background image

 

 

1

Leki hipolipemizujące

background image

 

 

2

100      125    150     175     200     225      250     275     300     325     350

30

25

20

15

10

5

0

Północna Europa
USA
Południowa Europa 
Południowa Europa – region śródziemnomorski
Syberia
Japonia

cholesterol całkowity (mg%)

C

h

N

S

 ś

m

ie

rt

e

ln

o

ś

ć

 (

%

2

5

 l

a

t

Verschuren WM et al. JAMA 
1995,274,131

background image

 

 

3

Główne zaburzenia 

lipidowe zwiększające 

ryzyko chorób sercowo-

naczyniowych:

1. Hipercholesterolemia:

• LDL > 130 mg%
• Pierwotna lub wtórna (tj. wywołana 

niektórymi chorobami (niedoczynność 

tarczycy, cholestaza, zespół nerczycowy, 

porfiria) lub lekami (diuretyki tiazydowe, 

beta-blokery nieselektywne, 

progestageny).

2. aterogenna dyslipidemia:

background image

 

 

4

Aterogenna dyslipidemia 

• TG ≥150 mg/dl w następstwie zwiększonego 

stężenia lipoprotein o bardzo małej gęstości 

VLDL, 

• HDL < 40 mg/dl; 
• dominacją w osoczu małych gęstych 

cząsteczek LDL, którym przypisywane są 

szczególne właściwości aterogenne

• Lipemia poposiłkowa
• LDL może być w normie, jeśli jednak jest 

podwyższony to mamy do czynienia z 

hiperlipidemią mieszaną

background image

 

 

5

Lipemia poposiłkowa

• przedłużona obecność w osoczu tzw. 

lipoprotein resztkowych (remnantów), tj. 
częściowo skatabolizowanych lipoprotein 
VLDL i chylomikronów. 

• Remnanty mają znacznie mniejsze rozmiary 

niż lipoproteiny macierzyste, utraciły 
bowiem znaczną część triglicerydów i łatwo 
przenikają do ściany tętnicy, wprowadzając 
cholesterol do przestrzeni 
podśródbłonkowej.

background image

 

 

6

Chylomikronemia

• zwiększa głównie ryzyko zapalenia trzustki, a ich wpływ na 

ryzyko chorób sercowo-naczyniowych jest według obecnego 

stanu wiedzy niewielki

• bardzo wysokim stężeniem triglicerydów w surowicy (>1000 

mg/dl) oraz wysokim stężeniem cholesterolu całkowitego 

(>500 mg/dl), jako efekt retencji i chylomikronów i VLDL . 

W zaburzeniach tych surowica jest lipemiczna.

• Pierwotna: niedobor lipazy lipoproteinowej (enzym 

odpowiedzialny za katabolizm lipoprotein bogatych w 

triglicerydy) lub apolipoproteiny C II, 

• Wtórna: wtórnie w źle kontrolowanej cukrzycy, zwłaszcza 

typu 1 oraz u alkoholików.

• Leczenie z wyboru: fibraty

background image

 

 

7

Normy lipidogramu ...

Zalecenia:

( * ) Międzynarodowego Towarzystwa 
Miażdżycowego

( ** ) wspólne zalecenia europejskich 
towarzystw: kardiologicznego, 
nadciśnienia tętniczego i prewencji 
miażdżycy

background image

 

 

8

Normy lipidogramu ...

Ryzyko choroby 

niedokrwiennej 

zwiększone, gdy ...

- wariant „bardziej 

liberalny”

Ryzyko choroby 

niedokrwiennej 

zwiększone, gdy ... – 

wariant „mniej 

liberalny”

Cholesterol 

całkowity (mg/dl)

> 200 *

> 190 **

Triglicerydy (mg/dl)

> 180 **

> 150 *

LDL (mg/dl)

> 135 *

> 115 **

HDL (mg/dl)

< 40 **

K < 40*, M < 

35*

Cholesterol 

całkowity / HDL

> 5 *

> 5 *

background image

 

 

9

Normy lipidogramu 

NCEP 

(National Cholesterol Education Panel)

Obecność 

zdiagnozowanej 

choroby 

naczyniowej *

Obecność co 

najmniej dwóch 

czynników ryzyka **

Docelowe wartości 

stężeń LDL-

cholesterolu (mg/dl)

NIE

NIE

< 160

NIE

TAK

< 130

TAK

TAK / NIE

< 100

background image

 

 

10

NCEP - definicje ...

( * ) 

choroba niedokrwienna serca;

choroba naczyń obwodowych

objawowa choroba tętnic szyjnych

(**)

         wiek (M > 45 r.ż., K > 55 r.ż.)

wywiad rodzinny ch.n.s. w młodym wieku

aktualne palenie papierosów

NT

niskie stężenie HDL < 35 mg/dl (gdy HDL > 

60 

mg/dl – odejmij jeden czynnik  ryzyka)

cukrzyca 

background image

 

 

11

Zalecenia ...

( ! ) 

docelowe stężenia lipidów zależą od 

wyjściowego ryzyka chorego …

( ! ! ) przykłady:

         pacjent po zawale serca – zawsze LDL < 100 
mg/dl

         pacjent z cukrzycą – zalecenia  ADA 2005:

   LDL-cholesterol < 100 mg/dl (<70 – opcja u 
chorych z cukrzycą i CVD, zalecenie B)

   triglicerydy <150 mg/dl
   HDL > 40 mg/dl (kobiety nawet 50 mg/dl)
   chorzy z cukrzycą wysokiego ryzyka powinni 
otrzymywać statyny  

   fibraty – tylko u chorych z niskim poziomem 
HDL i zbliżonym do prawidłowego LDL

background image

 

 

12

Nowe zalecenia ATP III Update – lipiec 2004

 

Docelowe

 wartości LDL-cholesterolu

 Wartości, przy których 

rozpoczynać

 

   należy farmakoterapię

Wysokie ryzyko
(bardzo wysokie 
ryzyko)
Umiarkowanie wysokie

Umiarkowane ryzyko

Niskie ryzyko

Docelowe

< 100 mg/dl
< 70 mg/dl
< 130 mg/dl

<130 mg/dl

<160 mg/dl

Rozpocznij

100 mg/dl

130 mg/dl

ł 130 mg/dl

ł 160 mg/dl

Rozważ 
rozpoczęcie

100 mg/dl (< 100 mg/dl)

130 mg/dl (100-129 mg/dl)

ł 160 mg/dl

ł 190 mg/dl (160-189 mg/dl)

Circulation July 13, 
2004

Wysokie ryzyko – 

10-letnie ryzyko zgonu sercowo-naczyniowego > 20%

(bardzo wysokie ryzyko): 

udokumentowana choroba sercowo-naczyniowa + inne 

czynniki (cukrzyca) lub istotne, nadal źle kontrolowane czynniki ryzyka (np. palenie 
papierosów) lub zespół metaboliczny lub po ostrym zespole wieńcowym

Umiarkowanie wysokie

 ryzyko 10-20% w ciągu 10 lat; > 2 czynników ryzyka

Umiarkowane ryzyko 

ryzyko <10% w ciągu 10 lat

background image

 

 

13

Nowe zalecenia ATP III Update – lipiec 2004

Docelowe

 wartości LDL-cholesterolu <70 mg/dl

U kogo ? = Kogo uznać za osoby „bardzo 
wysokiego ryzyka” ? 

Opcjonalny cel leczenia

 obecność choroby sercowo-naczyniowej z 
mnogimi czynnikami ryzyka (zwłaszcza z 
cukrzycą)

 obecność choroby sercowo-naczyniowej z 
poważnymi i nadal źle kontrolowanymi 
czynnikami ryzyka (chory nadal palący 
papierosy)

 osoby z zespołem metabolicznym

 osoby po ostrych zespołach wieńcowych

background image
background image
background image

EWOLUCJA

background image

 

 

17

Leczenie dietetyczne

background image

 

 

18

ŻYWICE WIĄŻĄCE KWASY ŻÓŁCIOWE

POCHODNE KWASU FIBRYNOWEGO 

(FIBRATY)

KWAS NIKOTYNOWY (niacyna, wit. PP)

i pochodne

PROBUKOL

Wolne kwasy tłuszczowe (omega-3)

STATYNY (WASTATYNY, inhibitory 

reduktazy 3-hydroksy-3-

metyloglutarylo-koenzymu A)

Ezetymib

background image

 

 

19

Obecnie stwierdzono, że 

tylko statyny i WKT omega-3 

zmniejszają częstość zgonów 

ogółem i zgonów sercowych. 

Stawia to pod znakiem 

zapytania celowość 

stosowania pozostałych 

interwencji (diety, fibratów, 

żywic, kwasu nikotynowego), 

chociaż zmniejszają one 

ryzyko zawału serca. 

Effect of different antilipidemic agents and diets on mortality: a systematic review

M. Studer, M. Briel, B. Leimenstoll, T.R. Glass, H.C. Bucher

Archives of Internal Medicine, 2005; 165: 725-730

background image

 

 

20

Żywice wiążące kwasy 

żółciowe

• Powodują utratę kwasów i tym samym ich nasiloną 

syntezę przez wątrobę z cholesterolu

• LDL-C ↓15%-30%
• HDL-C ↑ 3% - 5%
• TG ↑ lub bez zmian (nie stosować w hiperTRG)
• Kolestyramina, kolestipol, colesevelam (nie 

zarejestrowany, rzadziej objawy z pp)

• Łączy się z statynami – rzadko w monoterapii
• DNP: zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zaparcia, 

zmniejszenie wchłaniania witamin rozpuszczalnych w 

tłuszczach, beta-adrenolityków, tiazydów, tyroksyny, 

digoksyny, warfaryny

background image

 

 

21

Fibraty

• Klofibrat, bezafibrat, ciprofibrat gemfibrozil, 

fenofibrat

• ich głównym działaniem jest zwiększanie 

stężenia HDL-C (10-20%) i redukcja 
triglicerydów (20-50%)

• mają słabe działanie zmniejszające stężenie 

LDL-C (z wyjątkiem fenofibratu)

• Meta – analiza (2005) – redukcja ryzyka 

zdarzeń sercowo-naczyniowych

background image

 

 

22

Fibraty

• działają poprzez aktywację receptorów PPAR - alfa, 

to z kolei prowadzi do:

–  zwiększenia syntezy przezbłonowego transportera 

cholesterolu związanego z apolipoproteiną A (ABCA1) i 

przyspieszonemego usuwania cholesterolu z makrofagów, 

co zapobiega ich transformacji w komórki piankowate

– hamowanie syntezy cząsteczek VLDL w wątrobie (wzrost 

betaoksydacji kwasów tłuszczowych, które są substratem 

dla syntezy TG) i zwiększanie ich katabolizmu (nasilenie 

aktywności lipazy lipoproteinowej), co prowadzi do 

zmniejszenia stężenia triglicerydów w surowicy oraz 

– wzrost syntezy apo AI i apo AII, co powoduje zwiększenie 

stężenia HDL

background image

 

 

23

Fibraty - DNP

• dyspepsja, 
• wzrost stężenia enzymów wątrobowych i 

kreatyniny

• Miopatia (szczególnie gdy gemfibrozil ze 

statyną)

• kamica żółciowa

• Nie w ciężkiej niewydolności wątroby lub 

nerek

background image

 

 

24

Badanie FIELD

• Fenofibrate did not significantly reduce the 

risk of the primary outcome (coronary heart 

disease death or non-fatal myocardial 

infarction) of coronary events. It did reduce 

total cardiovascular events, mainly due to 

fewer non-fatal myocardial infarctions and 

revascularisations. The higher rate of 

starting statin therapy in patients allocated 

placebo might have masked a moderately 

larger treatment benefit

Lancet. 2005 Nov 26;366(9500):1849-61.

background image

 

 

25

Kwas nikotynowy 

(niacyna)

• Bardzo silnie podnosi HDL (15-35%)
• TG ↓ 20%-50%
• LDL-C ↓ 5%-25%
• DNP (częste i uciążliwe): Zwiększa 

glikemię w większych dawkach, 
uderzenia gorąca, zmiany skórne, 
zwiększenie stężenia kwasu moczowego, 
enzymów wątrobowych, zaburzenia 
żołądkowo-jelitowe

background image

 

 

26

Probukol

• Hamuje syntezę cholesterolu i 

pobudza katabnolizm LDL

• Wydłuża QT

background image

 

 

27

Ezetymib – w Polsce nie 

dostępny

• LDL-C ↓ 15% - 25%
• HDL-C ↑ 2% - 5%
• TG ↓ 10%-15%
• Hamuje absorpcję w jelicie cholesterolu pochodzenia 

pokarmowego i z żółci 

• może również zmniejszać stężenie remnantów 

chylomikronów, co może mieć także znaczenie w 

redukcji ryzyka sercowo-naczyniowego

• W połączeniu ze statynami (w USA preparaty 

złożone), raczej nie w monoterapii

• DNP: biegunka, bóle mięśniowe, zmęczenie, kaszel
• Nie łączyć z cyklosporyną

background image

 

 

28

Inhibitory CETP (białko 

transportujące estry 

cholesterolu),

niezwykle silnie podnoszą stężenie 

cholesterolu HDL. 

torcetrapib i JTT-705 

torcetrapib w dawce 120 mg/dobę może 

zwiększyć stężenie cholesterolu HDL o 61%, 

a w dawce 120 mg dwa razy na dobę o 106%.

 Badania na zwierzętach doświadczalnych 

sugerują, że długotrwałe hamowanie CETP 

przez te leki zmniejsza podatność na rozwój 

miażdżycy.

background image

 

 

29

Cholester

ol 

całkowity

LDL

HDL

TG

TWARDY 

PUNKT 

KOŃCOWY

STATYNY

FIBRATY

Wpływ na ryzyko !!!

??? 

background image

 

 

30

Statyny –

leki nie tylko 

hipolipemizujące ...

• zmniejszają występowanie zdarzeń 

wieńcowych oraz udarów mózgu i/lub 

zgonów wieńcowych oraz zgonów 

ogółem u pacjentów z ChNS i bez niej, 

u chorych na cukrzycę i u ludzi z 

nadciśnieniem tętniczym, u mężczyzn i 

u kobiet, u ludzi starszych i młodszych. 

• Redukcja incydentów wieńcowych nie 

zależy od wyjściowego stężenia LDL 

cholesterolu

background image

1987 

1987 

– rok przełomu:

– rok przełomu:

rejestracja  pierwszej  statyny 

rejestracja  pierwszej  statyny 

w USA

w USA

pierwsze wytyczne leczenia 

pierwsze wytyczne leczenia 

 

 

oficjalne  uznanie  powiązania 

oficjalne  uznanie  powiązania 

ryzyka  choroby  wieńcowej  i 

ryzyka  choroby  wieńcowej  i 

stężenia cholesterolu

stężenia cholesterolu

background image

 

 

32

Jednym z 

największych 

osiągnięć kardiologii 

ostatnich 25 lat jest 

zastosowanie 

statyn ...

E.Braunwald, 1999

background image

 

 

33

Statyny

• w porównaniu z placebo zmniejszają ryzyko 

– głównych incydentów wieńcowych o 27%, 
– udarów mózgu o 18% 
– zgonów ogółem o 15%

• hamują progresję miażdżycy w tętnicach 

wieńowych i szyjnych

• działają: hipolipemizująco, przeciwzapalnie, 

antyoksydacyjnie, przeciwzakrzepowo, 

poprawiają funkcję śródbłonka i stabilizują 

blaszkę miażdżycową 

background image

 

 

34

Statyny – jak działają ?

HMG-CoA

Kwas 

mewalonowy

Pirofosforan 

izopentenylu

Farnezylopirofosforan

Geranylogenarylopirofosfor

an

Białka 

geranylogeranylowa

ne

Farnezyl

cholesterol

ubichinon

y

Białka 

farnezylowan

e

dolichole

Inhibitory 

reduktazy HMG-

CoA

background image

 

 

35

Statyny

• W wyniku hamowania syntezy 

cholesterolu w wątrobie dochodzi do 
kompensacyjnego wzrostu aktywności 
receptorów dla LDL, a co za tym idzie 
zwiększonego usuwania cząsteczek tych 
lipoprotein z krążenia.

• Wykazują także łagodne działanie 

zmniejszające stężenie triglicerydów i 
zwiększające stężenie cholesterolu HDL.

background image

 

 

36

Statyny - klasyfikacja

 STATYNY: 

 NATURALNE (lowastatyna, prawastatyna, 
simwastatyna)

 SYNTETYCZNE (atorwastatyna, ceriwastatyna, 
fluwastatyna, rosuwastatyna, itawastatyna)

 STATYNY: 

 LIPOFILNE (atorwastatyna, ceriwastatyna, 
lowastatyna, simwastatyna)

 HYDROFILNE (fluwastatyna, prawastatyna)

background image

 

 

37

ATORWASTATYNA

 Stosowana jako lek prekursorowy – 

NIE

 wchłanianie z przewodu pokarmowego: 

80%

 biodostępność: 

12%

 wpływ pokarmu na biodostępność: 

zmniejszenie

 zalecana pora dawkowania: 

rano

 wiązanie z białkami osocza: 

98%

 wychwyt wątrobowy (% wchłoniętej dawki): 

bardzo 

nasilony

 wydalanie nerkowe: 

<2%

 aktywne metabolity: 

tak

 T max: 

1-3 h

 okres półtrwania leku: 

14 h (akt. metabolity 20-30 h) 

 

lipofilna; 

dawkowanie: 

10-80 mg / dobę

background image

 

 

38

FLUWASTATYNA

 Stosowana jako lek prekursorowy – 

NIE

 wchłanianie z przewodu pokarmowego: 

98%

 biodostępność: 

24%

 wpływ pokarmu na biodostępność: 

zmniejszenie

 zalecana pora dawkowania: 

bez znaczenia

 wiązanie z białkami osocza: 

98%

 wychwyt wątrobowy (% wchłoniętej dawki): 

> 70%

 wydalanie nerkowe: 

6%

 aktywne metabolity: 

nie

 T max: 

1 h

 okres półtrwania leku: 

1-2 h 

 

hydrofilna 

dawkowanie: 

20-80 mg / dobę

background image

 

 

39

LOWASTATYNA

 Stosowana jako lek prekursorowy – 

TAK

 wchłanianie z przewodu pokarmowego: 

30%

 biodostępność: 

5%

 wpływ pokarmu na biodostępność: 

zwiększenie

 zalecana pora dawkowania: 

wieczór

 wiązanie z białkami osocza: 

95%

 wychwyt wątrobowy (% wchłoniętej dawki): 

> 70%

 wydalanie nerkowe: 

10%

 aktywne metabolity: 

tak

 T max: 

2 h

 okres półtrwania leku: 

2-3 h

 

lipofilna; 

dawkowanie: 

10-80 mg / dobę

background image

 

 

40

PRAWASTATYNA

 Stosowana jako lek prekursorowy – 

NIE

 wchłanianie z przewodu pokarmowego: 

34%

 biodostępność: 

17%

 wpływ pokarmu na biodostępność: 

zmniejszenie

 zalecana pora dawkowania: 

wieczór

 wiązanie z białkami osocza: 

50%

 wychwyt wątrobowy (% wchłoniętej dawki): 

45%

 wydalanie nerkowe: 

50%

 aktywne metabolity: 

tak

 T max: 

1-1,5 h

 okres półtrwania leku: 

1-3 h

 

hydrofilna

dawkowanie: 

20-40 mg / dobę

background image

 

 

41

SIMWASTATYNA

 Stosowana jako lek prekursorowy – 

TAK

 wchłanianie z przewodu pokarmowego: 

60-85%

 biodostępność: 

5%

 wpływ pokarmu na biodostępność: 

bez zmian

 zalecana pora dawkowania: 

wieczór

 wiązanie z białkami osocza: 

95%

 wychwyt wątrobowy (% wchłoniętej dawki): 

>80%

 wydalanie nerkowe: 

13%

 aktywne metabolity: 

tak

 T max: 

4 h

 okres półtrwania leku: 

2-3 h 

 

lipofilna; 

dawkowanie: 

10-80 mg / dobę

background image

 

 

42

Preparaty w Polsce

 

ATORWASTATYNA (

Sortis

 10, 20, 40, Atoris, 

Tulip)

 FLUWASTATYNA (

Lescol

 20, 40, Lescol XL 80)

 LOWASTATYNA (

Mevacor

 20; Anlostin 20; Liprox 

20; Lovastin 20; Lovasterol 10, 20, 40; 
Lovastinum 20)

 PRAWASTATYNA (

Lipostat

 10, 20)

 SIMWASTATYNA (

Zocor

 10, 20, 40, 80; Cardin 5, 

10, 20, 40; Simgal 10, 20, 40; Simredin 10, 20, 40; 
Vasilip 10, 20; Simvachol 10, 20, 40; Simvasterol, 
Simvahexal)

 ROSUWASTATYNA – nie dostępna

 wycofana: CERIWASTATYNA (

Lipobay

 0,1; 0,2; 

0,3, 0,4)

background image

 

 

43

REGUŁA ROBERTSA – reguła „5” (CH) oraz reguła 

„7” (LDL)

ATOR

SIMW

A

LOW

A

PRAW

A

FLUWA

CHOL

LDL

TG

-

10 mg

20 

mg

20 mg

40 mg

- 22% - 27% -10 /15%

10 

mg

20 mg

40 

mg

40 mg

80 mg

- 27% - 34% - 10-20%

20 

mg

40 mg

80 

mg

80 mg 

XL

- 32% - 41% -15/25%

40 

mg

80 mg

- 37% - 48% -20/30%

80 

mg

...

- 42% - 55% - 25/35%

background image

 

 

44

Działania niepożądane

 

Toksyczny wpływ na wątrobę (1-3%)- AspAT, 

ALAT – dawka – odstawić statynę

 Toksyczny wpływ na mięśnie – jęśli 10X wzrost 

CPK powyżej górnej granicy normy– odstawić 
statynę

 Bóle głowy, dyspepsja

Przejściowa proteinuria i hematuria – bez 

znaczenia

 Potencjalny wpływ na stężenie hormonów steroidowych ?????

 Potencjalna neurotoksyczność ?????

 Potencjalne działanie niepożądane w zakresie narządu 

wzroku ??? Zmętnienie soczewki

 Kancerogeneza i mutageneza ?????

background image

 

 

45

Czy statyny różnią się profilem 

bezpieczeństwa ?

Dane FDA ...

FDA Adverse Event Reporting System – dane do 2001 
roku

CERIWA

PRAWA

SIMWA

Rabdomioliza

88,7
/mln

<4

<4

Zapalenie 

mięśni

11,5
/mln

<2

<2

Bóle 

mięśniowe

46,3
/mln

<8

<8

background image

 

 

46

Czy statyny są bezpieczne ?

Filipiak KJ, Opolski G. Terapia i Leki 2001; 5: 38

CERIWASTATYNA

52 zgony na 6 mln leczonych osób

0,87 zdarzenia na 100 000 osób

Statyny bezpieczniejsze (SIMWA, PRAWA)

22 razy mniejsze ryzyko rabdomiolizy

0,039 zdarzenia na 100 000 osób

3,9 zdarzenia na 10 000 000 osób

background image

 

 

47

Interakcje

• cyklosporyna, antybiotyki 

makrolidowe, leki 
przeciwgrzybicze, kwas 
nikotynowy, fibraty, amiodaron, 
werapamil, 

• picie soku grejpfrutowego w dużej 

ilości

background image

 

 

48

Blaszka miażdżycowa

rdzeń 
lipidowy

upośledzona
hemostaza

Ż NO 
ł syntazy NO

adhezyny
chemotaksja

komórki piankowate

aktywowane SMC

komórki zapalne

degradacja macierzy

dysfunkcja 
śródbłonka

ryzyko
zakrzepu

pęknięcie 
blaszki

background image

 

 

49

– Limfocyty T

– Komórki piankowate (tissue factor

+

)

– Aktywowane SMC (HLA-DR

+

)

– SMC

czapeczka

światło

Rdzeń 

lipidowy

Blaszka stabilna

media

światło

Rdzeń

lipidowy

Blaszka niestabilna

Libby. Circulation 1995;91:2844-2850.

Niestabilna blaszka 

miażdżycowa

background image

 

 

50

Akumulacja lipidów

(dekady)

Proces zapalny

(lata ?)

Osłabienie pokrywy

blaszki

degradacja

macierzy

aktywacja 

komórek 

zapalnych

pęknięcie 

blaszki

background image

 

 

51

lipidy + proces zapalny

SMC + synteza macierzy

destabilizacja

stabilizacja

RDZEŃ

 LIPIDOWY

KOLAGEN

background image

 

 

52

Metody farmakologicznej 

stabilizacji blaszki

- statyny
- inhibitory ACE
- beta-adrenolityki

- antyoksydanty
- antybiotyki makrolidowe
- inhibitory metaloproteinaz, 

tetracykliny

Farmakologiczna stabilizacja blaszko miażdżycowej ...

Farmakologiczna stabilizacja blaszko miażdżycowej ...

Rabbani R., Topol E.J., Cardiovasc Res 

Rabbani R., Topol E.J., Cardiovasc Res 

1999, 41, 402

1999, 41, 402

background image

 

 

53

Rosenson et al. JAMA 1998;279:1643-1650. 

Płytki krwi

Właściwości 
prozakrzepowych

(PAI-1)

zapalenie

(hs-CRP)

(   ) komórki

mięśniówki
gładkiej

LDL-C 

HDL-C

TG

Lepkość osocza

funkcja

śródbłonka

kolagen

makrofagi

metaloproteinazy

Jak statyny zmniejszają ryzyko 

ACS?

    = istotny wpływ

(  ) = wpływ mniej istotny

background image

 

 

54

Jak statyny stabilizują 

blaszkę miażdżycową?

 wzmocnienie aktywności ecNOS poprzez wpływ 

na mRNA ecNOS

 zmniejszenie ilości lipidów w strukturze blaszki
 przyspieszenie przemian estrów cholesterolu do 

kryształów cholesterolu w zrębie blaszki

 procentowe zwiększenie ilości kolagenu w 

blaszce, wzrost jego syntezy 

 zmniejszenie stężenia metaloproteinaz - MMP
 wpływ na czynniki adhezji śródbłonkowej 

A C E-inihibitory, statyny hipolipemizujące w prewencji wtórnej zawału 

A C E-inihibitory, statyny hipolipemizujące w prewencji wtórnej zawału 

serca ...

serca ...

background image

 

 

55

Foam

Cells

Fatty

Streak

Intermediate

Lesion Atheroma

Fibrous

Plaque

Complicated

Lesion/Rupture

Dysfunkcja 

śródbłonka

1-2 dekada

3. dekada

Od 4. dekady

Wzrost poprzez akumulację lipidów

SMC / 

kolagen 

- zaburzenia

Incydenty 

zakrzepowe

Stary HC et al. Circulation 1995;92:1355-1374.

Rozwój blaszki 

miażdżycowej

background image

 

 

56

Statyny a metaloproteinazy

Przewlekła terapia 

statyną

 stabilizuje blaszkę 

miażdżycową poprzez obniżanie produkcji MMP-2 
przez SMC, obniżenie krążącej IL-6 i MMP-2

Uzui H et al. JACC 2001; 37A: P1131-191

background image

 

 

57

Nowy silny czynnik proagregacyjny

background image

 

 

58

Jaki jest ochronny mechanizm działania 

HDL ?

background image

Statyny w chorobie 

wieńcowej

stabilizacja blaszki miażdżycowej 

ograniczenie powstawania zakrzepu

działanie p-zapalne

poprawa funkcji śródbłonka

hamowanie proliferacji i migracji 

komórek mięśni gładkich naczyń

background image

Rosnący rynek statyn...

0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

1992

1993

1994

1995

1996

1997

1998

1999

2000

C10A1  STATYNY

C10A2  FIBRATY

C10A4  ŻYWICE J ONOWYM.

C10A9  INNE LEKI OBN. CHOL.

Sprzedaż leków hipolipemizujących na świecie - udział w rynku

background image

 

 

61

Statyny – na co jeszcze NIE 

działają ?

HMG-CoA

Kwas 

mewalonowy

Pirofosforan 

izopentenylu

Farnezylopirofosforan

Geranylogenarylopirofosfor

an

Białka 

geranylogeranylowa

ne

Farnezyl

cholesterol

ubichinon

y

Białka 

farnezylowan

e

dolichole

Inhibitory 

reduktazy HMG-

CoA

background image

 

 

62

 

Stabilizacja 
blaszki 
miażdżycowej

Zapobieganie 
odrzuceniom 
przeszczepów ?

 

 

Prewencja 

choroby 

Alzheimera

Poprawa funkcji 
śródbłonka

Leki 
antyproliferacyjne 
w chorobach 
rozrostowych ?

 

 

Leczenie 

osteoporozy ?

Zapobieganie 

skurczom naczyń 

nadreaktywnym

 

Poprawa profilu 
fibrynolitycznego

Zapobieganie 
kłębkowym 
uszkodzeniom 
nerek

Cukrzyca

background image

HPS:

 zmiany stężeń 

osoczowej kreatyniny 

(µmol/l ± se) 

od początku badania do 4 

lat

P<0,000
1

background image

 

 

64

Statyny w cukrzycy

• W prewencji pierwotnej i wtórnej 

(simwa i atorwa)

background image

Wnioski 

1. w niedługim czasie będziemy 
świadkami kolejnej zmiany docelowych 
stężeń cholesterolu

2. co raz więcej osób będzie wymagać 
leczenia statynami – wzrastać będzie 
zarówno ilość, jak i częstość działań 
niepożądanych statyn

3. co raz więcej osób będzie stosować 
statyny bez konsultacji z lekarzem …

12 maja 2004 roku – W.Brytania – 
dopuszcza sprzedaż bez recepty - 10 mg 
tabletki simwastatyny

background image

 

 

66

Zasady farmakologicznego leczenia zaburzeń lipidowych 

Rodzaj zaburzeń lipidowych 

Monoterapia 

Terapia skojarzona 

Hipercholesterolemia 

Zwiększone stężenie cholesterolu LDL 

statyny 
ezetymib 
żywica 

statyna + ezetymib 
statyna + żywica 
statyna + żywica (lub ezetymib) + 
kwas nikotynowy 

Aterogenna dyslipidemia 

Zwiększone stężenie triglicerydów (? 200 mg/dl) 
i/ lub małe stężenie cholesterolu HDL (<40 
mg/dl) 
Zwiększone stężenie cholesterolu LDL (? 100 
mg/dl lub ? 130 mg/dl* * ) 

statyna 
fibrat lub  
kwas 
nikotynowy 

statyna + fibrat 
statyna + kwas nikotynowy  
ezetymib + fibrat  
statyna + inhibitor CETP*  

Podwyższone stężenie triglicerydów (? 200 
mg/dl) 
i/ lub obniżone stężenie cholesterolu HDL (<40 
mg/dl) 

fibraty  
kwas 
nikotynowy  
olej rybny 

fibrat + olej rybny  
fibrat + kwas nikotynowy  
fibrat + kwas nikotynowy + olej 
rybny 

Zespół chylomikronemii 

fibraty 

fibraty + statyny 

*  lek jeszcze w badaniach klinicznych;  
* *  ? 100mg/dl w prewencji wtórnej lub ? 130mg/dl w prewencji pierwotnej 

 


Document Outline