background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

 
 
 
 
 

MINISTERSTWO EDUKACJI

 

NARODOWEJ 

 
 
 

Paweł Wawrzyniak 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Określanie konstrukcji wybranych urządzeń precyzyjnych 
731[01].Z2.03 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Poradnik dla nauczyciela 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Wydawca 

Instytut Technologii Eksploatacji–Państwowy Instytut Badawczy 
Radom 2007 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

Recenzenci: 
prof. PŁ dr hab. inż. Krzysztof Pacholski 
dr inż. Edward Tyburcy 
 
 
 
Opracowanie redakcyjne: 
mgr inż. Paweł Wawrzyniak 
 
 
 
Konsultacja: 
mgr inż. Ryszard Dolata 
 
 
 
 
 
 
 
Poradnik  stanowi  obudowę  dydaktyczną  programu  jednostki  modułowej  731[01].Z2.03 
„Określanie  konstrukcji  wybranych  urządzeń  precyzyjnych”  zawartego  w  modułowym 
programie  nauczania  dla  zawodu  mechanik  automatyki  przemysłowej  i  urządzeń 
precyzyjnych. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Wydawca 

Instytut Technologii Eksploatacji–Państwowy Instytut Badawczy, Radom 2007 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

SPIS TREŚCI 

 
1. 

Wprowadzenie  

2. 

Wymagania wstępne 

3. 

CC Cele kształcenia  

4. 

Przykładowe scenariusze zajęć 

5. 

Ćwiczenia  

11 

5.1.  Mierniki analogowe 

11 

 

5.1.1.  Ćwiczenia 

11 

5.2.  Manometry 

13 

 

5.2.1.  Ćwiczenia 

13 

5.3.  Rejestratory 

16 

 

5.3.1.  Ćwiczenia 

16 

5.4.  Plotery 

18 

 

5.4.1.  Ćwiczenia 

18 

5.5.  Wagi i kasy fiskalne 

20 

 

5.5.1.  Ćwiczenia 

20 

5.6.  Sprzęt gospodarstwa domowego 

23 

 

5.6.1.  Ćwiczenia 

23 

5.7.  Przekładnie 

25 

 

 

5.7.1.  Ćwiczenia 

25 

 

5.8.  Dźwignice i przenośniki 

27 

 

 

5.8.1.  Ćwiczenia 

27 

6. 

Ewaluacja osiągnięć ucznia 

29 

7. 

Literatura 

43 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

1.  WPROWADZENIE 

 

Przekazujemy Państwu Poradnik dla  nauczyciela, który będzie pomocny w prowadzeniu 

zajęć  dydaktycznych  w  szkole  kształcącej  w  zawodzie  mechanik  automatyki  przemysłowej 
i urządzeń precyzyjnych. 

W poradniku zamieszczono: 

– 

wymagania wstępne, wykaz umiejętności, jakie uczeń powinien mieć już ukształtowane, 
aby bez problemów mógł korzystać z poradnika, 

– 

cele  kształcenia,  wykaz  umiejętności  jakie  uczeń  ukształtuje  podczas  pracy 
z poradnikiem, 

 

przykładowe scenariusze zajęć, 

– 

ćwiczenia, przykładowe ćwiczenia ze wskazówkami do realizacji, zalecanymi metodami 
nauczania–uczenia oraz środkami dydaktycznymi, 

– 

ewaluację osiągnięć ucznia, przykładowe narzędzia pomiaru dydaktycznego, 

– 

literaturę.  

 

Wskazane  jest,  aby  zajęcia  dydaktyczne  były  prowadzone  różnymi  metodami 

ze szczególnym  uwzględnieniem  aktywizujących  metod  nauczania,  tj.  metoda  tekstu 
przewodniego, ćwiczeń praktycznych lub projektu. 
 

Formy 

organizacyjne 

pracy 

uczniów 

mogą 

być 

zróżnicowane, 

począwszy 

od samodzielnej pracy uczniów do pracy zespołowej. 
 

Uczniowie  powinni  opanować  wszystkie  umiejętności,  których  opanowanie  może 

cechować się różną sprawnością. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

 
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 

Schemat układu jednostek modułowych 

 

731[01].Z2  

Układy automatyki przemysłowej  

i urządzenia precyzyjne 

731[01].Z2.01  

Uruchamianie przetworników  

i regulatorów  

731[01].Z2.02  

Obsługiwanie zespołów napędowych  

i nastawczych  

731[01].Z2.04 

Stosowanie elementów sterowania  

i zabezpieczeń w urządzeniach 

precyzyjnych  

731[01].Z2.03  

Określanie konstrukcji wybranych 

urządzeń precyzyjnych 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

2.  WYMAGANIA WSTĘPNE 

 

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć: 

 

korzystać z różnych źródeł informacji, 

 

stosować jednostki układu SI, 

 

przeliczać jednostki, 

 

wykonywać wykresy funkcji, 

 

posługiwać się komputerem, 

 

stosować symbole elektrycznych elementów stykowych, 

 

stosować symbole elementów automatyki, 

 

podłączać aparaturę kontrolno–pomiarową elektryczną i mechaniczną, 

 

dobierać zakresy pomiarowe mierników elektrycznych, manometrów i innych, 

 

określać znaczenie członów automatyki, 

 

stosować  przepisy  bezpieczeństwa  i  higieny  pracy,  ochrony  przeciwpożarowej  oraz 
ochrony środowiska, 

 

współpracować w grupie. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

3.  CELE KSZTAŁCENIA 

 

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć: 

– 

wyjaśnić konstrukcje ustrojów pomiarowych elektrycznych mierników analogowych,  

– 

opisać budowę i uruchomić różne typy rejestratorów, 

– 

opisać budowę plotera, uruchomić go i wygenerować rysunek, 

– 

wyjaśnić działanie mechanizmu kasy fiskalnej, 

– 

wyjaśnić budowę i działanie wag laboratoryjnych i sklepowych, 

– 

wyjaśnić działanie mechanizmów zegarowych, 

– 

rozróżnić rodzaje przekładni stosowane w mechanizmach precyzyjnych, 

– 

scharakteryzować falową przekładnię robotową, 

– 

wyjaśnić działanie maszyny do szycia, 

– 

wyjaśnić  budowę  i  działanie  lodówki,  pralki  automatycznej,  odkurzacza  i  kuchenki 
mikrofalowej, 

– 

określić rolę i znaczenie mechanizmów taśmowych w procesach transportu, 

– 

skorzystać z instrukcji obsługi sprzętu gospodarstwa domowego, 

– 

zastosować  przepisy  bezpieczeństwa  i  higieny  pracy,  ochrony  przeciwpożarowej 
i ochrony środowiska. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

4.  PRZYKŁADOWE SCENARIUSZE ZAJĘĆ 

 

Scenariusz zajęć 1 

 
Osoba prowadząca: 

................................................................................... 

Modułowy program nauczania:  

Mechanik 

automatyki 

przemysłowej 

urządzeń 

precyzyjnych 731[01] 

Moduł:  

Układy 

automatyki 

przemysłowej 

urządzenia 

precyzyjne 731[01].Z2 

Jednostka modułowa:  

Określanie 

konstrukcji 

wybranych 

urządzeń 

precyzyjnych 731[01].Z2.03 

Temat: Wykonywanie pomiarów miernikami analogowymi. 

Cel ogólny: Opanowanie zasad obsługi mierników analogowych. 
 
Po zakończeniu zajęć uczeń powinien umieć

– 

rozpoznać mierniki analogowe, 

– 

poddać miernik ocenie jego stanu technicznego i podstawowym regulacjom, 

– 

dobrać miernik i jego podzakresy do rodzaju mierzonej wielkości elektrycznej, 

– 

zastosować  miernik  magnetoelektryczny  do  pomiaru  napięcia  baterii  ogniw  pod 
obciążeniem. 

 
W czasie zajęć będą kształtowane następujące umiejętności ponadzawodowe: 
– 

planowania i osiągania postawionych celów, 

– 

pracy w zespole i organizowania, 

– 

oceny pracy zespołu. 

 
Metody nauczania–uczenia się: 
– 

metoda tekstu przewodniego z ćwiczeniami laboratoryjnymi. 

 
Formy organizacji pracy uczniów: 
– 

praca w zespołach 2–3 osobowych 

 
Czas: 

90 minut 

 
Uczestnicy:  uczniowie zasadniczej szkoły zawodowej. 
 
Środki dydaktyczne: 
– 

mierniki analogowe: amperomierze, woltomierze, watomierze, 

– 

kilka  ogniw  galwanicznych  pojedynczych  (R3,  R6,  R14,  R20)  i  połączonych  w baterie 
(3R12, 6F22 itp.), 

– 

żarówki 6 V/2,4 W na podstawce z zaciskami przyłączeniowymi, 

– 

przewody połączeniowe, 

– 

instrukcje obsługi mierników, 

– 

tabele z danymi technicznymi stosowanych ogniw i baterii. 

 
Zadanie dla ucznia: 

Wybierz  miernik służący  do pomiaru  napięcia prądu stałego (w woltach), o zakresie do 

3, 6  i 15V.  Oceń  stan  techniczny  miernika.  Wykonaj  „zerowanie”  miernika.  Zmierz 
miernikiem  napięcia  wszystkich  ogniw  i  ich  baterii,  a  wyniki  zapisz.  Wybierz  baterię,  do 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

której podłączysz żarówkę z przedniej lampy rowerowej. Zmierz napięcie i zapisz wynik. 
 
Przebieg zajęć 
Faza wstępna
 
1.  Określenie tematu zajęć. 
2.  Wyjaśnienie uczniom tematu oraz szczegółowych celów kształcenia. 
3.  Wyjaśnienie uczniom zasad pracy metodą tekstu przewodniego. 
4.  Podział grupy na zespoły. 
 
Faza właściwa 

Praca metodą tekstu przewodniego połączoną z ćwiczeniami laboratoryjnymi 

 
Faza I.  Informacje 
1.  Co należy wykonać przed rozpoczęciem pomiarów miernikiem analogowym? 
2.  Na czym polega zerowanie miernika wskazówkowego? 
3.  Jakimi przyrządami mierzy się napięcie prądu? 
4.  Jak rozpoznać przyrządy do pomiaru napięcia? 
5.  Jak zmierzyć napięcie źródła prądu elektrycznego? 
 
Faza II. Planowanie 
1.  Na czym polega ocena stanu technicznego miernika prądu stałego? 
2.  Jak podłączyć miernik do ogniwa? 
3.  Jak dobrać zakres pomiarowy do wartości mierzonego napięcia? 
4.  Jak zmierzyć napięcie nieobciążonego ogniwa? 
5.  Jak zmierzyć napięcie ogniwa, z którego pobierana jest energia elektryczna? 
 
Faza III. Ustalenie pracy 
1.  Uczniowie przedstawiają nauczycielowi dokładny plan działania. 
2.  Dokładne  przedyskutowanie  kolejności  czynności  do  wykonania  proponowanych  przez 

uczniów w przedstawionym planie. 

3.  Przewidywanie  możliwości popełnienia ewentualnych  błędów i  sposobów zredukowania 

prawdopodobieństwa ich wystąpienia (lub ich eliminacji). 

 
Faza IV. Realizacja: 
1.  Uczniowie  dokonują  oceny  stanu  technicznego  mierników,  wyboru  miernika 

do wykonania pomiarów, dobór zakresu pomiarowego oraz pomiary napięcia. 

2.  Nauczyciel  sprawuje  nadzór  nad  przebiegiem  realizacji  uzgodnionych  planów  oraz nad 

bezpieczeństwem uczniów, zwracając uwagę na wykonywanie ćwiczeń. 

 
Faza V. Sprawdzenie 
1.  Oceny  jakości  wykonanych  przez  siebie  prac  dokonują  sami  uczniowie  w  trakcie 

wykonywania  pomiarów  starając  się,  aby  błędy  w  poszczególnych  czynnościach  nie 
wpłynęły na dokładność pomiarów. 

2.  Uczniowie  sprawdzają  najpierw  samodzielnie  swoje  pomiary,  a  później  następuje  tzw. 

„kontrola koleżeńska”. 

 
Faza VI. Analiza końcowa 

Uczniowie  wraz  z  nauczycielem  wskazują  na  etapy,  które  sprawiły  im  największe 

trudności (co bym zrobił inaczej, gdybym ćwiczenie wykonywał jeszcze raz). 

Nauczyciel  podsumowuje  zajęcia,  wskazuje,  jakie  umiejętności  były  ćwiczone,  jakie 

występowały trudności i jak ich uniknąć. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

Scenariusz zajęć 2 

 
Osoba prowadząca: 

................................................................................... 

Modułowy program nauczania:  

Mechanik 

automatyki 

przemysłowej 

urządzeń 

precyzyjnych 731[01] 

Moduł:  

Układy 

automatyki 

przemysłowej 

urządzenia 

precyzyjne 731[01].Z2 

Jednostka modułowa:  

Określanie 

konstrukcji 

wybranych 

urządzeń 

precyzyjnych 731[01].Z2.03 

Temat:  Badanie manometrów. 

Cel ogólny:  Nabycie umiejętności sporządzania charakterystyk manometrów. 

 

Po zakończeniu zajęć uczeń powinien umieć
– 

wyjaśnić działanie manometru z rurką Bourdona, 

– 

przedstawić funkcjonowanie manometru z mieszkiem sprężystym, 

– 

przedstawić sposoby wykorzystania scalonego piezorezystancyjnego czujnika ciśnienia. 

 
W czasie zajęć będą kształtowane następujące umiejętności ponadzawodowe: 
– 

planowania i osiągania postawionych celów, 

– 

pracy w zespole i organizowania, 

– 

oceny pracy zespołu. 

 

Metody nauczania–uczenia się: 
– 

metoda tekstu przewodniego z ćwiczeniami laboratoryjnymi. 

 

Formy organizacji pracy uczniów: 
– 

praca w zespołach 2–3 osób. 

 

Czas: 

90 minut 

 

Uczestnicy:  uczniowie zasadniczej szkoły zawodowej. 

 

Środki dydaktyczne: 
– 

sprężarka  powietrza,  zbiornik  wyrównawczy,  regulowany  reduktor  ciśnienia,  kolektor 
rozdzielający z zaworami odcinającymi, zbiornik separujący, przewody ciśnieniowe, 

– 

wzorcowy manometr obciążnikowo–tłokowy, 

– 

manometry  badane:  manometr  z  rurką  Bourdona,  manometr  z  mieszkiem  sprężystym, 
piezoelektryczny czujnik ciśnienia, 

– 

regulowany stabilizowany zasilacz laboratoryjny i cyfrowy miernik uniwersalny, 

– 

instrukcje obsługi poszczególnych urządzeń. 

 

Zadanie dla ucznia: 

Zmontuj układ pneumatyczny wg schematu z rys. 25 w poradniku ucznia i przeprowadź 

sprawdzenie  wskazań  manometru  z  rurką  Bourdona,  manometru  z  mieszkiem  sprężystym 
i piezoelektrycznego  czujnika  ciśnienia.  Pomiary  przeprowadź,  dla  co  najmniej  10  różnych 
ciśnień  obejmujących  cały  zakres  każdego  z  trzech  manometrów.  Dla  dwóch  pierwszych 
wykreśl  charakterystyki  zależności  wskazanego  ciśnienia  od  ciśnienia  wzorcowego,  a  dla 
manometru piezoelektrycznego–zależność napięcia wyjściowego od ciśnienia. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

10

Przebieg zajęć 
Faza wstępna
 
1.  Określenie tematu zajęć. 
2.  Wyjaśnienie uczniom tematu oraz szczegółowych celów kształcenia. 
3.  Wyjaśnienie uczniom zasad pracy metodą tekstu przewodniego. 
4.  Podział grupy na zespoły. 
 
Faza właściwa
 

Praca metodą tekstu przewodniego połączoną z ćwiczeniami laboratoryjnymi. 

 
Faza I.  Informacje 
1.  Jak działają poszczególne badane manometry? 
2.  Jak regulować ciśnienie i jak je zmierzyć manometrem wzorcowym? 
3.  Jakimi przyrządami mierzy się napięcie? 
4.  Jak rozpoznać przyrządy do pomiaru napięcia? 
5.  Jak zmierzyć napięcie źródła napięciowego? 
 
Faza II. Planowanie
 
1.  Jakie zakresy ciśnień mierzą badane manometry? 
2.  Jak zmieniać ciśnienie w kolektorze rozdzielczym? 
3.  Jakie ustawić napięcia zasilające scalony czujnik piezoelektryczny? 
4.  Jak wykreślić charakterystyki i jakie wyciągać wnioski z ich przebiegu? 
 
Faza III. Ustalenie pracy 
1.  Uczniowie przedstawiają nauczycielowi dokładny plan działania. 
2.  Dokładne  przedyskutowanie  kolejności  czynności  do  wykonania  proponowanych  przez 

uczniów w przedstawionym planie. 

3.  Przewidywanie  możliwości popełnienia ewentualnych  błędów i  sposobów zredukowania 

prawdopodobieństwa ich wystąpienia (lub ich eliminacji). 

 
Faza IV. Realizacja 
1.  Uczniowie  podłączają  manometry  do  kolektora  rozdzielczego,  obserwują  kształt  rurki 

Bourdona  oraz  kształt  mieszka  poprzez  okienka  obserwacyjne  w  manometrach  oraz 
wykonują  pomiary  ciśnienia  i  napięcia  wyjściowego  na  zaciskach  czujnika 
piezoelektrycznego, a następnie wykreślają charakterystyki. 

2.  Nauczyciel  sprawuje  nadzór  nad  przebiegiem  realizacji  uzgodnionych  planów  oraz nad 

bezpieczeństwem uczniów, zwracając uwagę na wykonywanie ćwiczeń. 

 
Faza V. Sprawdzenie 
1.  Oceny  jakości  wykonanych  przez  siebie  prac  dokonują  sami  uczniowie  w  trakcie 

wykonywania  pomiarów  starając  się,  aby  błędy  w  poszczególnych  czynnościach  nie 
wpłynęły na dokładność pomiarów. 

2.  Uczniowie  sprawdzają  najpierw  samodzielnie  swoje  pomiary,  a  później  następuje  tzw. 

„kontrola koleżeńska”. 

 
Faza VI. Analiza końcowa 

Uczniowie  wraz  z  nauczycielem  wskazują  na  etapy,  które  sprawiły  im  największe 

trudności (co bym zrobił inaczej, gdybym ćwiczenie wykonywał jeszcze raz). 

Nauczyciel  podsumowuje  zajęcia,  wskazuje,  jakie  umiejętności  były  ćwiczone,  jakie 

występowały trudności i jak ich uniknąć. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

11

5.  ĆWICZENIA 

 

5.1.  Mierniki analogowe 

 

5.1.1.  Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Określ rodzaj miernika analogowego. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni  fragment  rozdziału  4.1.1.  Materiał  nauczania  w  Poradniku  dla  ucznia.  Należy 
zwrócić uwagę na bezpieczeństwo podczas wykonywania ćwiczenia. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  poddać oględzinom wskazany przez nauczyciela miernik, 
2)  na podstawie symboli na mierniku określić jego ustrój pomiarowy, 
3)  ustalić mierzoną wielkość: rodzaj prądu (stały, zmienny), napięcie, natężenie prądu, moc; 

zakres pomiarowy (lub zakresy). 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

– 

tekstu przewodniego

 

– 

ćwiczenia laboratoryjne.

 

 

Środki dydaktyczne: 

– 

mierniki analogowe (woltomierze, amperomierze, watomierze). 

 
Ćwiczenie 2 

Przeprowadź regulację miernika analogowego. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni  fragment  rozdziału  4.1.1.  Materiał  nauczania  w  Poradniku  dla  ucznia.  Należy 
zwrócić uwagę na bezpieczeństwo podczas wykonywania ćwiczenia. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  poddać oględzinom wskazany przez nauczyciela miernik, 
2)  określić mierzone wielkości i zakresy pomiarowe, 
3)  sprawdzić czy wskazówka wskazuje zero–jeśli nie to obracając śrubą korektora położenia 

wyzerować miernik, 

4)  sprawdzić, czy wskazówka porusza się (delikatnie obrócić miernikiem), 
5)  sprawdzić stan obudowy i zacisków podłączeniowych. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

– 

tekstu przewodniego,

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

12

– 

ćwiczenia laboratoryjne.

 

Środki dydaktyczne: 

– 

kilka mierników analogowych (woltomierze, amperomierze, watomierze), 

– 

wkrętaki kilku wielkości (zależnie od potrzeb). 

 
Ćwiczenie 3 

Przeanalizuj  sposób  pomiaru  wielkości  elektrycznej  miernikiem  analogowym:  napięć 

ogniwa galwanicznego i baterii ogniw. 

 

Wskazówki do realizacji 

Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać  odpowiedni 
fragment rozdziału 4.1.1. Materiał nauczania w Poradniku dla ucznia. Należy zwrócić uwagę 
na bezpieczeństwo podczas wykonywania ćwiczenia. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  wybrać miernik przeznaczony do pomiaru napięcia ogniwa, 
2)  wybrać  odpowiedni  zakres  pomiarowy  w  mierniku  do  wykonania  pomiaru  napięcia 

wskazanego ogniwa, 

3)  podłączyć przewodami ogniwo do miernika, 
4)  dokonać odczytu wskazania miernika, 
5)  jeśli jest to konieczne,o przeliczyć wskazanie na wartość wielkości mierzonej wg wzoru: 

zak

zak

ws

ws

W

l

l

W

=

 

gdzie:  W

ws

–wartość wskazana, 

 

 

W

zak

–maksymalna wartość zakresu, 

 

 

l

ws

–liczba wskazanych działek, 

 

 

l

zak

–liczba wszystkich działek zakresu, 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

– 

ćwiczenie laboratoryjne.

 

 

Środki dydaktyczne: 

– 

mierniki analogowe (woltomierz, amperomierz, watomierz, miernik uniwersalny), 

– 

kilka suchych ogniw galwanicznych i baterii ogniw, 

– 

przewody połączeniowe. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

13

5.2.  Manometry 

 

5.2.1.  Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Podłącz  manometr  z  rurką  Bourdona  do  sprężarki  powietrza  i  sprawdź  jego  działanie 

podczas pomiaru różnych ciśnień. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni  fragment  rozdziału  4.2.1.  Materiał  nauczania  w  Poradniku  dla  ucznia.  Należy 
zwrócić uwagę na bezpieczeństwo podczas wykonywania ćwiczenia. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  sprawdzić  czy  zbiornik  sprężarki  jest  pusty,  a  jeżeli  nie,  to  należy  otworzyć  zawór 

wylotowy (po opróżnieniu zbiornika zamknąć go), 

2)  podłączyć manometr z rurką Bourdona do przewodu ciśnieniowego, a przewód podłączyć 

do króćca wylotowego sprężarki, 

3)  włączyć  silnik  sprężarki  i  obserwować  kształt  rurki  Bourdona  oraz  wskazówkę 

manometru. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

– 

tekstu przewodniego,

 

– 

ćwiczenia laboratoryjne.

 

 
Środki dydaktyczne: 

– 

sprężarka powietrza z regulatorem ciśnienia wyjściowego, 

– 

elastyczny ciśnieniowy przewód powietrzny, 

– 

manometr  z  rurką  Bourdona  z  przezroczystą  obudową  (lub  ze  skalą  wykonaną 
z przezroczystego materiału). 

 
Ćwiczenie 2 

Podłącz  manometr  mieszkowy  do sprężarki powietrza  i  sprawdź  jego  działanie  podczas 

pomiaru różnych ciśnień. 
 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni  fragment  rozdziału  4.2.1.  Materiał  nauczania  w  Poradniku  dla  ucznia.  Należy 
zwrócić uwagę na bezpieczeństwo podczas wykonywania ćwiczenia. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  sprawdzić  czy  zbiornik  sprężarki  jest  pusty,  a  jeżeli  nie,  to  trzeba  otworzyć  zawór 

wylotowy (po opróżnieniu zbiornika zamknąć go), 

2)  podłączyć manometr z mieszkiem sprężystym do przewodu ciśnieniowego, 
3)  podłączyć przewód elastyczny do króćca wylotowego zbiornika sprężarki, 
4)  włączyć silnik sprężarki i obserwować mieszek i wskazówkę manometru. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

14

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

– 

tekstu przewodniego,

 

– 

ćwiczenia laboratoryjne.

 

 

Środki dydaktyczne: 

– 

sprężarka powietrza z regulatorem ciśnienia wyjściowego, 

– 

elastyczny ciśnieniowy przewód powietrzny, 

– 

manometr z mieszkiem sprężystym z przezroczystą obudową (lub z oknem do obserwacji 
mechanizmu). 

 
Ćwiczenie 3 

Wykonaj pomiar ciśnienia czujnikiem piezoelektrycznym. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni  fragment  rozdziału  4.2.1.  Materiał  nauczania  w  Poradniku  dla  ucznia.  Należy 
zwrócić uwagę na bezpieczeństwo podczas wykonywania ćwiczenia. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  podłączyć piezoelektryczny czujnik ciśnienia do kolektora powietrznego, 
2)  podłączyć  zasilanie do zacisków elektrycznych czujnika MPX... oraz zaciski pomiarowe 

do woltomierza zgodnie z rysunkiem do ćwiczenia 3, 

3)  otworzyć zawór do sprawdzanego czujnika, 
4)  zmierzyć napięcie wyjściowe czujnika, 
5)  ustawić reduktorem ciśnienie w kolektorze i odczytać dla niego wartość napięcia, 
6)  powtórzyć czynności pomiarowe dla innych wartości ciśnienia. 

 

Rysunek do ćwiczenia 3. Schemat stanowiska do badania manometrów: 1–sprężarka powietrza, 2–zbiornik 

wyrównawczy, 3–manometr obciążnikowo–tłokowy, 4–manometr kontrolny, 5–półprzewodnikowy 

czujnik ciśnienia, 6–sprawdzany manometr z rurką Bourdona, 7–badany manometr mieszkowy, 

8–zbiornik separujący, 9, 18, 19–zawory spustowe, 10, 11, 12, 13, 14–zawory „odcinające”, 

15–reduktor ciśnienia, 16–zawór bezpieczeństwa, 17–kolektor [11, s. 7]. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

15

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

– 

tekstu przewodniego,

 

– 

ćwiczenia laboratoryjne.

 

 

Środki dydaktyczne: 

– 

sprężarka powietrza z regulatorem ciśnienia wyjściowego, 

– 

elastyczny ciśnieniowy przewód powietrzny, 

– 

kolektor powietrzny z reduktorem i manometrem wzorcowym, 

– 

piezoelektryczny czujnik ciśnienia, 

– 

regulowany zasilacz laboratoryjny prądu stałego, 

– 

woltomierz z przewodami elektrycznymi, 

– 

zestaw kluczy. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

16

5.3.  Rejestratory 

 

5.3.1.  Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Rozpoznaj rodzaj rejestratora. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni  fragment  rozdziału  4.3.1.  Materiał  nauczania  w  Poradniku  dla  ucznia.  Należy 
zwrócić uwagę na bezpieczeństwo podczas wykonywania ćwiczenia. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  poddać oględzinom wzrokowym rejestrator wskazany przez nauczyciela, 
2)  sprawdzić czy w rejestratorze jest układ prowadzenia taśmy papieru, 
3)  sprawdzić czy jest w nim zawieszone elastycznie ramię i kabłąk stawiające kropki, 
4)  sprawdzić rodzaj wejść (elektryczne, ciśnieniowe itp.), 
5)  odczytać  z  tabliczki  znamionowej  typ  rejestratora  i  sprawdzić  jego  dokumentację 

techniczną. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

– 

ćwiczenie laboratoryjne.

 

 
Środki dydaktyczne: 

– 

kilka rejestratorów różnych typów, 

– 

elementy wyposażenia rejestratorów, 

– 

instrukcje obsługi rejestratorów. 

 
Ćwiczenie 2 

Przeanalizuj czynności obsługowe rejestratorów mechanicznych i elektromechanicznych. 
 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni  fragment  rozdziału  4.3.1.  Materiał  nauczania  w  Poradniku  dla  ucznia.  Należy 
zwrócić uwagę na bezpieczeństwo podczas wykonywania ćwiczenia. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  wybrać  wskazany  przez  nauczyciela  rejestrator  oraz  zapoznaj  się  z  jego  dokumentacją 

techniczną. 

2)  wybrać czujniki, które należy podłączyć do tego rejestratora, 
3)  podłączyć elementy symulujące czujniki (jeśli są one stosowane zamiast czujników) oraz 

zasilanie, 

4)  założyć do rejestratora taśmę papierową i prawidłowo przeprowadzić ją przez mechanizm 

prowadzenia taśmy, 

5)  włączyć zasilanie, uruchomić rejestrator oraz sprawdzić jego działanie. 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

17

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

– 

tekstu przewodniego,

 

– 

ćwiczenia laboratoryjne.

 

 

Środki dydaktyczne: 

– 

rejestratory mechaniczne z instrukcjami obsługi, 

– 

czujniki  pomiarowe  ciśnienia,  temperatury,  siły  itp.  (w  zależności  od  typu  rejestratorów 
na stanowisku), 

– 

materiały  eksploatacyjne:  papier  w  rolkach,  atrament,  tusz  lub  taśma  barwiąca 
(w zależności od potrzeb). 

 
Ćwiczenie 3 

Przedstaw sposób przygotowania do pracy rejestratora elektronicznego. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni  fragment  rozdziału  4.3.1.  Materiał  nauczania  w  Poradniku  dla  ucznia.  Należy 
zwrócić uwagę na bezpieczeństwo podczas wykonywania ćwiczenia. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  omówić sposób podłączania ciśnienia, temperatury, ruchu itp. do rejestratora, 
2)  przedstawić  sposoby  ustawienia  trybu pracy  regulatora–z wykorzystaniem  instrukcji  dla 

użytkownika, 

3)  omówić  rodzaje  stosowanych  w  rejestratorze  nośników  i  sposób  zapisu  na  nich 

mierzonych danych. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

– 

tekstu przewodniego,

 

– 

ćwiczenia laboratoryjne.

 

 
Środki dydaktyczne: 

– 

rejestrator elektroniczny z instrukcją obsługi, 

– 

czujniki pomiarowe i alarmowe. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

18

5.4.  Plotery 

 

5.4.1.  Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Zainstaluj sterownik plotera w systemie MS Windows. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni  fragment  rozdziału  4.4.1.  Materiał  nauczania  w  Poradniku  dla  ucznia.  Należy 
zwrócić uwagę na bezpieczeństwo podczas wykonywania ćwiczenia. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  podłączyć  ploter  do  komputera,  uruchomić  komputer,  system  operacyjny  MS  Windows 

i zalogować się jako administrator (lub na konto z uprawnieniami administratora), 

2)  włożyć do czytnika CD–ROM (lub DVD–ROM) płytę ze sterownikiem plotera, 
3)  wykonać  wszystkie  polecenie  pojawiające  się  na  ekranie  komputera  (np.  podłączenia 

plotera  do  portu  USB,  portu  RS–232  itp.,  włączenia  zasilania  plotera,  włożenia  kartki 
do plotera itp.), 

4)  wykonać testowy rysunek. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

– 

ćwiczenie laboratoryjne.

 

 

Środki dydaktyczne: 

– 

komputer  osobisty  typu  IBM–PC  z  zainstalowanym  systemem  operacyjnym 
MS Windows, 

– 

ploter  z  pełnym  wyposażeniem  (sterowniki  na  płycie  CD–ROM,  kable  połączeniowe 
i zasilające, 

– 

papier do plotera. 

 
Ćwiczenie 2 

Przeanalizuj wykorzystanie drukarki laserowej jako plotera. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni  fragment  rozdziału  4.4.1.  Materiał  nauczania  w  Poradniku  dla  ucznia.  Należy 
zwrócić uwagę na bezpieczeństwo podczas wykonywania ćwiczenia. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  uruchomić komputer osobisty typu IBM–PC i zalogować się do systemu, 
2)  uruchomić  program  typu  CAD  (lub  inny  pozwalający  na  wczytanie  rysunku 

technicznego), 

3)  wydać  polecenie  wydruku  (najczęściej  Ctrl–P  lub  klikając  na  ikonę  wydruku,  ale 

bezpieczniejsza  jest  pierwsza  opcja,  bo  często  kliknięcie  na  ikonę  uruchamia  wydruk 
natychmiastowy bez możliwości zmiany parametrów wydruku), 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

19

4)  ustawić w otwartym oknie wydruku parametry wydruku (rozdzielczość, jakość wydruku 

itp. w zależności od typu drukarki), 

5)  kliknąć  w  oknie  wydruku  na  przycisku  OK  (lub  DRUKUJ  albo  WYKONAJ–

w zależności od wersji sterownika). 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

– 

tekstu przewodniego,

 

– 

ćwiczenia laboratoryjne.

 

 

Środki dydaktyczne: 

– 

komputer  osobisty  typu  IBM–PC  z  zainstalowanym  systemem  operacyjnym  MS–
Windows  i  programem  CAD  lub  CorelDRAW  i  sterownikiem  podłączonej  drukarki 
laserowej, 

– 

drukarka laserowa podłączoną do komputera, 

– 

papier do drukarki. 

 
Ćwiczenie 3 

Przeanalizuj sposób wykonania rysunku na ploterze wielkoformatowym. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni  fragment  rozdziału  4.4.1.  Materiał  nauczania  w  Poradniku  dla  ucznia.  Należy 
zwrócić uwagę na bezpieczeństwo podczas wykonywania ćwiczenia. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  przeanalizować instrukcję obsługi plotera np. serii HP DesignJet 500 (lub 800), 
2)  ustalić  sposób  podłączenia  plotera  np.  serii  HP  DesignJet  500  (lub  800)  do  komputera 

typu IBM–PC, 

3)  przedstawić  sposób  wykonania  wydruku  na  papierze  wielkoformatowym  (w  zależności 

od typu plotera–do wielkości A1, A0), 

4)  przedstawić uzasadnienie potrzeby stosowania tak dużych ploterów, 
5)  zaprezentować korzyści płynące ze stosowania drukarki wielkoformatowej jako plotera. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

– 

ćwiczenie.

 

 

Środki dydaktyczne: 

– 

komputer z ploterem wielkoformatowym (lub dostępem do Internetu), 

– 

instrukcje obsługi ploterów wielkoformatowych. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

20

5.5.  Wagi i kasy fiskalne 

 

5.5.1.  Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Wykonaj pomiar przedmiotów masy wagą laboratoryjną. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni  fragment  rozdziału  4.5.1.  Materiał  nauczania  w  Poradniku  dla  ucznia.  Należy 
zwrócić uwagę na bezpieczeństwo podczas wykonywania ćwiczenia. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  położyć na jednej szali wagi wskazany przez nauczyciela przedmiot, 
2)  na drugą szalę położyć odważniki o łącznej masie zbliżonej do przewidywanego ciężaru, 
3)  podnieść  pokrętłem  kolumnę  z  belką  i  zawieszonymi  na  niej  szalami  i  dokonać 

sprawdzenia równowagi, 

4)  jeżeli  przeważa  mierzona  masa,  to  dołożyć  odważników  na  drugą  szalę,  a  jeżeli 

przeważają odważniki, to należy zdjąć odpowiednią ich ilość, 

5)  zsumować masy wszystkich odważników–jest to masa ważonego materiału. 
Uwaga 

Waga laboratoryjna jest bardzo delikatnym przyrządem–szczególnie delikatne są łożyska 
nożowe.  Dlatego  też  podczas  nakładania  na  szalę  wagi  zarówno  materiału,  jak 
i odważników kolumna musi być opuszczona, a belka spoczywać na zderzakach! 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

– 

tekstu przewodniego,

 

– 

ćwiczenia laboratoryjne.

 

 
Środki dydaktyczne: 

– 

waga laboratoryjna, 

– 

komplet odważników, 

– 

materiału do ważenia. 

 
Ćwiczenie 2 

Wykonaj pomiar masy towaru sklepową wagą elektroniczną. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni  fragment  rozdziału  4.5.1.  Materiał  nauczania  w  Poradniku  dla  ucznia.  Należy 
zwrócić uwagę na bezpieczeństwo podczas wykonywania ćwiczenia. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  sprawdzić  wypoziomowanie  wagi  elektronicznej  i  ewentualnie  skorygować  je  przez 

regulację wysokości wkręcanych nóżek, 

2)  włączyć zasilanie wagi (do sieci i przyciskiem ON), 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

21

3)  wprowadzić za pomocą klawiatury cenę jednostkową towaru, 
4)  położyć na szali towar i odczytać z wyświetlacza wagę towaru oraz należność, 
5)  pomiar  wykonać  również  dla  materiału  sypkiego  pakowanego  (ważenie  z  tzw. 

„tarowaniem”) – pomiar wykonać wg opisu przedstawionego w instrukcji użytkownika. 
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

– 

tekstu przewodniego,

 

– 

ćwiczenia laboratoryjne.

 

 

Środki dydaktyczne: 

– 

elektroniczna waga sklepowa, 

– 

instrukcja obsługi wagi, 

– 

różne materiały do pomiaru masy oraz opakowania dla materiałów sypkich. 

 
Ćwiczenie 3 

Wymień  rolkę  kontrolną  w  kasie  fiskalnej  oraz  załóż  rolkę  z  papierem  do  druku 

paragonów w kasie fiskalnej. 
 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni  fragment  rozdziału  4.5.1.  Materiał  nauczania  w  Poradniku  dla  ucznia.  Należy 
zwrócić uwagę na bezpieczeństwo podczas wykonywania ćwiczenia. 

Rysunek do ćwiczenia 3. Wymiana papieru w drukarce kasy fiskalnej [Kasa rejestrująca Datecs Maluch, 

Instrukcja użytkownika, Wersja 1.0, Datecs Polska, Warszawa 2006, str. 8, 9, 10] 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

22

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  otworzyć  pokrywę  drukarki  kasy  fiskalnej  i  dźwignię  docisku  papieru  (rysunek  do 

ćwiczenia 3a), 

2)  wyciągnąć  gilzy,  na  które  nawinięty  był  papier  oraz  zdjąć  szpulę  z  taśmą  kontrolną 

(przechowywaną przez 5–6 lat), 

3)  umieścić  obie  rolki  w  odpowiednich  komorach  drukarki  tak,  aby  papier  odwijał  się  od 

spodu (rolki papieru termicznego mają szerokość 28 mm i długości 20 m), 

4)  rozwinąć obie rolki na długość ok. 15 cm oraz opuścić dźwignię docisku papieru, 
5)  odwinięty papier z prawej rolki przełożyć przez  szczelinę w  szpuli  nawijającej  i  włożyć 

ją na widełki, 

6)  zamknąć pokrywę drukarki, a wystający papier oderwać tak, jak odrywa się paragon. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

– 

ćwiczenie laboratoryjne.

 

 

Środki dydaktyczne: 

– 

kasa rejestrująca Datecs Maluch (lub inna), 

– 

instrukcja obsługi kasy fiskalnej, 

– 

papier termiczny w rolkach. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

23

5.6.  Sprzęt gospodarstwa domowego 

 

5.6.1.  Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Sprawdź stan techniczny po naprawie, przygotuj do pracy i uruchom odkurzacz. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni  fragment  rozdziału  4.6.1.  Materiał  nauczania  w  Poradniku  dla  ucznia.  Należy 
zwrócić uwagę na bezpieczeństwo podczas wykonywania ćwiczenia. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia. 

 

Uczeń powinien: 

1)  sprawdzić  w  instrukcji  obsługi  do  jakiego  pojemnika  odkurzacz  zbiera  kurz  (worek 

z tkaniny, worek papierowy lub czy jest urządzeniem bezworkowym), 

2)  sprawdzić czy worek odkurzacza jest pusty, jeżeli nie, to należy opróżnić jego zawartość 

lub wymienić (jeśli jest papierowy), 

3)  podłączyć wszystkie elementy ssawne (wąż elastyczny, ssawka itp.), 
4)  rozwinąć  kabel  zasilający  i  sprawdzić  czy  nie  jest  uszkodzony  oraz  podłączyć  jego 

wtyczkę do sieci energetycznej, 

5)  uruchomić wyłącznikiem silnik napędowy wentylatora odśrodkowego, 
6)  sprawdzić, czy ssawka poprawnie „ciągnie” powietrze. 

 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

– 

ćwiczenie laboratoryjne.

 

 

Środki dydaktyczne: 

– 

odkurzacz z kompletnym wyposażeniem (wąż elastyczny, ssawki, wkładki filtrujące itp.), 

– 

komplet worków papierowych (jeśli są potrzebne), 

– 

instrukcja obsługi odkurzacza. 

 
Ćwiczenie 2 

Sprawdź stan techniczny po naprawie, przygotuj do pracy i uruchom maszynę do szycia. 

Zszyj dwa kawałki tkaniny ze sobą za pomocą maszyny do szycia. 
 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni  fragment  rozdziału  4.6.1.  Materiał  nauczania  w  Poradniku  dla  ucznia.  Należy 
zwrócić uwagę na bezpieczeństwo podczas wykonywania ćwiczenia. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  rozłożyć maszynę do szycia, podłączyć ją do sieci energetycznej, 
2)  nawinąć nić na szpuleczkę dolnego bębenka, założyć ją do niego, 
3)  założyć nici na elementy górnego toru prowadzenia i nawlec igłę, 
4)  wyciągnąć dolną nić i przewlec ją przez otwór na igłę na powierzchnię roboczą w płytce 

ściegowej, 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

24

5)  wyregulować naciąg nici górnej (i ewentualnie dolnej), 
6)  podłożyć  złożone  ze  sobą  kawałki  tkanin  pod  stopkę  i  opuścić  ją,  wyregulować  rodzaj 

ściegu, jego długość oraz szerokość, 

7)  uruchomić  maszynę  nożnym  regulatorem  szybkości  szycia  (lub  inaczej–w  zależności 

od konstrukcji) i zszyć tkaniny umieszczone pod stopką, 

8)  podnieść stopkę i delikatnie odciągnąć zszyte kawałki, a następnie odciąć nitki, 
9)  usunąć  zabrudzenia  maszyny  (pył,  kurz  itp.),  nasmarować  ją  olejem  do  mechanizmów 

precyzyjnych (zgodnie z instrukcją obsługi), a następnie złożyć. 
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

– 

tekstu przewodniego,

 

– 

ćwiczenia laboratoryjne.

 

 

Środki dydaktyczne: 

– 

maszyna do szycia z pełnym oprzyrządowaniem (stopki, igły, narzędzia itp.), 

– 

instrukcja obsługi maszyny, 

– 

kawałki tkaniny do zszycia, 

– 

olej do mechanizmów precyzyjnych. 

 

Ćwiczenie 3 

Sprawdź  stan  techniczny  po  naprawie,  przygotuj  do  pracy  i  uruchom  pralkę 

automatyczną. Wykonaj pranie określonego ładunku prania w pralce automatycznej. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni  fragment  rozdziału  4.6.1.  Materiał  nauczania  w  Poradniku  dla  ucznia.  Należy 
zwrócić uwagę na bezpieczeństwo podczas wykonywania ćwiczenia. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  przeanalizować instrukcję obsługi pralki, 
2)  ustawić pralkę na twardym i równym podłożu oraz wypoziomować ją, 
3)  podłączyć pralkę do sieci wodociągowej, do kanalizacji oraz do sieci zasilającej zgodnie 

ze wskazówkami z instrukcji użytkownika, 

4)  umieścić ładunek prania w bębnie, a detergenty w odpowiednich zasobnikach, 
5)  wybrać  odpowiedni  program  prania  zgodnie  z  instrukcją  użytkownika,  wskazówek 

nauczyciela  i  uruchomić  pralkę  sprawdzając, czy  jest  otwarty zawór odcinający  dopływ 
wody do pralki, 

6)  kontrolując okresowo stan realizacji programu prania obserwować działanie pralki, 
7)  po zakończeniu prania opróżnić bęben pralki. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

– 

metoda tekstu przewodniego z ćwiczeniami laboratoryjnymi,

 

 

Środki dydaktyczne: 

– 

pralka automatyczna, 

– 

instalacja wodno–kanalizacyjna oraz energii elektrycznej, 

– 

detergenty, dzianiny i tkaniny do prania. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

25

5.7.  Przekładnie 

 
5.7.1.  Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Określ rodzaje przekładni pasowych i ich przełożenia. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni  fragment  rozdziału  4.7.1.  Materiał  nauczania  w  Poradniku  dla  ucznia.  Należy 
zwrócić uwagę na bezpieczeństwo podczas wykonywania ćwiczenia. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  wybrać określoną przez nauczyciela przekładnię, 
2)  określić, jaka to przekładnia (z pasem płaskim, klinowym, czy zębatym), 
3)  dla przekładni z paskiem płaskim lub klinowym zmierzyć średnice kół pasowych 

(d

1

–średnica koła napędzającego, d

2

–koła napędzanego) i obliczyć przełożenie przekładni 

zgodnie ze wzorem: 

2

1

d

d

i

=

,

 

4)  dla przekładni z paskiem zębatym (gdzie z

1

–koło napędzające, z

2

–napędzane) przełożenie 

przekładni wyliczyć z zależności 

2

1

z

z

i

=

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

– 

tekstu przewodniego,

 

– 

ćwiczenia laboratoryjne.

 

 

Środki dydaktyczne: 

– 

kilka przekładni pasowych, 

– 

suwmiarka do mierzenia średnicy kół pasowych. 

 
Ćwiczenie 2 

Określ rodzaj przekładni zębatej i stopień jej przełożenia: 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni  fragment  rozdziału  4.7.1.  Materiał  nauczania  w  Poradniku  dla  ucznia.  Należy 
zwrócić uwagę na bezpieczeństwo podczas wykonywania ćwiczenia. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  wybrać określoną przez nauczyciela przekładnię, 
2)  określić jaka to przekładnia (z pasem płaskim, klinowym, czy zębatym), 
3)  sprawdzić  liczbę  zębów  kół  zębatych  i  obliczyć  przełożenie  przekładni  zgodnie 

z zależnością:

 

2

1

z

z

i

=

(gdzie  z

1

–liczba  zębów  koła  napędzającego,  z

2

–liczba  zębów 

koła napędzanego) 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

26

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

– 

ćwiczenie laboratoryjne.

 

 

Środki dydaktyczne: 

– 

kilka modeli przekładni zębatych. 

 
Ćwiczenie 3 

Zbadaj przekładnię falową przedstawioną na rysunku do ćwiczenia. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni  fragment  rozdziału  4.7.1.  Materiał  nauczania  w  Poradniku  dla  ucznia.  Należy 
zwrócić uwagę na bezpieczeństwo podczas wykonywania ćwiczenia. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  dokonać oględzin eksponatu przekładni falowej, 
2)  przeanalizować  pracę  przekładni  poprzez  obracanie  osią  napędową  i  obserwację  osi 

napędzanej, 

3)  wykonać  pomiary  kąta  obrotu  wału  napędzanego  w  zależności  od  ilości  obrotów  wału 

napędzającego, 

 

Rysunek do ćwiczenia 3. Badana przekładnia falowa: wał wejściowy (napędzany), 2–pierścień uszczelniający, 

3–łożyska, 4–generator fali, 5–nieruchome koło uzębione wewnętrznie, 6–wieniec sprężysty uzębiony 

zewnętrznie, 7–wał wyjściowy (napędzany). [źródło własne] 

 

4)  obliczyć przełożenie przekładni zgodnie z następującą zależnością: 

°

α

=

360

n

i

1

 

gdzie: 

α

–kąt obrotu wału wyjściowego w stopniach, 

 

 

n

1

– ilość obrotów wału napędzającego dla danego kąta, 

5)  powtórzyć pomiary dla kilku różnych ilości obrotów wału napędzającego. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

– 

tekstu przewodniego,

 

– 

ćwiczenia laboratoryjne,

 

 

Środki dydaktyczne: 

– 

przekładnia falowa, 

– 

kątomierz z poziomnicą. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

27

5.8.  Dźwignice i przenośniki 

 

5.8.1.  Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Sprawdź działanie dźwignika śrubowego i zębatkowego. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni  fragment  rozdziału  4.8.1.  Materiał  nauczania  w  Poradniku  dla  ucznia.  Należy 
zwrócić uwagę na bezpieczeństwo podczas wykonywania ćwiczenia. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  wstawić dźwignik śrubowy pod pojazd i podnieść na wysokość 30 cm w górę, 
2)  opuścić pojazd do położenia spoczynkowego, 
3)  wstawić pod pojazd dźwignik zębaty i podnieść na wysokość 30 cm

,

 

4)  porównać czas i prostotę użycia obu dźwigników. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

– 

tekstu przewodniego,

 

– 

ćwiczenia laboratoryjne.

 

 

Środki dydaktyczne: 

– 

pojazd do podnoszenia (może być np. samochód osobowy), 

– 

miara do mierzenia wysokości, 

– 

dźwigniki: śrubowy i zębatkowy. 

 
Ćwiczenie 2 

Określ rodzaje i parametry aktualnie dostępnych suwnic lub dźwigów w Polsce. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni  fragment  rozdziału  4.8.1.  Materiał  nauczania  w  Poradniku  dla  ucznia.  Należy 
zwrócić uwagę na bezpieczeństwo podczas wykonywania ćwiczenia. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  uruchomić komputer, zalogować się do systemu i do Internetu, 
2)  wyszukać  w  Internecie  strony  na  których  przedstawiona  jest  oferta  poszukiwanego 

sprzętu. 

3)  porównać  parametry  takie  jak  udźwig,  wysokość  podnoszenia  (dla  żurawi),  promień 

pracy wysięgnika. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

– 

tekstu przewodniego,

 

– 

ćwiczenia laboratoryjne.

 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

28

Środki dydaktyczne: 

– 

komputer  typu  IBM–PC  z  zainstalowanym  oprogramowaniem  systemowym, 
przeglądarkami internetowymi, plików „*.pdf”, graficznych itp. 

 

Ćwiczenie 3 
 

Sprawdź działanie żurawia wieżowego i sposób sterowania nim. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni  fragment  rozdziału  4.8.1.  Materiał  nauczania  w  Poradniku  dla  ucznia.  Należy 
zwrócić uwagę na bezpieczeństwo podczas wykonywania ćwiczenia. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  uruchomić model żurawia wieżowego, 
2)  obrócić wysięgnik żurawia nad podnoszony ciężar i opuścić zblocze z hakiem, 
3)  zaczepić zawiesia na hak zblocza, podnieść przedmiot do góry, 
4)  obrócić  żuraw  o  odpowiedni  kąt,  przesunąć  wózek  na  wysięgniku  i  opuścić  przedmiot 

w określone miejsce. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

– 

tekstu przewodniego,

 

– 

ćwiczenia laboratoryjne.

 

 
Środki dydaktyczne: 

– 

działający zdalnie sterowany model (symulator) żurawia wieżowego (o budowie zgodnej 
z rys. 79b w Poradniku dla ucznia), 

– 

przedmioty do przenoszenia. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

29

6.  EWALUACJA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA 

 

Przykłady narzędzi pomiaru dydaktycznego 

 

Test  dwustopniowy  dla  jednostki  modułowej  „Określanie  konstrukcji 
wybranych urządzeń precyzyjnych” 

Test składa się z 20 zadań, z których: 

 

zadania od 1 do 14 – są z poziomu podstawowego, 

 

zadania od 15 do 20 – są z poziomu ponadpodstawowego. 

 

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt 

 

 

Za każdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak 

uczeń otrzymuje 0 punktów. 
 

Proponuje  się  następujące  normy  wymagań–uczeń  otrzymuje  następujące 
oceny szkolne:

 

 

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 10 zadań z poziomu podstawowego, 

 

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 12 zadań z poziomu podstawowego,  

 

dobry – za rozwiązanie 15 zadań, w tym co najmniej 2 z poziomu ponadpodstawowego,  

 

bardzo dobry  –  za  rozwiązanie  18  zadań,  w  tym  co  najmniej  5  z  poziomu 
ponadpodstawowego. 

 

Klucz  odpowiedzi: 1. b, 2. d, 3. a, 4. d, 5. d, 6. b, 7. a, 8. b, 9. d, 10. c, 11. b, 
12. c, 13. a, 14. c, 15. d, 16. a, 17. d, 18. b, 19. b, 20. a. 

 

Plan testu 

 

Nr 
zad. 

Cel operacyjny 
(mierzone osiągnięcia ucznia) 

Kategoria 

celu 

Poziom 

wymagań 

Poprawna 
odpowiedź

Określić przeznaczenie woltomierza 

Określić przeznaczenie manometru 

Określić przeznaczenie rejestratora 

Określić zadanie plotera 

Rozpoznać funkcję mechanizmu 

Określić zastosowanie podzespołu w chłodziarce 

Określić przeznaczenie przekładni pasowej 

Określić funkcję podzespołu 

Rozpoznać zastosowanie rurki Burdona 

10 

Wyjaśnić zastosowanie rejestratora 

11 

Określić zastosowanie plotera płaskiego 

12 

Określić przeznaczenie kasy fiskalnej 

13 

Wyjaśnić działanie przekładni ślimakowej 

14 

Określić zastosowanie dźwignika hydraulicznego 

15 

Scharakteryzować przenośnik taśmowy 

PP 

16 

Scharakteryzować działanie przekładni falowej 

PP 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

30

17 

Scharakteryzować 

przeznaczenie 

podzespołu 

kuchenki mikrofalowej 

PP 

18 

Scharakteryzować 

zasady 

pracy 

wagi 

elektronicznej 

PP 

19 

Scharakteryzować 

zasady 

działania 

współczesnych ploterów 

PP 

20 

Scharakteryzować 

funkcje 

bezpiecznika 

oddzielającego manometr od czynnika 

PP 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

31

Przebieg testowania 

 

Instrukcja dla nauczyciela

 

1.  Ustal  z  uczniami  termin  przeprowadzenia  sprawdzianu  z  wyprzedzeniem,  co  najmniej 

jednotygodniowym. 

2.  Omów z uczniami cel stosowania pomiaru dydaktycznego. 
3.  Zapoznaj uczniów z rodzajem zadań podanych w zestawie oraz z zasadami punktowania. 
4.  Przygotuj odpowiednią liczbę testów. 
5.  Zapewnij samodzielność podczas rozwiązywania zadań. 
6.  Przed rozpoczęciem testu przeczytaj uczniom instrukcje dla ucznia. 
7.  Zapytaj, czy uczniowie wszystko zrozumieli. Wszystkie wątpliwości wyjaśnij. 
8.  Nie przekraczaj czasu przeznaczonego na test. 
9.  Kilka  minut  przed  zakończeniem  testu  przypomnij  uczniom  o  zbliżającym  się  czasie 

zakończenia udzielania odpowiedzi. 

 

Instrukcja dla ucznia 

1.  Przeczytaj uważnie instrukcję. 
2.  Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi. 
3.  Zapoznaj się z zestawem zadań testowych. 
4.  Udzielaj  odpowiedzi  tylko  na  załączonej  karcie  odpowiedzi,  stawiając  w  odpowiedniej 

rubryce  znak  „X”.  W  przypadku  pomyłki  należy  błędną  odpowiedź  zaznaczyć  kółkiem, 
a następnie ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową. 

5.  Test  zawiera  20  zadań.  Do  każdego  zadania  dołączone  są  4  możliwości  odpowiedzi. 

Tylko jedna jest prawdziwa. 

6.  Pracuj  samodzielnie,  gdyż  tylko  wówczas  będziesz  miał  satysfakcję  z  wykonanego 

zadania. 

7.  Jeśli  udzielanie  odpowiedzi  będzie  Ci sprawiało  trudność, wtedy  odłóż  jego  rozwiązanie 

na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci czas wolny. 

8.  Na rozwiązanie testu masz 25 minut. 

Powodzenia! 

Materiały dla ucznia 

 

instrukcja, 

 

zestaw zadań testowych, 

 

karta odpowiedzi. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

32

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH 

 
1.  Woltomierz służy do pomiaru 

a)  natężenia prądu. 
b)  napięcia. 
c)  mocy. 
d)  częstotliwości. 
 

2.  Manometr jest przyrządem przeznaczonym do pomiaru 

a)  stopnia wydłużenia cięgien. 
b)  przesunięcia fazowego. 
c)  wysokości słupa tłoczonej wody. 
d)  ciśnienia. 
 

3.  Rejestrator służy do 

a)  zapisu mierzonych wartości. 
b)  regulacji ilości pobieranej wody. 
c)  rejestrowania sprzedanych towarów. 
d)  utrzymywania zarejestrowanej stałej temperatury w centralnym ogrzewaniu. 
 

4.  Ploter to urządzenie, które 

a)  jest popularnym gadżetem, bez sensownego zastosowania. 
b)  utrzymuje stałe ciśnienie w zbiorniku wyrównawczym. 
c)  ploteruje utwardzaną powierzchnię metali szlachetnych. 
d)  wykreśla rysunki techniczne. 
 

5.  Łożysko nożowe 

a)  jest nowoczesnym sposobem zawieszenia szybkoobrotowych wałów korbowych 
b)  ma duże znaczenie w zasadzie działania silnika Wankla. 
c)  powoduje obniżenie zużycia paliwa w cyklu jazdy miejskiej. 
d)  jest sposobem zawieszenia elementów ruchomych wagi laboratoryjnej. 
 

6.  Sprężarka w chłodziarce zastosowana jest w celu 

a)  chłodzenia parownika strumieniem sprężonego powietrza. 
b)  zamiany freonu ze stanu gazowego w stan ciekły. 
c)  odsysania powietrza z chłodzonej komory. 
d)  naprawdę nie ma jej w żadnej chłodziarce. 
 

7.  Przekładnia pasowa 

a)  może przyspieszać ruch obrotowy, 
b)  w dobie silników krokowych nie znajduje zastosowania. 
c)  przy zerwaniu pasa może dalej napędzać wał wyjściowy. 
d)  zawsze jest reduktorem. 
 

8.  Cewka w mierniku analogowym 

a)  umożliwia obracanie stojana. 
b)  przewodzi prąd elektryczny i wytwarza moment napędowy w polu magnetycznym. 
c)  umożliwia zwarcie zacisków i pominięcie organu ruchomego. 
d)  umożliwia pomiar ciśnienia. 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

33

9.  Rurka Bourdona znalazła zastosowanie 

a)  do pomiaru prądu. 
b)  do pomiaru napięcia. 
c)  do pomiaru masy. 
d)  do pomiaru ciśnienia. 
 

10.  Rejestrator ciągły 

a)  zapisuje pomierzone wartości tylko na taśmie magnetycznej. 
b)  nie może zapisywać pomiarów na tarczy. 
c)  prowadzi stały zapis mierzonej wartości. 
d)  zapisuje binarnie wykonane pomiary. 
 

11.  Ploter płaski 

a)  ma papier nawinięty na bębnie. 
b)  może być ploterem kreślącym lub tnącym. 
c)  nie może pisać liter. 
d)  drukuje tylko na folii termokurczliwej. 
 

12.  Kasa fiskalna 

a)  służy do kasowania biletów w środkach masowej komunikacji. 
b)  jest urządzeniem w pełni mechanicznym. 
c)  służy  do  rejestracji  wszystkich  operacji  finansowych  wykonywanych  podczas 

sprzedaży detalicznej. 

d)  nie może współpracować z drukarką. 
 

13.  W przekładni ślimakowej 

a)  wał napędowy obraca się zawsze szybciej od napędzanego. 
b)  wał napędowy obraca się zawsze z tą samą prędkością co napędzany. 
c)  prędkość wału napędowego zależy od ilości zębów koła napędzanego. 
d)  wał napędowy obraca się zawsze wolniej od napędzanego. 
 

14.  Dźwignik hydrauliczny 

a)  ma nieduży udźwig. 
b)  ma pompę próżniową. 
c)  może podnosić duże masy, przy niedużym wysiłku obsługującego. 
d)  ze względu na przestarzała konstrukcję nie znajduje już zastosowania. 
 

15.  Przenośnik 

a)  wózkowy, to samo co żuraw portowy. 
b)  korytkowy służy do transportu wody luzem. 
c)  może składać się nawet z kilkunastu korytek. 
d)  może mieć przesuwającą się taśmę z zagłębieniem wzdłużnym. 
 

16.  Przekładnia falowa tworzy 

a)  tzw. „falę” napędzającą wał wyjściowy. 
b)  duże prędkości obrotowe na wale wyjściowym. 
c)  fale rozchodzące się promieniście w przestrzeni sferycznej. 
d)  drgania o dużej częstotliwości. 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

34

17.  Falowód jest elementem 

a)  tłumiącym pasożytnicze drgania w pralce automatycznej. 
b)  przewodem doprowadzającym wodę do zmywarki. 
c)  elementem wytwarzającym falę uderzeniową. 
d)  przesyłającym mikrofale z magnetronu do promiennika. 
 

18.  W wadze elektronicznej 

a)  dokonuje  się  pomiaru  prądu  elektrycznego  poprzez zliczanie  elektronów  licznikami 

rewersyjnymi. 

b)  do 

pomiaru 

masy 

wykorzystuje 

nieznaczne 

odkształcenia 

czujników 

tensometrycznych. 

c)  zbudowana jest z elementów ceramicznych odpornych na wysoką temperaturę. 
d)  podczas  pomiaru  masy  generuje  mikrofale  wysokiej  częstotliwości  zwane 

promieniowaniem przenikliwym. 

 

19.  Jako plotery obecnie wykorzystuje się najczęściej 

a)  obrabiarki sterowane numerycznie (tzw. CNC). 
b)  atramentowe drukarki wielkoformatowe. 
c)  urządzenia z mikrofrezarkami szybkoobrotowymi. 
d)  przyrządy do fotolitografii. 
 

20.  Manometr podłączony do instalacji przez bezpiecznik 

a)  zapewnia oddzielenie manometru od żrących oparów. 
b)  zabezpiecza przed nadmiernym ciśnieniem. 
c)  pozwala na mierzenie ciśnienia w metalach szlachetnych bez ich zanieczyszczania. 
d)  pozawala na dopasowanie przewodów o różnych średnicach wewnętrznych. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

35

KARTA ODPOWIEDZI 

 
Imię i nazwisko:  ........................................................................................................................ 
 

Określanie konstrukcji wybranych urządzeń precyzyjnych  

 
Zakreśl poprawną odpowiedź. 
 

Nr 

zadania 

Odpowiedź 

Punkty 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

10 

 

11 

 

12 

 

13 

 

14 

 

15 

 

16 

 

17 

 

18 

 

19 

 

20 

 

Razem: 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

36

Test nr 2 

 

Test  dwustopniowy  dla  jednostki  modułowej  „Określanie  konstrukcji 
wybranych urządzeń precyzyjnych” 

Test składa się z 20 zadań, z których: 

 

zadania od 1 do 14 – są z poziomu podstawowego, 

 

zadania od 15 do 20 – są z poziomu ponadpodstawowego. 

 

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt 

 

 

Za każdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak 

uczeń otrzymuje 0 punktów. 
 

Proponuje  się  następujące  normy  wymagań–uczeń  otrzymuje  następujące 
oceny szkolne:

 

 

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 6 zadań z poziomu podstawowego, 

 

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 10 zadań z poziomu podstawowego,  

 

dobry – za rozwiązanie 15 zadań, w tym co najmniej 2 z poziomu ponadpodstawowego,  

 

bardzo dobry  –  za  rozwiązanie  18  zadań,  w  tym  co  najmniej  5  z  poziomu 
ponadpodstawowego. 

 

Klucz  odpowiedzi: 1. c, 2. c, 3. a, 4. b, 5. d, 6. b, 7. b, 8. d, 9. d, 10. a, 11. a, 
12. a, 13. a, 14. c, 15. c, 16. a, 17. b, 18. c, 19. a, 20. c. 

 

Plan testu 

 

Nr 
zad. 

Cel operacyjny 
(mierzone osiągnięcia ucznia) 

Kategoria 

celu 

Poziom 

wymagań 

Poprawna 
odpowiedź

1  Określić przeznaczenie woltomierza 

2  Określić przeznaczenie rejestratora punktowego 

3  Określić budowę plotera tnącego 

4  Określić budowę plotera atramentowego 

Określić  podstawową  cechę  charakterystyczną 
przekładni stożkowej 

6  Określić przełożenie przekładni zębatej 

7  Określić budowę rejestratora kompensacyjnego 

Wyjaśnić 

zasadę 

działania 

rejestratora 

magnetycznego 

9  Określić zastosowanie wagi elektronicznej 

10  Określić działanie kasy fiskalnej 

11 

Określić 

sposób 

rozszerzania 

zakresu 

amperomierza 

12 

Wyjaśnić zależność napięcia wyjściowego czujnika 
ciśnienia od różnych czynników 

13 

Zidentyfikować  elementy  budowy  maszyny  do 
szycia 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

37

14 

Określić  wpływ  budowy  na  możliwości  pracy 
pralki z programatorem elektronicznym 

15  Scharakteryzować budowę suwnicy 

PP 

16 

Scharakteryzować 

warunki 

pracy 

żurawia 

samochodowego 

PP 

17  Scharakteryzować przenośniki wózkowe 

PP 

18 

Scharakteryzować 

wpływu 

czynników 

na 

wytwarzany 

moment 

napędowy 

w mierniku 

magnetoelektrycznym 

PP 

19 

Scharakteryzować możliwości rozszerzania zakresu 
manometru 

PP 

20  Scharakteryzować budowę i działanie odkurzacza 

PP 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

38

Przebieg testowania 

 

Instrukcja dla nauczyciela

 

1.  Ustal  z  uczniami  termin  przeprowadzenia  sprawdzianu  z  wyprzedzeniem,  co  najmniej 

jednotygodniowym. 

2.  Omów z uczniami cel stosowania pomiaru dydaktycznego. 
3.  Zapoznaj uczniów z rodzajem zadań podanych w zestawie oraz z zasadami punktowania. 
4.  Przygotuj odpowiednią liczbę testów. 
5.  Zapewnij samodzielność podczas rozwiązywania zadań. 
6.  Przed rozpoczęciem testu przeczytaj uczniom instrukcje dla ucznia. 
7.  Zapytaj, czy uczniowie wszystko zrozumieli. Wszystkie wątpliwości wyjaśnij. 
8.  Nie przekraczaj czasu przeznaczonego na test. 
9.  Kilka  minut  przed  zakończeniem  testu  przypomnij  uczniom  o  zbliżającym  się  czasie 

zakończenia udzielania odpowiedzi. 

 

Instrukcja dla ucznia 

1.  Przeczytaj uważnie instrukcję. 
2.  Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi. 
3.  Zapoznaj się z zestawem zadań testowych. 
4.  Udzielaj  odpowiedzi  tylko  na  załączonej  karcie  odpowiedzi,  stawiając  w  odpowiedniej 

rubryce  znak  „X”.  W  przypadku  pomyłki  należy  błędną  odpowiedź  zaznaczyć  kółkiem, 
a następnie ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową. 

5.  Test  zawiera  20  zadań.  Do  każdego  zadania  dołączone  są  4  możliwości  odpowiedzi. 

Tylko jedna jest prawdziwa. 

6.  Pracuj  samodzielnie,  gdyż  tylko  wówczas  będziesz  miał  satysfakcję  z  wykonanego 

zadania. 

7.  Jeśli  udzielanie  odpowiedzi  będzie  Ci sprawiało  trudność, wtedy  odłóż  jego  rozwiązanie 

na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci czas wolny. 

8.  Na rozwiązanie testu masz 25 min. 

Powodzenia! 

Materiały dla ucznia 

 

instrukcja, 

 

zestaw zadań testowych, 

 

karta odpowiedzi. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

39

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH 

 
1.  Watomierz jest przyrządem 

a)  magnetoelektrycznym do pośredniego pomiaru mocy silników z wtryskiem paliwa. 
b)  do pomiaru napięcia skutecznego. 
c)  do pomiaru mocy. 
d)  do pomiaru częstotliwości. 
 

2.  Rejestrator punktowy 

a)  temperatury zapisuje co 10 min. wysokość słupka rtęci. 
b)  zaznacza na taśmie papierowej linie obrazujące mierzone wielkości. 
c)  zaznacza na taśmie papierowej linie kropkowane. 
d)  umożliwia pomiar ciśnienia. 
 

3.  Ploter tnący 

a)  zamiast pisaka ma nóż tnący. 
b)  do wycinania pasków używa diody laserowej. 
c)  wycina kształty przesuwając dyszę wyrzucającą wodę pod wysokim ciśnieniem. 
d)  tnie papier stosując do tego laser rubinowy. 
 

4.  Ploter atramentowy 

a)  tworzy linie wyrzucając ciągły strumień cieniutkiej strużki atramentu. 
b)  może drukować rysunki techniczne i zdjęcia, bo różni się od drukarki atramentowej 

tylko rozmiarami. 

c)  kreśli rysunki specjalnym pisakiem zasilanym elastyczną kapilarą z dużego kartridża 
d)  stosuje  metodę  natrysku  farby  na  podłoże  nitrocelulozowe  pod  ciśnieniem 

sterowanym specjalnym układem mikroprocesorowym. 

 

5.  Przekładnia zębata stożkowa 

a)  przenosi napęd między równoległymi do siebie wałami. 
b)  nazywana jest potocznie reduktorem. 
c)  obecnie jest rzadko spotykanym rozwiązaniem. 
d)  osie obrotów jej wałów są do siebie prostopadłe lub skośne. 
 

6.  Przekładnia zębata charakteryzuje się 

a)  brakiem możliwości określenia jej przełożenia (ze względu na stały poślizg). 
b)  stałym przełożeniem i dużą różnorodnością jej wykonań. 
c)  możliwością wieloletniej bezobsługowej pracy. 
d)  zmiennością przełożenia w zależności od siły zazębienia jej kół zębatych. 
 

7.  Rejestrator kompensacyjny 

a)  kompensuje chwilowe przypadkowe zmiany rejestrowanej wielkości. 
b)  ma  mechanizm  porównania  aktualnego  wychylenia  wskazówki  z  wychyleniem 

zadanym mierzoną wielkością.. 

c)  kompensuje przesterowania wzmacniacza rejestratora. 
d)  wyposażony jest w tłumiki kompensujące drgania organu ruchomego. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

40

 

8.  Rejestrator magnetyczny 

a)  zapisuje sygnały analogowe na ferromagnetycznych rdzeniach pierścieniowych, 
b)  jest czuły na pole magnetyczne kuli ziemskiej. 
c)  służy do zmian ziemskiego pola magnetycznego. 
d)  zapisuje mierzone sygnały na tzw. „ścieżkach na taśmie magnetycznej”. 

 
9.  Waga elektroniczna 

a)  zawiera  wzmacniacze  operacyjne  do  sterowania  szybkością  działania  jej 

mikroprocesora. 

b)  wykorzystuje piezoelektryczne czujniki ciśnienia. 
c)  może współpracować z wagą uchylną. 
d)  dzięki  sterowaniu  mikroprocesorowemu  i  posiadanej  pamięci,  może  zapamiętać 

całodzienne operacje ważenia i sprzedaży. 

 

10.  Kasa fiskalna 

a)  pozwala na rejestrację dziennych transakcji przez wydruk kontrolny lub zapis raportu 

w module fiskalnym. 

b)  rejestruje dokonywane transakcje na taśmie magnetycznej. 
c)  rejestruje dokonywane transakcje na taśmie perforowanej. 
d)  pod żadnym pozorem nie wolno jej podłączać do komputera. 
 

11.  Poszerzenie zakresu pomiarowego amperomierza polega na 

a)  zmniejszeniu rezystancji bocznika ustroju pomiarowego. 
b)  zwiększeniu rezystancji bocznika ustroju pomiarowego. 
c)  podłączeniu szeregowo z ustrojem rezystora dodatkowego. 
d)  odwinięciu kilku zwojów cewki ustroju pomiarowego. 
 

12.  Napięcie wyjściowe na zaciskach scalonego piezorezystancyjnego czujnika ciśnienia 

a)  jest zależne od mierzonego ciśnienia i napięcia zasilającego. 
b)  jest  zależne  zarówno  od  mierzonego  ciśnienia,  jak  i  długości  przewodów 

zasilających czujnik. 

c)  jest zależne od mierzonego ciśnienia i niezależne od napięcia zasilającego czujnik. 
d)  jest zależne od napięcia zasilającego czujnik i niezależne od mierzonego ciśnienia. 
 

13.  Domowa maszyna do szycia 

a)  tworzy  ścieg  przez  zaplatanie  dwóch  nici  za  pomocą  chwytacza  wahadłowego  lub 

obrotowego. 

b)  nie może wykonywać więcej niż ok. 75 ściegów na minutę, bo przy szybszym szyciu 

istnieje groźba poplątaniem nitek. 

c)  jest urządzeniem sterowanym za pomocą balansowego wychwytu szwajcarskiego. 
d)  wymaga  okresowych  czynności  obsługowych  wykonywanych  przez  serwis  co 

najmniej trzyosobowy. 

 

14.  Programator elektroniczny w automacie pralniczym 

a)  w codziennej praktyce nie znajduje zastosowania. 
b)  ogranicza możliwości stosowania różnorodnych wersji programów. 
c)  jest  nowoczesnym  sposobem  sterowania  pralką,  zwiększającym  możliwości 

„inteligentnego” sterowania. 

d)  jest rozwiązaniem stosowanym sporadycznie w współczesnych pralkach. 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

41

15.  W skład każdej suwnicy wchodzi 

a)  listwa zębata do napędu przesuwu mostu podczas ruchu pod górę. 
b)  obciążenie naciągu taśmy przesuwu nosiwa. 
c)  zblocze i hak do zawieszenia transportowanego nosiwa. 
d)  zespół  prądotwórczy  do  zasilania  elektrycznych  silników  napędowych  wszystkich 

mechanizmów. 

 

16.  Żuraw samochodowy 

a)  może być wyposażony w wysięgnik teleskopowy rozkładany na długość 40m. 
b)  przewozi kratownice, z których na miejscu pracy montowany jest żuraw wieżowy. 
c)  jest  tak  skonstruowany,  że  rodzaj  podłoża  na  którym  się  go  rozkłada  nie  ma 

znaczenia. 

d)  przy dużych udźwigach musi być zasilany z sieci energetycznej. 
 

17.  Przenośnik wózkowy 

a)  jest zbudowany z wózków poruszających się po szynach i napędzanych siłą mięśni. 
b)  jest  przenośnikiem  cięgnowym,  który  może  transportować  wyroby  montowane 

w tzw. „systemie montażu na taśmie”. 

c)  może poruszać się po szynach pionowych, ale nie wyżej niż do 125m. 
d)  są to tzw. „ruchome schody” stosowane do transportu ludzi między piętrami dużych 

supermarketów. 

 

18.  Moment napędowy wytwarzany w mierniku magnetoelektrycznym 

a)  zależy od średnicy czopa osi. 
b)  działa bezpośrednio na wskazówkę. 
c)  jest niezależny od długości wskazówki. 
d)  jest wprost proporcjonalny do odległości wskazówki od bieguna magnetycznego. 
 

19.  Zakres pomiarowy manometru z rurką Bourdona 

a)  jest zależny od wymiarów zastosowanej w nim rurki Bourdona. 
b)  można zmienić przez rozgięcie lub ściśnięcie rurki Bourdona. 
c)  można zmienić przez podłączenie do układu poprzez dławik. 
d)  wykonuje się przez wykreślenie nowej podziałki na tabliczce podziałowej. 
 

20.  Każdy odkurzacz 

a)  wytwarza nadciśnienie sprężarką tłokową. 
b)  wciąga powietrze dzięki pompie ssąco tłoczącej. 
c)  wytwarza  podciśnienie  w  ssawce  dzięki  sprężarce  promieniowej  inaczej  nazywanej 

wentylatorem odśrodkowym. 

d)  ma napędzaną sprężarkę silniczkiem turbinowym. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

42

KARTA ODPOWIEDZI 

 
Imię i nazwisko:  ................................................................................................................... 
 

Określanie konstrukcji wybranych urządzeń precyzyjnych 

 
Zakreśl poprawną odpowiedź. 
 

Nr 

zadania 

Odpowiedź 

Punkty 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

10 

 

11 

 

12 

 

13 

 

14 

 

15 

 

16 

 

17 

 

18 

 

19 

 

20 

 

Razem: 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

43

7.  LITERATURA 

 
1.  Dąbrowski A.: Konstrukcja przyrządów precyzyjnych. WSiP, Warszawa 2000 
2.  Fabiański P., Wójciak A.: Praktyczna elektrotechnika ogólna. REA, Warszawa 2003 
3.  Jabłoński W., Płoszajski G.: Elektrotechnika z automatyką. WSiP, Warszawa 1999 
4.  Koludo  A.,  Skotnicki  S.,  Wróbel  J.:  Komputerowe  wspomaganie  projektowania.  WSiP, 

Warszawa 1996 

5.  Kostro J.: Elementy, urządzenia i układy automatyki. WSiP, Warszawa 1998 
6.  Kostro J.: Podstawy automatyki. WSiP, Warszawa 1990 
7.  Lebson  S.,  Kaniewski  J.:  Miernictwo  elektroniczne  dla  technikum.  PWSzZ, 

Warszawa 1971 

8.  Leszczyński H.: Aparatura i urządzenia chłodnicze. WSiP, Warszawa 1980 
9.  Marusak  A.  J.:  Urządzenia  elektroniczne.  Cz.  III.  Budowa  i  działanie  urządzeń. 

Podręcznik dla szkoły zasadniczej. WSiP S.A.,Warszawa 2000 

10.  Mała encyklopedia metrologii. WNT, Warszawa 1989 
11.  Mały poradnik mechanika. Tom II. WNT, Warszawa 1994 
12.  Ochęduszko K., Koła zębate. Tom 1. Konstrukcja. WNT, Warszawa 1985 
13.  Olszewski M (red.).: Mechatronika podręcznik dla uczniów szkół średnich i zawodowych 

szkół technicznych. REA, Warszawa 2002 

14.  Rutkowski  A.,  Orlik  Zb.:  Części  maszyn.  Cz.  2.  Wydanie  drugie.  Podręcznik  dla 

technikum. WSiP, Warszawa 1985 

15.  Surowiak W., Dobrzański T.: Ilustrowana encyklopedia dla wszystkich–Maszyny. WNT, 

Warszawa 1973 

16.  Załuska  W.:  Badanie  charakterystyki  cechowania  manometrów  i  czujników  ciśnień–

Ćwiczenie do zajęć laboratoryjnych. Politechnika Białostocka, Suwałki 2005 

 
Literatura metodyczna: 
1.  Niemirko B.: Między oceną szkolną a dydaktyką. WSiP, Warszawa 1997 
2.  Ornatowski T., Figurski J.: Praktyczna nauka zawodu. ITeE–PIB, Radom 2000 
3.  Szlosek F.: Wstęp do dydaktyki przedmiotów zawodowych. ITeE–PIB, Radom 1995