Unia 

Walutowa

MALWINA 

ROSIAK

BARBARA 

GÓRNA

ROKSANA 

PUDLAK

• Powstanie unii walutowej w 

Europie;

• Euro i polityka gospodarcza;
• Teoria optymalnych obszarów 

walutowych;

• Korzyści i koszty unii 

walutowej;

Powstanie unii walutowej

• Inicjatywy reform systemu walutowego 

we Wspólnotach Europejskich

– pierwsze plany unii walutowej (tzw. plan 

Barre’a i Schillera 1969)

– raport Wernera (przyjęty: marzec 1971);
– Europejski System Walutowy (1978): 

wprowadzono Europejski Mechanizm 

Kursów Walutowych (ERM); powołanie 

europejskiej jednostki walutowej( ECU); 

powołanie Europejskiego Funduszu 

Współpracy Walutowej; stałe kursy 

walutowe (ściśle określone dopuszczalne 

marginesy wahań:  2,25% ERM 2: 15%)

Europejska jednostka 

walutowa - ecu -

została ustalona jako ważony średni 

koszyk walut krajów należących do 

Wspólnot. Udział poszczególnych 

walut w ecu określono proporcjonalnie 

do udziału danego kraju 

członkowskiego w wymianie han dlowej 

wewnątrz Wspólnoty oraz do udziału 

danego kraju w PKB Wspólnoty. 

Wartość ecu była zależna od kursów 

walut wchodzących w skład koszyka.

Funkcjonowanie ESW

• Stałe kursy w paśmie  wahań 2,25 

do 1993 r.(szersze pasmo dla 

Portugalii , Hiszpanii i W. Brytanii 

6 <do 1992> i Włoch <do 1990 r>)

• ograniczona kontrola w transakcjach 

kapitałowych do 1990;

• mechanizm kredytowy;
• wiodąca rola Niemiec (niska inflacja 

wymuszająca restrykcyjną politykę 

pieniężną, co oznaczało relatywnie 

wysoką stopę procentową)

Funkcjonowanie ESW

• asymetryczne szoki szczególnie w 

1992 r. 

• wskutek różnic w polityce pieniężnej i 

fiskalnej i wobec wysokiej stopy 
procentowej w Niemczech presja na 
aprecjację marki i deprecjację 
niektórych innych walut; W. Brytania 
wychodzi z EMS w 1992 r.)

• 1993: rozszerzenie pasma wahań ERM 

2;

• do końca 1993 opanowanie kryzysu

Powstanie Unii Walutowej

• Plan wprowadzenia UGW Delorsa 

(1989);

• Traktat z Maastricht 10 XII 1991

– 3 etapy wprowadzania unii walutowej;
– podstawowym warunkiem ustanowienia 

unii: koordynacja polityk gospodarczych;

– kryteria uczestnictwa w unii walutowej:

– stopa inflacji < 1,5 punktu procentowego ponad 

średnią 3 krajów o najniższej inflacji;

– średnia długookresowa stopa procentowa obligacji 

rządowych < 2 punkty  procentowe ponad stopę 3 

krajów o najniższym poziomie inflacji;

– deficyt budżetowy < 3% PKB;
– dług publiczny < 60% PKB;
– kurs stały w przewidzianym przedziale wahań co 

najmniej przez 2 lata poprzedzające wejście do 

strefy euro. 

Powstanie UGW

• Decyzja o zakwalifikowaniu krajów do 

UGW 3 05 1998 r. Elastyczne podejście 
do kryteriów;

• próg inflacji 2,7% (kryterium nie 

spełniała Grecja <5,2%>);

• długoterminowa stopa procentowa 7,8%
• pewna tolerancja dla wyższego poziomu 

długu pod warunkiem wyraźnego trendu 
obniżania stopy długu do 60% (Włochy, 
Belgia, Grecja miały w 98 r. dług 
powyżej 100% PKB)

• W 1998 r. utworzono Europejski 

System Banków Centralnych 
(ESBC);

• skład: EBC plus 12 BC krajów 

członkowskich;

• EBC jest niezależny (niezależność 

instytucjonalna, personalna, 
funkcjonalna i finansowa);

• EBC podejmuje decyzje dotyczące 

polityki pieniężnej. BC krajów 
członkowskich wdrażają tę politykę.

Powstanie Unii Walutowej

• 1.01 1999 utworzenie unii 

walutowej i wprowadzenie euro

  11 krajów członkowskich: 

Austria, Belgia, Finlandia, 
Francja, Hiszpania, Holandia, 
Irlandia, Luksemburg, Niemcy, 
Portugalia, Włochy.
1.01 2001 dołączenie Grecji

   

Członkowie 

Unii 

Walutowej

Teoria unii walutowej

•

Teoria optymalnych obszarów walutowych 

(zapoczątkowana przez R. Mundell’a w 

1961 r.):

•

optymalnym obszarem dla wprowadzenia 

systemu bezwzględnie stałych kursów lub 

wspólnej waluty są kraje o wysokim stopniu 

wzajemnej integracji gospodarczej;

•

gospodarcza integracja oznacza swobodę 

przepływów dóbr, usług, kapitału 

finansowego i rzeczowego oraz siły 

roboczej;

•

ustanowienie stałych kursów walutowych 

(unii walutowej) pociąga za sobą koszty ale 

także przynosi korzyści;   

Korzyści z unii walutowej

• Korzyści z nieodwołalnego przyjęcia stałych 

kursów walutowych lub wprowadzenia 
wspólnej waluty  wynikają z wyeliminowania 
niepewności oraz kosztów transakcyjnych 
związanych z koniecznością posługiwania się 
różnymi walutami oraz zmiennością kursów 
walutowych (są to tzw. korzyści zwiększenia 
efektywności walutowej );

• korzyści te zależą od zakresu integracji 

gospodarczej:

• im większy jest handel między krajami 

członkowskimi tym większe korzyści ze 
zmniejszenia kosztów transakcyjnych;

Korzyści z unii walutowej cd.

• im większe są przepływy kapitału 

tym większe są korzyści z 
ograniczenia niepewności 
dotyczącej stóp zysku od inwestycji 
w innych krajach członkowskich;

• im większe przepływy pracowników 

tym większe korzyści z 
ograniczenia niepewności 
dotyczącej płac osiąganych w 
innych krajach członkowskich.

Korzyści z unii walutowej cd.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Korzyści UW 

Stopień integracji 

gospodarczej w UW 

B 

B 

Koszty wejścia do unii 

walutowej

• Koszty stałych kursów

 wynikają 

z utraty możliwości stosowania 
polityki pieniężnej dla 
stabilizowania produkcji i cen oraz 
utratę możliwości wykorzystywania 
zmian kursów walutowych dla 
utrzymania wewnętrznej 
stabilności gospodarczej w 
przypadku negatywnych szoków 
zewnętrznych np. spadku 
zagregowanego popytu. 

Skutki szoków popytowych

• Deficyt NX w A, nadwyżka w B
• Mechanizmy przywracające 

równowagę:

• elastyczność płac;
• mobilność siły roboczej;

• Jeśli brak jest mobilności siły 

roboczej i płace są nieelastyczne 

wówczas dostosowania mogą 

następować przez zmianę kursów 

walutowych, co w unii walutowej jest 

niemożliwe.

Koszty unii walutowej

• Jeśli  płace są sztywne a mobilność siły 

roboczej ograniczona, krajom 
tworzącym unię walutową jest trudniej 
dostosować się do szoków popytowych.

• Z drugiej strony deprecjacja kursu 

walutowego w długim okresie pobudza 
wzrost cen i jej pozytywne efekt są 
niwelowane. Wobec tego koszty unii 
walutowej w dłuższym okresie 
zmniejszają się.

Czy UE jest optymalnym 

obszarem walutowym?

• W 15 „starych” krajach UE eksport do 

innych krajów UE stanowi ok.. 10 – 20 
% PKB; w krajach UGW ok. 26%

• w dalszym ciągu istnieją duże różnice 

cen między krajami UE;

• mobilność ludności i siły roboczej 

wewnątrz UE jest dość ograniczona; 
duże różnice w stopie bezrobocia;

• W sumie: brak jednoznacznych 

dowodów, że UE jest optymalnym 
obszarem walutowym.