Parametry czynnościowe 

skóry

Klinika Dermatologii Ogólnej, 

Estetycznej i 

Dermatochirurgii UM w Łodzi

 

 

Skóra składa się z trzech warstw : 

 

•

naskórek 

(epidermis) 

•

skóra właściwa 

(cutis propria, dermis) 

•

tkanka podskórna 

(tela subcutanea)

 

 

Skóra, poza tym zawiera przydatki 

tj.

•

gruczoły łojowe

•

gruczoły potowe

•

mieszki włosowe

   oraz naczynia krwionośne, naczynia 

chłonne

   i zakończenia nerwowe 

 

 

Fizjologiczne czynności skóry

Skóra pełni ważne funkcje dla całego ustroju:

•

utrzymuje równowagę między ustrojem, a otoczeniem

•

osłania narządy wewnętrzne przed wpływami 

środowiska zewnętrznego

Skóra jest barierą fizykochemiczną chroniącą przed:

•

utratą wody

•

urazami mechanicznymi

•

promieniowaniem UV

•

przenikaniem substancji drażniących i czynników 

zakaźnych

Obecność tej bariery zapewnia:  
    ciągłość skóry, złuszczanie na jej powierzchni, 

kwaśne pH, płaszcz

    hydro-lipidowy

 

 

Płaszcz hydro-lipidowy

•

składa się z łoju (sebum), potu

•

zawartość lipidów na powierzchni skóry 

zależy od czynników ogólnoustrojowych 

(przemiany materii, bodźców nerwowych i 

hormonalnych, sposobu odżywiania itd.), 

jak również od stanu czynnościowego 

gruczołów łojowych

•

chroni skórę przed wysuszeniem, 

utrzymuje jej elastyczność, uniemożliwia 

wnikanie drobnoustrojów

•

im bardziej zrównoważony film tym wyższa 

zawartość wody na powierzchni skóry

 

 

•

oczyszczanie skóry narusza jego równowagę

•

 ma zdolność odnowy (ok. 2 godziny), u ludzi 

młodych i zdrowych zachodzi ona szybko, 

natomiast u osób starszych znacznie wolniej 

•

zaburzenia równowagi filmu powodują 

problemy ze skórą od podrażnień do chorób 

(właściwa pielęgnacja): alergie, choroby 

przebiegające z zaburzeniami rogowacenia 

(AZS, łuszczyca, rybia łuska)

•

czynniki zaburzające: wilgotność, 

temperatura, ekspozycja słoneczna, działanie 

detergentów, zaburzenia hormonalne 

Płaszcz hydro-lipidowy

 

 

Parametry oceny funkcji 

barierowej skóry

•

zawartość wody na powierzchni skóry 
(nawilżenie skóry)

•

przeznaskórkowa ucieczka wody (TEWL)

•

zawartość sebum na powierzchni skóry  
(natłuszczenie skóry)

•

pH skóry

 pomiary tych parametrów pozwalają wykryć 

uszkodzenia funkcji barierowej skóry

 wykorzystywane są one również w ocenie 

właściwości użytkowej leków i kosmetyków 
(testy aplikacyjne)

 

 

Nawilżenie skóry

• za zdolność do wiązania wody w naskórku 

odpowiada głównie naturalny czynnik nawilżający 
(NMF)

• stanowi on 15-30% całkowitej wagi warstwy 

rogowej

• w jego skład wchodzą: aminokwasy, sól sodowa 

kwasu piroglutaminowego, mleczany, mocznik, 
glikozoamina, keratynina - 1,5%, jony - wapnia, 
sodu, potasu, fosforu, magnezu, chloru, sól kwasu 
mlekowego, sól kwasu cytrynowego, sól kwasu 
mrówkowego 

• w kosmetyce stosowane są bądź mieszaniny bądź 

pojedyncze związki spośród jego składników 

 

 

Nawilżenie skóry

•

zależy od grubości skóry i działania 
gruczołów potowych (bardzo wysoka na 
czole i wewnętrznej stronie dłoni) 

•

osiąga wartość maksymalną w wieku 20-40 
lat

•

niskie u dzieci i osób starszych (mniejsza 
zdolność do wiązania wody przez włókna 
kolagenowe oraz zmniejszona ilość 
glikozoaminoglikanów w macierzy 
zewnątrzkomórkowej)

 

 

Natłuszczenie skóry

•

zależy od intensywności 
wydzielania sebum (najwięcej 
gruczołów łojowych: strefa T, 
skóra głowy, górna część pleców 
oraz klatki piersiowej)

•

podlega kontroli hormonalnej

 

 

pH skóry

•

wartość pH zależy od wydzielania potu, łoju

•

zmienia się w zależności od:

-  obszaru ciała (najwyższe na podeszwach 

stóp i pod pachami)

- czynników zewnętrznych (jedzenie)
- płci (nieco niższe u mężczyzn)
- wieku (wzrasta wraz z wiekiem)

•

normalnie ma odczyn kwaśny – bakterio- i 
grzybobójczy

 

 

Pomiary

•

idealne warunki pomiaru: temperatura ok. 
20°C i wilgotność powietrza ok. 50-60% 

•

konieczna ok. 30 minutowa aklimatyzacja do 
warunków (zniwelowanie wpływu wysiłku fiz. 
i stresu emocjonalnego na parowanie skóry)

•

mycie skóry najpóźniej 5 godzin przed 
pomiarem

•

miejsce pomiaru (grubość skóry, działanie 
gruczołów): twarz, wewnętrzna część 
przedramienia

 

 

 

 

Corneometer

•

pomiar oparty na metodzie 
pojemności elektrycznej skóry

•

3 metody pomiaru:

 - pojedynczy
 - ciągły przy kontakcie ze skórą 

(zawartość wody w naskórku)

 - ciągły bez kontaktu ze skórą 

(parowanie wody przez skórę)

 

 

Interpretacja wyników

Wyniki w przedziale 0-130

Wewnętrzna strona 

przedramienia

Bardzo sucha

<30

Sucha

30-45

Dostatecznie 

nawilżona

>45

 

 

•

Tewameter mierzy szybkość parowania wody z 
powierzchni skóry 

•

dzięki pomiarowi można także ocenić gradient 
temperatury i wilgotności nad badaną skóra

•

stopień utraty wody przez naskórek informuje nas 
o tym czy naskórek ma dobre właściwości 
ochronne  i  czy pokrywający go płaszcz 
hydrolipidowy skutecznie chroni skórę przed 
przesuszeniem 

•

pozwala na ocenę wpływu leków stosowanych 
doustnie i preparatów aplikowanych miejscowo na 
przepuszczalność skóry

Tewameter

 

 

Interpretacja wyników

Wartość TEWL 

g/h/m

2

Wskazówki 

interpretacyjne

0-10

Bardzo zdrowa skóra

10-15

Skóra zdrowa

15-25

Skóra normalna

25-30

Skóra w złym stanie

>30

Skóra w stanie 

krytycznym

 

 

Sebumeter

•

pomiar wydzielania sebum metodą 
fotometryczną

•

kaseta z matową taśmą o grubości 0,1 mm

•

czas pomiaru 30 sekund

•

fotokomórka mierzy przezroczystość taśmy

 (zawartość sebum na powierzchni badanego 

obszaru µg/cm

2 

w przedziale 0-350)

 

 

Interpretacja wyników

Miejsce 

pomiar

u

Czoło

, 

skóra 

głow

y

Włosy

Policzk

i, 

powiek

i, 

skroń

Kąciki 

ust, 

górne 

części 

ciała, 

plecy, 

szyja

Ramio

na, 

dłonie, 

nogi, 

łokcie

Rodzaj 

skóry

sucha <100 <40

<70

<55

0-6

normal

na

100-

220

40-

100

70-180 55-130

<6

tłusta >220 >100

>180

>130

-

 

 

Skin-pH-meter

•

pomiar określa odczyn roztworu na 
powierzchni skóry na skali 0-14

•

pomiaru dokonuje się przy pomocy 
elektrody szklanej, wypełnionej 
wewnętrznym buforem i wyposażonej w 
diafragmę, która zapewnia przeniesienie 
jonów pomiędzy roztworem pomiarowym i 
wewnętrznym buforem

•

miejsca pomiaru: wierzch dłoni, 
przedramię, czoło, policzek

 

 

Interpretacja wyników

Wartość 

pH

<3,

5

3,

8

4,

0

4,

3

4,

5

5,

0

5,

3

5,

5

5,

7

5,

9

6,

2

6,

5

>

6,

5

Kobiety

zakres kwasowy

normalny

wysoka wartość pH 

skóry

Mężczyź

ni

zakres 

kwasowy

normalny

wysoka wartość pH 

skóry

 

 

Proces starzenia się skóry jest 

wynikiem:

•

zmian uwarunkowanych genetycznie 

   (starzenie wewnątrzpochodne) 

•

zmian wynikających z wpływu 
otaczającego środowiska 

   (starzenie zewnątrzpochodne)

 

 

 

Czynniki wpływające na proces 

starzenia się skóry:



przewlekła ekspozycja na 

promienie UV (fotostarzenie)



zaburzenia hormonalne



zanieczyszczenie środowiska



stres



zaburzenia odżywienia



palenie papierosów



przewlekłe wyniszczające 

choroby



stany zapalne, urazy w obrębie 

skóry

 

 

Zmiany skóry starczej są 

wynikiem:

 



zmian proporcji grubości poszczególnych 

warstw skóry (zanik naskórka i skóry 

właściwej, pogrubienie tkanki podskórnej) 



przerostu warstwy rogowej



obecności nieprawidłowych figur podziału 

w warstwie podstawnej 



zmniejszenia produkcji filagryny, lipidów, 

proliferacji keratynocytów 



zmniejszenia zawartości wody w naskórku



zniszczenia architektury włókien 

substancji podstawnej w skórze właściwej



uszkodzenia włókien elastynowych, 

zmniejszenia liczby włókien kolagenowych 

 

 

Kliniczne cechy skóry 

starczej:



zmarszczki



wzmożona suchość skóry



mniejsza elastyczność



zmniejszenie liczby naczyń 

krwionośnych i ich 

kruchość (wybroczyny)



zmiany zabarwienia skóry 

(wynik spadku estrogenów   

  i zmieniona odpowiedź 

komórek melanotropowych)

 

 

W miarę starzenia się skóry, na 

skórze twarzy powstają rozmaite 

zmiany strukturalne :



wiotkość powiek



„kurze łapki”



trapezoidalna konfiguracja okolicy gładzizny



nasilenie uwypuklenia fałdu nosowo- 
wargowego



zwiotczenie dolnej części policzków



stopniowa utrata napięcia mięśni i skóry 
szyi

 

 

Nasilenie procesu starzenia 

się skóry ocenia się w skali 

Glogau

Zmiany łagodne (28 – 35 lat)



brak rogowacenia



niewielkie zmarszczki



brak blizn



nie ma konieczności stosowania 
makijażu lub delikatny makijaż

 

 

Zmiany średnio nasilone (35 – 50 lat)



niewielkie rogowacenie słoneczne – 

delikatne żółte przebarwienia skóry



zmarszczki o średnim nasileniu – obecne 

równoległe linie śmiechu



niewielkie bliznowacenie



konieczny delikatny makijaż

Nasilenie procesu starzenia 

się skóry ocenia się w skali 

Glogau

 

 

Zmiany zaawansowane (50 - 65 lat)



rogowacenie słoneczne – wyraźne żółte 

przebarwienia i teleangiektazje



średnio zaawansowane bliznowacenie



zmarszczki widoczne również w 

spoczynku



konieczność stałego stosowania makijażu

Nasilenie procesu starzenia 

się skóry ocenia się w skali 

Glogau

 

 

Zmiany ciężkie (60 – 75 lat)



rogowacenie słoneczne lub rak skóry



zmarszczki – wiotka skóra ze 

zmarszczkami o podłożu słonecznym, 

grawitacyjnym i mimicznym



nasilone bliznowacenie



makijaż nie przykrywa zmian

Nasilenie procesu starzenia 

się skóry ocenia się w skali 

Glogau

 

 

Metody oceny starzenia 

się skóry

•

Ultrasonografia

 z wykorzystaniem głowic 

o wysokiej częstotliwości (mniejsza głębokość 

penetracji, lepsza rozdzielczość obrazu):

- pozwala na odróżnienie obrazu starzenia się 

posłonecznego (podnaskórkowe pasmo 

niskoechogeniczne, którego grubość koreluje 

ze stopniem uszkodzenia słonecznego i 

powiększa się wraz z wiekiem) od starzenia 

się naturalnego

- ocena skuteczności stosowanych ogólnie i 

miejscowo leków działających na skórę

 

 

•

Technika replik skórnych 
(profilometria)

 pozwala na ocenę 

głębokości zmarszczek

 - polega na tworzeniu replik powierzchni 

skóry w bazie silikonowej

 - otrzymane odlewy skórne poddawane są 

trójwymiarowej analizie i obróbce 
komputerowej

Metody oceny starzenia 

się skóry

 

 

•

Cutometer

 służy do pomiaru właściwości 

biomechanicznych skóry

 - technika polega na zassaniu określonego 

fragmentu skóry do otworu w sondzie 

pomiarowej przy stałej wartości podciśnienia

 - mierzony jest opór stawiany przez skórę 

podczas wciągania oraz jej zdolności 

powracania do pozycji początkowej

 - określane są zawartość włókien 

kolegonowych, elastycznych oraz turgor 

skóry

Metody oceny starzenia 

się skóry

 

 

Metody oceny starzenia 

się skóry

•

Reviscometer – sonda  pozwala na 

określenie elastyczności skóry

 - zasada pomiarowa sondy opiera się na 

pomiarach czasu przebiegu rezonansu, fale 

akustyczne rozchodzą się ze zmienną 

prędkością: jeden z czujników przekazuje 

akustyczną falę uderzeniową, drugi z nich 

jest odbiornikiem

 - aplikator z dwoma czujnikami igłowymi 

pozwala na pomiary pod różnymi kątami 

0/180°, 45/225°, 90/270° oraz 135/315°; 

 - możliwe jest określenie elastyczności skóry, 

ułożenia włókien kolagenu i elastyny

 

 

Metody oceny starzenia 

się skóry

•

Mexameter mierzy zawartość melaniny i 

hemoglobiny

•

badanie to polega na kolorymetrycznej 

ocenie stopnia zaczerwienienia 

(pochodzącego od hemoglobiny) i 

intensywności zabarwienia brązowo-

brunatnego skóry (związanego z zawartością 

melaniny w skórze) 

 - pomiary opierają się na zasadzie absorpcji: 

sonda emituje światło o trzech długościach 

fali, odbiornik mierzy światło rozproszone 

odbite przez skórę

 - rezultaty zawarte są na skali od 0 do 999

 

 

Fototypy skóry

 – klasyfikacja 

Fitzpatricka

•

Typ I   –  celtycki: bardzo jasna, blada skóra, 

zielone oczy, dużo piegów, brak opalenizny, 

zawsze oparzenia

•

Typ II  – biały kaukaski: nieco ciemniejsza skóra, 

włosy jasny blond do brązu, oczy niebieskie, szare 

lub zielone, często oparzenia, słaba opalenizna

•

Typ III – mieszany: skóra jasno brązowa, włosy od 

ciemnego blond do brązu, zielone lub brązowe 

oczy, czasami oparzenia, dobra opalenizna

•

Typ IV – śródziemnomorski: brązowa skóra, włosy 

ciemnobrązowe do czarnych, brązowe oczy, 

rzadko oparzenia, dobra opalenizna

•

Typ V  – stała umiarkowana pigmentacja, kolor 

brązowy (rasa mongolska, arabska, indyjska)

•

Typ VI – stała pigmentacja (rasa negroidalna)

 

 

Interpretacja wyników

Fototyp Średni poziom melaniny
I

0-150

II

50-250

III

100-350

IV

150-500

V

150-650

VI

600-999

 

 

•

Fotografia kliniczna skóry

 - wykonywana przed i po serii zabiegów w 

tym samym pomieszczeniu, jednakowym 

źródle oświetlenia i w identycznej pozycji 

 - oceny powstałych zdjęć dokonuje dwóch 

lekarzy, korzystających z odpowiedniej 

skali zmian

- obróbka uzyskanych obrazów
-  uwidocznienie zmian o określonym 

kolorze, kształcie i głębokości

Metody oceny starzenia 

się skóry