Prezydent

Prezydent

Prezydenci na uchodźstwie:

Władysław Raczkiewicz 1939 – 1947

August Zalewski 1947 – 1972

Stanisław Ostrowski 1972 – 1979

Edward Raczyński 1979 – 1986

Kazimierz Sabbat 1986 – 1989

Ryszard Kaczorowski 1989 – 1990

Prezydenci III Rzeczypospolitej:

Wojciech Jaruzelski 1989 – 1990

Lech Wałęsa 1990 – 1995

Aleksander Kwaśniewski 1995 – 2005

Lech Kaczyński 2005 -

Zgodnie z art. 126 konstytucji RP,

Prezydent

jest

najwyższym przedstawicielem Rzeczypospolitej

Polskiej i gwarantem ciągłości władzy państwowej,

czuwa nad przestrzeganiem konstytucji, stoi na

straży suwerenności i bezpieczeństwa państwa oraz

nienaruszalności i niepodzielności jego terytorium.

Prezydent pełni zatem najwyższy urząd w państwie,

stanowiąc - obok Rady Ministrów – jednoosobowy

organ władzy wykonawczej.

Ze względu na szczególną pozycję, jaką wśród

organów państwowych zajmuje Prezydent,

Konstytucja określiła sposób wyboru Prezydenta,

zasady sprawowania tego urzędu, oraz wynikające z

niego prawa i obowiązki.

Wybory prezydenckie

Wybory prezydenckie odbywają się co 5 lat,

zarządza je Marszałek Sejmu na dzień

przypadający nie wcześniej niż na 100 dni i nie

później, niż na 75 dni przed upływem kadencji

urzędującego prezydenta. Wybory prezydenckie są:

- powszechne (uczestniczą w nich wszyscy

uprawnieni obywatele),

- równe,

- bezpośrednie (głosuje każdy osobiście);

- głosowanie jest tajne.

Kandydatem na prezydenta może być tylko

obywatel polski, który najpóźniej w dniu wyborów

kończy 35 lat i który korzysta z pełni praw

wyborczych do Sejmu. Kandydat musi przy tym

uzyskać poparcie 100.000 obywateli mających

prawo wybierania do Sejmu.

Prezydentem zostaje ten spośród kandydatów, który

otrzyma więcej niż połowę ważnie oddanych głosów.

Jeśli żaden z kandydatów tej większości nie uzyska,

to w 14 - tym dniu po pierwszym głosowaniu

przeprowadza się ponowne wybory, ale już tylko

pomiędzy dwoma kandydatami, którzy otrzymali

największą liczbę głosów. Na Prezydenta zostaje

wówczas wybrany ten kandydat, który otrzyma

więcej głosów. Urząd prezydencki ta sama osoba

może sprawować najwyżej przez dwie kadencje;

ponowny wybór jest niedopuszczalny.

Jeżeli w trakcie pełnienia urzędu Prezydent nie może

go przejściowo sprawować, jego obowiązki

tymczasowo przejmuje Marszałek Sejmu, a jeśli i on

nie mógłby ich przejąć - Marszałek Senatu.

Kompetencje Prezydenta RP

Prezydent jest reprezentantem państwa w stosunkach

zewnętrznych i w związku z tym do jego kompetencji

należy:

- ratyfikowanie i wypowiadanie umów

międzynarodowych,

- mianowanie i odwoływanie pełnomocnych

przedstawicieli Polski w innych państwach i

organizacjach międzynarodowych (np.

ambasadorów),

- przyjmowanie tzw. listów uwierzytelniających i

odwołujących akredytowanych przy nim

przedstawicieli dyplomatycznych innych państw i

organizacji międzynarodowych,

- współdziałanie w zakresie polityki zagranicznej z

Prezesem rady Ministrów i właściwym ministrem

(min. spraw zagranicznych).

Prezydent pełni również funkcje najwyższego

zwierzchnika sił zbrojnych. W czasie pokoju

Prezydent sprawuje to zwierzchnictwo za

pośrednictwem Ministra Obrony Narodowej,

natomiast na czas wojny mianuje Naczelnego

Dowódcę Sił Zbrojnych - na wniosek Prezesa Rady

Ministrów. Prezydent także m.in. mianuje Szefa

Sztabu Generalnego, dowódców rodzajów Sił

Zbrojnych, nadaje - na wniosek Ministra Obrony

Narodowej - stopnie wojskowe.

Organem doradczym Prezydenta w zakresie

zewnętrznego i wewnętrznego bezpieczeństwa

państwa jest

Rada Bezpieczeństwa Narodowego

W wypełnianiu obowiązków Prezydentowi pomaga

Kancelaria Prezydenta RP

, która działa według

nadanego przez niego statutu i pod przewodnictwem

powołanego przez niego Szefa Kancelarii.

Prezydent pełni również rolę w zakresie postępowania

legislacyjnego. Może on wydawać rozporządzenia i

zarządzenia, zgodnie z ustalonymi w konstytucji

zasadami. Rozporządzenia może wydawać tylko na

podstawie upoważnienia zawartego w ustawie i w celu

jej wykonania. Zarządzenia, które w odróżnieniu od

rozporządzeń, nie mogą stanowić podstawy do

wydawania decyzji wobec obywateli, osób prawnych

oraz innych podmiotów, Prezydent może wydawać

tylko na podstawie ustawy. Realizacja powyższych

uprawnień Prezydenta jest stosunkowo słaba, gdyż

zależy od woli Sejmu, który formułuje odpowiednie

upoważnienie w uchwalanej ustawie. Z kolei

zarządzenia Prezydenta, tak jak zarządzenia każdego

innego organu upoważnionego do ich wydawania, nie

mogą stanowić podstawy regulacji praw i obowiązków

obywateli.

Prezydent ma również uprawnienia w zakresie

procedury legislacyjnej, w postaci prawa

podpisywania oraz prawa odmowy podpisywania

uchwalonych przez parlament ustaw. Przed

podpisaniem Prezydent może się także zwrócić do

Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności

danej ustawy z konstytucją.

Akty urzędowe wydawane przez Prezydenta dla swej

ważności wymagają podpisu (kontrasygnaty) Prezesa

Rady Ministrów - /

uprawnienia zwykłe

/. Nie dotyczy

to jednak /

prerogatywy

/ takich aktów jak m.in.:

- zarządzania wyborów do Sejmu i Senatu,

referendum ogólnokrajowego,

- podpisywania albo odmowy podpisania ustawy,

- występowania z wnioskiem do Trybunału

Konstytucyjnego (np. o stwierdzenie zgodności

ustawy z konstytucją),

- powoływania sędziów, członków Rady Polityki

Pieniężnej, Rady Bezpieczeństwa Narodowego,

Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji.

W zakresie obsadzania stanowisk Prezydent ma

stosunkowo szerokie uprawnienia, nie może jednak

występować np. z wnioskiem o odwołanie Rady

Ministrów czy innych organów naczelnych. W

określonych przypadkach może jednak powoływać

Radę Ministrów. W zakresie uprawnień o charakterze

organizacyjnym Prezydent może m.in. zwoływać i

przewodniczyć Radzie Ministrów (jest to wówczas

Rada Gabinetowa), wydawać decyzje co do nadania i

zwolnienia z obywatelstwa, nadawania orderów i

odznaczeń, stosowania prawa łaski.

Document Outline