Biosynteza 

białka

Biosynteza białka

Proces prowadzący do wytworzenia cząsteczek 

białka. Zachodzi on we wszystkich żywych 

komórkach, możliwy jest także do 

przeprowadzenia in vitro. Biosynteza białka to 

proces wieloetapowy, w którym  informacja 

zapisana w sekwencji DNA jest w procesie 

transkrypcji przepisywana na cząsteczki RNA, a te 

wykorzystywane są przez rybosomy jako źródło 

informacji potrzebnej do syntezy białka w 

procesie translacji.

Biosynteza białka

Prokarionty

 Brak rozdzielenia między 

transkrypcją a translacją

 Jeden promotor obsługuje 

wiele genów

 Transkrypcja i translacja 

zachodzą w cytoplazmie

 Geny niepodzielone

Eukarionty

 Rozdzielenie transkrypcji i 

translacji

 Jeden promotor obsługuje 

jeden gen

 Transkrypcja zachodzi w 

jądrze komórkowym, a 
translacja w cytoplazmie

 Geny podzielone

• Egzony
• Introny

Transkrypcja

• Synteza nici RNA wg informacji zawartej w 

DNA, a konkretnie we fragmencie cząsteczki 
będącej genem. Proces ten zachodzi w jądrze 
komórkowym.

• Ma na celu: stworzenie możliwie dużej ilości kopii, 

które będą stanowić matrycę do syntezy białka; 
ochronę oryginału- informacji zawartej w DNA 
-cząsteczka ta nie podlega już żadnym obróbkom, 
kiedy to mogłaby ulec uszkodzeniu, nie musi też 
opuszczać jądra komórkowego.

Przebieg transkrypcji

• Powiązanie polimerazy RNA z promotorem.
• Zerwanie wiązań wodorowych.
• Odczytywanie kolejnych zasad i syntezowanie 

na zasadzie komplementarności.

• Sekwencja terminalna -> koniec transkrypcji.
• Obróbka potranskrypcyjna – wycięcie 

intronów, łączenie eksonów.

• Transkrypt – gotowa cząsteczka RNA, produkt 

tego procesu.

Translacja 

(tłumaczenie)

• Synteza białka na podstawie informacji 

zawartej w mRNA.

• „Tłumaczenie” informacji na język 

aminokwasów.

• Rybosomy- drobne struktury 

komórkowe; na nich zachodzi translacja

• tRNA (posiada antykodon) – każdy 

rodzaj tRNA nosi tylko jeden aminokwas

tRNA

Do syntezy białka potrzeba:

• Skopiowanego genu w postaci mRNA
• Aminokwasów
• tRNA
• Rybosomy
• Energii i odpowiednich enzymów

Początek translacji to 

inicjacja

• Na małej podjednostce rybosomu 

-przyłączenie początku mRNA i 
startowego tRNA.

• Startowy tRNA niesie metioninę i ma 

antykodon UAC.

• Kodon mRNA (k. startowy) musi 

pasować do antykodonu, więc jest to 
AUG (sygnalizuje on początek genu).

• Dołącza duża podjednostka rybosomu.

Drugi etap: 

elongacja

Elongacja

 (c.d.)

Zakończenie translacji czyli 

terminacja

• Pojawienie się kodonu nonsensownego 

(kodonu STOP) oznacza koniec syntezy 
białka.

• Następuje odłączenie łańcucha 

aminokwasów i rozpad rybosomu na 
podjednostki.

• Łańcuch podlega przekształceniom- 

wycięcie fragm. łańcucha lub 
dołączenie innych cząsteczek.