mgr Katarzyna Sobczak

Fizykoterapia

 jest działem lecznictwa, 

w którym stosuje się występujące 

w przyrodzie naturalne czynniki fizyczne 

np. promieniowanie Słońca oraz czynniki 

fizyczne wytworzone przez różnego 

rodzaju urządzenia, 

np. urządzenia dostarczające energii cieplnej, 

prądów małej częstotliwości, prądów wielkiej 

częstotliwości, promieniowania świetlnego, 

nadfioletowego, podczerwonego oraz 

ultradźwięków. 

Pojęcie 

fizykoterapia 

mylona jest często 

z pojęciem 

fizjoterapia

, 

któremu przypisuje się zwykle szersze 

znaczenie uważając, że w zakres fizjoterapii 

wchodzi kinezyterapia, fizykoterapia 

oraz masaż. 

Fizjoterapia

Kinezyterapia

Fizykoterapia

Masaż

Czynniki fizyczne 

mogą być:



 naturalne (oddziałujące na ustrój ludzki czynniki 

termiczne, promieniowanie słoneczne, elektryczność, 
pole magnetyczne, ciśnienie atmosferyczne oraz 
ruchy i wilgotność powietrza) 



lub sztuczne, wytworzone przez odpowiednie 

generatory.

Czynniki termiczne

Czynnik fotochemiczny

Czynnik elektrokinetyczny

Czynnik elektrochemiczny

Czynnik mechaniczny



Czynniki termiczne. 

Bodźcem dla organizmu jest energia cieplna, która może 

być przekazana drogą przewodzenia, przenoszenia

 i promieniowania lub wytworzona w tkankach w 

wyniku przepływu prądu o wielkiej częstotliwości, 

oddziaływania 

na nie pól elektrycznych, magnetycznych lub 

elektromagnetycznych o wielkiej częstotliwości. Ciepło 

powstaje również w tkankach pod wpływem drgań 

mechanicznych o częstotliwości przewyższającej

granicę słyszalności ucha ludzkiego, czyli ultradźwięków.



Czynnik fotochemiczny. 

Czynnik ten zależy od reakcji fotochemicznych 

zachodzących w tkankach pod wpływem promieni 

nadfioletowych.



Czynniki elektrochemiczne. 

Istotą tych czynników jest przepływ przez tkanki stałego 

prądu elektrycznego. Ponieważ protoplazma komórek 

oraz płyn pozakomórkowy stanowią roztwór 

elektrolitów, przepływ prądu powoduje 

przemieszczenie jonów i zmiany 

w ich stężeniu, co wpływa z kolei na chemizm tkanek. 

Czynnik ten stanowi również istotę jontoforezy, która 

polega na wprowadzeniu do tkanek (siłami pola 

elektrycznego) jonów

działających leczniczo.



Czynnik elektrokinetyczny. 

Różnego rodzaju prądy impulsowe powodują 

pobudzenie tkanki nerwowej i mięśniowej. Wynikiem 

tego pobudzenia

są skurcze mięśni.



Czynnik mechaniczny.

Czynniki te związane są z oddziaływaniem 

mechanicznym. Przykładem może być 

ciśnienie hydrostatyczne wody w czasie 

kąpieli, uderzenie strumienia wody o ciało w 

zabiegach wodoleczniczych, ultradźwięki, 

masaż oraz nacieranie. 

Odczyn

 to reakcja tkanek na czynnik fizyczny. Powstaje na 

skutek działania energii i zależy od:

- ilości energii, (natężenia danego czynnika)

- czasu działania energii,

- właściwości tkanki. (wrażliwość tkanki na daną postać 

energii)



Odczyn progowy 

- najmniejszy stwierdzalny odczyn (jeśli 

natężenie danego czynnika fizycznego jest małe, a czas 

jego działania krótki)



Odczyn nieodwracalny 

- powstałe w wyniku uszkodzenia 

tkanek, czyli upośledzenia lub zniesienia jej czynności, oraz 

zaburzenia 

lub zniszczenia jej struktury



Odczyn odwracalny- 

ustępują po upływie pewnego czasu



Odczyn normalny 

– przewidywalna, określona  reakcja tkanek 

wykazujących prawidłowe czynności.



Odczyn paradoksalny 

– gdy pod wpływem zmian chorobowych lub 

zaburzonych mechanizmów ustrojowych w tkankach występuje 
reakcja odmienna od spodziewanej.

(Przykładem odczynu paradoksalnego może być reakcja naczyń krwionośnych na 

bodziec cieplny, występująca niekiedy w zaburzeniach naczynioruchowych, 

kiedy zamiast spodziewanego rozszerzenia naczyń następuje ich skurcz.)



Odczyn miejscowy  - 

występuje w miejscu działania energii. 



Odczyn ogólny 

- stanowi niejako odpowiedź całego ustroju lub 

niektórych jego układów na dany bodziec fizyczny. Powstaje on w 
wyniku wtórnych zmian zachodzących w ustroju pod wpływem 
miejscowego działania energii 
lub na drodze odruchowej. 

(Przykładem odczynu ogólnego może być podniesienie temperatury ciała występujące po 

długotrwałym ogrzewaniu kończyn. W tym przypadku miejscowe pochłonięcie dużej ilości energii 

cieplnej prowadzi do podniesienia ogólnej temperatury ciała.  Mechanizm powstawania odczynów 

ogólnych na drodze odruchowej jest bardziej złożony. Pobudzenie miejscowe ograniczonej 

powierzchni skóry może wywołać na drodze odruchowej odczyn w narządach wewnętrznych 

unerwionych przez ten sam segment rdzenia, wyrażający się np. ich przekrwieniem.)

1) TERMOTERAPIA

-

Leczenie ciepłem 

•

termożele

•

sauna

-

Leczenie zimnem 

•

krioterapia miejscowa i ogólnoustrojowa

2) HYDROTERAPIA

3) ŚWIATŁOLECZNICTWO

-

Promieniowanie UV

-

Promieniowanie IR

-

Biostymulacja laserowa

4) ULTRADŹWIĘKI