Historia badań
wykopaliskowcyh na Bliskim
Wschodzie
Historia badań
wykopaliskowcyh na Bliskim
Wschodzie
Charakterystyka pierwszych badań
wykopaliskowych
Prawie do XX wieku, wykopaliska na
terenie Mezopotamii( i nie tylko)
miały charakter poznawczo-
pozyskiwawczy.
Głównym celem badań było poznanie
dawnych kultur i zdobycie jak
najceniejszych zabytków, które
zostały przewożone do europejskich
muzeów i tam wystawiane.
Wykopaliska na terenie Bliskiego
Wschodu i były nastawione na
pozyskanie informacji głównie o
starożytnej Mezopotamii, ale z
biegiem lat rozwinęła sie też
prehistoryczna archeologia
Mezopotamii i archeologia okresu
islamskiego.
Początki „archeologii” na Bliskim
Wschodzie
Pierwszym, który dostarczył nam
informacji o starożytnym Bliskim
Wschodzie był siedemnastowieczny,
włoski podróżnik Pietro della Valle.
Przywiózł on cegły z inskrypcjami
zapisanymi pismem klinowym z Ur i
Babilonu. Podobno nawet przeprowadził
wstępne wykopaliska, ale brak
dokładnych informacji na ten temat.
W czasie swojej podrózy po Bliskim
Wschodzie (1761-1766) Carsten Niebuhr
sporządza sprawozdanie na temat ruin
Niniwy, Persopolis i Babilonu. Ponadto
przywozi on kopie inskrypcji klinowych z
Persopolis.
Często wymieniany jest też Claudius Rich,
który pomino, ze nie prowadził wykopalisk,
będąc konsulem , dostarczył cennych
informacji na temat Babilonu i Niniwe.
W 1802 r. Georg’owi Grotefendowi udało sie w
dużym stopniu odszyfrować pismo klinowe,
przywiezione przez Niebuhra. Było to przed
pierwszymi wykopaliskami na Bliskim
Wschodzie.
Pierwsze spektakularne wykopaliska
na terenie Mezopotamii
Paul Emil Botta(Francuz, z wykształcenia
lekarz, z zamiłowania dyplomata i archeolog)
odkopał pałac asyryjski ze starożytnego
miasta Niniwe w 1843 roku. Najpierw P. Botta
kopał przez cały rok pod Kujundżykiem, ale
nic nie znajdując przeniósł się pod Chorsabad.
Znaleziony tam pałac(zbudowany w 709 r.
p.n.e. był letnią rezydencją króla Sargona, na
obrzeżach Niniwe. Wśród znalezisk były liczbe
rzeźby, łaskowieźby, tabliczki z pismem
klinowym.
Pierwsze spektakularne wykopaliska
na terenie Mezopotamii
Anglik Austen Henry Layard odkrył pierwsze
pałace w Nimrud w 1845. Znalazł tam imponujące
płaskorzeźby. Jakiś czas później na kolejnym
stanowisku w Nimrud, Layard odkrył:
Posąg boga Nemroda(asyryjski, astralny bóg
czterech stron świata)
13 par uskrzydlonych lwów i byków
Pałac Asurnasyrpala II(884-859 pne)
Jesienią 1849 roku Layard rozpoczyna wykopaliska
pod Kujundżykiem. Bardzo szybko odnajduje tam
portyk i bramę z uskrzydlonymi bykami.
Do najważniejszych znalezisk należy:
Pałac Sanheryba(704-681pne) z
Niniwe
Inskrypcje
Rzeźby i płaskoreźby( m.in.
płaskorzeźb trafionej lwicy)
Bibliotkę wzniesioną przez
Asurbinapala, w którrej znajdowały sie
listy królewskie, notatki historyczne,
zapiski pałacowe, literatura poetcka.
Pierwsze spektakularne wykopaliska
na terenie Mezopotamii
W 1846 Henry Creswicke
Rawlinson zaprezentował
wyniki swoich badań nad
językiem staroperskim
wykutych w skale w
Behistanie.
Pismo klinowe
pochadzące z
behistańskich inskrypcji
było zapisane w trzech
językach: staroperskim,
elamskim i babilońskim.
Staroperski odszyfrował Rawlinson
Elamski odkodował duńczyk Niels
Westergaard
A zapisy w języku babilońskim
zostały zrozumiane dzięki pracy kilku
badaczy: Rawlinsona, Talbota, Hicksa
i Opperta.
Duży ułatwieniem okazały się
słowniki na glinianych tabliczkach,
które pomogły odszyfrować zawiłości
języka babilońskego.
Pierwsze spektakularne wykopaliska
na terenie Mezopotamii
Kontynuatorem prac Layarda, był jego
asystent Hormuzd Rassam, który prawadził
wykopaliska w Nimrud. Odkopał tam:
olbrzymią światynie Asunasyrpala, gdzie
znalazł bramę z brązu
fragmenty eposu o Gilgameszu
Pozstałe, brakujące fragmenty eposu
znalazł George Smith podczas wykopalisk
w 1873.
Pierwsze spektakularne wykopaliska
na terenie Mezopotamii
W 1877 Francuz Ernest de Sarzec rozpoczął
wykopaliska w Tello(starożytne Girsu), czym
przyczynił się do odkrycia cywilizacji sumeryskiej.
Odnalazł tam jeden z najstarszych posągów.
Od 1899 do wybuchu Pierwszej Wojny Światowej
badania wykopaliskowe w Babilonie prowadził
niemiecki architekt i archeolog Robert Koldewey. Do
najważniejszych znalezisk należą:
Olbrzymi babiloński mur, o którym wspominał
Herodot, ale uważano, że wyolbrzymia wymiary tego
muru
Kolejne dwa mury, o szerokości odpowiednio 7,8 m i
3,3 m. Mury z czasów panowania Nabuchodonozora.
Wiszące ogrody Semiramidy
Wieże Etemenanki(zikkurat), znaleziono tylko
fundamenty
„Świętą drogę”, którą kroczyli pielgrzymi aby
złożyć hołd wielkiemu Mardukowi
Bramę Isztar
W między czasie Koldewey prowadził prace w
Borsippie i Farze(1901-1903)
Między 1902-1914 Walter Andrae pracował na
stanowisku, gdzie odkrył pierwszą stolicę
assyryjską, Assur.
Niemiecy archaeolodzy znacząco przyczynili się do
rozwoju metodyki badań wykopaliskowych, kopiąc
sondaże i stosując stratygrafię w poznawaniu
stanowiska
W tym okresie zaczęto też stosować typologie
ceramiczną
Znaleziska z Babilonu
Mapa Mezopotamii
Badania wykopaliskowe po Pierwszej
Wojnie Światowej
W czasie Pierwszej Wojny Światowej wykopaliska na
Bliskim Wschodzie zostały wstrzymane.
Po wojnie powstaje Iracki Departament
Starożytności, wspierający Irackie Muzeumw
Bagdadzie.
W latach 20-tych szereg ekspedycji brytyjskich i
brytyjsko-amerykańskich ekip archeologicznych na
wielu stanowiskach. Prawdopodobnie najważniejsze
były wykopaliska w Ur prowadzone przez Charlesa
Leonarda Woolleya w latach 1922-1934.
Odkrył cmentarz królewski z czasów I dynastii z Ur:
Groby bogato wyposażone np. Grób królowej Pu-Abi
Badania wykopaliskowe po Pierwszej
Wojnie Światowej
Kolejnym znaleziskiem Woolleya, jest
sztandar z Ur
Natrafił on również na warstwę mułu
grubości 2, 5 m, nie zawierają żadnych
skorup, ani innych pozostałości;
sugeruje to olbrzymią powódz;
nawiązanie do biblijnego popotu
W latach 20-tych Francuzi
kontynuowali wykopaliska w Tello
Badania wykopaliskowe po Pierwszej
Wojnie Światowej
Wykopaliska w Kish i Jemdet Nasr prowadzone przez
Brytyjczyków i Amerykanów z University of Chicago;
obszerna krytyka a stosowanie przestarzałych
metod wykopaliskowych
Niemcy kopili w Uruk-Warka(biblijne Erech) od 1918;
odnajdują najstarsze tabliczki z pismem
protoklinowym
Kolejna amrykańsa ekspedycja w Fara
W latach 20-tych nastąpił początek paleolotycznej
archeologii na Bliskim Wschodzie, wraz z
wykopaliskami Dorothy Garrod w jaskiniach w Ha-ar
Merd i Zarzi w górach Zagrosu
Badania wykopaliskowe po Pierwszej
Wojnie Światowej
W latach 30-tych wykopaliska prowadzone przez
krajowych archeologów w regionie rzeki Diyala(na
płn-wschód od Bagdadu). Wykopaliska dostarczyły
informacji na temat chronologii okresu
wczesnodynastycznego.
Kolejne badania w północnym Iraku;
prehistoryczne stanowisko w Tepe Gawra kopane
przez Amerykanów. Brytyjczyk Max Mallowan
prowadził ponowne badania w Niniwie i Tell Brak.
Zaostrzenie przepisów powoduje wyjazd wielu
archeologów m.in. Woolleya, Mallowana do Syrii i
innych sąsiednich krajów.
Kontynuacja prac irackich archeologów
zwiazanych ze stanowiskami wczesnoislamskimi
Po roku 1945
Seton Lloyd zostaje doradcą irackiego rządu
w Departamencie Starożytności, gdzie
wytycza nowe stanowiska
We współpracy z irackimi archeologami Lloyd
prowadzi wykopaliska na stanowiska Tell Uqair
Ważnego odkrycia paleolitycznego w
pólnocno-wschodnim Iraku dokonali Ralph i
Rose Solicki; odkryli szkielety
neandrartalczyków w Shanidar.
W latach 50-tych i 60-tych intensywność prac
wykopaliskowych zwiększa się, dużo
międzynarodowach ekip archeologicznych.
Po roku 1945
Rozkwit irackiej archeologii; najważniejsza
kopana osada prehistoryczna to Tell es-
Sawwan
W latach 70-tych zaczyna się kłaść większy
nacisk na archeologię ratunkową, głównie
z powodu konstrukcji tam i programów
irygacyjnych.
Pomimo odkrycia wielu stanowisk z
róźnych okresów, mała liczba
wyeksplorowanych i udokumnetowanych
stanowisk, z powodu braku czasu
Po roku1945
Pod koniec lat 80-tych powrót do badań
wykopaliskowych na ważnych
stanowiskach, z zastosowaniem
nowoczesnych technik archeologicznych.
Po inwazji na Kuwait w 1990 wszelkie
prace wykopaliskowe zostały zawieszone.
Po 1990 zagraniczne badania minimalne.