Czynność wątroby

Dariusz Nowak 
Zakład Fizjologii Klinicznej 
UMed Łódź

 

 

Czynność wątroby

•

Rożne funkcje

•

Zachodzą jednocześnie i wzajemnie oddziałują 
na siebie, dlatego przy chorobach wątroby jest 
zespół różnych objawów

1.  Filtracja i magazynowanie krwi
2.  Metabolizm węglowodanów, białek, tłuszczy, 

hormonów, obcych związków chemicznych

3. Tworzenie żółci
4. Magazynowanie witamin, żelaza
5. Tworzenie czynników krzepnięcia

 

 

Anatomia czynnościowa wątroby

Anatomia czynnościowa wątroby

• Największy organ w ciele człowieka
• Masa 1.5 kg lub ~ 2% masy ciała
• Płacik (zrazik) wątrobowy
• 50 000 do 100 000 płacików w 

wątrobie

 

 

Basic structure of a liver lobule, showing the liver cellular plates,
the blood vessels, the bile-collecting system, and the lymph flow

system composed of the spaces of Disse and the interlobular

lymphatics.

 

 

Przepływ krwi przez wątrobę

• Duży przepływ krwi, mały opór naczyniowy
• 1050 ml/min z żyły wrotnej
• 300 ml/min z tętnicy wątrobowej
• Daje to 27% spoczynkowego rzutu serca
• ∆P między ż. wrotną a żż wątrobowymi = 9 mm Hg
• Marskość (cirrhosis) b. zwiększa opór naczyniowy
• Cirrhosis np. poalkoholowa, po zatruciu np. CCl

4

 ,po 

zakażeniach wirusowych, w wyniku zastoju żółci, zakażenie 
w drogach żółciowych

• Zakrzep ż. wrotnej → wrotne nadciśnienie (zaburzony 

odpływ krwi z jelit i śledziony)→ w kapilarach P osiąga 12-20 
mmHg → przesiękanie płynów do światła jelit, jamy 
otrzewnowej → śmierć  

 

 

Wątroba – rezerwuar krwi

• Rozciągalny narząd
• Normalnie jest w nim 450 ml krwi 

(~10%)

Gdy rośnie ciśnienie w prawym 

przedsionku

(„zastój krwi w wątrobie”) wątroba 

rozciąga się i dodatkowo mieści 0.5 do 1 
L krwi

Typowe dla niewydolności serca

 

 

Wątroba - limfa

• Bardzo duży przepływ chłonki
• Duże pory w sinusoidach 

wątrobowych

• Dużo płynu i białka przechodzi do 

przestrzeni około-zatokowych

• Limfa ma dużo białka  ~ 6g/dL
• Połowa limfy powstaje w wątrobie

 

 

Wątroba - krew

• Gdy ciśnienie w żż wątrobowych wzrośnie jedynie 

o 3 do 7 mmHg powyżej prawidłowego (~0 
mmHg) to dużo płynu przechodzi do limfy i 
przecieka przez torebką wątroby bezpośrednie do 
jamy otrzewnowej → ascites (wodobrzusze)

• Zablokowanie przepływu wrotnego tez spowoduje 

ascites → obrzęk ścian jelit → przesiękanie płynu 
do jamy otrzewnej

 

 

Regeneracja wątroby

• Częściowa hepatektomia, ostre toksyczne uszkodzenie 

wątroby→ hepatocyty zaczynają się dzielić do momentu 
uzyskania pierwotnego wymiaru i objętości

• Regenerację stymulują: HGF (hepatocyte growth factor, 

produk. przez komórki mezenchymalne, nie przez 
hepatocyty), TNF, IL-6, EGF(epidermal growth factor)

• Terminacja regeneracji: TGFβ (transforming growth factor β)
• Regeneracja – tak by trzymać odpowiedni stosunek masy 

wątroby do masy ciała

• W zwłóknieniu wątroby, zapaleniu wirusowym procesy 

regeneracji upośledzone

• U szczura wycinamy 70% masy wątroby → odrasta po 5-7 

dniach

 

 

Oczyszczanie krwi

• Krew z kapilar jelitowych zawiera bakterie
• Z krwi z żyły wrotnej można wyhodować bakterie, 

z krwi systemowej (przeszła przez wątrobę) 
niezmiernie rzadko

• Filtrują- fagocytują bakterie komórki Kupffer’a 

(duże makrofagi wyścielające zatoki żylne w 
wątrobie 

• Chwilowy kontakt bakterii z KK (mniej niż 0.01 s !) 

wystarczy by ją sfagocytować i później zabić 

• Skuteczność filtracji > 99%

 

 

Metabolizm węglowodanów

• Magazynowanie dużych ilości glikogenu
• Konwersja galaktozy i fruktozy do glukozy
• Glukoneogeneza (z aminokwasów i glicerolu)
• Tworzenie wielu związków z pośrednich produktów 

przemiany węglowodanów

    Utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi 

(glucose buffer function)

    Upośledzona czynność wątroby → stężenie glukozy we krwi 

może 2 do 3x wzrosnąć po posiłku bogatym w węglowodany

   

 

 

Metabolizm tłuszczu

• Utlenianie kwasów tłuszczowych by dostarczyć energii dla 

innych funkcji organizmu

• Synteza dużych ilości cholesterolu,fosfolipidów i większości 

lipoprotein

• Synteza tłuszczu z białek i węglowodanów( prawie wyłącznie 

w wątrobie)

• Tłuszcz → (glicerol) kwasy tłuszczowe→ (beta-oksydacja) 

acetylo-CoA→ (cykl kwasu cytrynowego, utlenianie) → 

energia , ATP

• Beta-oksydacja najszybciej zachodzi w hepatocytach ; 

nadmiar acetylo-CoA →(kondensacja 2 cząsteczek) kwas 

acetooctowy → wychodzi z wątroby do krwi a póżniej do 

innych komórek →rekonwersja do acetylo-CoA→i produkcja 

ATP  

 

 

Metabolizm tłuszczu

• 80% syntezowanego w wątrobie cholesterolu jest 

konwertowane do kwasów żółciowych

• Pozostałe 20% → lipoproteiny i transport do 

całego organizmu

• Fosfolipidy →tworzenie błon, struktur 

wewnątrzkomórkowych, molekuł sygnałowych

• Tłuszcz syntezowany z białek i węglowodanów 

→lipoproteiny →tkanka tłuszczowa

 

 

Metabolizm białek

• Ta funkcja jeśli ustanie na kilka dni spowoduje śmierć organizmu
• Deaminacja aminokwasów (zachodzi też w nerkach ale dużo 

mniej)

• Tworzenie mocznika by usunąć amoniak z płynów ciała
• Tworzenie białek osocza
• Przetwarzanie aminokwasów w inne aminokwasy (transaminacja) 

i synteza różnych związków z aminokwasów

NH

3

 – pochodzi z deaminacji i z przewodu pokarmowego, tworzony 

przez bakterie, wzrost NH

3

 – śpiączka 

90% wszystkich białek osocza powstaje w wątrobie, (wyjątek część 

γ-globulin, przeciwciała)

Maksymalna szybkość syntezy białek 15 do 50 g/dzień
Usunięcia białek osocza → przerost wątroby by  zwiększyć syntezę

 

 

Magazyn witamin i Fe

• Witamina A – na 10 miesięcy
• Wit           D – na 3 do 4 miesięcy
• Wit           B

12

- >1 rok,   3 do 4 lat 

• Kwas foliowy – 6 miesięcy
• Wit           K – 1 miesiąc 

• Ferrytyna (magazyn Fe)   , białko apoferrytyna 

• Ferrytyna↔ Fe + apoferrytyna (blood iron buffer)

 

 

Synteza czynników 

krzepnięcia

• Fibrynogen
• Protrombina
• Czynniki VII, IX, X (rola witaminy K)

• Wapń w dużej mierze wydalany jest 

do żółci a później z kałem 

 

 

Bilirubin formation and excretion.