54.Wlasciwosci blony biologicznej i blon molekularnych
Ka
ż
da komórka otoczona jest błon
ą
komórkow
ą
- rodzajem
granicy, która pozwala na zachowanie integralno
ść
komórki
przez zachowanie charakterystycznego dla niej składu
chemicznego, ró
ż
ni
ą
cego si
ę
cz
ę
sto w istotny sposób od
stanu jej otoczenia. Wewn
ą
trz komórki błony otaczaj
ą
organelle
tworz
ą
ce wyodr
ę
bnione obszary, w których zachodz
ą
specyficzne
reakcje biochemiczne. Kontakt mi
ę
dzy wn
ę
trzem a zewn
ę
trzem
komórki, czy innej struktury ograniczonej błon
ą
jest mo
ż
liwy
dzi
ę
ki zdolno
ś
ci błon do wybiórczego przepuszczania
okre
ś
lonych substancji. Ponadto przepuszczalno
ść
błony
podlega procesom regulacji i mo
ż
e ulega
ć
zmianom pod
wpływem okre
ś
lonych bod
ź
ców chemicznych b
ą
d
ź
elektrycznych.
Według modelu mozaikowego błon
ę
biologiczn
ą
tworzy podwójna
warstwa lipidowa.
Apolarne ła
ń
cuchy lipidowe skierowane s
ą
do wn
ę
trzna błony ,
tworz
ą
c jej hydrofobowe
wn
ę
trze, natomiast fragmenty posiadaj
ą
ce elektryczny moment
dipolowy skierowane s
ą
na zewn
ą
trz błony w kierunku
ś
rodowiska wodnego. Z tak utworzona matryc
ą
zwi
ą
zane s
ą
białka:
- białka integralne przenikaj
ą
ce poprzez błon
ę
- białka peryferyjne zwi
ą
zane z powierzchni
ą
błony
Białka błonowe pełni
ą
kluczow
ą
rol
ę
w funkcjonowaniu komórki:
s
ą
odpowiedzialne za
wybiórczy transport przez błon
ę
okre
ś
lonych substancji, tworz
ą
c
system kanałów jonowych i system transportu wbrew istniej
ą
cym
bod
ź
com
termodynamicznym,
pełni
ą
te
ż
rol
ę
receptorów
neuroprzeka
ź
ników i antygenów.
Płynno
ś
ci błony zale
ż
y od:
- składnika lipidowego : czy s
ą
nasycone czy nienasycone, długie
czy krótkie ła
ń
cuchy
- dynamiki lipidów i uporz
ą
dkowania ła
ń
cuchów arylowych
kwasów tłuszczowych,
zale
ż
nych m.in. od temp. głównego przej
ś
cia fazowego
- oddziaływa
ń
białko – lipid (zjawisko lipidu granicznego), lipid-
lipid (stosunek
zawarto
ś
ci cholesterolu do fosfolipidów i SM do PC)
-dualizm działania cholesterolu
-usztywnienie błony w fazie ciekłokrystalicznej
-upłynnienie jej w fazie
ż
elu