Inne uzależnienia

Zespół uzależnienia (F – 1x.2)

Zespół uzależnienia jest to zespół zjawisk

fizjologicznych, behawioralnych i poznawczych, w

którym zachowania związane z używaniem substancji

psychoaktywnej lub grupy substancji uzyskują

wyraźną przewagę nad innymi, które poprzednio

miały dla danej osoby większą wartość. Głównym

objawem zespołu uzależnienia jest pragnienie

(„głód”), często silne, czasami przemożne,

przyjmowanie substancji psychoaktywnej.

Cechy lub objawy, występujące łącznie przez

pewien okres w ciągu ostatniego roku, które

pozwalają na rozpoznanie uzależnienia: (trzy

lub więcej cech )

Zespół uzależnienia

objawy zespołu abstynencyjnego

charakterystyczne dla danej substancji,

występujące po przerwaniu lub zmniejszeniu

ilości przyjmowanej substancji,
stwierdzenie tolerancji (poprzednio

stosowane dawki są niewystarczające),
narastające zaniedbywanie alternatywnych

źródeł przyjemności lub zainteresowań,

zwiększona ilość czasu poświęcanego na

zdobywanie lub przyjmowanie substancji,

albo na odwracanie następstw jej działania,

Zespół uzależnienia

przyjmowanie substancji mimo wiedzy o jej

szkodliwych następstwach somatycznych,

psychicznych i społecznych (np. przyjmowanie

kokainy mimo wyniszczenia fizycznego),
ograniczenie (zawężenie) różnorodności wzorów

zachowań związanych z przyjmowaniem

substancji (np.: przyjmowanie „kompotu” 2x

dziennie o stałych godzinach, w samotności).
Przyjęcie substancji nawet po długim okresie

abstynencji może wyzwolić w krótkim czasie

nawrót objawów zespołu uzależnienia, np. szybki

wzrost tolerancji, przymus jej przyjmowania,

ograniczenie wzorów zachowań.

Jak rozpoznać uzależnienie

Nie ma idealnego środka pozwalającego odkryć i

poznać rodzaj problemu. Najczęściej orientujemy

się, gdy jest już za późno, gdy ktoś nam bliski już

wpadł w szpony nałogu. Zachowanie uzależnionego

bardzo szybko

staje się nawykiem. Działa stereotypowo, zdobycie

substancji chemicznej czy potrzeba wykonania

jakiejś czynności nasila się, wymaga coraz więcej

czasu i środków. Czasem powodem sięgnięcia po

„używki” są kłopoty

finansowe

problemy

w pracy

czy w

domu

Rodzaje innych

uzależnień

Obsesja kupowania

Pracoholizm

Tanoreksja

Dopalacze

Seksoholizm

Uzależnienie emocjonalne

Uzależnienie od adrenaliny

Uzależnienie od komputera i

internetu

Obsesja kupowania

Charakteryzuje się ono nie zażywaniem czy

wręcz nadużywaniem niektórych

substancji, a pewnym typem zachowań.

Rodzaje zakupoholizmu:

Obsesyjny : zakupy sa podstawa regulacji

emocji.Przez zakupyosooby poorawaijaa

swój nastró i redukuja stres

Impulsywny: w odróżnieniu od

poprzedniego nie mysli stale o zakupach,

będąc ws klepie odczuwa jednak nagły

pryzmus dokonnaia zakupu.Impuls ten jest

na tyle silny że zakupoholik mu ulega.....

Zakupoholizm

Liczy się sam fakt doznania ulgi emocjonalnej.

Nabyty przedmiot nie ma znaczenia – moze byc

oddany innej osobie albo wyrzucony.

- hobbystyczny: skupianie się nie na zakupach ale na

określonych przedmiotach ( ubrania, określone

książki, gadżety elektroniczne itp.) cechą

charakterystyczną jest przeznaczenie na zakupy

nieproporcjonalnej do zarobków ilości pieniędzy

jak i często brak wykorzystania zakupionych

rzeczy. Ten rodzaj trudniej rozpoznać bo łatwo tu

usprawiedliwić swoje impulsy zakupowe ( „kupuję

ksiązki bo je kolekcjonuję „ )....

zakupoholizm

- zakupoholizm internetowy: charaketrystyczny

jest tu brak odczuwania impulsów zakupowych w

tradycyjnych sklepach.

Po włączeniu komputera sytuacja zmienia się

jednak diametralnie: zaczyna sie polowanie na

okazje, korzystanie z aukcji , czatowanie na

okazje i możliwość tańszego zakupu. Przy tego

typu zakupoholizmu trzeba przyjrzeć się temu,

czy chory nie jest dodatkowo uzależniony od

internetu.

leczenie

Profilaktyka w „odstawianiu” nałogu jest

podobna jak w przypadku pozostałych

uzależnień. Stosuje się lekki

antydepresyjne, które pomagają większości

pacjentów i przynoszą poprawę. Niezbędne

jest również wsparcie psychiczne. Od

pewnego czasu w Stanach Zjednoczonych

działają grupy

wsparcia

dla ogarniętych

obsesją kupowania.

Pracoholizm - uzależnienie

od pracy

Uzależnienie to, analogicznie jak w

przypadku innych nałogów, oznacza

trudność w kontroli czasu

poświęcanego pracy, myślowe i

emocjonalne zaabsorbowanie

nią, a także niepokój w

przypadku przymusowej

„abstynencji” od obowiązków.

Pracoholizm - uzależnienie

od pracy

Czym różni się osoba pracowita od

pracoholika?

Granica pozwalająca rozróżnić pracowitość

od nałogu jest bardzo subtelna, łatwo ją

przekroczyć nie zdając sobie z tego sprawy. O

zagrożeniu pracoholizmem mówi się w

odniesieniu do ludzi, którzy pracują

więcej niż

50 godzin w tygodniu. Wynika z tego, iż mniej

więcej co dwudziesty pracownik jest

pracoholikiem. Polacy

pracują

tygodniowo

średnio 41,6 godzin.

Jest to najwyższy wskaźnik w

Europie

pracoholizm

Praca

zaczyna być uzależnieniem, jeśli oprócz niej nie

ma czasu na nic więcej. Pracoholizm ma różne

oblicza i różne źródła, może być formą ucieczki od

otaczającej rzeczywistości, od problemów, z którymi

nie możemy lub nie chcemy sobie poradzić. Problem

ten dotyka szczególnie osoby prowadzące

własną działalność, pracowników wyższych szczebli:

kierowników, menedżerów oraz osoby wykonujące

wolne zawody. Pracoholikami często stają

się

perfekcjoniści

, osoby które każde zadanie chcą

wykonać idealnie, nie znające kompromisów, lubiące

rywalizować i wygrywać, za wszelką

cenę

dążą do osiągnięcia sukcesu i prestiżu społecznego.

Objawy pracoholizmu

Brak kontroli ilości czasu

poświęcanego na pracę

(nieodczuwalnie upływającego czasu

podczas wykonywania obowiązków

związanych z pracą, poczucie, że

nieustanna obecność w

firmie

jest

wręcz konieczna,

praca

kosztem snu, brak czasu dla

rodziny i przyjaciół);

objawy

Nieumiejętne organizowanie czasu (ciągły

pośpiech i bycie stale zajętym,

odkładanie urlopu z uwagi na fakt, iż

nieobecność mogłaby zaszkodzić firmie,

zaniedbywanie siebie, brak czasu na

hobby, uprawianie sportu, trudności z

relaksowaniem się i zabawą);

Nagminne niedotrzymywanie terminów

(częste odwoływanie prywatnych spotkań,

niedotrzymywanie obietnic danych

rodzinie i znajomym, ciągłe poczucie winy,

wyrzuty sumienia).

Konsekwencje

zdrowotne

pracoholizmu:

bóle głowy, kręgosłupa, brzucha,

wyczerpanie,

zaburzenia koncentracji,

wrzody żołądka, dwunastnicy,

trudności z zasypianiem, bezsenność, koszmary

senne,

nerwobóle,

zaburzenia nerwicowe, lękowe, seksualne,

anoreksja, bulimia,

choroby układu krążenia,

utrata przytomności,

zawał.

Tanoreksja - uzależnienie

od opalania

Skąd się bierze tanoreksja?

Wszystko zaczyna się w naszych głowach.

Zwłaszcza dziewczęta uważają, że

opalenizna jest konieczna, by wyglądać

pięknie i zdrowo, dlatego w pogoni za

brązem długo przebywają na słońcu lub

pod lampami

tanorektyczki, gdyż najczęściej są to kobiety)

mimo częstego i długiego opalania, nie uważają

się za dostatecznie

atrakcyjne

i nie przestają

zażywać kąpieli słonecznych lub chodzić do

solarium. W swoich oczach wciąż są zbyt blade.

Przykre skutki opalania

plamy i przebarwienia, które mogą w kolejnych latach

zmienić się w

raka

. Ponadto skóra staje się wysuszona i

pomarszczona, co powoduje, że efekt estetyczny,

jaki

miała

dać opalanie, jest odwrotny do zamierzonego.

Kiedy uzależniony zda sobie wreszcie sprawę ze swojego

problemu, najczęściej jest już za późno. Operacje

zabiegi

kosmetyczne nie mogą już wtedy pomóc.

zniszczenia

naskórka, które niekiedy jest

nieodwracalne, a także do poważnych oparzeń. Nadmierne

wystawianie się na działanie promieni słonecznych lub

promieniowania lamp w solariach zwiększa również ryzyko

pojawienia się poważnych schorzeń dermatologicznych, w

tym czerniaka, czyli złośliwego raka skóry.

Te skutki zbyt częstego opalania się pojawiają się jednak

później.

terapia

Psychoterapia

to – tak, jak w

przypadku innych uzależnień –

najprostsza

droga

do wyjścia z nałogu.

Uzależnienie emocjonalne

Często trudne do wychwycenia, mylone z

miłością i oddaniem

Osoba uzależniona emocjonalnie owładnięta

jest obsesją zaspokajania wszelkich potrzeb

partnera. Robi wszystko, co w jej mniemaniu

zapewni jej związkowi trwałość, poświęcając

przy tym swój czas, tłumiąc swoje potrzeby i

rezygnując z zainteresowań i rzeczy, które

dotąd sprawiały jej

przyjemność

Ponadto może zaniedbywać swoje

dotychczasowe obowiązki, nie tylko

zawodowe. Uzależniony emocjonalnie jest

właściwie odcięty od świata, mało tego –

odcina od niego także swojego partnera.

Uzależnienie emocjonalne

Wskazuje on, że osoba uzależniona od

kogoś (w 99% przypadków kobieta)

odczuwa w jego obecności pewien

rodzaj euforii podobny do stanu

upojenia. W miarę upływu czasu

potrzebuje coraz dłuższych i

częstszych

kontaktów

z obiektem swoich „uczuć”, które

doprowadzają ją do zaniku tożsamości.

Dopalacze

„herbal highs, legal highs, part pills,

designer drugs”

Od strony chemicznej – pochodne

popularnych narkotyków o cząsteczce

zmodyfikowanej w jednej pozycji w

odniesieniu do struktury wyjściowej

Wg badań Europ. Cen. Monitr. Narkotyków i

Narkomanii w 2008 r. 52% sklepów

zajmujących się dystrybucją było w Anglii,

37% w Holandii, 6% Niemcy, 4% Austria po

1% w innych krajach Unii ( w tym Polska)

dopalacze

Stanowia grupę heterogenną w której

wyróżniamy 3 klasy:

Związki psychostymulujące o działaniu

amfetamino- i ecstazopodobnym

Związki halucynogenne ( dominują

produkty pochodzenia naturalnego)

Syntetyczne kanabinoidy – związki,

które naśladują działanie marihuany

dopalacze

Ad.1 benzylopiperazyna (BZP), mefedron, nafyron,

metodron, metynol, etylon i inn. Stosowane są

donosowo i doustnie

( tabletki, kaspułki,

roztwory wodne, proszek rzadziej dożylnie,

domięśniowo. Działania tych środków są zbliżone

do amfetaminy, ecstazy – silne pobudzenie ,

euforię, łatwiejsze nawiązywanie kontaktów,

słowotok ; i działania niepożądane : wymioty,

tachykardia, wzrost ciśnienia krwi, szczękościsk,

oczopląs, drgawki, bezsenność, niepokój,

drażliwość, agresja, pocenie się.

Długa lista zagrożeń

Ad. 2. najb. popularny przedstawiciel: salwinoryna A,

muskaryna, atropina i inn. Siła działania Salwinoryny A jest

4 x mniejsza niż LSD. Jej źródłem sa liście szałwii wieszczej,

droga podania – inhalacje ( palenie lub inhalacje). Działa

szybko ale dość krótko – do kilkunastu minut.

Efekty działania są uzależnione od dawki: od łagodnych zmian

zachowania, wrażenia lekkości, doznań mistycznych, przez

zab. percepcji, omamy wzrokowe, odczucia odłączania

umysłu od ciała. Dłużej mogą się utrzymywać – poty,

bełkotliwa mowa, agresja, zab. Równowagi,zwolnienie pracy

serca, przykurcze miśni szkieletowych, nudności, wymioty.

zagrożenia

Ad. 3. W Europie sprzedawano je jako aromatyczne lub

ziołowe kadzidła od ok.. 2006 r. Pod takimi nazwami
handlowymi jak : „Dream,Chill out, Spark, Spice,
Yucatan Fire”. Z reguły deklarowany skład nie
odpowiadał rzeczywistej zawartości opakowania.

Subiektywne odczucia : podobne do tych po

marihuanie: dobre samopoczucie, niekontrolowany
smiech, zab. funkcji poznawczych, lęk do paniki.

Synetetyczne kannabinoidy nie są wykrywane przez

narkotesty a ich identyfikacja chemiczna jest
utrudniona.

dopalacze

Dopalacze, jak wszystkie inne substancje

pozwalające uciec od rzeczywistości,

potrafią silnie uzależnić. W tym także nie

różnią się od „zwykłych” narkotyków.

Wiele osób stosujących te substancje

twierdzi, że nie mogą one być przyczyną

nałogu i dlatego są

bezpieczne

Jest to

błędne myślenie. Istnieją już

potwierdzone przypadki uzależnienia od

związków wchodzących w skład

dopalaczy.

Seksoholizm

niektóre objawy seksoholizmu :

Natręctwa seksualne,

uzależnienie od pornografii,

częste zdrady,

sadomasochizm,

voyeuryzm (oglądactwo)

masturbacja,

seksoholizm

U seksoholika euforię wywołuje seks, u

narkomana zażycie środka odurzającego,

natomiast u osoby uzależnionej od hazardu –

gra.

Ten specyficzny rodzaj radości i podniecenia,

który czuje nałogowiec, jest wywołany

poprzez

endorfiny

tzw. „hormony

szczęścia” oraz inne substancje, które są

wydzielane przez mózg. Po euforii przychodzi

jednak smutek, poczucie winy, pojawiają się

również negatywne myśli na swój temat.

seksoholizm

Patric Carnes

– amerykański lekarz, specjalista od

zagadnień dotyczących uzależnienia od zachowań

seksualnych – wyznaczył kilka

kryteriów

, które

pozwalają zaliczyć seksoholizm do nałogów:

nieudane próby „zerwania” z nałogiem i

kontrolowania swojego zachowania;

poświęcanie dużej ilości czasu na zachowania

seksualne; często towarzyszy temu również

ograniczenie życia towarzyskiego;

bardzo częste fantazjowanie o

swoich

doświadczeniach

seksualnych;

seksoholizm

brak kontroli nad swoim zachowaniem;

zaniedbywanie codziennych obowiązków

i poświęcanie tego czasu

przyjemności

seksualne;

potrzeba poddawania się coraz bardziej

intensywnym i niebezpiecznym

zachowaniom seksualnym;

uzależnienie od pornografii.

seksoholizm

Niektórzy mają jednak problem z

ustaleniem, czy ich zachowanie ma

charakter uzależnienia czy jest to

tylko intensywne życie płciowe.

Dla

takich osób Patric Carnes stworzył

specjalny

test

(Sexual Addiction

Screening

Test

)

seksoholizm

Autor testu proponuje również, aby rozpatrywać seksoholizm

na trzech poziomach:

I poziom

: człowiek uzależniony od zachowań seksualnych

przestaje nad sobą panować; zaczyna angażować się w różne

praktyki, wśród których są: fetyszyzm, masochizm, sadyzm,

obsesyjna masturbacja, seks przez telefon, pornografia;

II poziom

: seksoholik zaczyna angażować w swoje praktyki

seksualne innych; dokonuje wówczas takich aktów, jak:

ocieractwo, obsceniczne zachowania, nekrofilia,

ekshibicjonizm;

III poziom

: zachowania osoby uzależnionej od seksu mają

poważne konsekwencje prawne; wśród tych zachowań można

wymienić: kazirodztwo, molestowanie dzieci, gwałty.

Kleptomani - uzależnieni od

kradzieży

Osoby uzależnione od kradzieży czują

ogromną

satysfakcję

, kiedy coś sobie przywłaszczą.

Nawet wtedy, kiedy wiedzą, że byłoby ich stać na

zakup tych rzeczy. Jednak emocje, jakie towarzyszą

kradzieży i podwyższony poziom adrenaliny nie dają

za wygraną. Dopiero, gdy minie stan podniecenia,

zaczynają mieć wyrzuty sumienia i ogarnia ich strach

oraz przerażenie, jak pomyślą sobie, że takie

sytuacje będą się powtarzać. Kleptomania

przypomina pod tym względem uzależnienie od

hazardu – gracz czuje podniecenie, kiedy

ryzykuje

a po całym zdarzeniu zaczyna wszystkiego żałować.

Zdaje sobie jednak sprawę z tego, że jeśli nadarzy

się jeszcze okazja do zagrania, na pewno z niej

skorzysta.

kleptomania

Kleptomania wiąże się często z

występowaniem zmian nastroju i

stanów lękowych. Niekiedy zdarza

się, że towarzyszy jej również

anoreksja albo bulimia. Naukowcom

nie udało się jednak jeszcze do końca

wyjaśnić związku kleptomanii z

innymi zaburzeniami.

kleptomania

Czynnikami sprzyjającymi temu

zaburzeniu są m.inn. niepowodzenia

w pracy lub szkole i problemy w życiu.

Leczenie

Leczenie kleptomanii oparte jest

głównie na podawaniu leków i terapii

psychologicznej.

ludzie pokonują dzikie rzeki i wodospady

(

canyoning

), pływają nurtem rzeki na

niewielkiej plastikowej desce z

niesamowitą

prędkością

(

hydrospeed

), nurkują z rekinami, skaczą z

mostów i wodospadów (

base jumping

), z

wieżowców (

dream jumping

), inni latają

rozpędzonymi poduszkowcami lub wchodzą do

kuli wypełnionej powietrzem, która stacza się ze

zbocza z coraz większą prędkością (

zorbing

co takiego skłania niektórych ludzi do

ryzyka? Odpowiedź może być tylko jedna

Uzależnienie od adrenaliny

Adrenalina pełni główną rolę podczas reakcji

ludzkiego organizmu na

zagrożenie

. Podczas

sytuacji stresowej źrenice się rozszerzają,

serce bije szybciej, a ciśnienie krwi wzrasta.

Niektóre osoby taką reakcję organizmu

odbierają jako pozytywną i starają się

specjalnie ją wywoływać. Każdy robi to jednak

w inny sposób. Jedni nurkują , uprawiają

górską wspinaczkę lub biorą udział w

wyścigach, inni skaczą na bungee, jeżdżą

górskimi kolejkami lub grają w kasynach. Są to

najbardziej znane formy spędzania wolnego

czasu przez osoby uzależnione od adrenaliny.

Adrenalina a zdrowie

Działanie adrenaliny może być różne –

wszystko zależy od dawki. Okazuje się, że

może być ona niebezpieczna nawet w

niewielkiej ilości. Zwiększa bowiem

częstotliwość rytmu serca, może

zmniejszyć przepływ nerkowy, zwiększyć

stężenie glukozy we krwi, zwiększać

stężenie potasu we krwi.

Document Outline