ELEMENTY MATEMATYKI
FINANSOWEJ
Dr inż. Tomasz Budzyński
Przyszła wartość pieniądza
Oprocentowanie proste
Oprocentowanie złożone
Rodzaje stóp procentowych
Oprocentowanie proste
R -
stopa przyrostu kapitału w okresie bazowym
(najczęściej w roku)
PV
– kapitał początkowy
FV
1
-
kapitał po upływie jednego roku
(lub jednego okresu bazowego)
PV
PV
-
FV
1
R
Oprocentowanie proste
W przypadku depozytu PV złożonego do
banku na 1 rok, przy stopie R rocznego
przyrostu kapitału (stopie procentowej) na
koniec roku będziemy dysponowali kwotą FV
1
FV
1
= PV + PV * R = PV * (1 + R)
Oprocentowanie proste
W przypadku kredytu
Kwota zwrotu = Kwota kredytu + Odsetki od
kredytu
Odsetki od kredytu są ceną za udostępnienie
określonej kwoty na określony okres ( koszt kapitału).
Roczne odsetki od kredytu = Kwota kredytu x
Roczna ( R ) stopa procentowa kredytu.
Roczna ( R ) stopa procentowa kredytu= Roczne
odsetki od kredytu/ kwota kredytu
Oprocentowanie proste
Odsetki od kredytu za okres t dni = Kwota
kredytu x R x t / 360
gdzie:
t - okres korzystania z kredytu w dniach,
R - roczna stopa oprocentowania kredytu,
360
– długość roku bankowego w dniach (rok
kalendarzowy ma 365 dni, a rok przestępny 366
dni).
r = R x t / 360
r
– oprocentowanie kredytu za okres t dni
Zadanie
Oblicz kwotę zwrotu (KZ) dla kredytu
K= 100 000zł udzielonego na 3 miesiące,
oprocentowanego stopą roczną R = 12 %
i spłaconego jednorazowo.
Formuła procentu prostego
Uogólnionym zapisem wyżej podanych sposobów
naliczania odsetek od kapitału początkowego,
proporcjonalnie do upływu czasu oraz do wysokości
oprocentowania za okres bazowy, jest formuła procentu
prostego.
FV
n
= PV + PV * (r * n) = PV * ( 1 + r * n)
gdzie :
FV
n
-
końcowa wartość kapitału wraz z odsetkami
naliczonymi za „n” okresów bazowych,
PV -
kapitał początkowy oprocentowany w „n” okresach
bazowych,
r -
wysokość oprocentowania za 1 okres bazowy,
wyrażona w liczbie dziesiętnej,
n -
liczba okresów bazowych,
Oprocentowanie złożone
W oprocentowaniu złożonym odsetki za
kolejne okresy bazowe naliczane są od
kapitału początkowego powiększanego
o naliczone wcześniej odsetki.
FV
n
= PV * (1 + r)
n
gdzie:
FV
n
-
końcowa wartość kapitału wraz z
odsetkami po upływie „n” okresów bazowych
Zadanie
Jakim kapitałem FV
2
można dysponować
po 2 latach, składając do banku kapitał
PV = 5000 zł przy rocznym oprocentowaniu
3%.
Rodzaje stóp procentowych
Stopa procentowa nominalna
Efektywna roczna stopa procentowa ERSP
Realna stopa procentowa
Stopa refinansowa
Stopa procentowa nominalna
Stopa procentowa nominalna określa
wysokość rocznej stopy procentowej.
Jeżeli bank oprocentowuje depozyty stopą
2 % w skali roku i odsetki dolicza raz w roku,
to roczna stopa procentowa nominalna wynosi
2
% i w takim samym stopniu następuje
przyrost kapitału.
Efektywna roczna stopa procentowa
Efektywna roczna stopa procentowa (ERSP)
określa faktyczne roczne oprocentowanie,
czyli roczny przyrost kapitału w stosunku do
kapitału początkowego.
Uwzględnia ona sposób oprocentowania.
Przy oprocentowaniu prostym, stopa
nominalna jest równa stopie efektywnej a przy
oprocentowaniu złożonym, ERSP jest wyższa
od stopy procentowej nominalnej.
Efektywna roczna stopa procentowa
ERSP = (1 + r)
n
− 1
gdzie
r
– wysokość oprocentowania za 1 okres
bazowy np. miesiąc, kwartał,
n -
liczba okresów bazowych w roku (liczba
kapitalizacji w okresie jednego roku)
Zadanie
Oblicz wysokość efektywnej rocznej stopy
procentowej dla lokaty bankowej z kwartalną
kapitalizacją odsetek, przy nominalnej stopie
procentowej 4 % w skali roku.
Realna stopa procentowa
Realna stopa procentowa r
r
odpowiada
nominalnej stopie procentowej skorygowanej
o inflację.
1
inflacji
1
nominalna
1
stopa
stopa
r
r
100%
inflacji
stopa
1
inflacji
stopa
-
nominalna
stopa
%
r
r
Zadanie
Określ realną stopę procentową (w sposób
dokładny i uproszczony) przy założeniu że
nominalne oprocentowanie lokaty w skali roku
wynosi 4% a stopa inflacji 2%.
Stopa refinansowa
Stopa refinansowa jest stopą procentową, według
której bank centralny udziela kredytów innym
bankom.
Bank centralny stosuje oprocentowanie wg
modelu kapitalizacji ciągłej.
r
– stopa refinansowa
n
– liczba lat
e - liczba Eulera 2,71828..
n
r
e
PV
*
n
*
FV
Dyskontowanie
Dyskontowanie jest procedurą określenia
aktualnej wartości przyszłych dochodów
Dyskontowanie
Dyskontowanie stanowi odwrotność
oprocentowania
złożonego.
FV
n
= PV*(1 + r)
n
PV = FV
n
*(1/(1 + r)
n
)
(1/(1 + r)
n
) -
współczynnik dyskontowy
Stopa dyskontowa
W matematyce finansowej stopę dyskontową
„r” można utożsamiać ze stopą pomnażania
(zwrotu) zainwestowanego kapitału, ponieważ
przyszła wartość FV tj. przyszły dochód
z nieruchomości zawiera w sobie
spodziewany przyrost kapitału początkowego.
Przepływy pieniężne
Przepływy pieniężne (Cash flows) to nadwyżki
(lub niedobory) środków finansowych
powstających w działalności operacyjnej
(bieżącej) firmy po wykonaniu planowanego
przedsięwzięcia inwestycyjnego,
analizowane po pokryciu oczekiwań
finansowych podmiotów angażujących kapitały
w tę inwestycję.
Przepływy pieniężne
Ze względu na różne zasady określania
strumieni pieniężnych, w wycenie
nieruchomości określamy je jako strumienie
dochodów rocznych, przy obliczaniu których
nie
uwzględnia się amortyzacji, kredytu i jego
kosztów, podatku dochodowego oraz innych
opłat i podatków związanych ze sprzedażą
nieruchomości.
Stanowią one różnicę pomiędzy wpływami
a wydatkami.
Obecna wartość sumy przyszłych stałych
dochodów
Dochody uzyskiwane przez n lat
∑PV = D * [ 1 - (1 + r)
-n
] : r
Dochody uzyskiwane w nieskończonym
okresie
∑PV = D / r