Prezentacja programu PowerPoint

2010-10-24

Antropometria w ergonomii

Plan wystąpienia:

•

Wstęp

•

Kierunki

rozwoju

antropometrii

klasycznej

ergonomicznej

•

Atlas antropometryczny jako

narzędzie projektowania

stanowisk pracy

•

Wykorzystanie

antropometrii

kształtowaniu

struktury przestrzennej stanowisk pracy

•

Znaczenie

wiedzy

antropometrycznej

projektowaniu ergonomicznym

układu człowiek -

maszyna

•

Podsumowanie

Nazwa antropometria wywodzi się od greckich słów

anthropos – człowiek, metron – miara.

Znany francuski antropolog J. Papillault (1863-
1934)

zadania

antropometrii

określił jako

„przetłumaczenie rozmiarów i kształtów ciała
ludzkiego na liczby i określone stosunki ilościowe”.

Kanon egipski:

•Wysokość ciała wyrażała wartość długości
6 stóp, zaś w okresie ptolomejskim 7;

•Późniejsze kanony modułu ustanawiały
długość środkowego palca;

•Ładna sylwetka powinna zawierać 19
takich modułów ( później 18 lub 20
modułów długości palca).

2010-10-24

Kanon grecki:
•Kurosa
•Polikleta
•Praksytelesa

Podział ciała na części

dziesiętne i osiem głów
(kanon Kurosa)

Głowa mieści się 8 razy we
wzroście, klatka piersiowa
przechodzi w płaszczyznę
brzucha z podkreśleniem
cylindrycznego kształtu bioder.

Homo quadratus

/ Poliklet/

Proporcje ciała odpowiadające stosunkom złotego środka oraz funkcji

złotego cięcia ( podział na odcinki, w których część mniejsza ma się tak do

większej, jak ta do całej wielkości).

Mężczyzna wpisany w
kwadrat (kanon rzymski

)

Witruwiusz (I w.n.e.),
wykorzystując źródła greckie,
wysokość ciała i zasięg wpisał w
czworobok. W sztuce rzymskiej
postaci ludzkie mają budowę
atletyczną.

2010-10-24

Renesans

–

Leonardo da Vinci

proponuje odejście od

ideału do obrazu rzeczywistej budowy ciała i jej zmienności.
Studiuje rozwój proporcji ciała człowieka od dziecka do
dorosłego.

Botticelli Cennino Cennini

(Rzecz o malarstwie – 1437)

pomijał kobiety, „gdyż ciało ich nie ma żadnego doskonałego
wymiaru”. Twierdził, że „tak wysoki jest człowiek, jak szeroko
ramiona rozłożyć może.”

Albrecht Durer

przedstawił próby konstruowania postaci za

pomocą cyrkla i linii oraz zaproponował 13 typów postaci
mężczyzn i tyleż kobiet.

Osiągnięcia XX wieku w zakresie antropometrii:

•Pomiary czaszki ( podstawy kranioskopii),

•Ustanowienie pierwszych wskaźników antropometrycznych,

•Budowa licznych przyrządów pomiarowych,

•Zastosowanie metod statystycznych

Płaszczyzna strzałkowa pośrodkowa – PSM

Płaszczyzna czołowa – PF

Płaszczyzna pozioma – planum transferum

Płaszczyzna
pozioma
frankfurcka -
PHF

Antropometr

– stosowany

głównie do pomiarów
wysokościowych

2010-10-24

Cyrkiel kabłąkowy

mały służy do pomiarów

odległości

między

dwoma

punktami

powierzchniach sferycznych, głównie głowy lub
czaszki.

Goniometr ortopedyczny

służy do pomiarów zakresu ruchów

różnych stawów.

Kąty maksymalnego
pochylenia stopy w
górę i w dół mierzone
od osi podudzia

Kąty maksymalnego
pochylenia stopy w
górę i w dół mierzone
od płaszczyzny
stycznej do przedniej
części podudzia

Różnice w wyborze układu odniesienia w antropometrii klasycznej
i ergonomicznej

Atlas antropometryczny jako narzędzie projektowania

stanowisk pracy

• Zawiera charakterystyki centylowe dorosłej ludności

Polski dla obu

płci ( 200 cech):

 cechy somatyczne

(wysokości, szerokości, długości,

obwody),

 cechy funkcjonalne (zakresy

kątowe i dystanse

ruchów),

• Centyle oblicza się z próbki losowej, przy czym 5 i 95

centyl, nazywa

się odpowiednio dolnym C

górnym

a 50 centyl

medianą C

• C

, C

– wymiary progowe

2010-10-24

Interpretacja graficzna centyli

liczebność

50% populacji

wymiar

95% populacji

5% populacji

5% populacji

50% populacji

95% populacji

wymiar

liczebność

Pozycja siedząca

Zapis weryfikacyjny

K < [158 ♀ 5]

Numer cechy

Centyl

♂ , ♀

- oznaczenie płci

Wymiar
konstrukcyjny

„Człowiek przeciętny”

4065

zbadanych osób

1052

(25,9% całości)

przeciętny

wzrost

302

(z 1052 osób)

(7,4% całości)

przeciętny

obwód klatki piersiowej

143

(z 302 osób)

(3,5% całości)

przeciętna

długość ramienia

osoby miały 9 cech antropometrycznych

„przeciętnych”,

ani jedna osoba

nie miała 10 cech „przeciętnych”

2010-10-24

Cecha 96

Maksymalny
górny zasięg ręki

Cecha 159

Maksymalny
zasięg dolny ręki

Cecha 134

Maksymalny
zasięg przedni
ręki

Cecha 129

Wysokość
kolana w
pozycji
siedzącej

Wykorzystanie antropometrii w kształtowaniu

struktury przestrzennej stanowisk pracy

 Biomechanika – kątowe zakresy ruchu, siły, masa ciała;

 Przestrzeń pracy – przestrzeń widzenia, przestrzeń pracy

rąk, pozycje robocze,

 Wymiary bezpieczeństwa – wymiary dostępu, ochrony

oczu i twarzy, ochrony głowy, ochrony słuchu, ochrony
układu oddechowego, ochrony rąk, stóp oraz całego ciała

Optymalne  zakresy  kątowe ruchów części ciała (obejmują  wartości określane  jako
komfortowe  lub łatwe, uwzględniające  możliwości  ponad 95% całej populacji  –
łącznie  kobiet i mężczyzn)

2010-10-24

Przestrzeń pracy rąk: zasięgi
maksymalne mężczyzn

( w przekrojach poziomych oraz
w płaszczyźnie strzałkowej
przechodzącej przez bark)

Bazy odniesienia miar:

•pł. pozioma

– na wysokości

wyrostka barkowego,

•pł. pionowa

– czołowa tylna,

styczna do pleców,

•pł. pionowa

– czołowa

przednia do określania
funkcjonalnych miar dystansu

Ochrony oczu i
twarzy: osłony
nahełmowe

Nahełmowe
osłony twarzy

Przyłbice
spawalnicze

(Średnie i maksymalne naddatki do wymiarów głowy oraz wymiary osłon i
przyłbic)

Metoda fantomów ( manekinów)

Metoda makiet

Metoda schematów obszaru pracy

Metoda fantomów komputerowych

Metoda bezpośrednia

Znaczenie wiedzy antropometrycznej w

projektowaniu ergonomicznym układu

człowiek - maszyna

2010-10-24

Metoda fantomów

- wysokość łokciowa w pozycji stojącej,

- wysokość łokciowa w

pozycji siedzącej

, c-

wysokość podkolanowa w pozycji siedzącej

Funkcjonalne -
normalne i
maksymalne zasięgi
kończyn górnych
mężczyzn (w
liczniku) i kobiet (w
mianowniku) dla 5
centyla

Metoda
schematów
obszarów pracy

( w 3 płaszczyznach)

Metoda schematów obszaru pracy

(

określenie stref zasięgu ruchów na płaszczyźnie pracy)

- optymalna strefa

zasięgu obu
kończyn górnych,

– maksymalna

strefa zasięgu obu
kończyn górnych,

- optymalna strefa

zasięgu jednej
kończyny górnej,

– maksymalna

strefa zasięgu
jednej kończyny
górnej,

Metoda fantomów
komputerowych

Program SAMMIE

Miejsce kierowcy w

samochodzie osobowym

Przykładowe programy: APOLINEX, JACK, ANTHROPOS, RAMSIS, DIANA,
HEINER, COMBIMAN, SAMMIE, CATIA ( forma pakietu CAD)

2010-10-24

Program

SAMMIE

Stanowisko

pracy

operatora

kolei

podziemnej

COMBIMAN

–stanowiska pilotów helicoptera

Koncepcja pulpitu projektowanego
w programie

Apolinex

Model człowieka z programu

ANTROPHOS