KONTROLA 

JAKO

FUNKCJA ZARZĄDZANIA

 

 

Pojęcie kontroli

Kontrola 

to porównanie tego, co jest wykonywane lub tego 

co zostało już wykonane z pewnym pożądanym wzorcem 
(systemem norm) oraz korektę takich odchyleń od wzorca, 
które przekraczają wyznaczony próg tolerancji.

Potrzeba sprawowania funkcji kontrolnej

1. Orientacja co do zgodności sposobu, kierunku i stopnia 
zaawansowania realizacji zadań z obowiązującym planem

2. Wiedza dotycząca konieczności podejmowania interwencji

3. Wyjaśnienie przyczyn występujących odchyleń

4. Dokonanie oceny zrealizowanych zadań oraz wyciąganie 
wniosków 

 

 

Etapy procesu kontroli

(VI)

o

to

cz

e

n

ie

Odbiorcy

wewnętrzni  

zewnętrzni

Sprzężeni
e zwrotne

(VII)

(VII)

(VII)

- zadania

- zasoby

- informacje

(II)

(III)

Wykonawcy

Transformacja

Normy

Regulator

Sensor

(I)

(I)

(I)

(V)

(V)

Produkty

(IV)

 

 

Rodzaje  kontroli

Kontrola 

bieżąca

Kontrola 

końcowa

Sprawdzenie czy 
realizowane na bieżąco 
procesy są zgodne z 
normami,          
korygowanie 
niedopuszczalnych 
odchyleń, daje 
możliwość uniknięcia 
faktów 
nieodwracalnych

Sprawdzenie czy 
wykonane produkty 
są zgodne             z 
normami,        
wyjaśnienie przyczyn 
występowania 
defektów     i podjęcie 
działań 
usprawniających

Istota     

   i 

Przedmi

ot

Podmiot

np. dział jakości 
kontroli, inspektor ds. 
bhp

np. dział jakości 
kontroli, główny 
księgowy, rewidend

 

 

Kontrola 

wstępna 

Kontrola 

następna

Sprawdzeniu 
podlegają procesy 
i zdarzenia, które 
całkowicie       lub 
cząstkowo zostały 
zakończone,           
  jest kontrolą 
realną 

Sprawdzenie 
zgodności z 
obowiązującymi 
normami zanim 
zostaną wykonane 
jakiekolwiek 
działania,    
dokonywana w 
celu zapobiegania 
powstawania 
kosztów oraz strat 
z tytułu faktów 
nieodwracalnych

Istota     

   i 

Przedmi

ot

Podmiot

np. sekcja 
inwentaryzacji, 
dział finansowy 

np. dział 
finansowy, 
inspektor ds. bhp

 

 

Kontrola 

funkcjonalna

Kontrola 

instytucjonalna

Sprawdzenie 
zgodności 
procesów 
transformacji i 
produktów             
    z 
obowiązującymi 
normami                
   jest 
wykonywane   
przez sensora

Zapewnienie 
jedności kontroli 
oraz zapobieganie 
powstawaniu 
faktów 
nieodwracalnych

W całości 
wykonywana jest 
przez funkcjonalny 
odcinek 
działalności 
(kierownicy 
komórek 
funkcjonalnych       
      + podległy im 
personel )

Kontrola złożonych      
        i 
interdyscyplinarnych 
procesów i produktów, 
wymagających 
skomplikowanych 
procedur, daje 
kompleksowy, 
profesjonalny obraz 
kontrolowanego 
przedmiotu

Istota     

   i 

Przedmi

ot

Podmiot

 

 

Kontrola 

wewnętrzna

Kontrola 

zewnętrzna

W kontroli 
uczestniczą tylko 
wewnętrzne części 
organizacyjne,          
     np. rewidend 
zakładowy, dział 
kontroli jakości

Rolę sensora 
przejmują podmioty 
zewnętrzne,  np. 
Najwyższa Izba 
Kontroli, Lokalny 
wydział ochrony 
środowiska

Stosowana głównie    
      w odniesieniu do 
procesów i 
produktów, wobec 
których stosowane 
są normy 
wewnętrzne, 
możliwa jest także w 
odniesieniu do norm 
zewnętrznych 
ważnych dla 
sprawności 
zarządzania, 
zapewnia jedność 
kontroli i 
wykonawstwa

Przedmiotem 
kontroli jest 
przestrzeganie 
norm szczególnie 
ważnych   ze 
społecznego 
punktu widzenia,    
     zapewnia 
respektowanie 
ważnych interesów 
ogólnogospodarczy
ch, sprzyja 
obiektywizmowi

Istota     

   i 

Przedmi

ot

Podmiot

 

 

Wymagania

Jeśli kontrola jest niezbędna dla sprawnego 
działania to :

 1. 

Kierownik musi odpowiadać za sprawność realizacji 

funkcji 

kontrolnej,  a w następnej kolejności 

dopiero podmioty 

wspomagające kierowników  w 

wykonywaniu czynności 

kontrolnych, ostatecznie - 

wykonawcy procesów transformacji

2. 

Czynności wykonywane w ramach funkcji kontrolnej 

nie powinny  powodować zakłóceń w realizacji procesów 
podstawowych

3. 

Oceny wewnętrznych podmiotów organizacyjnych 

instytucji oraz ich 

personelu powinny być racjonalnie 

powiązane z systemem 

motywacyjnym.

4. 

System kontroli musi zapewniać równowagę stopnia 

poszanowania 

przyjętych w instytucji norm i zasad 

działania oraz niezbędnej 

innowacyjności działania.

5. 

Należy unikać nadmiernej biurokratyzacji kontroli

 

 

Współczesne koncepcje ujmowania kontroli

Controlling 

to kompleksowy proces, w którym łączy się 

czynności koordynacyjne, informacyjne, planistyczne i 
kontrolne.

WYDAJNOŚĆ PRACY

System   

organizacji

System doboru 

      i szkolenia 

kadr

System     

informacji

System 

planowania  i 

kontroli

CELE

CONTROLLING 

(KOORDYNACJA-

NADZÓR)

 

 

 

Cechy controllingu

1. Orientacja na cele

2. Sprzężenie wyprzedzające

3. Orientacja na wąskie gardła

4. Koncentracja na aspekcie personalnym

5. Koncentracja na rachunkowości zarządczej

 

Rodzaje controllingu

Controlling 

strategiczny

- zapewnienie długotrwałej 
egzystencji poprzez stworzenie 
możliwości do wymagań 
otoczenia

Controlling 

operacyjny

- koordynacja procesów 
implementacji strategii oraz 
współdziałanie w ramach tych 
procesów, maksymalizacja 
rentowności