background image

Drogi szerzenia się zakażeń

szpitalnych w OIT

Oporność na antybiotyki

Monitorowanie mikrobiologiczne

Drogi szerzenia się zakażeń

szpitalnych w OIT

Oporność na antybiotyki

Monitorowanie mikrobiologiczne

background image

Drogi szerzenia się zakażeń w OIT

A.

 Kontakt

Patogeny przenoszone są głównie na rękach 

personelu. 

W ten sposób dochodzi do 80% Z.SZ. !

Patogeny przenoszone są głównie na rękach 

personelu. 

W ten sposób dochodzi do 80% Z.SZ. !

 ręce

 materiały opatrunkowe, narzędzia
 duże krople (z dróg oddechowych)

background image

Drogi szerzenia się zakażeń w OIT

B.

 

Droga powietrzna

od chorych lub personelu (małe 

krople, komórki naskórka)

  z otoczenia (aerozole, urządzenia   

   klimatyzacyjne, kurz)

background image

Drogi szerzenia się zakażeń w OIT

C.

 

Droga kałowo-ustna (ang. 

fecal-oral)

    Głównym rezerwuarem patogenów 

jest       przewód pokarmowy 
chorego, a zakażenie następuje 
przez jego usta. 

background image

Drogi szerzenia się zakażeń w OIT

D.

 Krew

Podanie krwi lub preparatów         

krwiopochodnych jako leku

Przypadkowe zakażenie krwią w relacji 

pacjent-pacjent lub pacjent-pracownik 

służby zdrowia

background image

Oporność na antybiotyki

Oporność na antybiotyki

background image

RYZYKO ZAKAŻEŃ SZCZEPAMI 

WIELOOPORNYMI W OIT

 szerokie stosowanie antybiotyków, zwłaszcza

  -laktamowych (

cefalosporyny!

)

 wcześniejsza hospitalizacja chorych

 długotrwały okres leczenia 

 procedury inwazyjne  - np.sztuczna wentylacja, 

cewniki

   naczyniowe, cewnik moczowy

background image

Czynniki ryzyka rozwoju 

oporności na antybiotyki w VAP

•Stosowanie antybiotyków przez 15 dni

1

Czas hospitalizacji

2

Czas prowadzenia sztucznej wentylacji > 
7 dni

1

1

Trouillet J-L et al.  Am J Respir Crit Care Med 1998;157:531-539.

2

Lautenbach E et al.  Clin Infect Dis 2001;32:1162-1171.

background image

Wpływ 

wcześniejszej antybiotykoterapii

 oraz 

sztucznej wentylacji

 na rodzaj flory 

bakteryjnej odpowiedzialnej za rozwój  VAP

MV-wentylacja mechaniczna  MRSA=metycylinooporny Staphylococcus aureus 

Trouillet J-L et al. Am J Respir Crit Care Med 1998;157:531-539.

6.3
%

21.7%

3.1%

13.2%

21.9%

15.1%

3.1%

19.7%

0%

5%

10%

15%

20%

25%

P. aeruginosa

A. baumannii

Enterobacteriace
ae

MRSA

MV > 7 dni, bez wcześniejszej antybiotykoterapii 

MV > 7 dni, wcześniejsza antybiotykoterapia 

Pa

to

g

e

n

y

 o

d

p

o

w

ie

d

zi

a

ln

e

 z

a

 r

o

zw

ó

V

A

P

background image

Wpływ 

technik inwazyjnych

 na rozwój 

oporności patogenów wywołujących 

zakażenia szpitalne

Kollef MH et al. Clin Inf Dis 2000;31(Suppl. 4):S131-S138.

Coagulase-negative

Staphylococci

P= .001

0

10

20

30

40

50

Zakażenia  

krwi

Szpitalne zapalenie płuc

Zakażenia dróg 

moczowych

Techniki  inwazyjne

P

ro

ce

n

w

y

st

ę

p

o

w

a

n

ia

P. aeruginosa

P= .002

A. baumannii

P= .006

E. coli

P= .023

C. albicans

P= .009

Bez  technik inwazyjnych

background image

SZCZEPY WIELOOPORNE W OIT

• MRSA
• MRCNS
• Enterococcus faecalis-HLAR, VRE
• pałeczki Gram-ujemne – ESBL, oporność 

na   aminoglikozydy, fluorochinolony 

background image

Wyniki leczenia w zakażeniach wywołanych 

szczepami Klebsiella pneumoniae 

produkującymi ESBL

Leczenie

Leczenie

Śmiertelności

Śmiertelności

Nieaktywne 

antybiotyki

71

Betalaktamy

44

Chinolony

36

Imipenem

8

Paterson DL.  IDSA 1998.

background image

Mechanizmy oporności krzyżowej 

bakterii  Pseudomonas

Jedne antybiotyki mogą ułatwiać rozwój oporności na inne 

grupy antybiotyków:

fluorochinolony

 mogą ułatwiać rozwój oporności na karbapenemy 

cefalosporyny 3 generacji

 mogą ułatwiać rozwój oporności na inne 

antybiotyki

.

System efflux (MexAB-OprM) 

czynnego wypompowywania

 

antybiotyków (meronem) indukuje oporność krzyżową na inne 

leki przeciwdrobnoustrojowe, jak fluorochinolony, penicyliny, 

cefalosporyny, makrolidy i sulfonamidy.

Utrata poryn OprD prowadzi do nieskuteczności karbapenemów 

(

niemożność wniknięcia

 do wnętrza komórki bakteryjnej).

          

Kohler T i wsp. Clin Microbiol Infect 2001;7(Suppl 5):7-10.
Livermore DM. Clin Infect Dis 2002;34:634-640.

background image

Mechanizmy oporności 

Pseudomonas i system efflux

 

Za zgodą Livermore DM. Clin Infect Dis 2002;34:634-

640.

Meropenem 

jest usuwany z 

komórki, 

( imipenem 

nie )

System efflux 
(OprM) 

Błona 
zewnętrzn

Przestrzeń 
peryplazmatycz
na 

Lipoproteiny 
(MexA) 

Błona 
cytoplazmatyczn

System efflux (MexB)

Miejsce
wnikania 
imipenemu I 
meropenemu 
do komórki

Białka porynowe

background image

Metody obniżania oporności 

na antybiotyki 

Metody obniżania oporności 

na antybiotyki 

background image

RACJONALIZACJA ANTYBIOTYKOTERAPII

RACJONALIZACJA ANTYBIOTYKOTERAPII

Wskazówki w postaci schematów 

(guidelines)

Rotacja antybiotyków

Metoda polegająca na ustaleniu 

Metoda polegająca na ustaleniu 

schematu

schematu

stosowania antybiotyków w określonej 

stosowania antybiotyków w określonej 

grupie pacjentów i w określonym czasie

grupie pacjentów i w określonym czasie

background image

ROTACJA ANTYBIOTYKÓW

ROTACJA ANTYBIOTYKÓW

KONCEPCJA:

KONCEPCJA:

Czasowe wyłączenie ze stosowania pewnych antybiotyków 

Czasowe wyłączenie ze stosowania pewnych antybiotyków 

(zwłaszcza 

(zwłaszcza 

o mniejszej skuteczności z powodu oporności drobnoustrojów)

o mniejszej skuteczności z powodu oporności drobnoustrojów)

i zastąpienie ich innymi może przywrócić skuteczność tych 

i zastąpienie ich innymi może przywrócić skuteczność tych 

wcześniej 

wcześniej 

stosowanych.

stosowanych.

 

 

specyfika szpitala

specyfika szpitala

 

 

monitorowanie mikrobiologiczne

monitorowanie mikrobiologiczne

 

 

ocena oporności drobnoustrojów

ocena oporności drobnoustrojów

 

 

które antybiotyki?

które antybiotyki?

 

 

na jak długo?

na jak długo?

SCHEMAT ROTACJI

SCHEMAT ROTACJI

background image

ROTACJA ANTYBIOTYKÓW

ROTACJA ANTYBIOTYKÓW

 

 

Gerding DN, Larson TA, Hughes RA, et al: Aminoglycoside resistance and

Gerding DN, Larson TA, Hughes RA, et al: Aminoglycoside resistance and

 

 

aminoglycoside usage: Ten years of experience in the hospital. Antimicrob 

aminoglycoside usage: Ten years of experience in the hospital. Antimicrob 

Agents

Agents

 

 

Chemother, 1991; 35: 1284-1290

Chemother, 1991; 35: 1284-1290

-

 

 

rotacja antybiotyków z grupy aminoglikozydów 

rotacja antybiotyków z grupy aminoglikozydów 

  

  

(amikacyna/gentamycyna) 

(amikacyna/gentamycyna) 

-

 

 

dziesięć lat obserwacji

dziesięć lat obserwacji

-

 

 

czas wyłączania antybiotyku – od 3. do 51. miesięcy

czas wyłączania antybiotyku – od 3. do 51. miesięcy

-

 

 

istotny statystycznie spadek oporności drobnoustrojów 

istotny statystycznie spadek oporności drobnoustrojów 

na 

na 

  

  

aminoglikozyd wyłączony w danym okresie ze stosowania

aminoglikozyd wyłączony w danym okresie ze stosowania

-

 

 

dla zmniejszenia oporności konieczny dłuższy okres

dla zmniejszenia oporności konieczny dłuższy okres

  

  

wyłączenia ze stosowania

wyłączenia ze stosowania

background image

ROTACJA ANTYBIOTYKÓW

ROTACJA ANTYBIOTYKÓW

 

 

Raymond DP, Pelletier SJ, Crabtree TD et al: Impact of a rotating empiric

Raymond DP, Pelletier SJ, Crabtree TD et al: Impact of a rotating empiric

 

 

antibiotic schedule on infectious mortality in an intensive care unit. Crit Care 

antibiotic schedule on infectious mortality in an intensive care unit. Crit Care 

M

M

ed, 

ed, 

 

 

2001; 29: 1101-1108

2001; 29: 1101-1108

-

 

 

kwartalna, jednoczesna rotacja antybiotyków z różnych 

kwartalna, jednoczesna rotacja antybiotyków z różnych 

grup 

grup 

-

 

 

2 lata obserwacji

2 lata obserwacji

-

 

 

w grupie badanej istotne statystycznie  zmniejszenie

w grupie badanej istotne statystycznie  zmniejszenie

  

  

śmiertelności z powodu zakażeń szpitalnych

śmiertelności z powodu zakażeń szpitalnych

background image

Oporność a czas pobytu w szpitalu

0

2

4

6

8

10

12

grupa badana

 

grupa 

kontrolna

Dni

33 przypadki zakażenia 

szczepami opornymi

 porównano z 66 kontrolnymi 

przypadkami zakażenia szczepami wrażliwymi (porównywalne szczepy, 
lokalizacja zakażenia, czas rozwoju zakażenia). 

Chorzy w grupie badanej byli dłużej hospitalizowani po wystąpieniu 
zakażenia niż chorzy grupy kontrolnej 

(odpowiednio 11 i 7 dni, p=0,01)

      

Lautenbach E i wsp. Clin Infect Dis 2001;32:1162-1171.

background image

0

10 000 $

20 000 $

30 000 $

40 000 $

50 000 $

60 000 $

70 000 $

Grupa badana 

Grupa kontrolna

Średni koszt leczenia chorych z zakażeniem z grupy 

badanej był 2,9 razy większy niż w grupie kontrolnej. 

*(p<0,001)

Lautenbach E i wsp. Clin Infect Dis 2001; 32: 1162-1171

.

*

Oporność a koszty hospitalizacji

background image

Monitorowanie zakażeń w OIT

Monitorowanie zakażeń w OIT

background image

Monitorowanie zakażeń w OIT

1.

Ciągła kontrola kolonizacji i zakażeń u chorych 
leczonych    w OIT

2.

Okresowa analiza zbiorcza rodzajów 
izolowanych szczepów drobnoustrojów oraz ich 
wrażliwości na antybiotyki

3.

Kontrola stanu klinicznego chorych

4.

Kontrola badań laboratoryjnych (leukocytoza, 
rozmaz, CRP, prokalcytonina, RTG klp., USG j. 
brzusznej itp.)

background image

Monitorowanie zakażeń w OIT

Ad 1.

 Ciągła kontrola kolonizacji i zakażeń u 

chorych     

leczonych    w OIT

W dobie przyjęcia:

   wymaz z gardła i odbytu

-

wydzielina z drzewa oskrzelowego w 
przypadku  intubacji

-

mocz (przez świeżo założony cewnik) – 
najpierw bad. ogólne moczu na obecnośc 
zmian zapalnych

-

krew (u chorych gorączkujących lub z 
podejrzeniem     zapalenia płuc, sepsy)

-

inne (materiał z potencjalnego źródła infekcji-
płyn mózgowo-rdzeniowy, ropa z rany, płyn 
opłucnowy itp.)

background image

Monitorowanie zakażeń w OIT

Ad 1.

 Ciągła kontrola kolonizacji i zakażeń u 

chorych     

leczonych    w OIT

W trakcie leczenia:

-

1x w tygodniu (z wyjątkiem gardła i 
odbytu)    materiały z potencjalnych 
źródeł zakażenia     (oskrzela, mocz, 
odleżyny, itp.)

-

w dowolnym momencie, w przypadku 
poszukiwania źródła zakażenia (krew, 
oskrzela, cewniki naczyniowe, itp.)

Warunek: odpowiednie pobieranie, 
przechowywanie i transport próbek do 
laboratorium mikrobiologicznego !!!

background image

Mini-BAL

Mini-BAL

background image

Korzyści monitorowania zakażeń w OIT

1.

Poprawa jakości empirycznego stosowania 
antybiotyków (

antybiotykoterapia de-

eskalacyjna

)

2.

Wczesne wdrażanie antybiotykoterapii 
celowanej

3.

Wychwytywanie „alert patogenów”, tzn. 
szczepów wieloopornych z ewent. 
wprowadzeniem wzmożonego reżimu 
sanitarnego np. z izolacją chorych

4.

Restrykcje, rotacje w stosowaniu antybiotyków

5.

Możliwość rejestracji zakażeń szpitalnych

6.

Analiza dróg szerzenia się zakażeń, szczególnie 
wieloopornymi szczepami pałeczek  Gram-
ujemnych, MRSA, MRSE, VRE, ESBL

background image

Document Outline