Pieniądz – jego funkcje
Pieniądz – jego funkcje
i rodzaje. Definicje
i rodzaje. Definicje
pieniądza.
pieniądza.
Zadania banku
Zadania banku
centralnego.
centralnego.
Pieniądz – jego funkcje
Pieniądz – jego funkcje
i rodzaje. Definicje
i rodzaje. Definicje
pieniądza.
pieniądza.
Zadania banku
Zadania banku
centralnego.
centralnego.
Pieniądz
Pieniądz
jest to pewien powszechnie
jest to pewien powszechnie
akceptowany towar, za pomocą
akceptowany towar, za pomocą
którego dokonujemy płatności za
którego dokonujemy płatności za
dostarczone dobra lub wywiązujemy
dostarczone dobra lub wywiązujemy
się z zobowiązań (np. spłata długu).
się z zobowiązań (np. spłata długu).
Inaczej mówiąc, jest to środek
Inaczej mówiąc, jest to środek
wymiany.
wymiany.
Najistotniejszą cechą pieniądza jest to, że jest on
Najistotniejszą cechą pieniądza jest to, że jest on
powszechnie akceptowany jako środek
powszechnie akceptowany jako środek
płatniczy albo inaczej środek wymiany.
płatniczy albo inaczej środek wymiany.
Pieniądz spełnia jednak także trzy inne funkcje.
Pieniądz spełnia jednak także trzy inne funkcje.
Czyli mamy
Czyli mamy
4 podstawowe funkcje pieniądza
4 podstawowe funkcje pieniądza
:
:
jest środkiem wymiany
jest środkiem wymiany
jest jednostką rozrachunkową
jest jednostką rozrachunkową
jest środkiem przechowywania wartości
jest środkiem przechowywania wartości
(środkiem tezauryzacji)
(środkiem tezauryzacji)
jest miernikiem odroczonych płatności.
jest miernikiem odroczonych płatności.
Rodzaje pieniądza
Rodzaje pieniądza
1.
1.
Pieniądz symboliczny
Pieniądz symboliczny
jest to środek
jest to środek
płatniczy, którego wartość, czyli siła
płatniczy, którego wartość, czyli siła
nabywcza, znacznie przewyższa koszt
nabywcza, znacznie przewyższa koszt
jego wytworzenia lub wartość towaru w
jego wytworzenia lub wartość towaru w
innym niż pieniądz zastosowaniach.
innym niż pieniądz zastosowaniach.
2.
2.
Pieniądz bezgotówkowy
Pieniądz bezgotówkowy
(IOU) jest to
(IOU) jest to
środek wymiany, którego podstawą jest
środek wymiany, którego podstawą jest
wierzytelność przedsiębiorstwa
wierzytelność przedsiębiorstwa
prywatnego lub osoby fizycznej.
prywatnego lub osoby fizycznej.
Rezerwy
Rezerwy
jest to ilość gotówki
jest to ilość gotówki
pozwalająca dokonać
pozwalająca dokonać
natychmiastowych wypłat na żądanie
natychmiastowych wypłat na żądanie
właścicieli wkładów. Stopa rezerw jest to
właścicieli wkładów. Stopa rezerw jest to
stosunek rezerw do wkładów.
stosunek rezerw do wkładów.
Baza monetarna
Baza monetarna
lub inaczej zasób
lub inaczej zasób
pieniądza wielkiej mocy jest to łączna
pieniądza wielkiej mocy jest to łączna
ilość banknotów i bilonu w obiegu
ilość banknotów i bilonu w obiegu
pozabankowym oraz znajdujących się w
pozabankowym oraz znajdujących się w
systemie bankowym.
systemie bankowym.
Pojęcie płynności
Pojęcie płynności
dotyczy szybkości i
dotyczy szybkości i
pewności, z jaką dana pozycja
pewności, z jaką dana pozycja
aktywów może być z powrotem
aktywów może być z powrotem
zamieniona na gotówkę w dowolnym
zamieniona na gotówkę w dowolnym
momencie. Składnikiem aktywów o
momencie. Składnikiem aktywów o
najwyższej płynności jest sam
najwyższej płynności jest sam
pieniądz (gotówka).
pieniądz (gotówka).
Podaż pieniądza
Podaż pieniądza
jest to całkowita
jest to całkowita
wartość znajdujących się w obiegu
wartość znajdujących się w obiegu
zasobów pieniądza występującego w
zasobów pieniądza występującego w
roli środka wymiany.
roli środka wymiany.
Z punktu widzenia stopnia płynności pieniądza
Z punktu widzenia stopnia płynności pieniądza
bank centralny w swojej polityce dzieli
bank centralny w swojej polityce dzieli
środki płatnicze na trzy zasadnicze grupy.
środki płatnicze na trzy zasadnicze grupy.
M0
M0
określana jako baza monetarna
określana jako baza monetarna
M1
M1
M1 = C + D
M1 = C + D
, obejmuje:
, obejmuje:
C
C
– pieniądz gotówkowy (monety i banknoty
– pieniądz gotówkowy (monety i banknoty
w obiegu poza sektorem bankowym)
w obiegu poza sektorem bankowym)
D
D
– wkłady w bankach i podobnych
– wkłady w bankach i podobnych
instytucjach (konta oszczędnościowe,),
instytucjach (konta oszczędnościowe,),
których właściciele mogą posługiwać się
których właściciele mogą posługiwać się
czekami (depozyty płatne na żądanie).
czekami (depozyty płatne na żądanie).
M2
M2
obejmuje
obejmuje
M1
M1
, a dodatkowo wysoce
, a dodatkowo wysoce
płynne wkłady finansowe takie, jak: wkłady
płynne wkłady finansowe takie, jak: wkłady
oszczędnościowe
oszczędnościowe
i niewielkie wkłady
i niewielkie wkłady
terminowe.
terminowe.
M3
M3
jest to suma podaży
jest to suma podaży
M2
M2
oraz
oraz
pozostałych, czyli
pozostałych, czyli
dużych wkładów
dużych wkładów
terminowych
terminowych
sektora prywatnego. W
sektora prywatnego. W
zależności od interpretacji w skład M3
zależności od interpretacji w skład M3
wchodzą tylko wkłady denominowane w
wchodzą tylko wkłady denominowane w
walucie krajowej lub dodatkowo wkłady w
walucie krajowej lub dodatkowo wkłady w
wymienialnych walutach obcych.
wymienialnych walutach obcych.
Stosunek mk=M1/ M0 nazywamy
Stosunek mk=M1/ M0 nazywamy
mnożnikiem kreacji pieniądza.
mnożnikiem kreacji pieniądza.
Mnożnik kreacji pieniądza obrazuje
Mnożnik kreacji pieniądza obrazuje
wielkość zmiany zasobu pieniądza,
wielkość zmiany zasobu pieniądza,
wywołanej zmianą bazy monetarnej o
wywołanej zmianą bazy monetarnej o
jednostkę.
jednostkę.
Podaż pieniądza = mnożnik kreacji
Podaż pieniądza = mnożnik kreacji
pieniądza
pieniądza
x
x
baza monetarna.
baza monetarna.
M1 =mk x Bm
M1 =mk x Bm
Baza monetarna
Baza monetarna
Bm= C+R
Bm= C+R
gdzie:
gdzie:
C – jest to suma gotówki w obiegu
C – jest to suma gotówki w obiegu
znajdująca się poza obiegiem
znajdująca się poza obiegiem
bankowym
bankowym
R – to suma rezerw gotówkowych
R – to suma rezerw gotówkowych
systemu bankowego.
systemu bankowego.
Mnożnik kreacji pieniądza można
Mnożnik kreacji pieniądza można
wyprowadzić w następujący sposób:
wyprowadzić w następujący sposób:
M1=C+D (depozyty bankowe)
M1=C+D (depozyty bankowe)
Bm=C+R
Bm=C+R
Stąd dzieląc M1 przez Bm oraz wszystkie
Stąd dzieląc M1 przez Bm oraz wszystkie
składniki formuły przez D, uzyskujemy
składniki formuły przez D, uzyskujemy
ostateczną postać formuły mnożnika
ostateczną postać formuły mnożnika
kreacji pieniądza:
kreacji pieniądza:
C/D+1
C/D+1
mk=--------------
mk=--------------
(C/D)+(R/D)
(C/D)+(R/D)
Wynika stąd, że im jest niższa obowiązkowa
Wynika stąd, że im jest niższa obowiązkowa
stopa rezerwy gotówkowej R/D, tym wyższy
stopa rezerwy gotówkowej R/D, tym wyższy
mnożnik kreacji pieniądza mk i tym będzie
mnożnik kreacji pieniądza mk i tym będzie
większa podaż pieniądza M1 i odwrotnie.
większa podaż pieniądza M1 i odwrotnie.
Z kolei wzrost relacji gotówki ludności w
Z kolei wzrost relacji gotówki ludności w
ogólnej sumie wkładów bankowych C/D
ogólnej sumie wkładów bankowych C/D
spowoduje spadek wartości mnożnika
spowoduje spadek wartości mnożnika
kreacji pieniądza i tym samym
kreacji pieniądza i tym samym
zmniejszenie podaży pieniądza przez banki.
zmniejszenie podaży pieniądza przez banki.
Banki komercyjne
Banki komercyjne
są to pośrednicy
są to pośrednicy
finansowi, którym państwo udzieliło
finansowi, którym państwo udzieliło
licencji na działalność polegającą na
licencji na działalność polegającą na
udzielaniu kredytów i przyjmowaniu
udzielaniu kredytów i przyjmowaniu
depozytów, włączając w to wkłady, w
depozytów, włączając w to wkłady, w
których ciężar mogą być wystawiane
których ciężar mogą być wystawiane
czeki.
czeki.
Bank centralny
Bank centralny
spełnia funkcję
spełnia funkcję
bankiera w stosunku do banków
bankiera w stosunku do banków
komercyjnych oraz odpowiada za
komercyjnych oraz odpowiada za
ustalanie poziomu stóp procentowych.
ustalanie poziomu stóp procentowych.
Zadania banku centralnego:
Zadania banku centralnego:
zachowanie wartości pieniądza krajowego
zachowanie wartości pieniądza krajowego
ochrona stabilności systemu finansowego
ochrona stabilności systemu finansowego
zwiększenie efektywności polityki pieniężnej.
zwiększenie efektywności polityki pieniężnej.
W dążeniu do realizacji tych zadań bank
W dążeniu do realizacji tych zadań bank
centralny spełnia następujące funkcje:
centralny spełnia następujące funkcje:
banku emisyjnego
banku emisyjnego
centralnego banku państwa
centralnego banku państwa
funkcję banku banków
funkcję banku banków
Narzędzia za pomocą których, bank
Narzędzia za pomocą których, bank
centralny może próbować wpływać
centralny może próbować wpływać
na podaż pieniądza:
na podaż pieniądza:
- rezerwy obowiązkowe
- rezerwy obowiązkowe
- stopa dyskontowa
- stopa dyskontowa
- operacje otwartego rynku
- operacje otwartego rynku
Stopa rezerw obowiązkowych
Stopa rezerw obowiązkowych
jest to
jest to
minimalna relacja rezerw gotówkowych do
minimalna relacja rezerw gotówkowych do
wkładów, jaką koniecznie muszą utrzymywać
wkładów, jaką koniecznie muszą utrzymywać
banki komercyjne na mocy decyzji banku
banki komercyjne na mocy decyzji banku
centralnego.
centralnego.
Stopa dyskontowa
Stopa dyskontowa
jest to stopa procentowa
jest to stopa procentowa
stosowana przez bank centralny przy
stosowana przez bank centralny przy
udzielaniu pożyczek bankom komercyjnym.
udzielaniu pożyczek bankom komercyjnym.
Operacje otwartego rynku
Operacje otwartego rynku
występują wtedy,
występują wtedy,
kiedy bank centralny zmienia wielkość bazy
kiedy bank centralny zmienia wielkość bazy
monetarnej, kupując lub sprzedając papiery
monetarnej, kupując lub sprzedając papiery
wartościowe na otwartym rynku.
wartościowe na otwartym rynku.