NOWOCZESNE METODY
KSZTAŁCENIA OSÓB
DOROSŁYCH
NOWOCZESNE METODY
KSZTAŁCENIA OSÓB
DOROSŁYCH
2
Miejsce szkolenia bhp w strategii
zakładu pracy
Procesem szkolenia bhp w firmie nie
może rządzić przypadek.
Powinno to być działanie zaplanowane.
Podstawą jego jest świadomość, że:
- inwestowanie w rozwój personelu to nie
luksus,
- jest to dobra inwestycja w zdrowie, życie i
bezpieczeństwo w przyszłości.
3
Jakie należy spełnić warunki aby
szkolenie przyniosło pożądane
korzyści?
1. Osoba prowadząca szkolenie musi mieć opracowane szczegółowe
programy:
- dla poszczególnych rodzajów szkoleń dla instruktorów w zakresie
prowadzenia instruktaży,
- dla określonych stanowisk pracy.
W programach musi być określony rodzaj :
- wiedzy,
- umiejętności,
jaki szkoleni powinni opanować.
4
Jakie należy spełnić warunki aby
szkolenie przyniosło pożądane
korzyści?
2. Kierownictwo zakładu pracy musi się czuć odpowiedzialne za
przygotowanie swoje i personelu.
3. Firma powinna:
- zachęcać swoich pracowników do do określania i realizowania swoich
potrzeb,
- zapewnić regularną ocenę pracy,
- zauważać wysiłki i ich wpływ na efektywność pracy.
4. Należy stworzyć możliwość:
- zaprezentowania i rozwiązania nowych problemów, (mogą one być
okazją do uczenia się),
- uczestniczenia w dodatkowych kursach i szkoleniach z zakresu bhp.
Szkolenie w dziedzinie
bezpieczeństwa i higieny
pracy
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI I PRACY
dnia 27 lipca 2004 r.
w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny
pracy
(Dz. U. Nr 180, poz. 1860 z późn. zm.)
Ostatnia zmiana:
Dz. U. Nr 196. poz. 1420 z 24 października 2007
oraz rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 3. lutego 2006r. w
sprawie uzyskiwania i uzupełniania przez osoby dorosłe wiedzy ogólnej,
umiejętności i kwalifikacji zawodowych w formach pozaszkolnych
Dz.U.Nr31, poz.216).
Zakres rozporządzenia
Rozporządzenie określa:
1) szczegółowe zasady szkolenia w dziedzinie
bezpieczeństwa i higieny pracy;
2) zakres szkolenia;
3) wymagania dotyczące treści i realizacji programów
szkolenia;
4) sposób dokumentowania szkolenia;
5) przypadki, w których pracodawcy lub pracownicy
mogą być zwolnieni z określonych rodzajów szkolenia.
Kodeks pracy dział X – szkolenie
bhp
Art. 237
3
.
§ 1. Nie wolno dopuścić pracownika do pracy, do której
wykonywania nie posiada on wymaganych kwalifikacji lub
potrzebnych umiejętności, a także dostatecznej znajomości
przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.
§ 2. Pracodawca jest obowiązany zapewnić przeszkolenie
pracownika w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy przed
dopuszczeniem go do pracy oraz prowadzenie okresowych
szkoleń w tym zakresie. Szkolenie pracownika przed
dopuszczeniem do pracy nie jest wymagane w przypadku
podjęcia przez niego pracy na tym samym stanowisku pracy,
które zajmował u danego pracodawcy
bezpośrednio
przed nawiązaniem z tym pracodawcą kolejnej umowy o pracę.
Kodeks pracy – szkolenie
bhp
§ 2
1
. Pracodawca jest obowiązany odbyć szkolenie
w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie
niezbędnym do wykonywania ciążących na nim
obowiązków. Szkolenie to powinno być okresowo
powtarzane.
§ 3. Szkolenia, o których mowa w § 2, odbywają się w
czasie pracy i na koszt pracodawcy.
Kodeks pracy – szkolenie
bhp
Art. 237
4
.
§ 1. Pracodawca jest obowiązany zaznajamiać
pracowników
z
przepisami
i
zasadami
bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczącymi
wykonywanych przez nich prac.
§ 2. Pracodawca jest obowiązany wydawać
szczegółowe instrukcje i wskazówki dotyczące
bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach
pracy.
§ 3. Pracownik jest obowiązany potwierdzić na piśmie
zapoznanie się z przepisami oraz zasadami
bezpieczeństwa i higieny pracy.
Wymogi dotyczące
szkolenia
Pracodawca zapewnia pracownikowi odbycie,
odpowiedniego do rodzaju wykonywanej pracy,
szkolenia, w tym przekazanie mu informacji i
instrukcji dotyczących zajmowanego stanowiska
pracy lub wykonywanej pracy.
W razie wykonywania pracy na terenie zakładu pracy
pracodawcy przez
pracownika innego pracodawcy
-
pracodawca zapewnia poinformowanie tego
pracownika o zagrożeniach dla bezpieczeństwa i
zdrowia podczas pracy na tym terenie. Uzyskanie
tych informacji pracownik potwierdza podpisem.
Co zapewnić powinno szkolenie
bhp
Szkolenie zapewnia uczestnikom:
1) zaznajomienie się z czynnikami środowiska pracy mogącymi
powodować zagrożenia dla bezpieczeństwa i zdrowia
pracowników podczas pracy oraz z odpowiednimi środkami i
działaniami zapobiegawczymi;
2) poznanie przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy
w zakresie niezbędnym do wykonywania pracy w zakładzie pracy
i na określonym stanowisku pracy, a także związanych z pracą
obowiązków i odpowiedzialności w dziedzinie bezpieczeństwa i
higieny pracy;
3) nabycie umiejętności wykonywania pracy w sposób bezpieczny
dla siebie i innych osób, postępowania w sytuacjach awaryjnych
oraz udzielenia pomocy osobie, która uległa wypadkowi.
Kto może być
organizatorem szkolenia
Pracodawca
Jednostka organizacyjna
prowadząca działalność
szkoleniową w dziedzinie
bhp
Pracodawca może
organizować szkolenia z
bezpieczeństwa i higieny
pracy dla wszystkich
pracowników za wyjątkiem:
- pracodawcy,
- służby bhp,
- instruktorów i wykładowców
tematyki bhp.
Jednostka taka może
prowadzić wszystkie rodzaje
szkolenia z bhp dla wszystkich
grup zawodowych i
pracowników.
lub na zlecenie
pracodawcy
Co należy zapewnić
Pracodawca oraz jednostka organizacyjna zapewniają:
1) programy poszczególnych rodzajów szkolenia opracowane dla
określonych grup stanowisk;
2) programy szkolenia instruktorów w zakresie metod prowadzenia
instruktażu - w przypadku prowadzenia takiego szkolenia;
3)
wykładowców
i instruktorów posiadających:
- zasób wiedzy,
- doświadczenie zawodowe
- i przygotowanie dydaktyczne zapewniające właściwą realizację
programów szkolenia;
Przygotowanie dydaktyczne - ukończenie kształcenia lub szkolenia
przygotowującego do prowadzenia procesu szkolenia w dziedzinie
bezpieczeństwa i higieny pracy w sposób zapewniający wysoką
efektywność, z uwzględnieniem, odpowiednich dla określonych grup
uczestników szkolenia i rodzajów szkolenia:
- form organizacyjnych
- i metod szkolenia
- oraz środków dydaktycznych;
Co należy zapewnić
Pracodawca oraz jednostka organizacyjna zapewniają:
4) odpowiednie warunki lokalowe do prowadzenia
działalności szkoleniowej;
5) wyposażenie dydaktyczne niezbędne do właściwej realizacji
programów szkolenia;
6) właściwy przebieg szkolenia oraz prowadzenie
dokumentacji w postaci:
- programów szkolenia,
- dzienników zajęć,
- protokołów przebiegu egzaminów
- i rejestru wydanych zaświadczeń.
PODSTAWA PRAWNA:
Wykładnikiem kwalifikacji pracownika
realizującego działalność szkoleniową w
zakresie bhp jest legitymowanie się
zaświadczeniem stwierdzającym ukończenie
przez tego pracownika szkoleń bhp
w zakresie problematyki, jaką sam ma
wykładać
lub tłumaczyć.
Posiadanie wymaganych kwalifikacji nie może ograniczać się
wyłącznie do stwierdzenia, że dany pracownik ma określony zasób
wiedzy. Konieczne jest jeszcze stwierdzenie, że pracownik umie
zaprezentować tę wiedzę w formie stosownego wykładu czy
instruktażu.
PODSTAWA PRAWNA:
Osoby więc prowadzące działalność
szkoleniową w zakresie bhp powinny:
legitymować się ukończeniem kursu
pedagogicznego potwierdzającego ich
dydaktyczne umiejętności.
Wymogi w odniesieniu do programów
szkolenia
Program szkolenia wstępnego oraz szkolenia okresowego
powinien określać:
- szczegółową tematykę,
- formy realizacji i czas trwania szkolenia.
Program dla poszczególnych grup stanowisk opracowuje
pracodawca lub w porozumieniu z pracodawcą – jednostka
organizacyjna prowadząca działalność szkoleniową w
dziedzinie bhp, na podstawie ramowych programów szkolenia.
Programy szkolenia powinny być dostosowane do rodzajów i
warunków prac wykonywanych przez uczestników szkolenia, a
ich realizacja powinna zapewnić spełnienie celów szkolenia z § 3
rozp..
Programy szkolenia, na podstawie których były prowadzone
aktualne szkolenia pracowników, powinny być
przechowywane przez pracodawców.
Ramowe programy szkolenia określa załącznik nr 1 do
rozporządzenia.
Program
sam kier
Dziennik
i
protokoły
Program
y
ramowe
Szkolenie wstępne
Forma szkolenia - instruktaż
Instruktaż
ogólny
Instruktaż
stanowiskowy
Powinien zapewnić:
- zapoznanie się z podstawowymi
przepisami bezpieczeństwa i
higieny pracy zawartymi w
Kodeksie pracy, w układach
zbiorowych pracy lub w
regulaminach pracy,
- z przepisami oraz zasadami
bezpieczeństwa i higieny pracy
obowiązującymi w danym
zakładzie pracy,
- z zasadami udzielania pierwszej
pomocy w razie wypadku
Powinien zapewnić:
- zapoznanie się z czynnikami
środowiska pracy występującymi
na ich stanowiskach pracy,
- ryzykiem zawodowym związanym
z wykonywaną pracą,
- sposobami ochrony przed
zagrożeniami, jakie mogą
powodować te czynniki,
- metodami bezpiecznego
wykonywania pracy na tych
stanowiskach,
Instruktaż ogólny
Odbywają przed dopuszczeniem do wykonywania pracy:
- nowo zatrudnieni pracownicy,
- studenci odbywający u pracodawcy praktykę studencką
- uczniowie szkół zawodowych zatrudnieni w celu praktycznej nauki
zawodu.
Instruktaż ogólny prowadzą:
- pracownik służby bezpieczeństwa i higieny pracy,
- osoba wykonująca u pracodawcy zadania tej służby
- albo pracodawca, który sam wykonuje takie zadania,
- lub pracownik wyznaczony przez pracodawcę posiadający zasób
wiedzy i umiejętności zapewniający właściwą realizację programu
instruktażu, mający aktualne zaświadczenie o ukończeniu
wymaganego szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy.
Instruktaż stanowiskowy
Przeprowadza się przed dopuszczeniem do wykonywania pracy.
Dotyczy:
1) pracownika zatrudnianego na stanowisku robotniczym oraz
innym, na którym występuje narażenie na działanie czynników
szkodliwych dla zdrowia, uciążliwych lub niebezpiecznych;
2) pracownika przenoszonego na stanowisko, o którym mowa w pkt
1;
3) ucznia odbywającego praktyczną naukę zawodu oraz studenta
odbywającego praktykę studencką.
Pracownik wykonujący pracę na kilku stanowiskach pracy powinien
odbyć instruktaż stanowiskowy na każdym z tych stanowisk
Dodatkowy instruktaż
stanowiskowy
W przypadku wprowadzenia na stanowisku pracy zmian warunków
techniczno-organizacyjnych, w szczególności:
- zmian procesu technologicznego,
- zmian organizacji stanowisk pracy,
- wprowadzenia do stosowania substancji o działaniu szkodliwym dla
zdrowia albo niebezpiecznym oraz nowych lub zmienianych
narzędzi, maszyn i innych urządzeń,
pracownik zatrudniony na tym stanowisku odbywa instruktaż
stanowiskowy przygotowujący go do bezpiecznego wykonywania
pracy w zmienionych warunkach.
Tematyka i czas trwania instruktażu stanowiskowego powinny być
uzależnione od rodzaju i zakresu wprowadzonych na stanowisku
zmian
Sposób prowadzenia
Czas
trwania
instruktażu stanowiskowego:
- powinien być uzależniony od przygotowania zawodowego
pracownika,
- dotychczasowego stażu pracy oraz rodzaju pracy i zagrożeń
występujących na stanowisku pracy.
Prowadzący
:
- wyznaczona przez pracodawcę osoba kierująca pracownikami lub
pracodawca, jeżeli osoby te posiadają odpowiednie kwalifikacje i
doświadczenie zawodowe oraz są przeszkolone w zakresie metod
prowadzenia instruktażu stanowiskowego.
Instruktaż kończy się sprawdzianem wiedzy i umiejętności z zakresu
wykonywania pracy zgodnie z przepisami oraz zasadami bhp,
Pozytywny wynik egzaminu stanowi podstawę dopuszczenia
pracownika do wykonywania pracy na określonym stanowisku.
Dokumenty instruktażu
- szczegółowy program szkolenia dla
stanowiska,
- karta szkolenia wstępnego,
Szkolenie okresowe
Cel
:
- aktualizacja i ugruntowanie wiedzy i umiejętności w dziedzinie
bezpieczeństwa i higieny pracy oraz zaznajomienie uczestników
szkolenia z nowymi rozwiązaniami techniczno-organizacyjnymi
w tym zakresie.
Szkolenie okresowe odbywają
:
1) osoby będące pracodawcami oraz inne osoby kierujące
pracownikami, w szczególności kierownicy, mistrzowie i
brygadziści;
2) pracownicy zatrudnieni na stanowiskach robotniczych;
Kto odbywa szkolenie
okresowe
3) pracownicy inżynieryjno-techniczni, w tym projektanci,
konstruktorzy maszyn i innych urządzeń technicznych, technolodzy
i organizatorzy produkcji;
4) pracownicy służby bezpieczeństwa i higieny pracy i inne osoby
wykonujące zadania tej służby;
5) pracownicy administracyjno-biurowi i inni niewymienieni w pkt 1-
4, których charakter pracy wiąże się z narażeniem na czynniki
szkodliwe dla zdrowia, uciążliwe lub niebezpieczne albo z
odpowiedzialnością w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy.
Częstotliwość i czas trwania szkolenia okresowego pracowników
zatrudnionych na określonych stanowiskach ustala pracodawca,
po konsultacji z pracownikami lub ich przedstawicielami,
biorąc pod uwagę rodzaj i warunki wykonywania prac na tych
stanowiskach.
Formy i częstotliwość
szkolenia
Stanowiska robotnicze
:
Forma
–
instruktaż.
Częstotliwość szkolenia:
– nie rzadziej niż co 3 lata, a na stanowiskach, na których są
wykonywane prace szczególnie niebezpieczne, nie rzadziej niż
raz w roku .
Pozostałe rodzaje stanowisk
:
Forma
: - kurs, seminarium lub samokształcenie kierowane.
Częstotliwość szkolenia: – nie rzadziej niż co 5 lat,
- stanowiska administracyjno biurowe
– co 6 lat.
Częstotliwość i czas trwania szkolenia okresowego
pracowników zatrudnionych na określonych stanowiskach, biorąc
pod uwagę rodzaj i warunki wykonywania prac na tych
stanowiskach, pracodawca ustala, po konsultacji z
pracownikami lub ich przedstawicielami.
Pierwsze szkolenie
okresowe
W okresie
do 6
miesięcy od rozpoczęcia pracy na tych
stanowiskach szkolenie odbywają:
- osoby będące pracodawcami,
- osoby kierujące pracownikami, w szczególności kierownicy, mistrzowie i
brygadziści.
W okresie
do 12
miesięcy od rozpoczęcia pracy na tych
stanowiskach szkolenie odbywają pracownicy pozostali.
Ze szkolenia okresowego może być zwolniona osoba, która:
1) przedłoży aktualne zaświadczenie o odbyciu w tym okresie u
innego pracodawcy wymaganego szkolenia okresowego;
2) odbyła w tym okresie szkolenie okresowe wymagane dla osoby
zatrudnionej na stanowisku należącym do innej grupy stanowisk,
jeżeli jego program uwzględnia zakres tematyczny wymagany
programem szkolenia okresowego obowiązującego na nowym
stanowisku pracy.
Sprawdzenie wiedzy
Szkolenie pracodawcy wykonującego zadania służby bhp
oraz szkolenie okresowe kończą się egzaminem
sprawdzającym przyswojenie przez uczestnika szkolenia:
- wiedzy objętej programem szkolenia
- oraz umiejętności wykonywania lub organizowania pracy
zgodnie z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy.
Egzamin jest przeprowadzany przed komisją powołaną przez
organizatora szkolenia.
Potwierdzeniem ukończenia z wynikiem pozytywnym szkolenia
okresowego jest zaświadczenie wydane przez organizatora
szkolenia. Odpis zaświadczenia jest przechowywany w aktach
osobowych uczestnika szkolenia.
Wzór zaświadczenia jest określony w załączniku nr 3 do
rozporządzenia
Dokumenty szkolenia
Dokumentacja
szkolenia zawiera:
- program szkolenia,
- dziennik zajęć,
- protokoł przebiegu egzaminów,
- rejestr wydanych zaświadczeń
Ukończenie w okresie do 5 lat od ostatniego szkolenia z bhp,
szkolenia, dokształcania lub doskonalenia zawodowego
związanego z nauką zawodu, przyuczeniem do zawodu albo
podnoszeniem kwalifikacji zawodowych, uwzględniającego
program szkolenia okresowego wymagany dla określonego
stanowiska pracy, uważa się za równoznaczne z odbyciem
takiego szkolenia.
planowa
nie
organizowa
nie
realizacja
ocena
Cykl procesu szkolenia
SKŁADOWE CELU
SZKOLENIA
wiedza
nawyki
umiejętności
CZYNNIKI WARUNKUJĄCE
EFEKTYWNOŚĆ SZKOLENIA
1.
DOSTOSOWANIE METOD SZKOLENIA DO POZIOMU ,WIEKU I
SPRAWNOŚCI INTELEKTUALNEJ SŁUCHACZA,
2.
WŁAŚCIWY DOBÓR METOD NAUCZANIA:
•
Na drodze naturalnej – metoda prób i błędów,
•
Na drodze sztucznej – metodami pamięciowymi
3. WYKORZYSTANIE NABYTYCH DOŚWIADCZEŃ I NAWYKÓW
UMYSŁOWYCH,
4. POWIĄZANIE WIEDZY Z PRAKTYKĄ,
5. WYTRENOWANIE UMYSŁU POPRZEZ CIĄGŁE JEGO ĆWICZENIE
(SZKOLENIE),
6. POŁĄCZENIE WIEDZY ZE SPRAWNYM, WNIKLIWYM I RACJONALNYM
ZACHOWANIEM,
•
SWOISTE CECHY UCZNIA DOROSŁEGO JAK:
•
praca zawodowa – doświadczenie,
•
udział w życiu społecznym,
•
okres przerwy w uczeniu się,
•
zróżnicowanie umiejętności uczenia się,
•
wiek.
NOWE
DOŚWIADCZENIE
EFEKT KOŃCOWY –
ZMIANA
ZACHOWANIA
REFLEKSJE
NAD NOWYM
DOŚWIADCZENIEM
WYCIĄGANIE
WŁAŚCIWYCH
WNIOSKÓW
TYPOWY CYKL UCZENIA
SIĘ
- cykl ciągły
Style uczenia się (wg D.
Kolb )
• Konwergencyjny – osoby uczą się przez
działanie, nowe problemy,
doświadczenia
• Asymilacyjny – zbieranie i analizowanie
danych, poszukiwanie informacji
• Dywergencyjny – poszukiwanie
związków i zależności, obserwacje
• Akomodacyjny – pragmatyczny,
zastosowanie nowej wiedzy w praktyce
Andragogika:
W nauczaniu dorosłych uczący się jest:
samokierujący , samodzielny.
Powinien uczestniczyć we współtworzeniu
programu, zaspokoić swoje indywidualne
potrzeby, mieć wpływ na dobór metod,
musi widzieć przydatność nabywanej
wiedzy, nie powinien uczestniczyć w
standartowo przekazywanej wiedzy.
METODYKA
to w pedagogice dydaktyka
szczegółowa przedmiotu omawiająca
cele i sposoby nauczania tego
przedmiotu.
Dydaktyka - jest jedną z nauk pedagogicznych. Jej nazwa pochodzi z
didasco- nauczam, didascalos – nauczający.
Przedmiotem badań dydaktyki są cele i treści
, proces
kształcenia, prawidłowości procesu kształcenia, metody nauczania,
środki dydaktyczne, formy organizacyjne nauczania.
NAUCZANIE DOROSŁYCH
– Strach przed kompromitacją i bardzo
zróżnicowana wiedza uczestników zajęć
• Rozwiązanie:
Przekazana wiedza musi być dla
każdego z uczestników zupełnie nowa,
lub podana w zupełnie nowy
zaskakujący dla wszystkich sposób
wskazująca na nowe obszary
zastosowań, do tej pory nie brane
przez uczestników zajęć pod uwagę.
NAUCZANIE DOROSŁYCH
– Bardzo zróżnicowany czas kojarzenia
pojęć abstrakcyjnych
• Rozwiązanie:
Do wszelkich objaśnień nowych pojęć
należ stosować emocjonalne
określenia najbliższe uczestnikom
zajęć
.
NAUCZANIE DOROSŁYCH
– Wolne utrwalanie wiedzy
• Rozwiązanie:
Po każdej przerwie (kawa, obiad, dzień szkoleniowy)
należy przypomnieć o wszystkim, co było w tym
czasie przedmiotem zajęć, w szczególności:
– podczas rozpoczęcia zajęć należy opowiedzieć co
będzie przedmiotem danych zajęć
– po kawie przypomnieć co było przed kawą
– po obiedzie przypomnieć co było przed kawą i obiadem
– koniec zajęć przypomnieć co było przed kawą,
obiadem i końcem zajęć
– następny dzień szkoleniowy: przypomnieć krok po
kroku co było przedmiotem zajęć poprzedniego dnia
NAUCZANIE DOROSŁYCH
– Brak umiejętności tworzenia
prawidłowych notatek
• Rozwiązanie:
– Minimalizacja elementów, które wymagają
samodzielnego przepisywania z ekranu, tablicy do
własnych notatek (ogromna ilość błędów)
– Wszystkie wnioski powinny zostać wydane w postaci
wydruków pod koniec danych zajęć
– Jeżeli mają powstawać samodzielne notatki to nigdy w
sposób odtwórczy, tylko twórczy.
– Podajemy optymalne rozwiązanie do celu, zaś w
materiałach drukowanych (podsumowujących mogą
zostać objaśnione pozostałe sposoby)
NAUCZANIE DOROSŁYCH
– Brak dyscypliny czasowej rozpoczęcia i
zakończenia zajęć (w szczególności
pierwszego i ostatniego dnia zajęć)
• Rozwiązanie:
– Idealnym rozwiązaniem jest odbywanie kursów z dala
od miejsca zamieszkania
– Jasne zdeklarowanie i określenie ramów czasowych
zajęć
– Doświadczenie wyniesione z pierwszego dnia zajęć
powinno dać poczucie i nasunąć uczestnikowi
szkolenia wniosek o ogromnej utracie wiedzy w
przypadku nie punktualnego przychodzenia na zajęcia
(autodyscyplina)
NAUCZANIE DOROSŁYCH
– Brak umiejętności czytania ze zrozumieniem
• Rozwiązanie:
– Wszystkie instrukcje i zadania wykonywane na zajęciach
muszą być najpierw rozdane, przeczytane i omówione przez
prowadzącego zajęcia zanim uczestnicy zajęć przystąpią do
samodzielnego ich rozwiązania.
– Instrukcje rozdawane w formie drukowanej muszą być bardzo
precyzyjne.
– Instrukcje muszą brać pod uwagę, to że dorosły uczestnik
kursu, nie czyta całych instrukcji (albo ulega złudzeniu, że
przeczytał całą instrukcję).
– Instrukcja zatem musi zostać tak napisana aby nie było
możliwości ominięcia ważnych punktów. W praktyce często
należy skorygować instrukcję w ten sposób aby upewnić się
czy poprzedni punkt instrukcji nie został pominięty i wykonany
poprawnie. Należy wprowadzać dodatkowe instrukcje
kontrolujące jakość wykonania samodzielnej pracy.
NAUCZANIE DOROSŁYCH
– Nierównomierne wykonywanie zadań
• Rozwiązanie:
– Należy zwiększyć ilość zadań lecz zmniejszyć ich
czasochłonność.
– Należy rozpocząć od zadań krótkich o dużej łatwości
aby przyzwyczaić grupę do stylu pracy i
systematycznie komplikować zadania.
– Idealnie jeżeli efekt będzie osiągnięty poprzez drobne
modyfikacje poprzednich zadań, które doprowadzi do
rozwiązania dużego zadania
NAUCZANIE DOROSŁYCH
– Złe nawyki, zupełnie nieergonomiczna
praca z komputerem
• Rozwiązanie:
– Należy wykonać w formie zabawy różne zadania na
czas. Najpierw tak jak każdy potrafi, potem wskazać
najbardziej optymalne rozwiązanie i powtórzyć zabawę
NAUCZANIE DOROSŁYCH
– Problemy ze skupieniem uwagi oraz absencji na
zajęciach
• Rozwiązanie:
– Jeżeli dla dorosłego uczestnika zajęć, są to ponadnormatywne
zajęcia (zajęcia popołudniowe), należy praktycznie wykluczyć
prowadzenie zajęć w formie wykładów kontynuowanych, oraz pracy
w dużych zespołach wieloosbowych (lepiej zastosować pracę
indywidualną lub zespoły maksymalnie dwuosobowe).
– Jeżeli stosujemy formę wykładu musi mieć on swój jasno określony
początek i koniec na danych zajęciach. Musi wyczerpywać poruszane
zagadnienie, nie może w dużej mierze opierać się na poprzedim
wykładzie, a jeżeli musi, to treści muszą zostać powtórzone.
– Wykład musi być dynamiczny, zaskakujący w swej formie albo treści.
– Każde zajęcia muszą tworzyć niepodzielną całość tak aby nieobecna
osoba na następnych zajęciach nie bała się na nie przyjść.
NAUCZANIE DOROSŁYCH
– Zbyt mała ilość jednostek lekcyjnych,
permanentna absencja w określonych
godzinach zajęć
• Rozwiązanie:
– Do pracy z dorosłymi optymalne wydaje się prowadzić
zajęcia w ten sposób aby odbywały się minimum 3x45
minut. Szczególnie w godzinach popołudniowych.
Problemy z dojazdem, wyjazdem, bardzo częste są
przypadki w których zawsze ktoś musi wyjsć 10, 15, 20,
30 minut wcześniej co doprowadza do absencji w sesji
podsumowującej i nie utrwala treści.
NAUCZANIE DOROSŁYCH
– Przedłużające się przerwy na kawę
• Rozwiązanie:
– Nie ma co liczyć na punktualne przychodzenie z
przerwy uczestników (szczególnie przy zajęciach
popołudniowych).
– Po każdej przerwie należy wybrać się po wszystkich
uczestników zajęć osobiście
NAUCZANIE DOROSŁYCH
– Brak materiałów i notatek z poprzednich
zajeć
• Rozwiązanie:
– Należy zostawiać materiały i notatki na miejscu
NAUCZANIE DOROSŁYCH
– Zaglądanie przez ramię i ściąganie na
ślepo bez zrozumienia
• Rozwiązanie:
– Bardzo zróżnicować zadania osób sąsiadujących ze
sobą
NAUCZANIE DOROSŁYCH
– Stereotypowe myślenie
• Rozwiązanie:
– Dużo dyskusji i patrzenie na problem z różnych stron,
wymiana opinii pomiędzy uczestnikami zajęć
NAUCZANIE DOROSŁYCH
– Brak prac domowych jeżeli takowe są
wymagane
• Rozwiązanie:
– Pierwsze prace domowe powinny być bardzo proste.
Ich zadaniem jest doprowadzenie w systematyczności
ich rozwiązywania.
– Każda praca domowa musi zostać sprawdzona i
oceniona. W pierwszej fazie nawet publicznie w formie
wspólnej zabawy
NAUCZANIE DOROSŁYCH
– Pozycja na "nie"
• Rozwiązanie:
– Atrakcyjne zadania do rozwiązania na początku w
małych zespołach, a potem w połączonych małych
zespołach tworzących duży zespół
NAUCZANIE DOROSŁYCH
– Wiem najlepiej, nic tutaj się nie nauczę
• Rozwiązanie:
– Tę postawę należy rozwiać na pierwszych zajęciach
zaskakującym "trzęsieniem ziemi" a potem zwiększać
dawkę emocji
METODY NAUCZANIA
Piramida Przyswajania
Wiedzy
5%
10 %
20%
30%
50%
70%
90%
METODY NAUCZANIA
WYKŁAD (5% przyswojenia wiedzy):
Wykład jest zorganizowaną i
ustrukturalizowaną formą prezentacji informacji
na dany temat przekazywaną przez nauczyciela.
Jest bardzo szybkim sposobem przekazywania
wiedzy, lecz oprócz zalet posiada też liczne wady.
Forma wykładowa zmusza uczniów do
biernego odbioru. Jeśli chcemy używać wykładu
warto go przeplatać innymi metodami nauczania.
Koncentracja podczas
wykładu
5 minut
45 minut
5
minut
początek
wykładu
koniec
wykładu
SŁABA
KONCENTRACJA
DUŻA
KONCENTRACJA
METODY NAUCZANIA
CZYTANIE (10 % przyswojenia wiedzy):
Czytanie indywidualne lub grupowe jest
oczywiście niezbędną metodą nauczania.
Jednakże tak jak i wykład nie sprawdza się
jako forma odosobniona. W połączeniu z
innymi technikami zapewnia uczniom lepsze
warunki uczenia się.
METODY NAUCZANIA
METODY AUDIOWIZUALNE (20%
przyswojenia wiedzy):
Filmy, kasety video, taśmy dźwiękowe stanowią
doskonałe uzupełnienie tego, co proponuje
nauczyciel. Przed wykorzystaniem zachęcamy
jednak do dokładnego zapoznania się z ich
treścią. Dobre efekty zapewnia połączenie tej
metody z dyskusją grupową po prezentacji
materiału.
METODY NAUCZANIA
POKAZ - demonstracja (30% przyswojenia
wiedzy):
W procesie uczenia się możliwości przyswojenia
wiedzy przez poszczególnych uczniów są różne. Ludzie
mają skłonność do używania i koncentrowania się na
jednym kanale zmysłowym bardziej niż na innych, a
tendencje co do wyboru zmysłu różnią się osobniczo.
Pokaz zapewnia dotarcie do uczniów posługujących się
różnymi stylami uczenia się. Wykorzystuje on wiele
środków przekazu takich, jak: plakaty, przeźrocza,
ulotki, materiały powielone na xero, modele, itp. Dzięki
nim uczniowie mogą zarówno zobaczyć, dotknąć jak i
usłyszeć wyjaśnienia nauczyciela.
METODY NAUCZANIA
DYSKUSJA GRUPOWA (50% przyswojenia
wiedzy) :
Dyskusja jest słowną wymianą między uczniami
i prowadzącym. Stwarza ona okazję do wymiany
poglądów, odczuć i myśli na dany temat. Jest
szczególnie przydatna, gdyż uczniowie mogą
wykorzystać w niej swoje możliwości intelektualne,
bronić własnych poglądów oraz usłyszeć odmienne
opinie. Dyskusje poszerzają i pogłębiają rozumienie
problemu i stwarzają szansę wykorzystania
wcześniej nabytej wiedzy. W realizacji naszego
programu dyskusje w małych i większych grupach
mogą być bardzo pożyteczne.
METODY NAUCZANIA
Często używaną metodą jest „BURZA
MÓZGÓW” umożliwiająca swobodne
wypowiadanie pomysłów na dany temat.
Prowadzący przedstawia problem, bądź
określoną sytuację życiową i zachęca uczniów,
aby podali jak najwięcej możliwych rozwiązań
czy alternatyw. Na początku zachęca się do jak
najswobodniejszych wypowiedzi. W drugim
stadium „burzy mózgów”, po zakończeniu fazy
generowania pomysłów, prosi się uczniów, aby
sami ocenili każdy z przytoczonych poglądów.
METODY NAUCZANIA
ODGRYWANIE RÓL uczenie się przez działanie (70%
przyswojenia wiedzy):
Metoda ta polega na odgrywaniu ról lub sytuacji. Zachęcamy
uczniów do wchodzenia w rolę innych osób i próbowania
różnorodnych sposobów reagowania i zachowania się w
odpowiedzi na różne sytuacje życiowe. Każda „drama” trwa
zaledwie kilka minut i pozwala na odegranie różnych możliwości
rozwiązania danej sytuacji, zgodnie z pomysłami uczniów.
Ponieważ uczniowie odgrywają kogoś innego i nie koniecznie
muszą wyrażać swoje, własne opinie, jest to bezpieczna okazja
do przyjrzenia się nawet bardzo trudnym
i drażliwym sytuacjom. Odgrywanie ról czyli uczenie się przez
działanie, jest pomyślane tak, by umożliwić uczniom
skonfrontowanie się z własnymi myślami, uczuciami
i zachowaniami w bezpiecznym otoczeniu.
METODY NAUCZANIA
Wcześniej warto zaprezentować kilka technik
ułatwiających poradzenie sobie z sytuacją. I tak
na przykład uczniowie mogą na chwilę zatrzymać
odgrywanie, wyjść „ze skóry” postaci i
opowiedzieć innym jak się teraz czują. Mogą też
posłużyć się pomocą innej osoby - swojego alter
ego - która ma prawo podpowiadać na ucho, jeśli
odtwórca straci koncept. Uczniowie powinni mieć
także szansę wymiany w rolach, co daje
możliwość spojrzenia na tę samą sytuację z innej
perspektywy, jak również prawo do wycofania
się. Metoda odgrywania ról jest miłą zabawą
i świetną bazą do późniejszej dyskusji.
METODY NAUCZANIA
UCZENIE INNYCH (90% przyswojenia
wiedzy)
Uczeń, którego zadaniem jest
nauczenie innych, sam w tym procesie
zapamiętuje 90% wiedzy. Kolega uczący
kolegę to najlepszy sposób skupiania
uwagi uczniów.
METODY NAUCZANIA
Każdy moduł szkolenia może być realizowany w
następujących trybach:
Seminaryjnym – kiedy celem jest nabywanie wiedzy.
Warsztatowym – kiedy celem jest nabywanie i
ćwiczenie umiejętności.
Treningowym – kiedy celem jest intensywny trening
umiejętności, wyrabianie nawyków.
Samonauczania (e-learning selfpaced) – nabywanie
wiedzy w bardzo efektywny sposób z wykorzystaniem
internetu, w dowolnym miejscu i czasie.
Asynchronicznym ( e-learning) – nabywanie wiedzy i
umiejętności poprzez internet z udziałem instruktora.
INSTRUKTAŻ BHP
Szkolenie dla pracownika, który ma być
zatrudniony w przyszłości na danym stanowisku,
jest prowadzone na podstawie szczegółowego
programu, opracowanego przez organizatora.
Uwzględnia ono:
• rozmowę wstępną instruktora z pracownikiem;
• pokaz i objaśnienie całego procesu pracy, który
będzie wykonywał pracownik;
• próbne wykonywanie procesu pracy przez
pracownika i korygowanie przez instruktora;
• pracę nadzorowaną przez instruktora;
• sprawdzenie i ocenę sposobu wykonywanej pracy.
ŚRODKI DYDAKTYCZNE
POMOCE DYDAKTYCZNE
Płaszczyznowe
graficzne – wykresy, mapy,
obrazkowe – ilustracje, fotografie
magnetofonowe
książkowe – podręczniki, zeszyty
Przestrzenne
statyczne – gabloty, modele,
ruchome – eksponaty rzeczywiste
MATERIAŁY
DYDAKTYCZNE
wzrokowe – foliogramy,
przeźrocza,
słuchowe – płyty kompaktowe,
taśmy,
wzrokowo – słuchowe – programy
TV, wideo
PEDAGOGICZNE ŚRODKI
PRACY
maszyny,
urządzenia,
narzędzia,
przyrządy ogólnego przeznaczenia
– np. pędzle,do malowania, piłka
do drewna itp.
TECHNICZNE SRODKI
KSZTAŁCENIA
wizualne – rzutniki, przeźrocza
audytywne – magnetofon,
audiowizualne – projektor film. rzutnik
multimedialny,
automatyzujące proces kształcenia –
maszyny dydaktyczne, komputer
Struktura
konspektu
• Temat
• cele zajęć
• zagadnienia
• czas i miejsce
• uczestnicy
• prowadzący
• forma i metoda zajęć
• środki dydaktyczne
• literatura
• przebieg zajęć
– wprowadzenie
– rozwinięcie
– podsumowanie
Przygotowanie wykładowcy
do zajęć
Analiza celów przedmiotu
Analiza treści
przedmiotu
Analiza wiedzy słuchaczy
Przygotowanie merytoryczne
Przygotowanie
dydaktyczne
Przygotowanie organizacyjne
Prowadzenie zajęć
Kontrola wyników nauczania
WZORCOWY PROGRAM -
KONSPEKT
szkolenia wstępnego na stanowisku
pracy (instruktażu stanowiskowego)
1.
NAZWA SZKOLENIA
– szkolenie wstępne na stanowisku pracy zwane
instruktażem stanowiskowym.
2.
CEL SZKOLENIA
– przygotowanie pracownika do wykonania pracy na
konkretnym stanowisku,
3.
ZASADY DOBORU UCZESTNIKÓW SZKOLENIA
– wszyscy pracownicy przed
dopuszczeniem do pracy.
4.
CZAS TRWANIA SZKOLENIA
(min 8 godz. lekcyjne – administracja min. 2
godz. lekcyjne.
5.
ZAKRES TEMATYCZNY SZKOLENIA
elementy pomieszczenia pracy mający wpływ na warunki pracy zatrudnionego,
elementy stanowiska roboczego mające wpływ na warunki pracy pracownika,
przebieg procesu pracy na danym stanowisku pracy.
omówienie czynników środowiska pracy oraz zagrożeń, przygotowanie
wyposażenia stanowiska.
pokaz przez instruktora sposobu wykonania pracy, próbne wykonanie pracy
przez pracownika, samodzielne wykonanie pracy, ocena.
6. METODY SPRAWDZENIE EFEKTÓW SZKOLENIA.
SZABLON LEKCJI
(schemat konspektu)
Planowanie początkowe:
Temat
……..przedmiot.......................grupa...........
Cele:
• daj poznać ...................................
• naucz ...........................................
• zachęć .........................................
potrzebne materiały/ wymagania
organizacyjne/ modyfikacje
SZABLON LEKCJI
Planowanie śródlekcyjne:
wprowadzenie/motywacja do nauki:
• wzbudzenie motywacji,
• zaciekawienie danym tematem,
• stworzenie atmosfery sprzyjającej
zdobywaniu wiedzy.
SZABLON LEKCJI
Kolejne czynności uczenia się:
• przedstaw treść tematu,
• rozwiej wątpliwości,
• postaw ważne pytania,
• poszukajcie dobrych odpowiedzi,
SZABLON LEKCJI
Zakończenie:
• powtórz wnioski, podsumuj
• zadanie pracy domowej: zadaj i wyjaśnij
zadanie domowe planowanie zamykające
(ocena postępów):
• formalna (ocena numeryczna lub opisowa)
• nieformalna (pochwała, aprobata, uśmiech i
in.)
ocena lekcji i wnioski do dalszej pracy.
INSTRUKTAŻ BHP
Właściwy instruktaż bhp jest najlepszą
gwarancją poprawnego i bezpiecznego
wykonania pracy przez pracownika.
Instruktaż powinien być wykonany w
sposób efektywny i staranny gdyż jego
brak uzasadnia domniemanie związku
przyczynowego z doznaną przez
pracownika szkodą.
INSTRUKTAŻ BHP
Brak instruktażu w zakresie bhp
może zostać uznany przez Sąd
Najwyższy jako przyczyna sprawcza
szkody poniesionej przez pracownika w
wyniku wypadku przy pracy, czy
choroby zawodowej.
INSTRUKTAŻ BHP
W zakresie wypadków przy pracy i
chorób zawodowych właściwie
przeprowadzony instruktaż ma
szczególne znaczenie dla celów
odpowiedzialności odszkodowawczej
pracodawcy.
INSTRUKTAŻ BHP
INSTRUKCJA
(zbiór) przepis(ów) postępowania
(adm., techn. itp.), zazwyczaj na piśmie;
(dokładne) pouczenie, wskazówka,
polecenie, zarządzenie.
INSTRUKTAŻ BHP
INSTRUOWAĆ:
udzielać wskazówek, instrukcji,
pouczać.
INSTRUKTAŻ BHP
INSTRUKTAŻ = udzielanie instrukcji
praca instrukcyjna dokonywana
przez instruktora.
INSTRUKTAŻ BHP
Instruktaż należy przeprowadzić
przed dopuszczeniem
pracownika do wykonywania
pracy na określonym stanowisku.
INSTRUKTAŻ BHP
Obowiązek przeprowadzenia instruktażu
stanowiskowego dotyczy pracownika zatrudnianego na
stanowisku robotniczym oraz innym, na którym
występuje narażenie na działanie czynników
szkodliwych dla zdrowia, uciążliwych lub
niebezpiecznych. Należy również przeszkolić w tym
zakresie pracowników przenoszonych na takie
stanowiska pracy, uczniów odbywających praktyczną
naukę zawodu oraz studentów odbywających praktykę
studencką.
Jeżeli pracownik wykonuje pracę na kilku stanowiskach
pracy, powinien odbyć instruktaż na każdym z tych
stanowisk.
INSTRUKTAŻ BHP
INSTRUKTAŻ STANOWISKOWY
umożliwia:
uzyskanie wiadomości i praktycznych
umiejętności z zakresu bezpiecznego
wykonywania pracy oraz podstawowych
wiadomości o zagrożeniach wypadkowych
i zdrowotnych, występujących na danym
stanowisku pracy i jego najbliższym
otoczeniu.
INSTRUKTAŻ BHP
Odbywający kurs muszą zostać
pouczeni o sposobach ochrony przed
zagrożeniami wypadkowymi i
zdrowotnymi, w warunkach normalnej
pracy i sytuacjach awaryjnych.
INSTRUKTAŻ BHP
Szkolenie dla pracownika, który ma być zatrudniony
w przyszłości na danym stanowisku, jest prowadzone
na podstawie szczegółowego programu,
opracowanego przez organizatora. Uwzględnia ono:
• rozmowę wstępną instruktora z pracownikiem;
• pokaz i objaśnienie całego procesu pracy, który
będzie wykonywał pracownik;
• próbne wykonywanie procesu pracy przez
pracownika
i korygowanie przez instruktora;
• samodzielną pracę nadzorowaną przez instruktora;
• sprawdzenie i ocenę sposobu wykonywanej pracy.
Ramowy program szkolenia
Liczba godzin lekcyjnych
Lp.
Temat szkolenia
instruktażu
osób
wymienionych
w § 11 ust. 1
rozporządzenia
instruktażu
pracowników
administracyjno-
biurowych
narażonych na
działanie
czynników
uciążliwych
1
2
3
4
1
Przygotowanie pracownika do wykonywania
określonej pracy, w tym w szczególności:
a) omówienie warunków pracy z
uwzględnieniem:
• elementów pomieszczenia pracy, w którym ma
pracować pracownik, mających wpływ na
warunki pracy pracownika (np. oświetlenie
ogólne, ogrzewanie, wentylacja, urządzenia
techniczne, urządzenia ochronne),
• elementów stanowiska roboczego, mających
wpływ na bezpieczeństwo i higienę pracy (np.
pozycja przy pracy, oświetlenie miejscowe,
wentylacja miejscowa, urządzenia
zabezpieczające, ostrzegawcze i
sygnalizacyjne, narzędzia, surowce i produkty),
• przebiegu procesu pracy na stanowisku pracy
w do procesu produkcyjnego (działalności) w
całej komórce organizacyjnej i zakładzie pracy,
2
2
Ramowy program szkolenia
Liczba godzin lekcyjnych
Lp.
Temat szkolenia
instruktażu
osób
wymienionych
w
§ 11 ust. 1
rozporządzenia
instruktażu
pracowników
administracyj
no-biurowych
narażonych
na działanie
czynników
uciążliwych
1
2
3
4
1
b) omówienie czynników środowiska
pracy występujących przy określonych
czynnościach na stanowisku pracy oraz
zagrożeń, jakie mogą stwarzać te
czynniki, wyników oceny ryzyka
zawodowego związanego
z wykonywaną pracą i sposobów ochrony
przed zagrożeniami, a także zasad
postępowania w razie wypadku lub
awarii,
c) przygotowanie wyposażenia
stanowiska roboczego do określonego
zadania.
Ramowy program szkolenia
Liczba godzin lekcyjnych
Lp.
Temat szkolenia
instruktażu
osób
wymienionych
w
§ 11 ust. 1
rozporządzenia
instruktażu
pracowników
administracyjno-
biurowych
narażonych na
działanie
czynników
uciążliwych
1
2
3
4
2
Pokaz przez instruktora
sposobu wykonywania pracy na
stanowisku pracy zgodnie z
przepisami i zasadami
bezpieczeństwa i higieny pracy,
z uwzględnieniem metod
bezpiecznego wykonywania
poszczególnych czynności i ze
szczególnym zwróceniem uwagi
na czynności trudne i
niebezpieczne.
0,5
---
Ramowy program szkolenia
Liczba godzin lekcyjnych
Lp
Temat szkolenia
instruktażu
osób
wymienionych
w
§ 11 ust. 1
rozporządzenia
instruktażu
pracowników
administracyjno-
biurowych
narażonych na
działanie
czynników
uciążliwych
1
2
3
4
3
Próbne wykonanie zadania
przez pracownika pod kontrolą
instruktora
0,5
---
4
Samodzielna praca pracownika
pod nadzorem instruktora
4
---
5
Omówienie i ocena przebiegu
wykonywania pracy przez
pracownika
1
---
RAZEM
MIN
8
MIN
2
CEL SZKOLENIA
Celem szkolenia jest uzyskanie przez
pracownika:
a) informacji o czynnikach środowiska pracy
występujących na danym stanowisku pracy
i w jego bezpośrednim otoczeniu oraz o ryzyku
zawodowym związanym z wykonywaną pracą,
b) wiedzy i umiejętności dotyczących sposobów
ochrony przed zagrożeniami wypadkowymi
i zagrożeniami dla zdrowia w warunkach
normalnej pracy i w warunkach awaryjnych,
c) wiedzy i praktycznych umiejętności z zakresu
bezpiecznego wykonywania powierzonej pracy.
UCZESTNICY
SZKOLENIA
Szkolenie jest przeznaczone dla pracowników nowo
zatrudnianych na stanowiskach robotniczych
i innych, na których występuje narażenie na działanie czynników
szkodliwych dla zdrowia, uciążliwych lub niebezpiecznych, dla
pracowników przenoszonych na takie stanowiska oraz w
przypadku zmiany warunków techniczno-organizacyjnych, tj. w
razie zmiany procesu technologicznego, zmiany organizacji
stanowisk pracy, wprowadzenia do stosowania substancji o
działaniu szkodliwym dla zdrowia albo niebezpiecznym oraz
nowych lub zmienianych narzędzi, maszyn i innych urządzeń.
Szkolenie jest przeznaczone również dla studentów
odbywających praktyki studenckie oraz uczniów odbywających
praktyczną naukę zawodu.
SPOSÓB ORGANIZACJI
SZKOLENIA
Jeżeli pracownik wykonuje prace na różnych
stanowiskach, szkolenie powinno uwzględniać
wszystkie rodzaje prac, które będą należały
do zakresu obowiązków pracownika.
Sposób realizacji szkolenia i czas trwania
poszczególnych jego części powinny być
dostosowane do przygotowania zawodowego
i dotychczasowego stażu pracy pracownika
oraz zagrożeń występujących przy
przewidzianej do wykonywania przez niego
pracy.
PROGRAM SZCZEGÓŁOWY
Temat 1.
Omówienie warunków pracy.
Cel dydaktyczny:
zapoznać szkolonych z aktualnym stanem prawnym w
zakresie organizacji pracy w oparciu o aktualne przepisy prawne.
metoda:
wykład
czas:
15 min.
środki dydaktyczne:
konspekt, foliogramy
miejsce:
teren zakładu pracy, świetlica.
bibligrafia:
Zakładowy regulamin pracy, instrukcje
szczegółowe, Kodeks Pracy
Z A G A D N I E N I A :
- elementy pomieszczenia pracy, w którym ma pracować pracownik, mających wpływ na warunki pracy
pracownika (np. oświetlenie ogólne, ogrzewanie, wentylacja, urządzenia techniczne, urządzenia
ochronne),
- elementów stanowiska roboczego, mających wpływ na bezpieczeństwo i higienę pracy (np. pozycja
przy pracy, oświetlenie miejscowe, wentylacja miejscowa, urządzenia zabezpieczające, ostrzegawcze i
sygnalizacyjne, narzędzia, surowce i produkty),
- przebiegu procesu pracy na stanowisku pracy w do procesu produkcyjnego (działalności) w całej
komórce organizacyjnej i zakładzie pracy,
PROGRAM SZCZEGÓŁOWY
Temat 2.
Czynniki środowiska pracy.
Cel dydaktyczny:
zapoznać szkolonych z wpływem czynników
środowiska pracy na zagrożenia w pracy.
metoda:
pokaz z omówieniem
czas:
45 min.
środki dydaktyczne:
konspekt,
miejsce:
teren zakładu pracy, stanowisko pracy:…………………….
bibligrafia:
Zakładowy regulamin pracy, instrukcje szczegółowe, instrukcja ppoż,
instrukcja udzielania pierwszej pomocy,
Z A G A D N I E N I A :
- czynności na stanowisku pracy: …………………………………………………
- czynniki niebezpieczne na stanowisku pracy: ………………………………………..
- ryzyko zawodowe na stanowisku pracy: …………………………………………………..
- ochrona przed zagrożeniami: …………………………………………………......................
- postępowanie w razie awarii lub wypadku: ………………………………………………………
PROGRAM SZCZEGÓŁOWY
Temat 3.
Przygotowanie stanowiska roboczego do określonego zadania
.
Cel dydaktyczny:
zapoznać szkolonych z zasadami organizacji
pracy na stanowisku pracy
metoda:
pokaz z omówieniem
czas:
30 min.
środki dydaktyczne:
konspekt,
miejsce:
teren zakładu pracy, stanowisko pracy:…………………….
bibligrafia:
Zakładowy regulamin pracy, instrukcje szczegółowe, instrukcja ppoż,
zakres obowiązków służbowych; …………………………………………………….
Z A G A D N I E N I A :
- czynności wstępne na stanowisku pracy: …………………………………………………
- wyposażenie stanowiska pracy: ……………………………………………………………..
- zasady ergonomii na stanowisku pracy: ………………………………………………………
- czas pracy: …………………………………………………………………………………………
- czynności końcowe na stanowisku pracy: ………………………………………………………..
PROGRAM SZCZEGÓŁOWY
Temat 4.
Pokaz sposobu wykonywania pracy na stanowisku pracy
.
Cel dydaktyczny:
zapoznać szkolonych z zasadami wykonywania
pracy na stanowisku pracy
metoda:
pokaz
czas:
30 min.
środki dydaktyczne:
konspekt,
miejsce:
teren zakładu pracy, stanowisko pracy:…………………….
bibligrafia:
Zakładowy regulamin pracy, instrukcje szczegółowe, instrukcja ppoż,
zakres obowiązków służbowych; …………………………………………………….
Z A G A D N I E N I A :
- czynności wstępne na stanowisku pracy: …………………………………………………
- posługiwanie się wyposażeniem stanowiska pracy:……………………………………………
- organizacja czasu pracy: ……………………………………………………………………………
- czynności końcowe na stanowisku pracy: ………………………………………………………….
PROGRAM SZCZEGÓŁOWY
Temat 5.
Próbne wykonanie zadania przez pracownika
.
Cel dydaktyczny:
nauczyć szkolonych wykonywania pracy na
stanowisku pracy
metoda:
praca pod nadzorem
czas:
30 min.
środki dydaktyczne:
konspekt,
miejsce:
teren zakładu pracy, stanowisko pracy:…………………….
bibligrafia:
Zakładowy regulamin pracy, instrukcje szczegółowe, instrukcja ppoż,
zakres obowiązków służbowych; …………………………………………………….
Z A G A D N I E N I A :
- czynności wstępne na stanowisku pracy: …………………………………………………
- posługiwanie się wyposażeniem stanowiska pracy:……………………………………………
- organizacja czasu pracy: ……………………………………………………………………………
- czynności końcowe na stanowisku pracy: ………………………………………………………….
PROGRAM SZCZEGÓŁOWY
Temat 6.
Samodzielna praca pracownika pod nadzorem instruktora
.
Cel dydaktyczny:
nauczyć szkolonych wykonywania pracy na
stanowisku pracy
metoda:
praca pod nadzorem
czas:
180 min.
środki dydaktyczne:
konspekt,
miejsce:
teren zakładu pracy, stanowisko pracy:…………………….
bibligrafia:
Zakładowy regulamin pracy, instrukcje szczegółowe, instrukcja ppoż,
zakres obowiązków służbowych; …………………………………………………….
Z A G A D N I E N I A :
- czynności wstępne na stanowisku pracy: …………………………………………………
- posługiwanie się wyposażeniem stanowiska pracy:……………………………………………
- organizacja czasu pracy: ……………………………………………………………………………
- czynności końcowe na stanowisku pracy: ………………………………………………………….
PROGRAM SZCZEGÓŁOWY
Temat 7.
Omówienie i ocena przebiegu wykonywania pracy
.
Cel dydaktyczny:
nauczyć szkolonych wykonywania pracy na
stanowisku pracy
metoda:
dyskusja
czas:
30 min.
środki dydaktyczne:
konspekt,
miejsce:
teren zakładu pracy, stanowisko pracy:…………………….
bibligrafia:
Zakładowy regulamin pracy, instrukcje szczegółowe, instrukcja ppoż,
zakres obowiązków służbowych; …………………………………………………….
Z A G A D N I E N I A :
- czynności na stanowisku pracy: …………………………………………………
- posługiwanie się wyposażeniem stanowiska pracy:……………………………………………
- organizacja czasu pracy: ……………………………………………………………………………
- stosowanie zasad bhp: ……………………………………………………………………………….
- ocena szkolonego: ……………………………………………………………………………………..
- decyzja o dopuszczeniu do samodzielnej pracy: ……………………………………………………
nazwa pracodawcy (pieczęć)
KARTA SZKOLENIA WSTĘPNEGO
W DZIEDZINIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY
1. Imię i nazwisko osoby odbywającej szkolenie:
2. Nazwa komórki organizacyjnej:
3.Instruktaż
ogólny
Instruktaż ogólny przeprowadził w dniu ………….……………r.
............................
.
(imię i nazwisko
przeprowadzającego instruktaż)
............................
(
podpis osoby, której udzielono instruktażu*)
4.Instruktaż
stanowiskowy
1) Instruktaż stanowiskowy na stanowisku pracy ............. przeprowadził w
dniach .................... r.
.............................
............................
………………………………………………………………………………………………
(imię i nazwisko
przeprowadzającego instruktaż)
Po przeprowadzeniu sprawdzianu wiadomości i umiejętności z
zakresu wykonywania pracy zgodnie z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i
higieny pracy Pan(i)............................. został(a) dopuszczony(a) do wykonywania
pracy na stanowisku ..................................................................................
.............................
(podpis osoby, której udzielono instruktażu*)
…………………………………………………………………………………………………
(data i podpis
kierownika komórki organizacyjnej)
2) Instruktaż stanowiskowy na stanowisku pracy ............. przeprowadził w
dniach .................... r.
.............................
............................
………………………………………………………………………………………………
(imię i nazwisko
przeprowadzającego instruktaż)
Po przeprowadzeniu sprawdzianu wiadomości i umiejętności z
zakresu wykonywania pracy zgodnie z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i
higieny pracy Pan(i)............................. został(a) dopuszczony(a) do wykonywania
pracy na stanowisku ..................................................................................
.............................
(podpis osoby, której udzielono instruktażu*)
…………………………………………………………………………………………………
(data i podpis
kierownika komórki organizacyjnej)
* podpis stanowi potwierdzenie odbycia instruktażu i zapoznania się z przepisami oraz zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczącymi wykonywanych prac.
** Wypełniać w przypadkach, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w
dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy.
Ocena osiągnięć
Żeby ocenić czy uczestnicy nabyli jakąś
wiedzę lub wykształcili postawę należy
jasno i precyzyjnie określić czego
oczekujemy od nich, co powinni umieć i
wiedzieć.
Powinno się to zrobić na początku szkolenia
Także jasno sprecyzować formę sprawdzenia
wiedzy
Do tego służą jasno sprecyzowana CELE , z
którymi zapoznajemy uczestników na
wstępie
CELE SZKOLENIA
• Czego powinien się nauczyć ?
• Jakie będzie miał z tego korzyści ?
• Jaką radość będzie miał, gdy się
tego nauczy ?
(warto uczących się zachęcić do wyrażenie opinii
na temat celów i poprosić o sformułowanie
swoich)
Ocena osiągnięć
Zasadniczym warunkiem,
aby ocenianie wspierało
rozwój ucznia, jest należyte
uwzględnienie jego
osiągnięć.
Ocena osiągnięć
funkcje oceny:
selekcyjna,
informacyjna,
motywacyjna,
afirmacyjna,
kontrolna,
restrykcyjna,
dokumentacyjna,
instruktażowa.
Ocena osiągnięć
Ewaluacja szkolenia zgodnie z modelem
Kirkpatricka/Brinkerhoffa obejmuje sześć poziomów:
1.Wiedza - stosowanie kwestionariuszy wiedzy przed i po
szkoleniu otrzymując w efekcie informacje o przyroście
wiedzy podczas nauki.
2.Zachowania - stosowanie kwestionariuszy zachowań
przed i po kursie zawierających ocenę stopnia wdrożenia
umiejętności w codziennej praktyce oraz stopień w jakim
zachowania te uległy zmianie.
3.Potrzeby – ocena potrzeb szkoleniowych przed i po
szkoleniu.
4.Cele – ocena realizacji celów szkolenia.
5.Reakcje uczestników - stosowanie ankiet satysfakcji
uczestników szkolenia.
6.Efekty (zwrot z inwestycji szkoleniowej) – dostarczanie
rzetelnych informacji umożliwiających wyliczenie zwrotu z
inwestycji szkoleniowej.
Ocena jakości
szkolenia:
1.reakcja uczestników ( widoczna)
2.uczenie się ( porównanie wiedzy po )
3.zachowanie (przeniesienie postaw,
umiejętności do realnych sytuacji
zawodowych- porównanie zmian)
4.rezultaty ( zyski w porównaniu do
poniesionych kosztów przez firmę: np.
wzrost sprzedaży, zadowolenia klientów,
zmniejszenie liczby wypadków, itd.. )
Ocena osiągnięć
"Słyszę i zapominam,
widzę i pamiętam,
robię i rozumiem".
Kontrola i ocena wyników nauczania
Ewaluacja
Jest to proces oceniania zawierający w sobie trzy etapy:
• pomiar, (zebranie danych, informacji potrzebnych do
zinterpretowania poprzez osąd)
• osąd, (porównanie ze wzorcem czyli ocena).
• podjęcie decyzji (wnioskowanie o rzeczywistym przebiegu szkolenia
na podstawie zebranych i właściwie zinterpretowanych informacji)
.
Ewaluacja to proces zaplanowanego, systematycznego działania,
- pozwala nam określić, w jakim stopniu osiągnięte zostały cele
szkolenia.
Przedmiotem ewaluacji mogą być:
-
praca uczniów,
- wiedza, umiejętności i postawy uczniów,
- rozwój ucznia,
- kontakty w relacji nauczyciel-uczeń itp.
- samoewaluacja.
Kontrola i ocena wyników nauczania
Ewaluacja stwarza możliwość odpowiedzi na postawione pytania:
•
czy nauczyłem uczniów tego co sobie założyłem w planie?
• czy osiągnąłem założony cel zajęć?
• czy przekazane wiadomości i informacje zostały właściwie
zrozumiane przez uczniów?
• czy warto było ...?, czy się opłacało ....?
Przed przystąpieniem do ewaluacji należy określić przedmiot ewaluacji
(co będzie oceniane) oraz jasno i sensownie sprecyzować jej cel.
Po przeprowadzeniu ewaluacji nauczyciel:
- stwarza uczniowi odpowiednią motywację do nauki,
- wprowadza zmiany w jego sposobie uczenia się,
- podaje uczniowi informację dotyczącą jego zakresu wiedzy (co
uczeń wie i rozumie, czego nie umie i nie rozumie.
Podsumowanie - Na czym polega
ewaluacja
Ewaluacja procesu
– jest to ocenianie:
- czy zastosowana metoda nauczania sprawdziła się,
- czy pomogła uczniom osiągnąć zamierzone przez nauczyciela, na
początku lekcji, cele operacyjne.
Ewaluacja wyniku
– jest to sprawdzenie wiedzy uczniów
dotyczącej zagadnień omawianych na zajęciach. Możliwa pod
warunkiem, że nauczyciel założył jej cele operacyjne.
Kontrola i ocena wyników nauczania
Ocena powinna być:
• obiektywna,
• mobilizująca,
• jawna,
• systematyczna,
• uzasadniona,
• trafna,
• rzetelna.
Funkcje
oceny
Określenie celu
Kontrolna
Ustalenie faktycznych wiadomości i umiejętności
ucznia w porównaniu z wymogami
programowymi.
Wychowawc
za
i
motywacyjn
a
Kształtowanie postaw, rozwijanie motywacji oraz
uwzględnienie stosunku ucznia do wykonywanej
pracy.
Kształcąca
Wskazywanie uczniowi błędów i sposobów ich
unikania.
Ocena to ustosunkowanie się
instruktora do wyników pracy
podwładnego pracownika, wyrażona
gestem, słowem, w formie nagrody,
kary, opinii ustnej lub sporządzonej na
piśmie czy poprzez wystawienie
stopnia.
Kontrola i ocena wyników nauczania
Ocenianie
:
• wartościowanie osiągnięć uczniów,
• czynność porównywania osiągnięć poznawczych uczniów,
• czynność porównywania osiągnięć uczniów z pewnym wzorem,
modelem.
Ocenianie pozytywne zachęca ucznia do dalszego działania.
Ocena powinna być
jawna i uzasadniona
.
Powinna zawierać opis tego co uczeń potrafi i co jest do
poprawienia. Tylko taka ocena motywuje do dalszej pracy.
Uczeń
powinien wiedzieć jaką otrzymuje ocenę
.
Uczeń musi wiedzieć co ma poprawić, jakie występują luki i
braki, co ma zrobić aby było lepiej.
Ocena ma motywować ucznia do nauki
.
Kontrola i ocena wyników nauczania
Główne mankamenty oceny:
• subiektywizm
(taka sama praca oceniana różnie przez
różnych nauczycieli)
.
• schematyzm,
• przypadkowość,
• powierzchowność,
• jednokierunkowość.
Najczęściej popełniane przez nauczycieli błędy w ocenianiu:
•
wyliczanie średniej arytmetycznej z ocen
cząstkowych,
• zbyt mała liczba ocen w semestrze,
• niesystematyczność oceny i kontroli,
• ocenianie według poziomu nauczania danej klasy,
• ocenianie uczniów po wyglądzie i przypisywanie im
wyższych lub niższych kompetencji intelektualnych.
• ocenianie uczniów według „jechania na opinii”.
Sprawdzian
Obejmuje sprawdzenie:
- wiadomości teoretycznych;
- umiejętności praktycznych.
Wiadomości teoretyczne mogą być sprawdzane w formie
sprawdzianu
pisemnego
lub
odpytywania
indywidualnego.
Odpytywanie indywidualne można stosować gdy grupa
sprawdzanych pracowników nie jest duża.
Sprawdzian
Sprawdzian pisemny gdy nie dysponuje się dużą ilością
czasu, a grupa jest liczna;
Może mieć formę:
- pytań problemowych - po zanotowaniu pytania (pytań)
szkoleni otrzymują wystarczająco dużo czasu na udzielenie
wyczerpujących odpowiedzi;
- testu luk - szkoleni otrzymują tekst zawierający pewne
tezy, w których są pozostawione wolne miejsca (jedno lub
kilka) na wpisanie odpowiedniego wyrazu lub zdania;
- testu wyboru - szkoleni otrzymują tekst, w którym
spośród kilku odpowiedzi, muszą wybrać właściwą;
- test wymagającego odpowiedzi „tak - nie” - próbę tę
stosuje się wówczas, gdy instruktor dysponuje niewielką
ilością czasu, a zamierza sprawdzić rozległy zakres
wiadomości. Instruktor czyta pytanie, a słuchacze piszą
natychmiast odpowiedź „tak” lub „nie”.
Egzamin praktyczny
Dla sprawdzenia umiejętności i nawyków
przeprowadza się egzamin praktyczny.
Polega na sprawdzeniu stopnia opanowania
czynności w czasie wykonywanej pracy.
Mowa Ciała
„Zastosuj akcję do słów, a słowa do ciała”
(„
Hamlet” W. Szekspir)
trzymaj głowę wysoko (pokazuje pewność siebie);
gestykuluj naturalnie (ruszaj ręką, a nie dłonią);
dostosuj gesty do przemówienia (akcent kładź na czasowniki);
nie chowaj dłoni za plecami, ani w kieszeniach;
nie wskazuj ludzi palcem ani przedmiotami;
używaj wymownej mimiki, modulacji głosu;
staraj się nie korzystać z mównicy (kryje 75% ciała);
nie mów zza dużego biurka (nie powiększaj dystansu);
uśmiechaj się (wzbudzisz sympatię);
nie spaceruj zbyt często (rozprasza uwagę);
sporadycznie przejdź się po sali (mobilizuje to do schowania
czytanej gazety);
zmieniaj tempo wypowiedzi;
bądź w kontakcie wzrokowym ze słuchaczami.
Mowa Ciała
POZYCJA I RUCHY CIAŁA – nie wolno się kulić, stać nad kimś,
przesadnie się prostować, wskazana jest swoboda, naturalność.
Chodź spokojnie, nie przysuwaj się za blisko słuchaczy.
TWARZ – odprężona, pogodna, uśmiech sprzyja ciepłej barwie
głosu. Spokojnie przesuwaj wzrok kolejno po różnych twarzach.
Nie przerywaj kontaktu wzrokowego
RAMIONA I RĘCE – nie wykonuj za dużo, przesadnych ruchów.
Gestykuluj podkreślając istotne fragmenty wypowiedzi. Nie
dotykaj stale twarzy.
DŁONIE – powinny być otwarte i skierowane ku górze (nie baw
się przedmiotami).
NOGI – nie machaj nogą, nie krzyżuj.
BARWA GŁOSU – ciepła, zróżnicowana modulacja, zmiany
tempa.
GESTY – nie wskazuj palcem, nie wyliczaj na palcach, nie
wykręcaj palców, nie trzymaj rąk w kieszeni.
Uporządkuj treść
wypowiedzi
- porządkuj chronologiczne
- powiedz o wadach i zaletach tego, o czym się mówi
- podawaj porównania i przeciwieństwa
- podkreślaj rzeczy najważniejsze (pogrubienia)
- zaczynaj od przykucia uwagi np. śmiesznym cytatem,
błyskotliwą definicją, zaskakującymi danymi statystycznymi
- zaokrąglaj liczby (poprawniej się je czyta i lepiej
zapamiętuje)
- nie przeładowuj dużą ilością danych, a przedstawiaj
liczby w
sposób obrazowy (np. „kamieniami z piramidy, w
Gizie można otoczyć całą granicę Francji”)
- nie przesadzaj z cytatami, zwłaszcza zbyt długimi,
niezrozumiałymi ( nie mów: „otwieram cudzysłów i
zamykam cudzysłów”)
- jeśli dostaniesz kilka pytań – odpowiadaj na te
łatwiejsze (efekt pierwszeństwa) i ostatnie (efekt świeżości)
Jak skutecznie tłumaczyć
kwestie zawiłe?
1. Plastycznie przedstaw całość zagadnienia, aby potem dodawać
szczegóły.
2. Mów konkretnie, precyzyjnie, prostym językiem.
3. Wybierz właściwe tempo mówienia i operuj krótkimi zdaniami
oznajmującymi.
4. Używaj trafnych porównań.
5. Pokazuj na kolorowych planszach o co Ci dokładnie chodzi.
6. Upewniaj się na bieżąco czy jesteś właściwie rozumiany.
7. Zmieniaj sposób wyjaśniania, gdy argumentacja nie trafia do
odbiorcy.
8. Przyjmuj punkt widzenia słuchacza, aby lepiej zrozumieć jego
trudności ze zrozumieniem.
9. Zachowaj cierpliwość i spokój, nie daj się zdenerwować.
10. Okazuj radość, gdy uda Ci się coś wytłumaczyć, zasługę przypisz
słuchaczom.