Ratownictwo medyczne

Ratownictwo medyczne

mgr Damian Garlicki

mgr Damian Garlicki

specjalista ratownictwa medycznego

specjalista ratownictwa medycznego

 

 

 

 

Temat: 

Temat: 

Idea utworzenia Systemu 

Idea utworzenia Systemu 

Państwowe Ratownictwo Medyczne.

Państwowe Ratownictwo Medyczne.

1.

1.

Stan polskiego ratownictwa w zetknięciu z 

Stan polskiego ratownictwa w zetknięciu z 

rzeczywistością

rzeczywistością

Opierając się na danych dotyczących działania pomocy 

Opierając się na danych dotyczących działania pomocy 

doraźnej, takich jak czas dotarcia ambulansu ratunkowego do 

doraźnej, takich jak czas dotarcia ambulansu ratunkowego do 

chorego, wskaźnik zgonów w okresie przedszpitalnym, można 

chorego, wskaźnik zgonów w okresie przedszpitalnym, można 

jednoznacznie stwierdzić, że w Polsce nie ma dotychczas 

jednoznacznie stwierdzić, że w Polsce nie ma dotychczas 

systemu ratownictwa medycznego, który gwarantowałby 

systemu ratownictwa medycznego, który gwarantowałby 

udzielenie specjalistycznej pomocy, koniecznej do ratowania 

udzielenie specjalistycznej pomocy, koniecznej do ratowania 

życia ofiar wypadków, katastrof i nagłych zachorowań. 

życia ofiar wypadków, katastrof i nagłych zachorowań. 

W tej chwili w stosunku do 

W tej chwili w stosunku do 

41

41

 

 

% ofiar wypadków 

% ofiar wypadków 

specjalistyczne leczenie szpitalne rozpoczyna się po ponad 

specjalistyczne leczenie szpitalne rozpoczyna się po ponad 

2

2

 

 

godzinach. ( w ciągu 6 lat trwania programu czas ten skrócił się 

godzinach. ( w ciągu 6 lat trwania programu czas ten skrócił się 

o około godzinę). Ma to bezpośredni

o około godzinę). Ma to bezpośredni

 

 

wpływ na wskaźniki 

wpływ na wskaźniki 

śmiertelności urazowej:

śmiertelności urazowej:

 

 

 

 

Narastające zagrożenia związane z postępem 

Narastające zagrożenia związane z postępem 

cywilizacyjnym, wzrost liczby wypadków, 

cywilizacyjnym, wzrost liczby wypadków, 

nadumieralność z powodu chorób ukł. krążenia oraz 

nadumieralność z powodu chorób ukł. krążenia oraz 

coraz częściej występujące wypadki o charakterze 

coraz częściej występujące wypadki o charakterze 

masowym wymuszają stworzenie systemu pomocy, 

masowym wymuszają stworzenie systemu pomocy, 

który dawałby poczucie bezpieczeństwa  

który dawałby poczucie bezpieczeństwa  

mieszkańcom.

mieszkańcom.

Od początku lat dziewięćdziesiątych trwają w Polsce 

Od początku lat dziewięćdziesiątych trwają w Polsce 

starania o unowocześnienie i usprawnienie systemu 

starania o unowocześnienie i usprawnienie systemu 

udzielania pomocy medycznej w sytuacjach 

udzielania pomocy medycznej w sytuacjach 

zagrożenia życia i zdrowia. Pomimo długiej, w 

zagrożenia życia i zdrowia. Pomimo długiej, w 

niektórych miastach ponad stuletniej tradycji 

niektórych miastach ponad stuletniej tradycji 

pogotowia ratunkowego, na skutek zaniedbań w 

pogotowia ratunkowego, na skutek zaniedbań w 

szkoleniu zarówno lekarzy jak i pielęgniarek oraz 

szkoleniu zarówno lekarzy jak i pielęgniarek oraz 

niedoinwestowania w odpowiedni sprzęt, doszło do 

niedoinwestowania w odpowiedni sprzęt, doszło do 

sytuacji w której poziom udzielania pomocy doraźnej 

sytuacji w której poziom udzielania pomocy doraźnej 

był wyraźnie niższy niż w krajach rozwiniętych.

był wyraźnie niższy niż w krajach rozwiniętych.

 

 

 

 

Czas dojazdu karetki pogotowia ratunkowego na 

Czas dojazdu karetki pogotowia ratunkowego na 

miejsce zdarzenia do pacjenta z zagrożeniem życia 

miejsce zdarzenia do pacjenta z zagrożeniem życia 

przekracza godzinę (szczególnie poza dużymi 

przekracza godzinę (szczególnie poza dużymi 

aglomeracjami miejskimi; Program Zintegrowane 

aglomeracjami miejskimi; Program Zintegrowane 

Ratownictwo Medyczne, 2000). Oznacza to, że 

Ratownictwo Medyczne, 2000). Oznacza to, że 

zasada "złotej godziny" (czyli czasu jaki upływa od 

zasada "złotej godziny" (czyli czasu jaki upływa od 

momentu urazu do wykonania operacji ratujących 

momentu urazu do wykonania operacji ratujących 

życie) przeznaczonej dla pacjenta, aby mu pomóc, 

życie) przeznaczonej dla pacjenta, aby mu pomóc, 

nie sprawdza się w pełni. Gdy ten czas wynosi 

nie sprawdza się w pełni. Gdy ten czas wynosi 

powyżej 60 minut, szanse na przeżycie 

powyżej 60 minut, szanse na przeżycie 

poszkodowanego drastycznie się zmniejszają.

poszkodowanego drastycznie się zmniejszają.

 

 

 

 

Istotnym faktem jest również to, 

Istotnym faktem jest również to, 

że samo znalezienie się

że samo znalezienie się

 

 

w szpitalu nie gwarantuje

w szpitalu nie gwarantuje

 

 

poszkodowanym poczucia

poszkodowanym poczucia

 

 

bezpieczeństwa. 20% zgonów 

bezpieczeństwa. 20% zgonów 

szpitalnych występuje 

szpitalnych występuje 

w czasie pierwszych 6. godzin

w czasie pierwszych 6. godzin

 

 

leczenia szpitalnego (pobytu pacjenta w szpitalu).

leczenia szpitalnego (pobytu pacjenta w szpitalu).

Związane jest to z bardzo słabym przygotowaniem 

Związane jest to z bardzo słabym przygotowaniem 

bazy szpitalnej do niesienia szybkiej kwalifikowanej 

bazy szpitalnej do niesienia szybkiej kwalifikowanej 

pomocy lekarskiej w stanach nagłego zagrożenia życia 

pomocy lekarskiej w stanach nagłego zagrożenia życia 

(Program Zintegrowane Ratownictwo Medyczne, 2000).

(Program Zintegrowane Ratownictwo Medyczne, 2000).

 

 

 

 

Nie ma standardów postępowania w stanach

Nie ma standardów postępowania w stanach

 

 

zagrożenia życia. 

zagrożenia życia. 

Wszystko to sprawia, że 13,3% zgonów 

Wszystko to sprawia, że 13,3% zgonów 

jest zaliczane do "zgonów do uniknięcia" 

jest zaliczane do "zgonów do uniknięcia" 

(Program Zintegrowane

(Program Zintegrowane

 

 

Ratownictwo Medyczne, 2000). 

Ratownictwo Medyczne, 2000). 

"Zgony do uniknięcia" są to nagłe zgony, których można 

"Zgony do uniknięcia" są to nagłe zgony, których można 

byłoby uniknąć w lepszych warunkach organizacyjnych, w 

byłoby uniknąć w lepszych warunkach organizacyjnych, w 

lepszym otoczeniu przedszpitalnym i szpitalnym oraz przy 

lepszym otoczeniu przedszpitalnym i szpitalnym oraz przy 

lepszym przygotowaniu osób zajmujących się ratowaniem 

lepszym przygotowaniu osób zajmujących się ratowaniem 

życia ludzkiego.

życia ludzkiego.

 

 

 

 

Wprowadzenie programu ratownictwa medycznego, 

Wprowadzenie programu ratownictwa medycznego, 

przyczyniło się do rozlokowania karetek pogotowia w 

przyczyniło się do rozlokowania karetek pogotowia w 

różnych miejscach danego obszaru zabezpieczeń, 

różnych miejscach danego obszaru zabezpieczeń, 

przyczyniając się tym samym do skrócenia czasu 

przyczyniając się tym samym do skrócenia czasu 

dojazdu do chorych, poszkodowanych.

dojazdu do chorych, poszkodowanych.

 

 

Jest oczywistym, że System nie wyrasta na 

Jest oczywistym, że System nie wyrasta na 

pustyni

pustyni

, bo Pogotowie Ratunkowe nadal jeździ, a 

, bo Pogotowie Ratunkowe nadal jeździ, a 

szpitale przyjmują pacjentów. Chodzi jednak o 

szpitale przyjmują pacjentów. Chodzi jednak o 

znaczne poprawienie efektywności tych działań. W 

znaczne poprawienie efektywności tych działań. W 

tym celu potrzebne będzie w nadchodzących latach 

tym celu potrzebne będzie w nadchodzących latach 

zarówno dalsze doinwestowywanie Pogotowia, 

zarówno dalsze doinwestowywanie Pogotowia, 

tworzenie centrów powiadamiania ratunkowego i 

tworzenie centrów powiadamiania ratunkowego i 

szpitalnych oddziałów ratunkowych jak i 

szpitalnych oddziałów ratunkowych jak i 

przygotowanie dla nich odpowiednich kadr. 

przygotowanie dla nich odpowiednich kadr. 

To 

To 

przygotowanie z kolei wymaga zarówno 

przygotowanie z kolei wymaga zarówno 

szkolenia nowych pracowników jak i 

szkolenia nowych pracowników jak i 

podniesienia kwalifikacji już zatrudnionych.

podniesienia kwalifikacji już zatrudnionych.

 

 

 

 

Zawody lekarza i pielęgniarki, zwłaszcza w 

Zawody lekarza i pielęgniarki, zwłaszcza w 

działaniach szybkich, o co w medycynie 

działaniach szybkich, o co w medycynie 

ratunkowej łatwo, są zawodami wzajemnie się 

ratunkowej łatwo, są zawodami wzajemnie się 

uzupełniającymi. Z tego powodu konieczne było 

uzupełniającymi. Z tego powodu konieczne było 

opracowanie odpowiedniego trybu szkolenia i 

opracowanie odpowiedniego trybu szkolenia i 

uzyskiwania także specjalizacji pielęgniarskiej w 

uzyskiwania także specjalizacji pielęgniarskiej w 

zakresie medycyny ratunkowej. 

zakresie medycyny ratunkowej. 

W nowoczesnych systemach pomocy doraźnej, 

W nowoczesnych systemach pomocy doraźnej, 

zwłaszcza w zespołach ratownictwa medycznego 

zwłaszcza w zespołach ratownictwa medycznego 

działających poza szpitalem, udowodnił swoją 

działających poza szpitalem, udowodnił swoją 

użyteczność nowy zawód, jakim jest ratownik 

użyteczność nowy zawód, jakim jest ratownik 

medyczny.

medyczny.

 

 

 

 

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

Otwarte SOR

SZPITALNE ODDZIAŁY RATUNKOWE

SZPITALNE ODDZIAŁY RATUNKOWE

2.05.21

2.05.21

 

 

RATOWNICTWO MEDYCZNE - ŚWIADCZENIA

RATOWNICTWO MEDYCZNE - ŚWIADCZENIA

Interwencje w latach 

Interwencje w latach 

2001 – 387.568 do wypadków

2001 – 387.568 do wypadków

2001 – 2.501.185 do zachorowań

2001 – 2.501.185 do zachorowań

Łącznie – 2.888.753 interwencji

Łącznie – 2.888.753 interwencji

2002 - 428.782 do wypadków

2002 - 428.782 do wypadków

2002 - 2.818.803 do zachorowań

2002 - 2.818.803 do zachorowań

Łącznie – 3.247.586 interwencji

Łącznie – 3.247.586 interwencji

 

 

 

 

1.

1.

Statystyki ”biją” na alarm.

Statystyki ”biją” na alarm.

Narastające zagrożenia związane z postępem cywilizacyjnym, 
wzrost liczby wypadków, nadumieralność z powodu chorób 
krążenia oraz coraz częściej występujące wypadki o charakterze 
masowym wymuszają stworzenie systemu pomocy, który 
dawałby poczucie bezpieczeństwa.[8,24]

•Umieralność około urazowa to 6-8 tysięcy zgonów rocznie,

•Umieralność z powodu chorób układu krążenia, neurologicznych 
i zatruć jest w Polsce znacznie wyższa niż w krajach Unii 
Europejskiej (12,5 % wobec przeciętnej europejskiej wynoszącej 
4,5 %),

•Wysoki odsetek zgonów z nagłego zagrożenia życia następuje w 
okresie przedszpitalnym (62,4 % zgonów około wypadkowych),

•Jeden z najwyższych w Europie wskaźników śmiertelności około 
wypadkowej - 12,6 / 100 rannych - odpowiednio wskaźnik 
europejski określony jest na 4,5 / 100 rannych.

 

 

 

 

Wykres 1. Zgony z powodu wybranych przyczyn w 

Wykres 1. Zgony z powodu wybranych przyczyn w 

Polsce w 1999 roku.

Polsce w 1999 roku.

 

 

 

 

Wykres 3. Liczba wypadków samochodowych w 

Wykres 3. Liczba wypadków samochodowych w 

przeliczeniu na 100 tys. mieszkańców w latach 1991-

przeliczeniu na 100 tys. mieszkańców w latach 1991-

1996

1996

 

 

 

 

3. 

3. 

Idea łańcucha przeżycia, złota godzina, zasada 

Idea łańcucha przeżycia, złota godzina, zasada 

jednych noszy.

jednych noszy.

ZŁOTA GODZINA

ZŁOTA GODZINA

Jaka złota godzina!

Jaka złota godzina!

ZASADA JEDNYCH NOSZY

ZASADA JEDNYCH NOSZY

    

    

     

     

Założeniem Programu jest 

Założeniem Programu jest 

zintegrowanie wszystkich 

zintegrowanie wszystkich 

podmiotów ratownictwa w 

podmiotów ratownictwa w 

jeden system mający 

jeden system mający 

wspólną sieć łączności 

wspólną sieć łączności 

alarmowej, procedury 

alarmowej, procedury 

ratownicze , oraz sprzęt 

ratownicze , oraz sprzęt 

medyczny umożliwiający 

medyczny umożliwiający 

realizację zasady „jednych 

realizację zasady „jednych 

noszy od miejsca zdarzenia 

noszy od miejsca zdarzenia 

do oddziału ratunkowego”.

do oddziału ratunkowego”.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ŁAŃCUCH PRZEZYCIA

ŁAŃCUCH PRZEZYCIA

     

Obecny system pomocy doraźnej jest niespójny, 

Obecny system pomocy doraźnej jest niespójny, 

niedostosowany do innych ogniw "łańcucha przeżycia" 

niedostosowany do innych ogniw "łańcucha przeżycia" 

(Program Zintegrowane Ratownictwo Medyczne, 2000). 

(Program Zintegrowane Ratownictwo Medyczne, 2000). 

"Łańcuch przeżycia" to kolejno po sobie następujące etapy 

"Łańcuch przeżycia" to kolejno po sobie następujące etapy 

postępowania z poszkodowanym od momentu zdarzenia do 

postępowania z poszkodowanym od momentu zdarzenia do 

postępowania zachowawczego w szpitalu.

postępowania zachowawczego w szpitalu.

 

 

 

 

 

 

                          

                          

                         

                         

4 min

4 min

           

           

8-10 min

8-10 min

Pierwsza pomoc 

świadków zdarzenia

Łączność alarmowa

Na „ratunek

Kwalifikowana 1 pomoc

Kwalifikowany transport

chorego

SOR

 

 

 

 

 

 

Wnioski. 

Wnioski. 

system ratownictwa medycznego w Polsce jest w początkowej 

system ratownictwa medycznego w Polsce jest w początkowej 

fazie tworzenia,

fazie tworzenia,

właściwy rozwój ratownictwa medycznego, uzależniony jest od: 

właściwy rozwój ratownictwa medycznego, uzależniony jest od: 

stworzenia warunków organizacyjnych, edukacyjnych, 

stworzenia warunków organizacyjnych, edukacyjnych, 

właściwego poziomu finansowania i przede wszystkim 

właściwego poziomu finansowania i przede wszystkim 

logicznego myślenia polityków i grona osób mających wpływ na 

logicznego myślenia polityków i grona osób mających wpływ na 

tworzony system ratowniczy w Polsce,

tworzony system ratowniczy w Polsce,

aktualnie nie istnieje w kraju system ratownictwa medycznego, 

aktualnie nie istnieje w kraju system ratownictwa medycznego, 

który gwarantowałby specjalistyczną i wysoko kwalifikowaną 

który gwarantowałby specjalistyczną i wysoko kwalifikowaną 

pomoc w przypadkach katastrof, wypadków i stanów zagrożenia 

pomoc w przypadkach katastrof, wypadków i stanów zagrożenia 

życia; ratownictwem zajmuje się pogotowie ratunkowe, straż 

życia; ratownictwem zajmuje się pogotowie ratunkowe, straż 

pożarna, policja i inne podmioty z racji swych statutowych 

pożarna, policja i inne podmioty z racji swych statutowych 

obowiązków,

obowiązków,

obecnie, już w momencie wezwania do wypadku czy innego 

obecnie, już w momencie wezwania do wypadku czy innego 

zdarzenia powodującego zagrożenie życia, tracony jest tak 

zdarzenia powodującego zagrożenie życia, tracony jest tak 

cenny czas, ponieważ w wielu regionach kraju nie ma możliwości 

cenny czas, ponieważ w wielu regionach kraju nie ma możliwości 

jednoczesnego powiadomienia wszystkich służb, które w akcji 

jednoczesnego powiadomienia wszystkich służb, które w akcji 

ratowniczej powinny brać udział

ratowniczej powinny brać udział

obecnie pogotowie ratunkowe nie stanowi formacji ratowniczej; 

obecnie pogotowie ratunkowe nie stanowi formacji ratowniczej; 

około 70% jego usług, stanowią wizyty lekarskie u chorych w 

około 70% jego usług, stanowią wizyty lekarskie u chorych w 

domach oraz transporty chorych,

domach oraz transporty chorych,

w chwili obecnej efektywność działania polskiego systemu 

w chwili obecnej efektywność działania polskiego systemu 

ratownictwa medycznego jest daleka od optymalnej.

ratownictwa medycznego jest daleka od optymalnej.

 

 

 

 

4. Przyczyny koniecznych zmian.

4. Przyczyny koniecznych zmian.

Wyodrębniono obszary tematyczne wymagające 

Wyodrębniono obszary tematyczne wymagające 

szybkiej i skutecznej naprawy:

szybkiej i skutecznej naprawy:

ratownictwa przedszpitalnego

ratownictwa przedszpitalnego

integracji dysponowania z innymi podmiotami 

integracji dysponowania z innymi podmiotami 

ratownictwa

ratownictwa

ratownictwa szpitalnego

ratownictwa szpitalnego

edukacji w dziedzinie ratownictwa medycznego

edukacji w dziedzinie ratownictwa medycznego

 

 

 

 

Przyjęto następujące wskaźniki, których osiągnięcie 

Przyjęto następujące wskaźniki, których osiągnięcie 

założono na 30 grudnia 2004 roku:

założono na 30 grudnia 2004 roku:

rozmieszczenie ambulansów ratunkowych w takiej 

rozmieszczenie ambulansów ratunkowych w takiej 

ilości, aby czas dotarcia ambulansu do chorego 

ilości, aby czas dotarcia ambulansu do chorego 

mieścił się w normach określonych w ustawie o 

mieścił się w normach określonych w ustawie o 

ratownictwie medycznym 

ratownictwie medycznym 

(

(

ok

ok

. 1140 

. 1140 

ambulansów na terenie kraju )

ambulansów na terenie kraju )

stworzenie zintegrowanych stanowisk 

stworzenie zintegrowanych stanowisk 

dyspozytorskich w ilości umożliwiającej skuteczne 

dyspozytorskich w ilości umożliwiającej skuteczne 

i sprawne dysponowanie służb ratowniczych 

i sprawne dysponowanie służb ratowniczych 

(

(

 ok. 

 ok. 

130 w skali kraju )

130 w skali kraju )

zbudowanie szpitalnych oddziałów ratunkowych w 

zbudowanie szpitalnych oddziałów ratunkowych w 

ilości ok. 278 w skali kraju 

ilości ok. 278 w skali kraju 

(1 szpital na ok. 150 

(1 szpital na ok. 150 

000 populacji plus 16 szpitali dziecięcych)

000 populacji plus 16 szpitali dziecięcych)

 

 

 

 

Założeniem Programu jest zintegrowanie 

Założeniem Programu jest zintegrowanie 

wszystkich podmiotów ratownictwa w jeden 

wszystkich podmiotów ratownictwa w jeden 

system mający wspólną sieć łączności alarmowej, 

system mający wspólną sieć łączności alarmowej, 

procedury ratownicze , oraz sprzęt medyczny 

procedury ratownicze , oraz sprzęt medyczny 

umożliwiający realizację zasady „jednych noszy 

umożliwiający realizację zasady „jednych noszy 

od miejsca zdarzenia do oddziału ratunkowego”. 

od miejsca zdarzenia do oddziału ratunkowego”. 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kształcenie ratowników medycznych w Polsce, 

Kształcenie ratowników medycznych w Polsce, 

uczelnie, szkoły medyczne.

uczelnie, szkoły medyczne.