CHROMOSOMY OLBRZYMIE

CHROMOSOMY

OLBRZYMIE

Chromosomy szczoteczkowe-

występują podczas rozwoju oocytów i spermatocytów

niektórych zwierząt

Chromosomy politeniczne-

głównie w komórkach tkanek sekrecyjnych

CHROMOSOMY

SZCZOTECZKO



Ze względu na

charakterystyczne pętle boczne

przypominają szczotkę do mycia

butelek.



Pojawiaja się podczas rozwoju

oocytów (Konkretnie w stadium

diplotenu profazy mejozy I ):

mięczaków, ryb, płazów, gadów,

ptaków, ssaków (wyłączając

człowieka), u cebuli, świerszcza,

u Drosophila formę te przybiera

chromosom Y w czasie

spermatogenezy.

CHROMOSOMY

SZCZOTECZKOWE



Wzdłuż osi podłużnej chromosomu szczoteczkowego od obu chromatyd siostrzanych

odchodzą identyczne

pętle zdekondensowanej chromatyny o dł. 400-800nm

. Miedzy

nimi znajdują się

chromomery-

regiony silnie skondensowanej chromatyny wybarwiające

się na ciemny kolor. Lokalizacja pętli i chromo merów zależy od stanu metabolicznego

oocytów. Pętle mogą ulegać spiralizacji przechodząc w chromomery i odwrotnie.



Petle nie są strukturami stałymi i stanowią miejsca intensywnej syntezy RNA. Pod

względem strukturalnym i funkcjonalnym są one odpowiednikami pufów w chromosomach

politenicznych.



W oocytach geny są aktywne przez dłuższy czas co warunkuje strukturę chromosomów

szczoteczkowych.

CHROMOSOMY

SZCZOTECZKOWE

c.d.

Chromosomy szczoteczkowe są ok.

razy mniej

skondensowane -

400-

800um

aniżeli chromosomy

występujące w późnej mejozie-

15-

20um

. Całkowita długosc

chromosomów szczoteczkowych w

jednej komórce wynosi

5-6mm.

Metodami cytochemicznymi

potwierdzono, że w petlach odbywa się

aktywna transkrypcja genów

niezbędnych we wczesnych stadiach

rozwoju embrionalnego.

CHROMOSOMY POLITENICZNE



Zostały odkryte przez

Balbianiego w 1881 r, dokładnie

opisane u Drosophila melanogaster

w 1933 przez T.S. Paintera.

Występują w gruczołach

śliniankowych u larw owadów

dwuskrzydłowych, jak również w

ich innych tkankach sekrecyjnych-

cewkach Malpighiego, komórkach

nabłonka jelita grubego, komórkach

odżywczych jajnika, ciałach

tłuszczowych.



Chromosomy śliniankowe są

ponad sto razy większe od

normalnych. Powstają na drodze

dekondensacji chromatyd

połączonej z ich zwielokrotnieniem.

Są to chromosomy interfazowe

pojawiające się w późniejszych

fazach rozwoju Drosophila.

CHROMOSOMY

POLITENICZNE c.d



Złożone są z wielu fibryli

pochodzących z kolejnych wielokrotnych

rund endomitotycznej duplikacji

chromosomów bez separacji chromatyd i

podziału jądra. Chromatydy powstałe w

wyniku endomitoz łącza się ze sobą na

całej swej długości, a równoległe

ułożenie wielu identycznych domen

powoduje powstanie

charakterystycznych prążków.



W zależności od liczby cykli

replikacyjnych zawierają od kilkuset do

tysiąca kopii tej samej pary

chromosomów homologicznych-średnio

maks. 10 cykli replikacji-1024 kopie.

Stopień poliploidalności osiągnięty

drogą politenizacji- zwielokrotnienia

chromonem (nici chromosomu) dochodzi

u owadów do 32768.

CHROMOSOMY

POLITENICZNE c.d



Koniugacja somatyczna i łączenie się

centromerów w chromocentrze sprawiaja że

w komórkach śliniankowych nie widzimy

poszczególnych chromosomów, lecz zespół

chromosomów politenicznych. Chromocentr

to miejsce połączenia wszystkich

chromosomów (u Drosophila) utworzone

przez obszary heterochromatyny położone w

okolicy centromerów. Obszary te nie ulegają

replikacji.



Obszary w których wystepuje aktywna

transkrypcja ulegają de spiralizacji. Widoczne

są w postaci jasnych zgrubień zwanych

pierścieniami Balbianiego lub pufami .

Liczba i wielkość puf podlegaja regulacji

hormonalnej, ich rozkład jest

charakterystyczny dla określonego stadium

rozwoju larwy. Po zakończeniu transkrypcji

chromatyna ulega kondensacji, pufy zanikają,

a w innych miejscach powstają nowe.

BADANIA

CHROMOSOMÓW

POLITENICZNYCH

Tomasz Morgan



chromosomowa teoria

dziedziczności



lokalizacją

genów są chromosomy

A teraz??

Badania cytogenetyczne

Mapowanie genów

Wykrywanie aberracji

chromosomowych

- Delecji

-Inwersji

-Duplikacji

-Translokacji

2. Badania struktury jądra komórkowego

geometryczna siatka chromosomów

polaryzacja wnętrza jądra

ułożenie elementów struktury

chromosomów

podobieństwo rozmieszczenia

chromosomów w danej tkance

oddziaływania międzychromosomowe

3. Badania ruchomych elementów w

genomie

elementy

copia

we wszystkich 4

parach chromosomów w różnych

pozycjach

ruchome elementy o odwróconych

terminalnych powtórzeniach



transpozony P

4. Badania regulacji ekspresji genów

Document Outline