DZIAŁANIE PROMIENI SŁONECZNYCH NA
SKÓRĘ
MECHANIZMY DZIAŁANIA ŚWIATŁA
SŁONECZNEGO NA SKÓRĘ
UDZIAŁ CYTOKIN
*
SKÓRA JAKO NARZĄD IMMUNOLOGICZNY
(SKIN ASSOCIATED LYMPHOID TISSUE
– SALT) REAGUJE NA
DZIAŁANIE ROZMAITYCH CZYNNIKÓW WZMOŻONYM WYTWARZANIEM
I UWALNIANIEM LICZNYCH
CYTOKIN
- IL -1
- TNF alfa
- IL -6
- IL -8
- IL -10
- IL -15
- TGF beta
*
ODCZYNY ZAPALNE WYWOŁANE PROMIENIAMI SŁONECZNYMI ZALEŻĄ
GŁÓWNIE OD
- IL -1
- TNF alfa
- MOGĄ BYĆ HAMOWANE PRZEZ PRZECIWCIAŁA PRZECIW
TNF alfa
- WYZWALANIE TNF alfa I JEGO EFEKTY SĄ ODMIENNE U
RÓŻNYCH OSÓB, CO
PRAWDOPODOBNIE ZALEŻY
OD CZYNNIKÓW GENETYCZNYCH (POLIMORFIZM
GENETYCZNY TNF alfa)
- Z TYM PRAWDOPODOBNIE WIĄŻĄ SIĘ OSOBNICZE
RÓŻNICE W
ODPOWIEDZI NA DZIAŁANIE
PROMIENI SŁONECZNYCH, ZARÓWNO
IMMUNOSUPRESJA, JAK I SKŁONNOŚĆ DO NOWOTWORÓW SKÓRY
- ICAM – 1
(INTERCELLULAR ADHESIN MOLECULE)
- WZMOŻONA EKSPRESJA ODPOWIADA ZA ODCZYN ZAPALNY
DZIAŁANIE PROMIENI SŁONECZNYCH NA
SKÓRĘ
MECHANIZMY DZIAŁANIA ŚWIATŁA SŁONECZNEGO
NA SKÓRĘ
(C.D.)
KWAS UROKAINOWY
*
KOLEJNYM CZYNNIKIEM O SILNYM DZIAŁANIU
SUPRESOROWYM JEST IZOFORMA
CIS KWASU UROKAINOWEGO
- POWSTAJE W WARSTWIE ROGOWEJ NASKÓRKA POD
WPŁYWEM
PROMIENIOWANIA SŁONECZNEGO
- WSPÓŁDZIAŁA W ROZWOJU RAKÓW SKÓRY
U OSÓB
NARAŻONYCH NA
PRZEWLEKŁE DZIAŁANIE TEGO
PROMIENIOWANIA
----------------------------------------------------------------------------------------------------
-----------------------------------
PRZEWLEKŁE USZKODZENIE SKÓRY PROMIENIOWANIEM
SŁONECZNYM STWARZA WIĘC
NIEBEZPIECZEŃSTWO POWSTAWANIA STANÓW PRZEDRAKOWYCH I
NOWOTWORÓW SKÓRY
DZIAŁANIE PROMIENI SŁONECZNYCH NA
SKÓRĘ
ODCZYNY POSŁONECZNE U OSÓB
ZDROWYCH
¤
PROMIENIOWANIE SŁONECZNE DZIAŁA NA SKÓRĘ DWOJAKO
*
NIEKORZYSTNIE
- MOŻLIWOŚĆ ROZWOJU STANÓW PRZEDRAKOWYCH I
NOWOTWORÓW SKÓRY
*
KORZYSTNIE
- FUNKCJA OCHRONNA WYTWARZANEJ W NASKÓRKU MELANINY
- SPEŁNIENIE WAŻNYCH FUNKCJI W USTROJU PRZEZ
SYNTETYZOWANĄ W TKANCE PODSKÓRNEJ WITAMINĘ D 3
¤
WPŁYW PROMIENI NADFIOLETOWYCH NA SKÓRĘ ZALEŻY OD
DŁUGOŚCI FAL
*
PROMIENIE UVB (DŁUGOŚĆ FALI 280-315 NM) MAJĄ NAISILNIEJSZE
DZIAŁANIE RUMIENIOTWÓRCZE
*
PROMIENIE UVA (DŁUGOŚĆ FALI 320-400 NM) MAJĄ ZNACZNIE
MNIEJSZE DZIAŁANIE
RUMIENIOTWÓRCZE (ZWŁASZCZA UVA POWYŻEJ 340 NM),
NATOMIAST POWODUJĄ BARDZIEJ
INTENSYWNE I DŁUGOTRWAŁE PRZEBARWIENIA SKÓRY (NASILENIE
MELANOGENEZY)
¤
OPALENIZNA JEST NASTĘPSTWEM UCZYNNIENIA MELANOCYTÓW
PRODUKUJĄCYCH
MELANINĘ - BARWNIK ODKŁADAJĄCY SIĘ GŁÓWNIE W WARSTWIE
PODSTAWNEJ
NASKÓRKA
Odczyn rumieniowy
posłoneczny
(erythema
solare)
DZIAŁANIE PROMIENI SŁONECZNYCH NA
SKÓRĘ
OPARZENIA SŁONECZNE
¤
SĄ WYWOŁYWANE INTENSYWNYM NAŚWIETLANIEM
PROMIENIAMI WIDMA RUMIENIOTWÓRCZEGO
(PASMO 290 – 400 NM)
*
ZMIANY RUMIENIOWO-ZAPALNE WYSTĘPUJĄ
PO KILKU GODZINACH OD EKSPOZYCJI
- SĄ NAJBARDZIEJ NASILONE PO
14 – 20 GODZINACH
- MAJĄ CECHY OPARZENIA
I LUB IIo
¤
ZJAWISKO FOTONASILENIA
(PHOTOAUGMENTATION)
- WZMACNIANIE REAKCJI NA PROMIENIOWANIE
NADFIOLETOWE UVA I UVB,
JEŻELI NAŚWIETLANIE UVB
STOSUJE SIĘ PRZED LUB PO NAŚWIETLANIU UVA
- WAŻNE DLA WYKAZANIA NADWRAŻLIWOŚCI NA ŚWIATŁO SŁONECZNE
W PRZYPADKU
PRAWIDŁOWEJ MINIMALNEJ DAWKI RUMIENIOWEJ
(MED)
DZIAŁANIE PROMIENI SŁONECZNYCH NA
SKÓRĘ
STARZENIE SIĘ
SŁONECZNE SKÓRY
¤
CECHAMI SKÓRY STARCZEJ, ZWIĄZANEJ Z WIEKIEM, SĄ :
ZWIOTCZENIE, SUCHOŚĆ, ŚCIEŃCZENIE, PRZEBARWIENIA I
ODBARWIENIA, ZMARSZCZKI ORAZ WZMOŻONA URAŻALNOŚĆ
¤
STARZENIE SIĘ SŁONECZNE
(PHOTOAGING)
WYKAZUJE RÓŻNICE -
SĄ TO
*
GRUBSZE ZMARSZCZKI I POBRUZDOWANIA ORAZ
NIEWYSTĘPOWANIE ŚCIEŃCZENIA SKÓRY, KTÓRA
MOŻE BYĆ NAWET POGRUBIAŁA, Z ROZMAICIE
NASILONĄ HIPERKERATOZĄ ORAZ
NIERÓWNOMIERNYMI PRZEBARWIENIAMI
*
CZĘSTO WYSTĘPUJĄ TELEANGIEKTAZJE ORAZ ŁATWO
TWORZĄ SIĘ WYNACZYNIENIA
(PURPURA SENILIS)
*
DOCHODZI DO POWSTAWANIA STANÓW
PRZEDNOWOTWOROWYCH TYPU
KERATOSIS ACTINICA
FOTODERMATOZY
DEFINICJA
¤
GRUPA SCHORZEŃ, W KTÓRYCH WYSTĘPUJE
NADWRAŻLIWOŚĆ NA
PROMIENIOWANIE
NADFIOLETOWE (UV) ŚWIATŁA SŁONECZNEGO
FOTODERMATOZY
KLASYFIKACJA
¤
NABYTE IDIOPATYCZNE FOTODERMATOZY
*
WIELOPOSTACIOWE OSUTKI ŚWIETLE
-
ŚWIERZBIĄCZKA ŚWIETLNA
-
OPRYSZCZKA LETNIA
*
POKRZYWKA ŚWIETLNA
*
PRZEWLEKŁE ZMIANY POSŁONECZNE
- PRZETRWAŁE ODCZYNY ŚWIETLNE
- WYPRYSK SŁONECZNY
- ACTINIC RETICULOID
¤
ODCZYNY FOTOTOKSYCZNE I FOTOALERGICZNE ZALEŻNE OD
CZYNNIKÓW ZEWNĘTRZNYCH
*
ODCZYNY FOTOTOKSYCZNE
*
ODCZYNY FOTOALERGICZNE
*
ŚWIETLNE ZAPALENIE CZERWIENI WARG
¤ FOTODERMATOZY UWARUNKOWANE GENETYCZNIE
* XERODERMA PIGMENTOSUM
* GENETYCZNIE UWARUNKOWANE ZABURZENIA METABOLICZNE
- PORFIRIE
¤ DERMATOZY, W KTÓRYCH ŚWIATŁO SŁONECZNE JEST CZYNNIKIEM
ZAOSTRZAJĄCYM LUB
WYZWALAJĄCYM
- TOCZEŃ RUMIENIOWATY
(OMÓWIONE W INNYCH ROZDZIAŁACH)
FOTODERMATOZY - POSTACI KLINICZNE
NABYTE IDIOPATYCZNE
FOTODERMATOZY
WIELOPOSTACIOWE OSUTKI
ŚWIETLNE
(POLYMORPHIC LIGHT ERUPTION)
¤
DEFINICJA
*
ZMIANY MAJĄ CHARAKTER
- RUMIENIOWY
- GRUDKOWY
- PĘCHERZYKOWY
- WYSTĘPUJĄ GŁÓWNIE W OKOLICACH
ODSŁONIĘTYCH
- CZYNNIKIEM WYWOŁUJĄCYM SĄ
PROMIENIE SŁONECZNE
- SCHORZENIE JEST STOSUNKOWO
CZĘSTE
¤
ETIOPATOGENEZA
*
CZYNNIKAMI WYWOŁUJĄCYMI SĄ
- UVA
(U OKOŁO POŁOWY CHORYCH)
- UVB LUB UVA/UVB
(U CZĘŚCI CHORYCH)
*
MECHANIZM POWSTAWANIA ZMIAN
- NADWRAŻLIWOŚĆ TYPU OPÓŹNIONEGO NA BLEŻEJ NIE
POZNANE ANTYGENY
SKÓRY POWSTAŁE POD
WPŁYWEM PROMIENIOWANIA
*
ODSTĘP CZASU MIĘDZY EKSPOZYCJĄ NA ŚWIATŁO A
POWSTANIEM ODCZYNU -
18 GODZIN DO 5 DNI
FOTODERMATOZY - POSTACI KLINICZNE
NABYTE IDIOPATYCZNE
FOTODERMATOZY
WIELOPOSTACIOWE OSUTKI
ŚWIETLNE
(POLYMORPHIC LIGHT ERUPTION)
(C.D.)
¤
OBJAWY KLINICZNE
*
ZMIANY SKÓRNE SĄ WIELOPOSTACIOWE
*
MOGĄ PRZYPOMINAĆ
- ŚWIERZBIĄCZKĘ
-
ŚWIERZBIĄCZKA ŚWIETLNA
(PRURIGO ACTINICA)
- OPRYSZCZKĘ
-
OPRYSZCZKA LETNIA
(HYDROA AESTIVALE)
¤
UMIEJSCOWIENIE
*
ZMIANY SĄ NA OGÓŁ OGRANICZONE DO
MIEJSC
ODSŁONIĘTYCH
FOTODERMATOZY - POSTACI KLINICZNE
NABYTE IDIOPATYCZNE
FOTODERMATOZY
WIELOPOSTACIOWE OSUTKI
ŚWIETLNE
(POLYMORPHIC LIGHT ERUPTION)
(C.D.)
¤
PRZEBIEG
*
OSUTKI
- POJAWIAJĄ SIĘ W DZIECIŃSTWIE
- NAWRACAJĄ STALE W OKRESIE WIOSENNYM
- CZĘŚĆ CHORYCH, W OKRESIE LETNIM, KIEDY
WYSTĘPUJE OPALENIZNA,
MOŻE PRZEBYWAĆ NA
SŁOŃCU
*
PRZY NADWRAŻLIWOŚCI NA UVA, SZKODLIWIE DZIAŁAJĄ
PROMIENIE SŁONECZNE
PRZECHODZĄCE PRZEZ SZYBĘ
FOTODERMATOZY - POSTACI KLINICZNE
NABYTE IDIOPATYCZNE
FOTODERMATOZY
POKRZYWKA ŚWIETLNA
(URTICARIA SOLARIS. PHOTOURTICARIA
¤
DEFINICJA
*
RZADKA ODMIANA POKRZYWKI POWSTAJĄCA POD WPŁYWEM
PROMIENI SŁONECZNYCH O
RÓŻNEJ DŁUGOŚCI FAL
¤
ETIOPATOGENEZA
*
CZYNNIKIEM WYWOŁUJĄCYM JEST PROMIENIOWANIE O ROZMAITEJ
DŁUGOŚCI FAL, OD 290 NM DO WIDMA WIDZIALNEGO
*
MECHANIZM POWSTAWANIA ZMIAN JEST IMMUNOLOGICZNY
- FOTOALERGEN, W ZALEŻNOŚCI OD SPEKTRUM
PROMIENIOWANIA, MA MASĘ
CZĄSTECZKOWĄ OD 25
DO 1000 kD
¤
OBJAWY I PRZEBIEG
*
WYKWITAMI PODSTAWOWYMI SĄ BĘBLE
- POJAWIAJĄ SIĘ W KILKA MINUT PO NAŚWIETLANIU
- ZAJMUJĄ RÓWNIEŻ SKÓRĘ OSŁONIĘTĄ
- MAJĄ WSZYSTKIE CECHY POKRZYWKI NA INNYM TLE
- UTRZYMUJĄ SIĘ KILKA GODZIN
* SCHORZENIE JEST NIECO CZĘSTSZE U KOBIET
*
ROZPOCZYNA SIĘ W WIEKU 10 – 50 LAT
*
PRZEBIEG JEST PRZEWLEKŁY
FOTODERMATOZY - POSTACI KLINICZNE
NABYTE IDIOPATYCZNE
FOTODERMATOZY
PRZEWLEKŁE ZMIANY
POSŁONECZNE
(CHRONIC ACTINIC DERMATITIS)
¤
PRZEWLEKŁE ZMIANY POSŁONECZNE WYSTĘPUJĄ W TRZECH
ODMIANACH
RÓŻNIĄCYCH SIĘ NASILENIEM I
PRZEBIEGIEM, SĄ TO
*
PRZETRWAŁE ODCZYNY ŚWIETLNE
*
WYPRYSK SŁONECZNY
*
ACTINIC RETICULOID
FOTODERMATOZY - POSTACI KLINICZNE
NABYTE IDIOPATYCZNE
FOTODERMATOZY
PRZEWLEKŁE ZMIANY
POSŁONECZNE
(CHRONIC ACTINIC DERMATITIS)
(C.D.)
PRZETRWAŁE ODCZYNY
ŚWIETLNE
(PERSISTENT LIGHT REACTIVITY)
¤
PRZEWLEKŁE ZMIANY WYPRYSKOWE
OGRANICZONE DO
OKOLIC DZIAŁANIA PROMIENI
SŁONECZNYCH
- NIEKIEDY DOTYCZĄ RÓWNIEŻ OKOLIC
OSŁONIĘTYCH, CO
ZALEŻY OD
PRZECHODZENIA DŁUGICH PROMIENI PRZEZ
UBRANIE
¤
CZYNNIKI WYWOŁUJĄCE
- UVB
- UVA
¤
PRZEBIEG WYBITNIE PRZEWLEKŁY
- PRAWDOPODOBNIE JEST WYNIKIEM
WYTWARZANIA SIĘ
KOMÓREK PAMIĘCI
IMMUNOLOGICZNEJ
- MOŻE DOCHODZIĆ DO
ERYTRODERMII
¤
SCHORZENIE CZĘSTO POWODUJE
OGRANICZENIE
NORMALNEGO ŻYCIA
¤
W CZĘŚCI PRZYPADKÓW WSPÓŁISTNIEJE
ALERGIA
KONTAKTOWA, GŁÓWNIE NA CHROM I
NIEKTÓRE ROŚLINY
FOTODERMATOZY - POSTACI KLINICZNE
NABYTE IDIOPATYCZNE
FOTODERMATOZY
PRZEWLEKŁE ZMIANY
POSŁONECZNE
(CHRONIC ACTINIC DERMATITIS)
(C.D.)
WYPRYSK SŁONECZNY
(ECZEMA
ACTINICUM)
¤
JEST TO OSTRY LUB PODOSTRY WYPRYSK OGRANICZONY
DO SKÓRY
EKSPONOWANEJ NA ŚWIATŁO
*
CZYNNIK WYWOŁUJĄCY
- PROMIENIE UVB
FOTODERMATOZY - POSTACI KLINICZNE
NABYTE IDIOPATYCZNE
FOTODERMATOZY
PRZEWLEKŁE ZMIANY
POSŁONECZNE
(CHRONIC ACTINIC DERMATITIS)
(C.D.)
ACTINIC RETICULOID
¤
SCHORZENIE DOTYCZY OSÓB Z BARDZO PRZEWLEKŁYMI
ZMIANAMI POSŁONECZNYMI
- GŁÓWNIE OSÓB STARSZYCH
- SZCZEGÓLNIE MĘŻCZYZN
¤
DOCHODZI DO POWSTAWANIA ZMIAN
- GŁĘBOKICH
- NACIEKOWYCH
- PRZYPOMINAJĄCYCH KLINICZNIE I HISTOLOGICZNIE ZESPÓŁ
Sezary’ego
- W RZADKICH PRZYPADKACH ROZWIJAJĄ SIĘ
CHŁONIAKI
FOTODERMATOZY - POSTACI KLINICZNE
ODCZYNY FOTOTOKSYCZNE I FOTOALERGICZNE ZALEŻNE OD
CZYNNIKÓW ZEWNĘTRZNYCH
ODCZYNY
FOTOTOKSYCZNE
¤
ODCZYNY FOTOTOKSYCZNE WYSTĘPUJĄ U
WIĘKSZOŚCI LUDZI POD WPŁYWEM SUBSTANCJI
ZWIĘKSZAJĄCYCH REAKCJĘ SKÓRY NA DZIAŁANIE
PROMIENI NADFIOLETOWYCH
- GŁÓWNIE O WIĘKSZEJ DŁUGOŚCI FALI
- UVA : 320-40 NM
¤
CZYNNIKAMI WYWOŁUJĄCYMI MOGĄ BYĆ
- ROŚLINY
- LEKI
- PSORALENY
- SULFONAMIDY
- TETRACYKLINY
- GRIZEOFULWINA
- LEKI HIPOTENSYJNE I PRZECIWMALARYCZNE
odczyn
fototoksyczny po stosowaniu
- LEKI STOSOWANE ZEWNĘTRZNIE
leku przeciwmalarycznego
- FUROKUMARYNY
- DZIEGCIE
- BARWNIKI
*
BERLOQUE DERMATITIS
- SMUGOWATE PRZEBARWIENIA POJAWIAJĄCE SIĘ PO ZADZIAŁANIU PROMIENI UV
W MIEJSCU ZETKNIĘCIA SIĘ Z ROŚLINNYMI CZYNNIKAMI FOTOTOKSYCZNYMI, NP. W
WODZIE KOLOŃSKIEJ LUB INNYCH KOSMETYKACH
¤
JEŻELI CZYNNIK FOTOTOKSYCZNY JEST STOSOWANY ZEWNĘTRZNIE, ZMIANY
RUMIENIOWE OGRANICZAJĄ
SIĘ DO MIEJSCA KONTAKTU
-
WYSTĘPUJĄ JUŻ PO PIERWSZYM KONTAKCIE, COFAJĄ SIĘ PO JEGO
USUNIĘCIU
FOTODERMATOZY - POSTACI KLINICZNE
ODCZYNY FOTOTOKSYCZNE I FOTOALERGICZNE ZALEŻNE OD
CZYNNIKÓW ZEWNĘTRZNYCH
ODCZYNY
FOTOALERGICZNE
¤
SĄ TO ODCZYNY IMMUNOLOGICZNE
ZWIĄZANE Z
*
PRZECIWCIAŁAMI KRĄŻĄCYMI
- ALERGIA NATYCHMIASTOWA
*
NADWRAŻLIWOŚCIĄ OPÓŹNIONĄ
- MOGĄ BYĆ WYWOŁYWANE PRZEZ
- LEKI PODAWANE DOUSTNIE
- SULFONAMIDY
- SULFONAMIDOWE ŚRODKI
zmiany
rumieniowo- obrzękowe po
PRZECIWCUKRZYCOWE
po ekspozycji
na światło słoneczne
- CHLOROTIAZYD
i
leczeniu sulfonamidami
- TRANKWILIZERY
- INNE
- LEKI LUB KOSMETYKI STOSOWANE ZEWNĘTRZNIE
- SALICYLANILIDY (ŚRODKI PRZECIWBAKTERYJNE DODAWANE DO
MYDEŁ)
- HEKSACHLOROFEN (DODAWANY DO PREPARATÓW
PRZECIWSŁONECZNYCH)
- KWAS PARAAMINOBENZOESOWY
- INNE
¤
ODCZYNY FOTOALERGICZNE SĄ RZADSZE OD FOTOTOKSYCZNYCH
- MOGĄ BYĆ WYWOŁANE MNIEJSZYMI DAWKAMI UVA
- MAJĄ ROZMAITY OBRAZ KLINICZNY
FOTODERMATOZY - POSTACI KLINICZNE
ODCZYNY FOTOTOKSYCZNE I FOTOALERGICZNE ZALEŻNE OD
CZYNNIKÓW ZEWNĘTRZNYCH
ŚWIETLNE ZAPALENIE
CZERWIENI WARG
(CHEILITIS ACTINICA)
¤
STAN ZAPALNY CZERWIENI WARG
TOWARZYSZY POSŁONECZNYM ZMIANOM
SKÓRNYM
- WYJĄTKOWO JEST JEDYNYM
OBJAWEM NADWRAŻLIWOŚCI
NA ŚWIATŁO
