
ców z mu³owcami z wk³adkami facji zlepieñców i zlepieñców
piaszczystych oraz cienkimi wk³adkami facji mu³owców z
piaskowcami.
Utwory widoczne w kamienio³omie w Poniwcu charakte-
ryzuj¹ g³êbokie powierzchnie erozyjne i bardzo grube ³awice
piaskowców zlepieñcowatych z licznymi powierzchniami
amalgamacji. Wœród otoczaków o wielkoœci przekraczaj¹cej
20 cm widoczne s¹ kilkudziesiêciocentymetrowe fragmenty
³awic piaskowców i wapieni. Sk³ad petrograficzny frakcji ¿wi-
rowej jest bardzo urozmaicony (ska³y magmowe – granitoidy;
metamorficzne - gnejsy, ³upki krystaliczne, ³upki chlorytowe;
osadowe – wapienie cieszyñskie i wapienie typu sztram-
berskiego). W niektórych ³awicach widoczne s¹ struktury
miseczkowe i piêknie wykszta³cone struktury kroplowe. W
dolnej czêœci profilu widoczny jest tak¿e p³at (kilkumetrowej
mi¹¿szoœci) zeœlizgowy warstw lgockich, zbudowanych w
przewadze z facji mu³owców z piaskowcami. W tym kom-
pleksie widoczne s¹ piêkne przyk³ady dajek klastycznych.
Taki typ osadu wykazuje wyraŸne podobieñstwo do
sekwencji kana³owych erozyjnych wewnêtrznego sto¿ka
podmorskiego. W profilu w Poniwcu widoczne s¹ cztery
sekwencje kana³owe na³o¿one na siebie. Mo¿na oceniæ, ¿e
kana³ ten mia³ szerokoœæ co najmniej 100 metrów.
Warstwy godulskie tworzy³y siê w basenie œl¹skim,
w obrêbie zmieniaj¹cego siê w czasie systemu silikoklastycz-
nej sedymentacji g³êbokowodnych sto¿ków nap³ywowych
i sedymentacji fartuchowej. W efekcie powsta³ charaktery-
styczny piedmontowy litosom u podnó¿a pó³nocnego sk³onu
grzbietu œl¹skiego.
Opisywany profil jest jednym z najlepszych w Karpatach
polskich profili dokumentuj¹cych wykszta³cenie kana³ów
erozyjnych sto¿ka wewnêtrznego. Posiada du¿e walory
poznawcze i dydaktyczne. Bardzo czêsto wizytowany by³
w czasie konferencji naukowych.
Aby dojœæ do kamienio³omu, z przystanku autobusowego
Ustroñ-Poniwiec idziemy szlakiem niebieskim wiod¹cym
na Wielk¹ Czantoriê. Po wejœciu do doliny potoku Po-
niwiec (lewobrze¿nego dop³ywu Wis³y) kierujemy siê w
górê do kamienio³omu. Samochodem mo¿emy dojechaæ
w bezpoœrednie s¹siedztwo kamienio³omu, skrêcaj¹c na
po³udniowym krañcu Ustronia z g³ównej drogi na zachód.
Dolin¹ potoku Poniwiec biegnie szlak niebieski na Wielk¹
Czantoriê. Zim¹ dzia³a tu wyci¹g orczykowy d³ugoœci
900 m, o ró¿nicy poziomów 250 m.
Obok kamienio³omu niew¹tpliw¹ atrakcj¹ geoturystyczn¹
i krajoznawcz¹ jest ustroñski odcinek rzeki Wis³y. Posiada on
³adne, parkowe otoczenie, a szczególnie urokliwe miejsca
znajduj¹ siê pomiêdzy dzielnicami Poniwiec i Polana, gdzie
rzeka p³ynie poœród piêknej buczyny, op³ywaj¹c niewysokie,
ale strome wzniesienie - Skalicê.
The Godula Bedom Ustroñ-Poniwiec
A large, inactive quarry in Ustronie-Poniwiec village is
located in the northern slope of a ridge which descends from
the Wielka Czantoria Mt. The exposed rocks belong to the
Godula Beds and are very thick-bedded conglomerates with
Wis³a
5512
Skoczów
1
2
3
4
5
