Międzynarodowy Fundusz
Walutowy
Międzynarodowy Fundusz
Walutowy
Plan prezentacji
Historia
Motywy powołania
Kraje założycielskie
Zarys historii wg MFW
Członkostwo
Warunki członkostwa
Kraje członkowskie
Kraje nie-członkowskie
Struktura organizacyjna
Rada Gubernatorów
Rada Administracyjna
Dyrektor Generalny
Inne organy
Finanse MFW
Struktura finansowa MFW
Zasoby finansowe
SDR
Cele i wytyczne MFW
Funkcje MFW
Pomoc finansowa
Pomoc techniczna
Nadzór
Inna działalność
„Siły głosowania”
Siedziba
Polska a MFW
Krytyka MFW
J. Stiglitz
Cdn w kolejnej części prezentacji
Motywy powołania
Wielka Depresja lat 30tych XX w. :
państwa wprowadziły nowe bariery
handlowe, spadek dynamiczności
handlu międzynarodowego,
obniżenie się standardu życiowego,
załamanie się międzynarodowej
współpracy walutowej.
Historia
Utworzony wraz z Międzynarodowym
Bankiem Odbudowy i Rozwoju na
Konferencji Walutowej i Finansowej
Narodów Zjednoczonych w Bretton
Woods 1-22.07.1944 r.
Umowa o MFW weszła w życie
27.12.1945 r.
8-18.03.1946 – pierwsze spotkanie
Rady Gubernatorów
Historia
MFW rozpoczyna oficjalną działalność
1.03.1947 r.
Pierwszym krajem, któremu MFW udzielił
pożyczki była Francja w 1947 r.
System z Bretton Woods:
obowiązujący do 1971 r. system parytetu
złotego dolara amerykańskiego.
Historia
Upadek systemu z Bretton Woods:
Już w latach 60tych dolar uważany był za
przeceniony. Programy społeczne prezydenta
Lyndona Johnsona i wydatki na wojnę w
Wietnamie dodatkowo pogorszyły sytuację.
W sierpniu 1971 r. prezydent Nixon „czasowo”
zawiesił wymienialność dolara na złoto.
Od 1973 r. członkowie MFW mogli wybrać
dowolny system walutowy.
Historia
Od lat 70tych Fundusz zajmuje się
udzielaniem pomocy finansowej poprzez
tzw. Fundusz Powierniczy.
1982 r. kryzys w Meksyku – interwencja
MFW
W latach 1989-92 liczba członków MFW
rośnie ze 152 do 172 (największy wzrost od
czasu przyłączenia się krajów afrykańskich
w latach 60tych)
MFW interweniowało w wielu krajach
postkomunistycznych.
Historia
W 1997 kraje, które ucierpiały w kryzysie
we wschodniej Azji w większości zwróciły się
o pomoc MFW. Działalność MFW była bardzo
krytykowana.
Współcześnie MFW przeżywa „drugą
młodość” - w wyniku kryzysu udziela
kredytów nie tylko państwom 2. i 3. świata,
ale i 1. (jak Grecji czy Irlandii) – łącznie ok.
750 mld $.
Deklaruje, że kredyty przyznawane są wg
potrzeb, a nie kwot.
Państwa-założyciele
W konferencji wzięło
udział 45 państw (wśród
nich Polska, która jednak
wystąpiła z MFW 14 marca
1950 r. i przystąpiła
ponownie w 1986 r.)
Porozumienie o
utworzeniu – Articles of
Agreement MFW
podpisało 29 państw
Państwa nie-członkowskie
Spośród członków ONZ do MFW nie
należą: Andora, Korea Północna,
Kuba, Liechtenstein, Monako, Nauru i
Tuvalu
Warunki członkostwa
Zobowiązanie do wpłacenia kwoty udziałowej
– początkowo obliczana na podstawie PKB,
rezerw złota i USD, wartości eksportu i
importu.
(Obecnie: 5 formuł obliczania kwoty udziałowej - Wielkość
kwoty udziałowej to istotny wskaźnik pozycji kraju. )
Suwerenność
Aplikacja jest dyskutowana przez Radę
Administracyjną, która składa raport Radzie
Gubernatorów w postaci Postanowienia o
Członkostwie zawierającego wysokość kwoty i
sposób jej uiszczenia.
Struktura organizacyjna
Rada
Gubernatorów
Rada
Administracyjna
Dyrektor
Generalny
Inne organy
Rada Gubernatorów
Board of Governors;
Najwyższe ciało decyzyjne;
Skład: gubernatorzy i ich zastępcy (po 1 z
każdego kraju członkowskiego = 274);
Gubernatorzy = zazwyczaj ministrowie
finansów;
Zastępcy = zazwyczaj dyrektorzy banków
centralnych;
Przewodniczący wybierany z członków Rady.
Rada Gubernatorów
Ustala warunki przyjmowania, przyjmuje i
wyklucza członków;
Uchwalanie zmian w kwotach udziałowych;
Zatwierdzanie zmiany parytetu wszystkich
członków;
Zatwierdzanie współpracy z innymi
organizacjami międzynarodowymi;
Zatwierdzanie rocznych sprawozdań z
działalności;
Decyzja o ewentualnej likwidacji MFW.
Rada Gubernatorów
Decyzje podejmowane na corocznych
sesjach (mogą być też zwoływane
częściej);
Rada Gubernatorów
Polski gubernator to Jan
Vincent Rostowski
(znany jako Jacek
Rostowski) – od 2007 r.
minister finansów w
rządzie Donalda Tuska.
Zastępca – Jacek
Dominik – od 2006
podsekretarz stanu w
ministerstwie finansów.
Rada Administracyjna
Executive Board (tłumaczone też jako
Rada Wykonawcza)
Stały organ wykonawczy
24 dyrektorów – kraje o najwyższych
kwotach udziałowych mianują ich, kraje o
niższych – głosują między sobą;
Na czele Rady Administracyjnej stoi
Dyrektor Generalny
Rada Administracyjna
Za grupę państw obejmującą
Polskę (+ Azerbejdżan,
Kazachstan, Kirgistan, Serbię,
Szwajcarię, Tadżykistan,
Turkmenistan) głosuje Rene
Weber ze Szwajcarii.
Jego zastępcą jest
Katarzyna Zajdel-
Kurowska – do 2009 r.
wiceminister finansów w
rządzie Donalda Tuska.
Dyrektor Generalny
Managing Director
Od 1.11.2007 Francuz Dominique
Strauss-Kahn,
Nie ma zazwyczaj prawa głosu –
rozstrzyga przy remisie;
Wraz z Radą Administracyjną
odpowiedzialny za bieżąćą działalność
MFW: konsultacje, sprawozdania,
nadzór, zalecenia, raporty itp.
Inne organy
Międzynarodowy Komitet Walutowy i
Finansowy Rady Gubernatorów
(International Monetary and Financial
Comittee) – organ doradczy MFW.
Komitet Rozwoju (Development
Comittee) – Ministerialny Komitet Banku
Światowego i MFW di spraw transferu
zasobów realnych krajów rozwijających
się.
Departamenty
Działalnością operacyjną MFW zajmują się
departamenty:
Regionalne (Afryki, Azji i Pacyfiku, Europy
I, Europy II, Środkowowschodni, Półkuli
Zachodniej)
Techniczne i usług specjalnych (np.
Dep. Spraw Fiskalnych, Instytut MFW, Dep.
Prawa)
Pomocnicze:
Informacje i łączność
Usługi ogólne
Finanse MFW
Struktura finansowa MFW obejmuje:
Departament Ogólny (General Department)
Departament SDR (SDR Departament)
Rachunki Administrowane (Administrated
Accounts) to rachunki i subkonta:
Na rzecz redukcji ubóstwa i rozwoju (Poverty Reduction
and Growth Facility);
Na rzecz redukcji ubóstwa i rozwoju w krajach biednych,
wysoko zadłużonych;
Inne Rachunki:
Zasobów Ogólnych
Rachunek Wpłat Specjalnych
Finanse MFW
Zasoby własne – tworzone z wpłat
członkowskich:
do 1971 25% w złocie, pozostałe 75% w
walucie narodowej;
obecnie – zamiast złota SDR lub (za zgodą
MFW) dolar amerykański, jen japoński, euro,
funt szterling
Wpłata na podst. udziału w handlu
międzynarodowym.
Przeliczanie kwot – przez Radę
Administracyjną zazwyczaj co 5 lat, kolejne
w 2011 r.
Zasoby finansowe
Zasoby własne uzupełniane są
pożyczonymi ze źródeł oficjalnych:
skarb państwa, banki centralne, banki
Szwajcarskie, Bank Rozrachunków
Międzynarodowych oraz ze źródeł
prywatnych.
Nowe Porozumienie Pożyczkowe (NAB –
umowa między 25 krajami o udzieleniu
pomocy finansowej) i Ogólne
Porozumienie Pożyczkowe (GAB)
Special Drawing Rights
..., czyli SDR, czyli Specjalne Prawa
Ciągnienia
Międzynarodowa jednostka
rozrachunkowa mająca charakter
pieniądza bezgotówkowego;
Wprowadzona przez MFW w 1967 r. celem
stabilizacji rynku walutowego;
Używana od 1970 r., od 1974 – nie ma
parytetu w złocie;
Special Drawing Rights
Używana jedynie przez banki
centralne;
Początkowo 1 SDR miał wartość
0,888671 g czystego złota;
Obecnie – koszyk walut: USD 44%,
EUR 34%, JPY 11%, GBP 11% (na lata
2006-2010)
Finanse MFW
MFW ma 3 co do wielkości rezerwy
złota na świecie:
103.4 milliony uncji, tj. 3,217 ton
Równowartość ok. 83 miliardów dolarów
Obecnie MFW rozważa sprzedaż części ze
swoich rezerw w złocie w związku z
kryzysem.
Cele i wytyczne
działalności
Zgodnie z art. 1 Umowy o MFW celami MFW są:
Przyczynianie się do międzynarodowej
współpracy walutowej poprzez stałą instytucję
udzielającą konsultacji i współdziałającą w
rozwiązywaniu międzynarodowych problemów
walutowych;
Ułatwianie rozwoju i zrównoważonego wzrostu
handlu międzynarodowego, a przyczynianie się
do utrzymywania wysokiego poziomu zatrudnienia,
dochodu realnego i do rozwijania zasobów
produkcyjnych wszystkich członków...
Cele i wytyczne działalności
Przyczynianie się do stabilności
wymiany walut, stosunków
walutowych między członkami,
unikanie deprecjacji walut w celach
konkurencyjnych.
Pomoc w ustanowieniu wielostronnego
systemu płatniczego w zakresie
bieżących transakcji między członkami i
usuwanie ograniczeń walutowych
hamujących handel.
Cele i wytyczne działalności
Zapewnianie poczucia pewności członkom
poprzez czasowe udostępnianie
ogólnych zasobów Funduszu, odpowiednie
zabezpieczenia, umożliwienie
korygowania szkodliwych odchyleń
bilansów płatniczych stosowania środków
niszczących narodową i międzynarodową
„pomyślność” gospodarczą;
Skracanie czasu trwania i zmniejszanie
nierównowagi w bilansach płatniczych.
Funkcje MFW
Regulacyjna – ustanawianie norm i
wzorców działania w sferze finansów
międzynarodowych;
Kredytowa – udzielanie krajom
preferencyjnych kredytów (ok. 5%);
Konsultacyjna – miejsce konsultacji i
wymiany doświadczeń, doradztwo
gospodarcze;
Kontrolna – nadzorowanie uzgodnionych
programów dostosowawczych i
wykorzystania kredytów.
„Siły głosowania”
Liczba głosów = 250 głosów bazowych
+ 1 głos za każde 100 000 SDR w kwocie
(gdzie SDR stanowią 25% wysokości
kwoty państwa)
MFW zapowiada reformę obliczania wys.
kwot i ilości głosów – liczba głosów
bazowych ma zostać podwojona.
„Siły głosowania”
Polska posiada 1,369 miliony SDR,
czyli 0,63% ogółu → 13,940 głosów
dla porównania:
USA: 371,743 – 16,7%
UK: 107,635 → 4,85%
Tajlandia: 11,069 → 0,50%
Luxemburg: 3,041 → 0,14%
Litwa: 1,692 → 0,08%
PKB, 2007
Udziały, 05.2009
Pomoc finansowa
Członkowie MFW mogą korzystać z
kredytów o wielkości uzależnionej od
kwoty udziału, średnioterminowe, niskie,
progresywne oprocentowanie:
Środki udostępniane bezwarunkowo:
Transza złota – równa wkładowi kraju w złocie;
Transza rezerwowa – równa wkładowi w
rezerwowych walutach (SDR, waluty wymienialne)
SDR
Pomoc finansowa
Kredyty łatwo dostępne:
Kredyty kompensacyjne – łagodzenie negatywnego
wpływu zmian cen eksportowanych przez dany kraj
towarów;
Kredyty na finansowanie zapasów interwencyjnych;
Kredyty z funduszu powierniczego utworzonego z
zysków ze sprzedaży złota dla krajów najbiedniejszych
Kredyty trudno dostępne:
Rozszerzone – forma pomocy przy 3-letnich
programach dostosowawczych;
Kredyty dodatkowe – jak wyżej
Kredyty na finansowanie procesów dostosowawczych
Pomoc finansowa
„A country in severe financial
trouble, unable to pay its
international bills, poses potential
problems for the stability of the
international financial system, which
the IMF was created to protect.”
4/5 członków MFW skorzystało kiedyś
z kredytów przezeń oferowanych.
Pomoc finansowa
np. w maju 2010 MFW zatwierdził plan
stabilizacyjny dla Grecji w wysokości 110
miliardów € oraz dodatkowo 30 miliardów
€ pożyczki; inni pożyczkobiorcy to
Rumunia (13.9 mld $), Ukraina (12.66 mld
$), Węgry (11.7 mld $)
Pomoc techniczna
Konsultacje
Szkolenia w zakresie bankowości, polityki
walutowej i kursowej, polityki podatkowej,
administracji i statystyki.
W 2008 r. reforma pomocy technicznej
oferowanej przez MFW: większa
„przejrzystość” finansowa, wzmocnienie
współpracy itp.
Cel: pomoc w implementacji programów
gospodarczych
Pomoc techniczna
80% pomocy technicznej: kraje o niskim i
średnio-niskim dochodzie zwłaszcza w
centralnej Afryce i Azji.
MFW dysponuje lokalnymi centrami
treningowymi w Gabonie, Mali, Tanzanii,
Barbadosie, Libanie, na Fidżi, w Austrii,
Brazylii, Chinach, Indiach, Singapurze,
Tunezji, Zjednoczonych Emiratach
Arabskich.
Nadzór
MFW sprawuje nadzór nad państwami
członkowskimi. Co roku odbywają się
konsultacje z poszczególnymi państwami,
wyniki konsultacji i opinie MFW są
publikowane na stronie.
MFW prowadzi też nadzór regionalny (np.
nad strefą euro, Zachodnio-afrykańską
Unią Walutową i Gospodarczą itp.) i
globalny (Global Financial Stability Report)
Polska a MFW
Siedziba
International Monetary
Fund
700 19th Street, N.W.,
Washington, D.C.
20431
International Monetary
Fund
1900 Pennsylvania Ave
NW, Washington, DC,
20431
Krytyka działalności MFW
Tezy Stiglitza:
MFW opiera działalność nie na badaniach czy
faktach, ale na ideologii (neoliberalnej);
Gospodarka światowa jest postrzegana w MFW
tylko z perspektywy środowiska finansjery;
Na korzystających z pomocy państwach
wymuszana jest liberalizacja rynku, nadmierna
dyscyplina budżetowa, utrzymanie niskiej
inflacji, co może doprowadzić do pogorszenia
sytuacji gospodarki tych państwa;
Najlepiej rozwijają się kraje, które
przeciwstawiły się naciskom MFW (np. Chiny,
Indie), a te, które go słuchały, zapłaciły za to
katastrofą gospodarczą (Indonezja, Tajlandia,
Argentyna i inne);
Nieprzejrzystość i brak procedur
demokratycznych w podejmowaniu decyzji
przez MFW;
Stosowanie podwójnych standardów - słabe
państwa dostają bardzo rygorystyczne warunki
do spełnienia, od silnych - nie są
egzekwowane;
Niedopuszczanie do procesu decyzyjnego
państw najbardziej zainteresowanych -
potrzebujących pomocy;
Sprzeniewierzenie się ideom Keynesa,
który wymyślił MFW. MFW utrzymuje, że
rynek zawsze działa doskonale i odmawia
udzielenia pomocy państwom, które nie
chcą zredukować swojej ingerencji w rynek.
Dziękuję za uwagę!
Bibliografia
1. IFIWatchNet (Web resource for analysis and commentary critical of the IMF and
similar institutions)
2.IMF-Supported Macroeconomic Policies and the World Recession: A Look at Forty-One
Borrowing Countries, from the Center for Economic and Policy Research, October
2009
3. International Monetary Fund,
http://en.wikipedia.org/wiki/International_Monetary_Fund [17.11.2010]
4. mapa IMF vote shares, http://www-rohan.sdsu.edu/~hfoad/IMFVoteShares.JPG
[6.12.2010].
5. Mapa PKB per capita MFW, http://www.econguru.com/wp-
content/uploads/2008/10/gdp_nominal_per_capita_world_map_imf_2007.PNG
[2.12.2010]
6. Międzynarodowy Fundusz Walutowy, http://pl.wikipedia.org/wiki/Mi
%C4%99dzynarodowy_Fundusz_Walutowy [17.11.2010]
7. Strona domowa IMF, http://www.imf.org/external/about.htm [17.11.2010]
8. Wang Xu, China may have a bigger say in restructured IMF,
http://www.chinadaily.com.cn/china/2009-05/14/content_7775080.htm [6.12.2010].
9. Wikipedia, Jacek Dominik, http://pl.wikipedia.org/wiki/Jacek_Dominik [6.12.2010].
10.Wikipedia, Jacek Rostowski, http://pl.wikipedia.org/wiki/Jacek_Rostowski [6.12.2010].
11.Wikipedia, Katarzyna Zajdel-Kurowska, http://pl.wikipedia.org/wiki/Katarzyna_Zajdel-
Kurowska [6.12.2010].
12.Wikipedia, Special Drawing Rights,
http://en.wikipedia.org/wiki/Special_Drawing_Rights [6.12.2010].
13.Woś Rafał, Nowy wspaniały świat MFW,
http://forsal.pl/artykuly/469655,nowy_wspanialy_swiat_mfw.html [6.12.2010].
14.Zajdel-Kurowska: Polska spełni fiskalne kryteria konwergencji w 2011 r.,
http://www.bankier.pl/wiadomosc/Zajdel-Kurowska-Polska-spelni-fiskalne-kryteria-
konwergencji-w-2011-r-1884986.html [6.12.2010].
15.Zgudka Małgorzata, Międzynarodowy Fundusz Walutowy, http://www.psz.pl/tekst-
11048/Malgorzata-Zgudka-Miedzynarodowy-Fundusz-Walutowy-MFW [17.11.2010]
16. Stiglitz Joseph E., Globalizacja, Warszawa 2005.