Badanie i próba szczelności. 

 
 
 

W celu sprawdzenia niezawodności i zdolności do długotrwałej pracy 

wszystkie części i mechanizmy, a także armaturę zgodnie z programem badań 
poddaje się próbom ciśnieniowym tzw. próbom nieniszczącym. 
 

Według Polskiego Rejestru Statków: 

a)

 

próby wytrzymałości nieniszczące są to czynności mające na celu wykazanie, 
ż

e poddany próbie przedmiot w sposób normalny może osiągnąć nominalne 

parametry pracy, co oznacza, że pozytywnie znosi on założone przeciążenie 

b)

 

próby szczelności są to czynności mające na celu wykazanie braku 
przenikalności poszczególnych elementów, zespołów lub całych 
przedmiotów przez czynnik ciekły lub gazowy. Wyżej wymienione próby 
należy wykonać po całkowitym wykonaniu a przed naniesieniem powłok 
ochronnych 
Próby ciśnieniowe armatury należy przeprowadzać zgodnie z wymogami 

instytucji klasyfikacyjnych stosując ciśnienie próby określone stosownie do 
ciśnienia roboczego i temperatury czynnika przepływającego. Szczególnie 
ważna i odpowiedzialna za próby ciśnieniowe przy wysokich nadciśnieniach są 
próby gdzie ważna jest duża szczelność, a także w armaturze kotłów, 
zbiorników ciśnieniowych oraz w instalacji chłodniczej. Próby te wykonuje się 
zazwyczaj czynnikiem roboczym względnie innym czynnikiem zastępczym. 
PRS przewiduje dwa rodzaje prób hydraulicznych: 

-

 

na wytrzymałość 

-

 

na szczelność 

W kotłach i zbiornikach ciśnieniowych oraz ich armaturze próby przeprowadza 
się podwójnie. Najpierw oddzielnie każdy element wytrzymałościowy bez 
armatury, następnie po całkowitym zmontowaniu kotła. 
 
Próba hydrauliczna na wytrzymałość. 
Wartość ciśnienia w czasie próby określona jest przez PRS wzorem: 
 

 

 

p

pr

 =(1,5 – 0,1k) p

rob

 [MPa] 

k – współczynnik określony na podstawie tablic 
Ciśnienie próby nie może być niższe od: 

-

 

ciśnienia panującego przy całkowitym otwarciu zaworu bezpieczeństwa 

-

 

0,4 MPa – dla przestrzeni chłodzących oraz ich uszczelnień 

-

 

0,2 MPa – w innych przypadkach 

Armaturę sprawdza się w stanie zmontowanym przy całkowicie otwartym 
zaworze. Otwory wylotowe zaślepia się , a otworem wlotowym wprowadzany 

jest czynnik. Armatura jest sprawna jeżeli nie ulegnie zmianie stan jej korpusu i 
uszczelnień. 
 
Próba hydrauliczna na szczelność. 
Próba ta ma na celu stwierdzić szczelność zaworu w położeniu zamkniętym. 
Ciśnienie próby określone przez PRS to: 
 

 

 

p

pr

 =1,25 p

rob

 [MPa] 

Do zamknięcia zaworu nie należy używać ani zbyt dużej siły ani dodatkowych 
kluczy. Doprowadzona woda powinna być czysta. Również powierzchnie 
uszczelniające muszą być czyste. Zaleca się kilka razy zamknąć i otworzyć 
zawór. Po osiągnięciu ciśnienia próby zamyka się zawór na dolocie wody i 
sprawdza się szczelność zamknięcia. Armatura jest szczelna jeśli w czasie 
określonym przepisami nie stwierdzi się spadku ciśnienia. Przy próbie 
szczelności rurociągów ciśnienie próby wynosi podwojone ciśnienie robocze. 
 
Część praktyczna 
1.

 

Chłodnica płytowa 

p

rob

 = 0,8 [MPa] 

p

pr

 = 1,0 [MPa] 

   nieszczelna 
2.

 

Chłodnica płaszczowo – rurowa 

p

rob

 = 1 [MPa] 

p

pr

 = 1,5 [MPa] 

3.

 

Zawór grzybkowy 

p

rob

 = 0,8 [MPa] 

p

pr

 = 1,0 [MPa] 

nieszczelny 

4.

 

Zawór kątowy 

p

rob

 = 0,8 [MPa] 

p

pr

 = 1,0 [MPa] 

szczelny 

5.

 

Zawór bezpieczeństwa 

Ciśnienie otwarcia 4,2 Mpa 

6.

 

Zawór szybkoodcinający 

Szczelny 

 
Materiały na szczeliwa: 

-

 

sznur bawełniany suchy: woda pitna, oleje smarne 

-

 

sznur bawełniany przesycony: oleje smarowe, woda przemysłowa 

-

 

sznur konopny suchy: oleje smarowe, woda przemysłowa, para wodna 

-

 

sznur konopny przesycony: oleje smarowe, woda przemysłowa i morska 

 
 

Wnioski: 
Badania hydrauliczne urządzeń pozwalają na określenie stanu elementu oraz 
prawidłowości jego pracy. Zabezpieczają przed używaniem niesprawnej 
armatury, i stanowią kontrolę po naprawach.