M A K R O E K O N O M I A
M A K R O E K O N O M I A
1
RYNEK
DÓBR
INWESTYCYJNYCH
M A K R O E K O N O M I A
M A K R O E K O N O M I A
1
RYNEK
DÓBR
INWESTYCYJNYCH
INWESTYCJE - DEFINICJA (1)
INWESTYCJE - DEFINICJA (1)
RYNEK DÓBR
INWESTYCYJNYCH
2
Nakłady inwestycyjne (inwestycje w sensie
makroekonomicznym) to nakłady finansowe lub
rzeczowe, których celem jest stworzenie nowych
środków trwałych lub ulepszenie (przebudowa,
rozbudowa, rekonstrukcja, adaptacja lub
modernizacja) istniejących obiektów majątku
trwałego, a także nakłady na tzw. pierwsze
wyposażenie inwestycji.
Rocznik statystyczny RP 1999
Dział XXIII. Inwestycje. Środki trwałe
Uwagi ogólne, s. 511
INWESTYCJE - DEFINICJA (2)
INWESTYCJE - DEFINICJA (2)
RYNEK DÓBR
INWESTYCYJNYCH
3
Nakłady na środki trwałe są to nakłady na:
budynki i budowle, w tym m.in. roboty budowlano-
montażowe, dokumentacje projektowo-kosztorysowe,
maszyny, urządzania techniczne i narzędzia (łącznie z
przyrządami, ruchomościami i wyposażeniem),
środki transportu,
inne, tj.: melioracje szczegółowe, koszty ponoszone przy
nabyciu gruntów i używanych środków trwałych oraz od 1995 r.
inwentarz żywy i zasadzenia wieloletnie, a ponadto odsetki od
kredytów i pożyczek inwestycyjnych za okres realizacji
inwestycji.
Pozostałe nakłady są to nakłady na tzw. pierwsze
wyposażenie inwestycji oraz inne koszty związane z
realizacją inwestycji. Nakłady te nie powiększają wartości
środków trwałych.
INWESTYCJE - WARUNKI RÓWNOWAGI
INWESTYCJE - WARUNKI RÓWNOWAGI
RYNEK DÓBR
INWESTYCYJNYCH
4
Inwestycje
Możliwości
inwestycyjne
Skłonność do
inwestycji
Podaż dóbr
inwestycyjnych
oszczędności w
gospodarce,
akumulacja
kapitału
klimat gospodarczy
(stopy procentowe,
podatki itp.),
perspektywy rozwoju
sektora
perspektywy rozwoju
gospodarki
umiejętności
menedżerskie
posiadany poziom
kapitału
wielkość zatrudnienia
muszą istnieć
podmioty
gospodarcze, które
dostarczają na rynek
dóbr inwestycyjnych
ZŁOTA REGUŁA OPTIMUM PRODUKCJI
ZŁOTA REGUŁA OPTIMUM PRODUKCJI
RYNEK DÓBR
INWESTYCYJNYCH
5
Decyzje inwestycyjne będą podejmowane
wówczas, gdy przyrost dochodu wynikający z
rozszerzenia produkcji w efekcie inwestycji
będzie większy lub równy kosztom związanym z
jej realizacją.
przychód marginalny = koszt marginalny
ZŁOTA REGUŁA OPTIMUM PRODUKCJI:
ZŁOTA REGUŁA OPTIMUM PRODUKCJI:
PRODUKTYWNOŚĆ KAPITAŁU
PRODUKTYWNOŚĆ KAPITAŁU
RYNEK DÓBR
INWESTYCYJNYCH
6
kapitał
kapitał
produkcja
Y(K,N)
Funkcja produkcji Cobba-
Douglasa
produktywno
ść krańcowa
MPK(K)
Malejąca krańcowa produktywność
kapitału
Im więcej kapitału,
tym większa
produkcja
Im więcej kapitału,
tym wolniej rośnie
produkcja
ZŁOTA REGUŁA OPTIMUM PRODUKCJI:
ZŁOTA REGUŁA OPTIMUM PRODUKCJI:
KOSZTY KAPITAŁU
KOSZTY KAPITAŁU
(1)
(1)
RYNEK DÓBR
INWESTYCYJNYCH
7
kapitał
kapitał
koszt
kapitału
KK(K)=K+r•
K
Funkcja całkowitego kosztu
kapitału
krańcowy
koszt
kapitału
MKK(K)=1+r
Stały krańcowy koszt kapitału
Im więcej kapitału,
tym większy koszt
1+r
ZŁOTA REGUŁA OPTIMUM PRODUKCJI:
ZŁOTA REGUŁA OPTIMUM PRODUKCJI:
KOSZTY KAPITAŁU
KOSZTY KAPITAŁU
(2)
(2)
RYNEK DÓBR
INWESTYCYJNYCH
8
Na marginalny koszt kapitału składają się:
stopa procentowa (
obrazująca koszt pozyskania kapitału
)
koszt deprecjacji majątku (
stopa amortyzacji
)
cena nabycia dóbr kapitałowych
inflacyjny wzrost cen dóbr kapitałowych
ZŁOTA REGUŁA OPTIMUM PRODUKCJI:
ZŁOTA REGUŁA OPTIMUM PRODUKCJI:
PRODUKTYWNOŚĆ I KOSZTY
PRODUKTYWNOŚĆ I KOSZTY
RYNEK DÓBR
INWESTYCYJNYCH
9
K
K
Y, KK
KK(K)
MPK, MKK
MKK(K)
1+r
Y(K,N)
MPK(K)
K*
K*
K* to optymalna (pożądana) wielkość
kapitału
OPTIMUM KAPITAŁU A WIELKOŚĆ INWESTYCJI
OPTIMUM KAPITAŁU A WIELKOŚĆ INWESTYCJI
RYNEK DÓBR
INWESTYCYJNYCH
1
0
K
MPK, MKK
MKK(K)
1+r
MPK(K)
Jeżeli gospodarka dysponuje wielkością K
0
kapitału,
K
0
a pożądana wielkość kapitału to K*,
K*
to konieczne będzie zwiększenie kapitału od
K
0
do K* poprzez inwestycje równe
brakującej różnicy:
I = K*-K
0
= K
WPŁYW STOPY PROCENTOWEJ NA INWESTYCJE (1)
WPŁYW STOPY PROCENTOWEJ NA INWESTYCJE (1)
RYNEK DÓBR
INWESTYCYJNYCH
1
1
Jeżeli spada stopa procentowa (z r
0
do r
1
), maleje krańcowy
koszt kapitału,
K
MPK, MKK
MKK(K)
1+r
0
MPK(K)
K
0
K
0
*
K
1
*
1+r
1
pożądana wielkość kapitału rośnie, a więc rosną konieczne
inwestycje.
WPŁYW STOPY PROCENTOWEJ NA INWESTYCJE (2)
WPŁYW STOPY PROCENTOWEJ NA INWESTYCJE (2)
RYNEK DÓBR
INWESTYCYJNYCH
1
2
Jeżeli rośnie stopa procentowa (z r
0
do r
1
), rośnie krańcowy
koszt kapitału,
K
0
K
MPK, MKK
MKK(K)
1+r
0
MPK(K)
K
0
*
K
1
*
1+r
1
pożądana wielkość kapitału maleje, a więc maleją konieczne
inwestycje.
WPŁYW STOPY PROCENTOWEJ NA INWESTYCJE (3)
WPŁYW STOPY PROCENTOWEJ NA INWESTYCJE (3)
RYNEK DÓBR
INWESTYCYJNYCH
1
3
Przy stopie r
0
inwestycje wynoszą I
0
= K
0
* - K
0
Przy stopie r
1
(niższej) inwestycje wynoszą I
1
= K
1
* - K
0
(wyższe)
1+r
1
K
1
*
K
0
K
MKK
MKK(K)
MPK(K)
1+r
0
K
0
*
r
1
I
1
I
r
r
0
I
0
I(r
)
WRAŻLIWOŚĆ INWESTYCJI NA STOPĘ PROCENTOWĄ
WRAŻLIWOŚĆ INWESTYCJI NA STOPĘ PROCENTOWĄ
RYNEK DÓBR
INWESTYCYJNYCH
1
4
Przy
niskiej
stopie procentowej wzrost
stopy procentowej powoduje
relatywnie duży spadek inwestycji.
I
r
I(r
)
r
0
I
0
I
0
’
r
0
+r
r
1
I
1
I
1
’
r
1
+r
Przy
wysokiej
stopie procentowej
wzrost stopy procentowej powoduje
relatywnie mały spadek inwestycji.
Oznacza to, że inwestycje są bardziej
wrażliwe na zmiany stóp procentowych
przy niskich stopach oraz mało
wrażliwe przy wysokich stopach
procentowych:
I(r) = I
o
-b(r)•r
Współczynnik wrażliwości b(r) nie jest
stały!
WPŁYW DOCHODU NA INWESTYCJE (1)
WPŁYW DOCHODU NA INWESTYCJE (1)
RYNEK DÓBR
INWESTYCYJNYCH
1
5
K
MPK, MKK
MKK(K)
1+r
0
MPK(K)
K
0
K
0
*
Jeżeli rośnie dochód, wzrasta marginalna produktywność
kapitału,
pożądana wielkość kapitału rośnie, a więc rosną konieczne
inwestycje.
K
MPK, MKK
MKK(K)
1+r
0
MPK(K)
K
0
K
0
*
K
1
*
WPŁYW DOCHODU NA INWESTYCJE (2)
WPŁYW DOCHODU NA INWESTYCJE (2)
RYNEK DÓBR
INWESTYCYJNYCH
1
6
Jeżeli maleje dochód, maleje marginalna produktywność
kapitału,
pożądana wielkość kapitału maleje, a więc maleją konieczne
inwestycje.
K
MPK, MKK
MKK(K)
1+r
0
MPK(K)
K
0
K
0
*
K
1
*
DOSTOSOWANIE KAPITAŁU DO WIELKOŚCI POŻĄDANEJ (1)
DOSTOSOWANIE KAPITAŁU DO WIELKOŚCI POŻĄDANEJ (1)
RYNEK DÓBR
INWESTYCYJNYCH
1
7
jest rozłożone w czasie
(czas trwania procesu zależy od elastyczności
cenowej dóbr kapitałowych)
musi uwzględniać zmiany cen dóbr
kapitałowych
odbywa się poprzez inwestycje
wywołane wzrostem dochodu lub
spadkiem stopy procentowej
DOSTOSOWANIE KAPITAŁU DO WIELKOŚCI POŻĄDANEJ (2)
DOSTOSOWANIE KAPITAŁU DO WIELKOŚCI POŻĄDANEJ (2)
RYNEK DÓBR
INWESTYCYJNYCH
1
8
P
K
K
*
P
K
K
*
P
K(0)
K
0
D(r
0
)
S(r
0
)
A
DOSTOSOWANIE KAPITAŁU DO WIELKOŚCI POŻĄDANEJ (3)
DOSTOSOWANIE KAPITAŁU DO WIELKOŚCI POŻĄDANEJ (3)
RYNEK DÓBR
INWESTYCYJNYCH
1
9
D(r
1
)
P
K
K
*
D(r
0
)
S(r
0
)
P
K(0)
K
0
A
A’
spadek stopy
procentowej
wywołuje wzrost
popytu na dobra
kapitałowe
K
0
’
P
K(0)
DOSTOSOWANIE KAPITAŁU DO WIELKOŚCI POŻĄDANEJ (4)
DOSTOSOWANIE KAPITAŁU DO WIELKOŚCI POŻĄDANEJ (4)
RYNEK DÓBR
INWESTYCYJNYCH
2
0
K
*
A
P
K
D(r
0
)
S(r
0
)
D(r
1
)
A’
P
K(0)
K
0
K
0
’
P
K(1)
B
mało elastyczna
podaż rośnie w
niewielkim stopniu
– równocześnie
następuje wzrost
cen dóbr
kapitałowych
K
1
DOSTOSOWANIE KAPITAŁU DO WIELKOŚCI POŻĄDANEJ (5)
DOSTOSOWANIE KAPITAŁU DO WIELKOŚCI POŻĄDANEJ (5)
RYNEK DÓBR
INWESTYCYJNYCH
2
1
P
K
K
*
S(r
0
)
D(r
1
)
P
K(1)
K
1
P
K(0)
A’
K
0
’
B
wzrost rentowności
produkcji dóbr
kapitałowych
przyczynia się do
wzrostu podaży
tych dóbr
P
K(2)
C
K
2
DOSTOSOWANIE KAPITAŁU DO WIELKOŚCI POŻĄDANEJ (6)
DOSTOSOWANIE KAPITAŁU DO WIELKOŚCI POŻĄDANEJ (6)
RYNEK DÓBR
INWESTYCYJNYCH
2
2
dostosowanie
kapitału
istniejącego do
pożądanego
następuje na
poziomie niższym
niż K
0
’
N
K
N
P
K(N)
P
K
K
*
S(r
0
)
D(r
1
)
P
K(1)
P
K(0)
K
0
’
K
1
WZROST CEN A PRODUKTYWNOŚĆ MARGINALNA INWESTYCJI (1)
WZROST CEN A PRODUKTYWNOŚĆ MARGINALNA INWESTYCJI (1)
RYNEK DÓBR
INWESTYCYJNYCH
2
3
Realizując inwestycje, zaczynamy od projektów najbardziej
efektywnych, czyli przynoszących największy dochód.
Gdyby ceny dóbr kapitałowych były stałe, to marginalna
produktywność inwestycji byłaby taka sama jak marginalna
produktywność kapitału.
Przy spadku wymogów efektywnościowych (wywołanych spadkiem
stopy procentowej) sięgamy po projekty mniej efektywne.
Gdyby ceny dóbr kapitałowych były stałe, jedyną przyczyną
zmian marginalnej produktywności inwestycji i kapitału byłby
spadek stopy procentowej.
WZROST CEN A PRODUKTYWNOŚĆ MARGINALNA INWESTYCJI (2)
WZROST CEN A PRODUKTYWNOŚĆ MARGINALNA INWESTYCJI (2)
RYNEK DÓBR
INWESTYCYJNYCH
2
4
r
I
r
K
A
A
A’
A’
r
0
I
0
’
K
0
’
marginalna produktywność
inwestycji dla cen stałych
marginalna produktywność
kapitału dla cen stałych
I
0
K
0
WZROST CEN A PRODUKTYWNOŚĆ MARGINALNA INWESTYCJI (3)
WZROST CEN A PRODUKTYWNOŚĆ MARGINALNA INWESTYCJI (3)
RYNEK DÓBR
INWESTYCYJNYCH
2
5
r
I
r
K
A
A
A’
A’
r
0
I
0
K
0
I
0
’
K
0
’
r
1
Wzrost cen stanowi dodatkowy czynnik (obok zmniejszenia
wymogów efektywnościowych) zmniejszający efektywność
marginalną inwestycji – krzywa jest silniej malejąca.
B
B
I
1
K
1
WSPÓŁCZYNNIK q-TOBINA (1)
WSPÓŁCZYNNIK q-TOBINA (1)
RYNEK DÓBR
INWESTYCYJNYCH
2
6
Decydując się na inwestycje, należy uwzględniać koszt kapitału,
wyrażony najpełniej przez stopę procentową.
Niezależnie od kosztów kapitału w trakcie uruchamiania
inwestycji inwestor ponosi dodatkowe koszty obejmujące:
zakłócenia w dotychczasowym procesie produkcji
proces nabywania przez pracowników umiejętności efektywnej
obsługi nowych maszyn i urządzeń (szkolenia, czas niezbędny do
osiągnięcia odpowiednich kwalifikacji)
zakłócenia w procesie zarządzania na poziomie operacyjnym (efekt
Penrose)
WSPÓŁCZYNNIK q-TOBINA (2)
WSPÓŁCZYNNIK q-TOBINA (2)
RYNEK DÓBR
INWESTYCYJNYCH
2
7
Współczynnik q-Tobina pozwala określić poziom pożądanego
kapitału przy uwzględnieniu
wszystkich kosztów inwestycji
(nie
tylko kosztu kapitału).
Jeśli źródłem finansowania inwestycji jest kredyt bankowy,
kolejne
jednostki tego kredytu są coraz droższe
, bo wzrasta ryzyko
związane z jego udzieleniem.
Marginalny koszt inwestycji
– w przeciwieństwie do kosztu kapitału
–
wykazuje więc tendencję rosnącą
.
WSPÓŁCZYNNIK q-TOBINA (3)
WSPÓŁCZYNNIK q-TOBINA (3)
RYNEK DÓBR
INWESTYCYJNYCH
2
8
przychód i
koszt
marginalny
(I/K)
*
(I/K)
0
r
0
marginalny
koszt
kapitału
marginalna
produktywność
kapitału
(I/K)
2
marginalny
koszt
inwestycji
q
WSPÓŁCZYNNIK q-TOBINA (4)
WSPÓŁCZYNNIK q-TOBINA (4)
RYNEK DÓBR
INWESTYCYJNYCH
2
9
marginalny przychód z kapitału
marginalny koszt kapitału
q =
wartość rynkowa kapitału
wartość odtworzeniowa kapitału
q =
M A K R O E K O N O M I A
M A K R O E K O N O M I A
RYNEK DÓBR
INWESTYCYJNYCH
3
0
Ufff... Koniec