Kratownica 

to układ prętów prostych połączonych na końcach idealnymi przegubami, a wszelkie 

obciążenie przykładane są wyłączne do tych przegubów(węzłów). Elementy kratownicy: pas górny, 
pas dolny, krzyżulce, słupki, węzły 

Przegub idealny: 

osie poszczególnych  prętów schodzą się w jednym punkcie (środku 

geometrycznym)  

Podział kratownic:  

1) ze względu na użyty materiał 

*stalowe (90%) 

*drewniane (9,9%) 

*inne (0,1%) 

2) ze względu na rodzaj konstruowania węzłów dla kratownic stalowych 

*spawane (spawanie elektryczne) 

*skręcane (na śruby) 

*nitowane 

*zgrzewane 

*klejone 

3) ze względu na rodzaj konstruowania węzłów dla kratownic drewnianych 

*przy użyciu specjalnych elementów stalowych tzw. kolczatek 

*połączenia ciesielskie 

*klejone 

*skręcane 

*zbijane na gwoździe 

4) ze względu na budowę strukturalną 

*kratownice o budowie prostej (tworzone na bazie trójkąta, wierzchołki są przegubami, jest 
geometrycznie niezmienny, większość kratownic w budownictwie) 

*kratownice o budowie złożonej (tworzenie tych kratownic nie jest oparte o dokładanie kolejnych 
kratownic, rzadko występują w budownictwie) 

Rama płaska 

to układ prętów w jednej płaszczyźnie, w tej samej płaszczyźnie jest obciążenie. 

Ruszty 

mają układ prętów w jednej płaszczyźnie, ale obciążenie jest przykładane prostopadle do tej 

płaszczyzny.  

Cięgno

 to element wiotki tzn. pracuje tylko na rozciąganie, np. sznurek, linka. Konstrukcje cięgnowe 

są bardzo lekkie, podlegają dużym deformacjom (częsta wada), pozwalają pokonywać duże 
rozpiętości.   Struna jest to rozciągnięte cięgno. 

Pręt 

jest to element konstrukcyjny, w którym jeden wymiar dominuje nad dwoma pozostałymi.  

Konstrukcje prętowe: belki, ramy, słupy 

Tarcza

 to element konstrukcyjny, gdzie dwa wymiary dominują nad trzecim, a obciążenie jest 

przyłożone w płaszczyźnie dominujących wymiarów, np. ściana obciążona stropem 

Płyta

 to element konstrukcyjny, w którym dwa wymiary dominują nad trzecim, ale obciążenie 

przykładane jest prostopadle do płaszczyzny dominujących wymiarów, np. strop 

Układ statycznie wyznaczalny 

– jesteśmy w stanie wyznaczyć wszystkie reakcje podporowe i 

wszystkie siły wewnętrzne w sposób jednoznaczny  z równań równowagi.  

Układ statycznie niewyznaczalny

- na podstawie równań równowagi nie jesteśmy w stanie wyznaczyć 

w sposób jednoznaczny reakcji podporowych i wszystkich sił zewnętrznych, ponieważ równań 
równowagi jest za mało.  

n- stopień statycznej niewyznaczalności, s-liczba stopni swobody układu 

s=0 n=0 – układ statycznie wyznaczalny, geometrycznie niezmienny (można stosować w bud.) 

s=0 n>0 – układ statycznie niewyznaczalny, geometrycznie niezmienny (można stosować w bud.) 

s>0 n>0 – układ statycznie niewyznaczalny, geometrycznie zmienny (nie można stosować w bud.) 

s>0 n<0 – układ chwiejny 

n=z+w-3t 

s=3t-r-2p 

Wektorem zaczepionym 

nazywamy uporządkowaną parę punktów. Na płaszczyźnie wektory mają 

dwie współrzędne, dla odróżnienia ich od punktów, współrzędne wektorów zapisujemy w nawiasach 
kwadratowych 

Wektor swobodny

- można dowolnie przemieszczać go w przestrzeni, zachowując wartość i kierunek 

działania 

Wektory przesuwne-

można przemieszczać je tylko wzdłuż linii ich działania 

Statyka- 

nauka o równowadze ciał, a także sił działających na rozpatrywane ciała 

Statyka budowli- 

zajmuje się równowagą elementów i całych konstrukcji budowlanych pod 

działaniem sił zewnętrznych 

Siła

- wielkość wektorowa stanowiąca miarę oddziaływania ciał materialnych. Siłę określa się też jako 

czynnik powodujący zmianę ruchu ciała materialnego. 

Punkt materialny- 

punkt geometryczny, któremu jest przypisana pewna masa 

Ciało doskonale sztywne- 

jest to takie ciało, w którym odległość między dwoma dowolnymi 

punktami jest stała i nie ulega zmianie pod wpływem działania dowolnie dużych sił 

Siły działające na ciało: 

zewnętrzne i wewnętrzne 

Siły zewnętrzne dzielimy na:  

*czynne(siły które obciążają dane ciało lub układ i starają się wprawić to ciało lub układ w ruch), 
*bierne (tzw reakcje- są to siły które przeciwdziałają ruchowi) 

Układ sił

-kilka sił działających na ciało materialne  

Zasady statyki: 

1)  Zasada równoległoboku-dwie dowolne siły F1 i F2 przyłożone do jednego punktu O można 

zastąpić jedną siłą W, przyłożoną do tego samego punktu i będącą wektorem, którego miatą 
jest przekątna równoległoboku zbudowanego na wektorach sił składowych 

2)  Zasada równowagi dwóch sił- dwie siły przyłożone do ciała sztywnego równoważą się wtedy 

gdy działają wzdłuż jednej prostej, mają jednakowe miary, lecz są przeciwnie skierowane  

3)  Zasada równoważności- działanie dowolnego układu sił przyłożonych do ciała sztywnego nie 

ulegnie zmianie, jeśli dodamy do niego inny układ sił ale równoważny zeru (układ sił 
równoważących się) 

4)  Zasada zesztywnienia- równowaga sił działających na ciało odkształcalne nie zostanie 

naruszona przez zmianę go na ciało sztywne. Zasada ta może być stosowana w ograniczonym 
zakresie i pod pewnymi warunkami 

5)  Zasada akcji i reakcji- jeżeli ciało A działa na ciało B siłą F, to ciało B oddziałuje  na ciało A taką 

samą co do kierunku i modułu siłą F zwróconą przeciwnie 

6)  Zasada oswobodzenia z więzów każde ciało nieswobodne możemy uważać za swobodne, 

jeżeli zamiast więzów przyłożymy do niego reakcje wywołane przez te więzy 
 

warunek równowagi dowolnego przestrzennego układu sił 

Przestrzenny dowolny układ sił jest w równowadze gdy sumy rzutów tych sił na osie układu 
współrzędnych oraz sumy momentów tych sił względem osi układu współrzędnych są równe zeru