Psychogeriatria
Psychogeriatria
Otępienie
Otępienie
Depresja
Depresja
Zaburzenia świadomości
Zaburzenia świadomości
Zaburzenia snu
Zaburzenia snu
Katarzyna Broczek
Katarzyna Broczek
Klinika Geriatrii WUM
Klinika Geriatrii WUM
Psychogeriatria
Psychogeriatria
Otępienie
Otępienie
Depresja
Depresja
Zaburzenia świadomości
Zaburzenia świadomości
Zaburzenia snu
Zaburzenia snu
Katarzyna Broczek
Katarzyna Broczek
Klinika Geriatrii WUM
Klinika Geriatrii WUM
Starzenie się mózgu
Starzenie się mózgu
•
zanik neuronów – około 10% masy
zanik neuronów – około 10% masy
mózgu w procesie fizjologicznego
mózgu w procesie fizjologicznego
starzenia się
starzenia się
•
zmniejszanie się liczby połączeń
zmniejszanie się liczby połączeń
synaptycznych między komórkami
synaptycznych między komórkami
mózgu
mózgu
Starzenie się a procesy
Starzenie się a procesy
poznawcze
poznawcze
pamięci operacyjnej
pamięci operacyjnej
szybkości przetwarzania informacji
szybkości przetwarzania informacji
hamowania
hamowania
rozwlekłość,
rozwlekłość,
dygresyjność
dygresyjność
Starzenie się mózgu
Starzenie się mózgu
Starzenie się mózgu
Starzenie się mózgu
•
Starzenie się optymalne – bez żadnych
Starzenie się optymalne – bez żadnych
objawów pogorszenia funkcji poznawczych
objawów pogorszenia funkcji poznawczych
•
Starzenie się fizjologiczne – niewielkie
Starzenie się fizjologiczne – niewielkie
pogorszenie funkcji poznawczych
pogorszenie funkcji poznawczych
•
MCI (mild cognitive impairment) = ŁZP
MCI (mild cognitive impairment) = ŁZP
(łagodne zaburzenia poznawcze) -
(łagodne zaburzenia poznawcze) -
subiektywne i obiektywne zaburzenia
subiektywne i obiektywne zaburzenia
poznawcze z prawidłowym codziennym
poznawcze z prawidłowym codziennym
funkcjonowaniem
funkcjonowaniem
•
Otępienie - wyraźne zaburzenia poznawcze
Otępienie - wyraźne zaburzenia poznawcze
wpływające na codzienne funkcjonowanie
wpływające na codzienne funkcjonowanie
Otępienie – definicja
Otępienie – definicja
ICD 10
ICD 10
•
Zespół spowodowany chorobą mózgu,
Zespół spowodowany chorobą mózgu,
zwykle przewlekłą, w którym
zwykle przewlekłą, w którym
dochodzi do zaburzeń wyższych
dochodzi do zaburzeń wyższych
czynności nerwowych, tj. pamięć,
czynności nerwowych, tj. pamięć,
uczenie się, procesy myślowe, funkcje
uczenie się, procesy myślowe, funkcje
językowe, umiejętność dokonywania
językowe, umiejętność dokonywania
ocen.
ocen.
•
Zaburzeniom tym towarzyszą
Zaburzeniom tym towarzyszą
trudności w kontrolowaniu emocji,
trudności w kontrolowaniu emocji,
upośledzenie zachowań społecznych
upośledzenie zachowań społecznych
oraz zaburzenia w sferze
oraz zaburzenia w sferze
motywacyjnej.
motywacyjnej.
•
Objawy te nie wynikają z zaburzeń
Objawy te nie wynikają z zaburzeń
świadomości.
świadomości.
Przyczyny otępienia
Przyczyny otępienia
•
Choroba Alzheimera
Choroba Alzheimera
•
Otępienie naczyniopochodne
Otępienie naczyniopochodne
•
Otępienie mieszane
Otępienie mieszane
•
Otępienie z ciałami Lewy’ego
Otępienie z ciałami Lewy’ego
•
Otępienie czołowo-skroniowe
Otępienie czołowo-skroniowe
•
Stan po zapaleniu mózgu
Stan po zapaleniu mózgu
Występowanie
Występowanie
otępienia
otępienia
•
Populacja w wieku > 65 lat
Populacja w wieku > 65 lat
8-10%
8-10%
•
Wiek 60 – 64 lata
Wiek 60 – 64 lata
1%
1%
•
Częstość występowania
Częstość występowania
otępienia podwaja się co 5 lat
otępienia podwaja się co 5 lat
•
Wiek 80 – 85 lat
Wiek 80 – 85 lat
15% - 20%
15% - 20%
•
Wiek 90 – 95 lat
Wiek 90 – 95 lat
32% - 40%
32% - 40%
Epidemiologia zespołów
Epidemiologia zespołów
otępiennych w Polsce
otępiennych w Polsce
•
400.000 chorych na otępienie
400.000 chorych na otępienie
•
200.000 chorych na chorobę
200.000 chorych na chorobę
Alzheimera
Alzheimera
•
Z tego: 10% ma rozpoznanie
Z tego: 10% ma rozpoznanie
•
Z tego: 50% chorych otrzymuje
Z tego: 50% chorych otrzymuje
prawidłowe leczenie
prawidłowe leczenie
Choroba Alzheimera
Choroba Alzheimera
•
90% występowanie sporadyczne, 10%
90% występowanie sporadyczne, 10%
rodzinne
rodzinne
•
Czynniki ryzyka: wiek, płeć żeńska, mała
Czynniki ryzyka: wiek, płeć żeńska, mała
aktywność umysłowa, uraz głowy
aktywność umysłowa, uraz głowy
•
Patogeneza:
Patogeneza:
–
Złogi beta-amyloidu, zwyrodnienie fibrylarne
Złogi beta-amyloidu, zwyrodnienie fibrylarne
–
Niedobór neuroprzekaźników (acetylocholina)
Niedobór neuroprzekaźników (acetylocholina)
–
Czynniki genetyczne: allel APOE4
Czynniki genetyczne: allel APOE4
•
Rozpoznanie pewne – pośmiertne,
Rozpoznanie pewne – pośmiertne,
badanie histopatologiczne
badanie histopatologiczne
•
Rozpoznanie kliniczne - prawdopodobne
Rozpoznanie kliniczne - prawdopodobne
Kryteria rozpoznania AD
Kryteria rozpoznania AD
4 x A (wg DSM-IV)
4 x A (wg DSM-IV)
•
AMNEZJA – zaburzenia pamięci
AMNEZJA – zaburzenia pamięci
•
AFAZJA – zaburzenia mowy, trudności
AFAZJA – zaburzenia mowy, trudności
językowe
językowe
•
AGNOZJA – zaburzenia rozpoznawania
AGNOZJA – zaburzenia rozpoznawania
•
APRAKSJA – niemożność wykonania
APRAKSJA – niemożność wykonania
celowej czynności ruchowej mimo
celowej czynności ruchowej mimo
braku niedowładu
braku niedowładu
Choroba Alzheimera
Choroba Alzheimera
Otępienie lekkiego
Otępienie lekkiego
stopnia
stopnia
•
Osłabienie pamięci
Osłabienie pamięci
•
Trudności w zapamiętywaniu i
Trudności w zapamiętywaniu i
odtwarzaniu nowych informacji
odtwarzaniu nowych informacji
•
Problemy językowe
Problemy językowe
•
Zmienny nastrój
Zmienny nastrój
•
Zmiana osobowości
Zmiana osobowości
•
Trudności w wykonywaniu
Trudności w wykonywaniu
codziennych czynności
codziennych czynności
Choroba Alzheimera
Choroba Alzheimera
Otępienie średniego
Otępienie średniego
stopnia
stopnia
•
Całkowita niezdolność do
Całkowita niezdolność do
zapamiętywania i odtwarzania nowych
zapamiętywania i odtwarzania nowych
informacji
informacji
•
Konieczna pomoc w codziennych
Konieczna pomoc w codziennych
czynnościach
czynnościach
•
Zaburzenia zachowania: pobudzenie,
Zaburzenia zachowania: pobudzenie,
wrogość, agresja, błądzenie,
wrogość, agresja, błądzenie,
wędrowanie
wędrowanie
•
Dezorientacja w miejscu i czasie
Dezorientacja w miejscu i czasie
•
Zespół błędnego rozpoznawania
Zespół błędnego rozpoznawania
Choroba Alzheimera
Choroba Alzheimera
Otępienie ciężkiego
Otępienie ciężkiego
stopnia
stopnia
•
Chory leżący
Chory leżący
•
Nietrzymanie moczu
Nietrzymanie moczu
•
Zaburzenia jedzenia i połykania
Zaburzenia jedzenia i połykania
•
Wyniszczenie
Wyniszczenie
•
Brak kontaktu z otoczeniem
Brak kontaktu z otoczeniem
Rozpoznawanie
Rozpoznawanie
otępienia
otępienia
•
Krótka Ocena Stanu Umysłowego
Krótka Ocena Stanu Umysłowego
(skala Folsteina, Mini Mental State
(skala Folsteina, Mini Mental State
Examination, MMSE)
Examination, MMSE)
–
Wynik prawidłowy 27 – 30 punktów
Wynik prawidłowy 27 – 30 punktów
–
Łagodne zaburzenia pamięci 24 – 26
Łagodne zaburzenia pamięci 24 – 26
pkt.
pkt.
–
Otępienie < 23 pkt.
Otępienie < 23 pkt.
–
Wpływ wieku i wykształcenia na wynik
Wpływ wieku i wykształcenia na wynik
•
Badanie neuropsychologiczne
Badanie neuropsychologiczne
•
Badania obrazowe mózgu
Badania obrazowe mózgu
–
tomografia komputerowa (TK)
tomografia komputerowa (TK)
–
Rezonans magnetyczny (MRI)
Rezonans magnetyczny (MRI)
Leczenie Ch.
Leczenie Ch.
Alzheimera
Alzheimera
•
Nie ma leczenia przyczynowego
Nie ma leczenia przyczynowego
•
Cel leczenia: poprawa funkcji poznawczych
Cel leczenia: poprawa funkcji poznawczych
–
Inhibitory cholinesterazy
Inhibitory cholinesterazy
Donepezil (Aricept, Yasnal, Cogiton, Donepex)
Donepezil (Aricept, Yasnal, Cogiton, Donepex)
Rywastygmina (Exelon)
Rywastygmina (Exelon)
–
Terapia stabilizująca (działanie nieudowodnione)
Terapia stabilizująca (działanie nieudowodnione)
Vit. C, E, leki przeciwzapalne, miłorząb japoński
Vit. C, E, leki przeciwzapalne, miłorząb japoński
•
Leczenie zaburzeń zachowania
Leczenie zaburzeń zachowania
(omamy,
(omamy,
urojenia, niepokój, lęk, agresja, zaburzenia snu
urojenia, niepokój, lęk, agresja, zaburzenia snu
i czuwania, odmowa jedzenia i picia)
i czuwania, odmowa jedzenia i picia)
–
Leki przeciwpsychotyczne
Leki przeciwpsychotyczne
–
Leki przeciwdepresyjne
Leki przeciwdepresyjne
Oddziaływanie
Oddziaływanie
niefarmakologiczne
niefarmakologiczne
•
Ćwiczenia pamięci
Ćwiczenia pamięci
•
Ćwiczenia wspomnieniowe
Ćwiczenia wspomnieniowe
•
Trening orientacji
Trening orientacji
•
Terapia zajęciowa
Terapia zajęciowa
•
Muzykoterapia
Muzykoterapia
•
Ćwiczenia ruchowe
Ćwiczenia ruchowe
•
Edukacja i wspieranie Opiekunów
Edukacja i wspieranie Opiekunów
(
(
Stowarzyszenie Pomocy Osobom z
Stowarzyszenie Pomocy Osobom z
Chorobą Alzheimera)
Chorobą Alzheimera)
Organizacje
Organizacje
•
Polskie Towarzystwo Alzheimerowskie
Polskie Towarzystwo Alzheimerowskie
www.alzheimerpolska.pl
www.alzheimerpolska.pl
•
Polskie Towarzystwo Psychogeriatryczne
Polskie Towarzystwo Psychogeriatryczne
www.ptpg.org.pl
www.ptpg.org.pl
•
Stowarzyszenie Pomocy Osobom z
Stowarzyszenie Pomocy Osobom z
Chorobą Alzheimera tel. 22 622 11 22
Chorobą Alzheimera tel. 22 622 11 22
•
Alzheimer Europe
Alzheimer Europe
www.alzheimer-europe.com
www.alzheimer-europe.com
•
Alzheimer’s Association
Alzheimer’s Association
www.alz.org
www.alz.org
Choroba Alzheimera -
Choroba Alzheimera -
podsumowanie
podsumowanie
•
Częściej chorują kobiety
Częściej chorują kobiety
•
Początek mało uchwytny
Początek mało uchwytny
•
Przebieg powolny, postępujący
Przebieg powolny, postępujący
•
Stan ogólny chorego długo dobry
Stan ogólny chorego długo dobry
•
Zmniejszenie krytycyzmu
Zmniejszenie krytycyzmu
•
Chory może mieć dobry nastrój
Chory może mieć dobry nastrój
•
Tomografia komputerowa mózgu
Tomografia komputerowa mózgu
– zaniki tkanki mózgowej
– zaniki tkanki mózgowej
Otępienie
Otępienie
naczyniopochodne
naczyniopochodne
•
Początek wyraźny
Początek wyraźny
•
Przebieg skokowy
Przebieg skokowy
•
Często labilność emocjonalna, depresja
Często labilność emocjonalna, depresja
•
Długo zachowany krytycyzm
Długo zachowany krytycyzm
•
Czynniki ryzyka: nadciśnienie tętnicze,
Czynniki ryzyka: nadciśnienie tętnicze,
choroba niedokrwienna serca, migotanie
choroba niedokrwienna serca, migotanie
przedsionków, miażdżyca, udar mózgu
przedsionków, miażdżyca, udar mózgu
•
Tomografia komputerowa mózgu: zmiany
Tomografia komputerowa mózgu: zmiany
naczyniopochodne, ogniska pozawałowe
naczyniopochodne, ogniska pozawałowe
Otępienie
Otępienie
naczyniopochodne Leczenie
naczyniopochodne Leczenie
•
Leczenie choroby podstawowej: NT,
Leczenie choroby podstawowej: NT,
ch.n.s., niewydolność serca
ch.n.s., niewydolność serca
•
Redukcja czynników ryzyka
Redukcja czynników ryzyka
•
Leki prokognitywne: np. Nootropil
Leki prokognitywne: np. Nootropil
(dawka dobowa 2,4 – 4,8 g)
(dawka dobowa 2,4 – 4,8 g)
•
Próby leczenia inhibitorami
Próby leczenia inhibitorami
cholinesterazy
cholinesterazy
Otępienie odwracalne
Otępienie odwracalne
•
10% przypadków otępienia
10% przypadków otępienia
•
Przyczyny:
Przyczyny:
–
Depresja
Depresja
–
Niedokrwistość
Niedokrwistość
–
Niedobór witaminy B
Niedobór witaminy B
12
12
lub kwasu foliowego
lub kwasu foliowego
–
Niedoczynność tarczycy
Niedoczynność tarczycy
–
Hipoglikemia / hiperglikemia
Hipoglikemia / hiperglikemia
–
Leki (
Leki (!!!
!!!
)
)
•
Ważna dokładna diagnostyka i leczenie
Ważna dokładna diagnostyka i leczenie
Ocena stanu psychicznego
Ocena stanu psychicznego
wskazówki praktyczne
wskazówki praktyczne
•
Nawiązywanie kontaktu z otoczeniem
Nawiązywanie kontaktu z otoczeniem
•
Ocena orientacji co do własnej osoby i
Ocena orientacji co do własnej osoby i
otoczenia
otoczenia
•
Ocena orientacji w czasie i miejscu
Ocena orientacji w czasie i miejscu
•
Ocena stanu świadomości – zmienność
Ocena stanu świadomości – zmienność
stanu w czasie badania (dłuższej
stanu w czasie badania (dłuższej
obserwacji)
obserwacji)
•
Krytycyzm pacjenta wobec własnej
Krytycyzm pacjenta wobec własnej
sytuacji i problemów
sytuacji i problemów
Sytuacja ludzi w podeszłym
Sytuacja ludzi w podeszłym
wieku
wieku
•
80% - co najmniej 1 choroba
80% - co najmniej 1 choroba
somatyczna
somatyczna
•
20% - trudności z poruszaniem się
20% - trudności z poruszaniem się
poza
poza
domem
domem
•
6% - nie wychodzi z domu
6% - nie wychodzi z domu
•
2% - nie opuszcza łóżka
2% - nie opuszcza łóżka
•
20% - osłabienie wzroku
20% - osłabienie wzroku
•
30% - osłabienie słuchu
30% - osłabienie słuchu
Wiek podeszły – wymiar
Wiek podeszły – wymiar
psychologiczny
psychologiczny
•
Większe oparcie na emocjach niż
Większe oparcie na emocjach niż
procesach poznawczych
procesach poznawczych
•
Bierne strategie obronne,
Bierne strategie obronne,
wycofywanie się
wycofywanie się
•
Zaburzenia adaptacji
Zaburzenia adaptacji
•
Postrzeganie sytuacji trudnych jako
Postrzeganie sytuacji trudnych jako
nie poddających się zmianom (a nie
nie poddających się zmianom (a nie
jako wyzwania)
jako wyzwania)
Wiek podeszły – wymiar
Wiek podeszły – wymiar
społeczny
społeczny
•
Przejście na emeryturę
Przejście na emeryturę
•
Stresorodne wydarzenia życiowe
Stresorodne wydarzenia życiowe
–
Śmierć małżonka
Śmierć małżonka
–
Śmierć przyjaciół
Śmierć przyjaciół
–
Zmniejszenie kontaktów z innymi
Zmniejszenie kontaktów z innymi
ludźmi, rodziną
ludźmi, rodziną
–
Konieczność opieki nad chorym
Konieczność opieki nad chorym
współmałżonkiem
współmałżonkiem
depresja
niesprawność
choroba
somatyczna
Depresja – częstość
Depresja – częstość
występowania
występowania
•
Osoby
Osoby
65 r.ż. 15%
65 r.ż. 15%
•
Depresja w chorobach somatycznych
Depresja w chorobach somatycznych
–
Nowotwory
Nowotwory
20 – 40%
20 – 40%
–
Po zawale serca
Po zawale serca
15 – 20%
15 – 20%
–
Rzs
Rzs
13%
13%
–
Cukrzyca
Cukrzyca
5-10%
5-10%
•
Depresja w chorobach O.U.N.
Depresja w chorobach O.U.N.
–
Choroba Parkinsona
Choroba Parkinsona
40 – 50%
40 – 50%
–
Choroba Alzheimera
Choroba Alzheimera
20 – 30%
20 – 30%
–
Po udarze mózgu
Po udarze mózgu
40%
40%
•
Przewlekły ból
Przewlekły ból
40%
40%
Depresja – czynniki ryzyka
Depresja – czynniki ryzyka
•
Zmiana miejsca pobytu
Zmiana miejsca pobytu
•
Wypis ze szpitala
Wypis ze szpitala
•
Utrata bliskich, ubóstwo
Utrata bliskich, ubóstwo
•
Samotność, brak dzieci
Samotność, brak dzieci
•
Choroby przewlekłe
Choroby przewlekłe
Objawy depresji
Objawy depresji
•
Mogą nie występować objawy osiowe
Mogą nie występować objawy osiowe
depresji: obniżenie nastroju, obniżenie
depresji: obniżenie nastroju, obniżenie
napędu, zaburzenia rytmu snu i czuwania
napędu, zaburzenia rytmu snu i czuwania
•
Często: spowolnienie, utrata
Często: spowolnienie, utrata
zainteresowań, niepokój, zmniejszenie
zainteresowań, niepokój, zmniejszenie
kontaktów z ludźmi, brak apetytu,
kontaktów z ludźmi, brak apetytu,
zaburzenia snu, małomówność, poczucie
zaburzenia snu, małomówność, poczucie
starości, „Nic nie cieszy”
starości, „Nic nie cieszy”
•
Skargi somatyczne: kołatanie serca,
Skargi somatyczne: kołatanie serca,
chudnięcie, zaburzenia czynności przewodu
chudnięcie, zaburzenia czynności przewodu
pokarmowego, urojenia hipochondryczne
pokarmowego, urojenia hipochondryczne
•
Często przebieg subdepresyjny
Często przebieg subdepresyjny
•
Może występować depresja psychotyczna
Może występować depresja psychotyczna
Rozpoznanie depresji
Rozpoznanie depresji
•
Geriatryczna Skala Depresji (skala
Geriatryczna Skala Depresji (skala
Yesavage’a), wersje 30, 15, 4 pkt.
Yesavage’a), wersje 30, 15, 4 pkt.
•
Diagnostyka tzw. pseudodepresji:
Diagnostyka tzw. pseudodepresji:
innych chorób wywołujących
innych chorób wywołujących
objawy podobne do depresji, np.
objawy podobne do depresji, np.
niedoczynności tarczycy
niedoczynności tarczycy
•
Różnicowanie: depresja a otępienie
Różnicowanie: depresja a otępienie
Leczenie depresji
Leczenie depresji
•
Selektywne inhibitory wychwytu
Selektywne inhibitory wychwytu
zwrotnego serotoniny – SSRI
zwrotnego serotoniny – SSRI
•
Leczenie to jest bezpieczne, ale
Leczenie to jest bezpieczne, ale
powinno być prowadzone pod
powinno być prowadzone pod
kontrolą
kontrolą
•
Uwaga na zwiększone ryzyko
Uwaga na zwiększone ryzyko
upadków
upadków
•
Psychoterapia, zmiana sytuacji
Psychoterapia, zmiana sytuacji
pacjenta
pacjenta
Depresja a samobójstwo
Depresja a samobójstwo
•
U osób w podeszłym wieku
U osób w podeszłym wieku
zwiększone ryzyko samobójstwa
zwiększone ryzyko samobójstwa
•
Dwukrotnie więcej samobójstw niż
Dwukrotnie więcej samobójstw niż
w wieku młodym i średnim
w wieku młodym i średnim
•
Mężczyźni znacznie częściej
Mężczyźni znacznie częściej
popełniają samobójstwo niż
popełniają samobójstwo niż
kobiety
kobiety
Zaburzenia świadomości
Zaburzenia świadomości
•
Świadomość: zdolność do
Świadomość: zdolność do
odbierania, rejestrowania i
odbierania, rejestrowania i
zintegrowanego przetwarzania
zintegrowanego przetwarzania
informacji, a także celowego
informacji, a także celowego
reagowania na bodźce z
reagowania na bodźce z
towarzyszącym subiektywnym
towarzyszącym subiektywnym
poczuciem doświadczania przeżyć
poczuciem doświadczania przeżyć
•
Podział zaburzeń świadomości
Podział zaburzeń świadomości
–
Ilościowe: senność, sopor, śpiączka
Ilościowe: senność, sopor, śpiączka
–
Jakościowe: przymglenie, majaczenie,
Jakościowe: przymglenie, majaczenie,
zamroczenie, splątanie
zamroczenie, splątanie
Majaczenie – definicja
Majaczenie – definicja
•
Ostry zespół zaburzeń psychicznych o
Ostry zespół zaburzeń psychicznych o
falującym przebiegu, charakteryzujący
falującym przebiegu, charakteryzujący
się zaburzeniami świadomości
się zaburzeniami świadomości
•
Występuje często u hospitalizowanych
Występuje często u hospitalizowanych
osób w podeszłym wieku
osób w podeszłym wieku
•
Zaburzenia świadomości powodują
Zaburzenia świadomości powodują
zwiększenie chorobowości i
zwiększenie chorobowości i
śmiertelności, wydłużenie czasu
śmiertelności, wydłużenie czasu
hospitalizacji, utrudniają rehabilitację
hospitalizacji, utrudniają rehabilitację
Majaczenie – częstość
Majaczenie – częstość
występowania
występowania
•
O. ch. wewn.
O. ch. wewn.
5-42%
5-42%
•
O. chir. ogól.
O. chir. ogól.
9-14%
9-14%
•
O. ortoped.
O. ortoped.
5-52%
5-52%
•
O. kardiochir.
O. kardiochir.
7-34%
7-34%
•
O. chir. przew. pok.
O. chir. przew. pok.
30%
30%
•
OIT
OIT
22-87%
22-87%
Objawy zaburzeń
Objawy zaburzeń
świadomości
świadomości
•
Zaburzenia przytomności i uwagi,
Zaburzenia przytomności i uwagi,
zmienność stanu
zmienność stanu
•
Zaburzenia procesów poznawczych:
Zaburzenia procesów poznawczych:
percepcji, myślenia, pamięci, orientacji
percepcji, myślenia, pamięci, orientacji
•
Zaburzenia psychomotoryczne:
Zaburzenia psychomotoryczne:
pobudzenie, spowolnienie
pobudzenie, spowolnienie
•
Zaburzenia rytmu snu i czuwania
Zaburzenia rytmu snu i czuwania
(odwrócenie faz snu, nasilanie się
(odwrócenie faz snu, nasilanie się
zaburzeń wieczorem)
zaburzeń wieczorem)
•
Zaburzenia emocjonalne: depresja, lęk,
Zaburzenia emocjonalne: depresja, lęk,
drażliwość, euforia, apatia
drażliwość, euforia, apatia
Przyczyny zaburzeń
Przyczyny zaburzeń
świadomości
świadomości
•
Przyczyny somatyczne
Przyczyny somatyczne
–
Zaostrzenie choroby przewlekłej:
Zaostrzenie choroby przewlekłej:
cukrzyca, przewlekła niewydolność
cukrzyca, przewlekła niewydolność
serca
serca
–
Ostra choroba: np. zapalenie płuc
Ostra choroba: np. zapalenie płuc
–
Odwodnienie, niewydolność nerek
Odwodnienie, niewydolność nerek
–
Zaburzenia krążenia mózgowego (np.
Zaburzenia krążenia mózgowego (np.
w przebiegu nadciśnienia tętniczego)
w przebiegu nadciśnienia tętniczego)
•
Przyczyny jatrogenne:
Przyczyny jatrogenne:
–
LEKI
LEKI
•
Zaburzenia świadomości w
Zaburzenia świadomości w
przebiegu otępienia
przebiegu otępienia
Czynniki ryzyka zaburzeń
Czynniki ryzyka zaburzeń
świadomości
świadomości
•
wiek
wiek
•
niedowidzenie
niedowidzenie
•
niewydolność nerek
niewydolność nerek
•
zaburzenia gospodarki wodno-
zaburzenia gospodarki wodno-
elektrolitowej
elektrolitowej
•
otępienie
otępienie
Majaczenie – czynniki ryzyka
Majaczenie – czynniki ryzyka
•
PREDYSPONUJĄCE
PREDYSPONUJĄCE
Otępienie
Otępienie
Ciężka choroba
Ciężka choroba
Zaburzenia narządów
Zaburzenia narządów
zmysłów
zmysłów
Zdrowy
Zdrowy
•
WYWOŁUJĄCE
WYWOŁUJĄCE
Duży zabieg oper.
Duży zabieg oper.
OIT
OIT
Leki psychotropowe
Leki psychotropowe
Deprywacja snu
Deprywacja snu
Leki nasenne
Leki nasenne
Warto zapamiętać!
Warto zapamiętać!
•
U chorego z zaburzeniami
U chorego z zaburzeniami
świadomości nie można w
świadomości nie można w
sposób wiarygodny ocenić
sposób wiarygodny ocenić
poziomu funkcji poznawczych
poziomu funkcji poznawczych
Majaczenie – ocena
Majaczenie – ocena
ciężkości
ciężkości
•
Uwaga
Uwaga
•
Orientacja w miejscu i czasie
Orientacja w miejscu i czasie
•
Przytomność
Przytomność
•
Apatia
Apatia
•
Niezborność
Niezborność
•
Zmienność stanu
Zmienność stanu
•
Niepokój psychoruchowy lub
Niepokój psychoruchowy lub
hipokinezja
hipokinezja
•
Urojenia, halucynacje
Urojenia, halucynacje
•
Lęk, niepokój
Lęk, niepokój
Warto zapamiętać
Warto zapamiętać
Powtarzana ocena stanu świadomości
Powtarzana ocena stanu świadomości
przez personel pielęgniarski pozwala
przez personel pielęgniarski pozwala
na wczesne wykrycie zaburzeń i
na wczesne wykrycie zaburzeń i
indywidualizację leczenia
indywidualizację leczenia
Leczenie zaburzeń
Leczenie zaburzeń
świadomości
świadomości
•
Eliminacja przyczyn
Eliminacja przyczyn
•
Odstawienie zbędnych leków
Odstawienie zbędnych leków
•
Nawodnienie
Nawodnienie
•
Leczenie objawowe:
Leczenie objawowe:
neuroleptyki, np. Haloperidol
neuroleptyki, np. Haloperidol
•
Zapewnienie bezpiecznego
Zapewnienie bezpiecznego
środowiska
środowiska
Zapewnienie bezpiecznego
Zapewnienie bezpiecznego
środowiska
środowiska
•
Przewidywanie możliwości wystąpienia
Przewidywanie możliwości wystąpienia
zaburzeń świadomości
zaburzeń świadomości
•
Bezpośrednie otoczenie pacjenta
Bezpośrednie otoczenie pacjenta
•
Obserwacja
Obserwacja
•
Kontakt ze znanymi osobami
Kontakt ze znanymi osobami
•
Zapewnienie bezpiecznej przestrzeni
Zapewnienie bezpiecznej przestrzeni
do poruszania się
do poruszania się
•
Unieruchomienie jako ostateczność
Unieruchomienie jako ostateczność
(!!!)
(!!!)
Różnicowanie otępienia z zab.
Różnicowanie otępienia z zab.
świadomości
świadomości
Początek
Początek
powolny
powolny
Czas trwania
Czas trwania
lata
lata
Przebieg
Przebieg
stabilny
stabilny
Rokowanie
Rokowanie
nieodwracalne
nieodwracalne
Zab. orientacji
Zab. orientacji
późno
późno
Uwaga
Uwaga
bez zmian
bez zmian
Pamięć
Pamięć
D > K
D > K
Myślenie
Myślenie
zubożałe
zubożałe
nagły
nagły
dni, tygodnie
dni, tygodnie
falujący, zmienny
falujący, zmienny
odwracalne
odwracalne
wcześnie
wcześnie
znacznie zaburz.
znacznie zaburz.
zaburzona D i K
zaburzona D i K
Zdezorganizowan
Zdezorganizowan
e, omamy, iluzje
e, omamy, iluzje
Zaburzenia snu
Zaburzenia snu
•
Częste u osób w podeszłym wieku
Częste u osób w podeszłym wieku
•
Uwaga na BDA – uzależnienie
Uwaga na BDA – uzależnienie
•
Leczenie zaburzeń snu:
Leczenie zaburzeń snu:
–
Metody farmakologiczne
Metody farmakologiczne
–
Zasady higieny snu
Zasady higieny snu