Medycyna i jej instytucje

Problem

dysfunkcjonalności

System społeczny

Elementy systemu społecznego

/T. Parsons/

cele

ludzie

środki

normy

pozycje i role społ.

Funkcjonalność systemu

System realizuje cele, do

których został powołany. Cele

te są określane przez

wartości i potrzeby

nadsystemu.

Medycyna jest systemem

społecznym

Celem medycyny jest zapobieganie i

leczenie chorób /ochrona i

utrzymanie zdrowia/.

System medyczny kształtował się i

kształtuje na bazie społecznych

potrzeb, zmieniających się w czasie.

Społeczeństwo wyznacza priorytety.

Medycyna jako system

dysfunkcjonalny

Medycyna aż do wieku XIX nie

mogła realizować zadań, jakie

przed nią stały, ponieważ środki i

metody lecznicze były

przeważnie nieskuteczne, a

czasami szkodliwe.

Rozwój medycyny mimo

dysfunkcjonalności

Czynniki, które umożliwiały adaptację i

rozwój systemu medycznego mimo jego

pierwotnej dysfunkcjonalności:

Specyficzne psychospołeczne

mechanizmy obronne;

Intensywna, wielostronna i sprawna

działalność społeczna i polityczna

przedstawicieli zawodów medycznych.

Mechanizmy obronne

Chronią system przed zagrożeniami

wewnętrznymi i zewnętrznymi.

Mechanizmy obronne pozwalają

zapobiegać wewnętrznej i

zewnętrznej kontroli oraz

niepożądanym skutkom takiej

kontroli- krytyce systemu

Mechanizmy obronne

Najbardziej sprawdzonym sposobem

ukrycia dysfunkcjonalności jest

uniemożliwienie lub utrudnienie

nadsystemowi rozpoznanie

problemu poprzez niedostarczanie

lub zniekształcanie informacji o

systemie.

Mechanizmy obronne

Ukrywanie dysfunkcji systemu nie

sprzyja zadowalającej regulacji

jego stosunków z otoczeniem .

Mechanizmy obronne mają zwykle

charakter doraźny.

Jeśli działają długo prowadzą do

nasilenia dotychczasowych

dysfunkcji systemu lub powstania

nowych.

Mechanizmy obronne-

przykłady



Utożsamianie działań z celami- ponieważ

to co robimy, robimy w celu leczenia,

wobec tego leczymy.

np. nazywanie prostych czynności

terapią: muzykoterapia, choreoterapia,

terapia zajęciowa/;



Przeformułowanie celów działania albo

ich przemieszczanie na coraz trudniejsze

do sprawdzenia obszary.

/np. z leczenia na „podnoszenie

zdrowotności populacji”/

Mechanizmy obronne-

przykłady



Udramatycznienie rokowania w

momencie podejmowania kuracji, a

następnie traktowanie braku sukcesu

jako częściowego sukcesu;

/będzie żył jak roślina, ale robimy wszystko

co w naszej mocy/



Umiejscawianie źródeł, przyczyn

chorób, których leczenie za pomocą

aktualnych metod i środków okazuje

się nieskuteczne poza obrębem

organizmu lub w sferze leżącej poza

zasięgiem medycyny.

/ np. koncepcja chorób

cywilizacyjnych/

Działalność społeczna i

polityczna

Intensywna i wielokierunkowa

działalność niemedyczna lekarzy na

arenie społecznej pozwalała zwiększać

wpływy i prestiż społeczny profesji,

zdobywać przywileje i stwarzać

dodatkowe zabezpieczenie przed

skutkami medycznych niepowodzeń.

/np. zabieganie o względy książąt,

Kościoła, praca dla ludu/

Działalność społeczna i

polityczna

Obiektywna dysfunkcjonalność systemu

medycznego została zrównoważona

działaniami opartymi na socjotechnice.

Osiągnięty przez medyczną profesję

wysoki status społeczny miał wpływ

na korzystną autopercepcję i wysoką

samoocenę własnej roli w realizacji

zadań medycznych.

Działania kształtujące postawy

społeczne wobec medycyny

Tworzenie i propagowanie pewnego

stereotypu roli lekarza oraz jego cech

osobowych, w których oba elementy-

rola zawodowa i wzór osobowy- są

powiązane w jedną nierozerwalną całość.

Stereotyp idealizujący lekarza jest

obecny w środowisku profesji i poza nią.

Sprzyja nierealistycznym oczekiwaniom

pacjentów.

Działania kształtujące postawy

społeczne wobec medycyny

2. Utwierdzanie w przekonaniu, że

medyczne działania przynoszą

korzyści a brak realizacji zaleceń

lekarskich prowadzi do bardzo

poważnych następstw

/straszenie/;

Działania kształtujące postawy

społeczne wobec medycyny.

3. Wywieranie silnego wpływu na emocje,

wyobrażenia i postawy ludzi poprzez:

samą obecność przedstawicieli

medycyny w najbardziej podniosłych

bądź dramatycznych wydarzeniach w

życiu człowieka, spektakularne

akcesoria praktyki medycznej.

4. Stymulowanie potrzeb medycznych,

nadawanie wartości zdrowia

szczególnego charakteru.

System medyczny-

nadsystem. Co się zmieniło?

Przełom wieku XIX i XX przynosi

pierwsze realnie znaczące sukcesy

medycyny.

Konsekwencje:

Wzrost oczekiwań pod adresem

medycyny;

Wzrost popytu na pomoc medyczną;

Zdrowie pod wyłączną kontrolą

medycznej profesji, zdrowie

wartością ogólnospołeczną;

Regulacje prawne zabezpieczające

swobodę działania systemu.

Zmiany w nadsystemie

Postęp technologiczny, naukowy,

ekonomiczny, społeczno-

organizacyjny, wzrost

demograficzny,

uprzemysłowienie, urbanizacja,

upowszechnienie i wzrost

oświaty, zmiany w społecznym

systemie wartości itd.

Zmiany w systemie medycznym

pod wpływem zmian w

nadsystemie

Na wiele z tych zmian system

medyczny zareagował funkcjonalnie,

tzn. „zbieżnie” -równoległymi

zmianami: ogólnym wzrostem i

różnicowaniem organizacyjnym,

rosnącą specjalizacją zawodową,

wprowadzaniem i stosowaniem

nowych technologii, rozwojem badań

naukowych, „uprodukcyjnieniem

usług” (masowość i rutynizacja),

koncentrowaniem swoich sił i

środków w większych miastach.

Zmiany w systemie medycznym

pod wpływem zmian w

nadsystemie

Niektórych zmian system medyczny

nie zasymilował lub w ogóle nie

rozpoznał. Dotyczy to bardzo

istotnych zmian społecznych:

demokratyzacja stosunków, wzrost

siły nabywczej masowego

konsumenta, zmniejszenie się

dystansu intelektualnego między

lekarzem i pacjentem, wzrost żądań i

krytycyzmu pacjenta.

Nowa forma

dysfunkcjonalności

Nowe formy dysfunkcjonalnością nie są

już jak pierwotnie powiązane z

brakiem skuteczności, ale z

niemożnością zaspokojenia potrzeb

zdrowotnych poważnej części

populacji. Taką dysfunkcjonalność

możemy określić jako społeczną

niewydolność.

Coraz częściej podkreśla się też

problem jatrogenności medycyny.

Document Outline