Psychologia
społeczna
Postawy człowieka
WSB –NLU 2010/11
Dr Krzysztof Brocławik
Psychologia
społeczna
Postawy człowieka
WSB –NLU 2010/11
Dr Krzysztof Brocławik
Postawa to : względnie stała skłonność
do pozytywnego lub negatywnego
ustosunkowania się człowieka do
dowolnego obiektu: przedmiotu,
zdarzenia, idei, innej osoby, grup
społecznych
Definicja postawy
Istota postaw
Postawa to sumaryczna (zintegrowana)
ocena obiektu o którym da się pomyśleć
Obiekty postawy
Konkretny – restauracja Mac Donald
Abstrakcyjny – feminizm
Przedmiot – samochód ciężarowy
Osoba – Donald Tusk, Lech Kaczyński, ja sam
Grupa – faszyści, studentki WSB – NLU
Trudny do jednoznacznego określenia - Bóg
Strukturalna koncepcja
postaw
Komponent poznawczy
Komponent ewaluatywny –
emocjonalny
Komponent behawioralny
Cechy postaw
Centralność versus peryferyczność
obiektu
Kierunek i nasilenie
Zakres obiektu postawy
Zasięg społeczny
Trwałość
Zróżnicowanie behawioralnej ekspresji
postawy
Siła postawy
Wskaźniki;
Dostępność
Spójność wewnętrzna
Opracowanie
Brak ambiwalencji
Krańcowość
Zaangażowanie
Pewność
Siła postawy
Konsekwencje
Trwałość w czasie
Odporność na perswazję
Determinowanie zachowania
Postawy i wartości
Postawy to tyle co gotowe i trwałe
ustosunkowanie się do konkretnej osoby
lub przedmiotu np. lubię coca colę nie
lubię prezydenta,
Wartości natomiast to uczciwość,
sprawiedliwość społeczna, czy życie w
zgodzie z naturą itp.
Struktura wartości
Wartości są pojęciami lub przekonaniami
o pożądanych stanach docelowych lub
zachowaniach, które wykraczają poza
specyficzne sytuacje, kierują wyborami i
oceną zachowań i zdarzeń oraz są
uporządkowane według względnego
znaczenia dla człowieka
Postawy i wartości
Wartość stanowi szczególny rodzaj postawy
– jej obiektem jest bard
zo
abstrakcyjny
obiekt, a ustosunkowanie bierze się z
przekonania, że obiekt ten jest ważny lub
nie i powinien być realizowany lub nie.
Większość postaw dotyczy obiektów raczej
konkretnych i nie ma w nich posmaku
powinności charakterystycznej dla wartości
Postawy i wartości
O ile klasyczne koncepcje traktują
wartości i postawy jako względnie
trwałe i transytuacyjne struktury
psychiczne, o tyle najnowsze badania
przekonują o bardziej plastycznym,
dynamicznym charakterze tak hierarchii
wartości jak i poszczególnych postaw
Postawa jako rezultat
przekonań
Traktowanie postawy jako rezultatu
przekonań wiąże się z założeniem o jej
wtórności względem poznania a więc
poglądem że nasz stosunek emocjonalny
do obiektu wynika ze świadomych
przekonań o jego zaletach i wadach
Każde przekonanie implikuje pewną
cząstkową ocenę obiektu postawy, w
zależności od wartościowości cechy
obiektu
Postawa jako rezultat
emocji
Nasze uczucia w stosunku do ludzi i
innych obiektów mogą być dość
niezależne od tego, co na ich temat
sądzimy
Również postawy mogą pojawić się bez
pośrednictwa przekonań, istotą postawy
jest skojarzenie jej obiektu z określoną
reakcja uczuciową
Postawa jako rezultat
emocji
Samo powtarzanie związku ocena –
obiekt prowadzi do wzmocnienia
postawy - tak jak powtarzanie
współwystępowania dwóch dowolnych
bodźców nasila skojarzenie między nimi
(badania Fazio)
Postawa jako rezultat
zachowania
Idea warunkowania sprawczego każe
oczekiwać wykształcenia się
pozytywnych postaw, jeżeli działania na
rzecz jej obiektu zostają nagrodzone a
negatywne jeśli działania takie są
karane
Postawa jako rezultat
zachowania
Warunkowanie klasyczne: pojawianie się
obiektu przed lub w towarzystwie
dowolnej nagrody prowadzi do
pozytywnej postawy wobec tego obiektu
Pojawianie się tego samego obiektu
przed lub w towarzystwie jakiegoś
zdarzeni karzącego prowadzi do
wykształcenia się postawy negatywnej
Funkcje postaw
Nawet identyczna co do znaku i siły postawa
może się pojawiać z odmiennych powodów,
postawy spełniają różne funkcje
Funkcje są bardzo ważne ze względu na
zmiany postaw i ich genezę
Służą do organizowania wiedzy i kierują
zbliżaniem się/unikaniem, stanowią względnie
proste narzędzia organizacji wiedzy
Służą wyższym potrzebom psychologicznym
Funkcje postaw
Postawa może spełniać funkcje orientacyjne,
pełniona przez prawdopodobnie większość postaw
Funkcja instrumentalna - pomaga w spełnianiu
ważnych dążeń
Funkcja ekspresji wartości - pomaga okazać nasze
wartości
Funkcja społeczno adaptacyjna - pomaga pokazać
się w dobrym świetle
Funkcja obrony ego - utrzymanie dobrego
mniemania o sobie
Geneza postaw
Przyjęto iż, postawy, systemy wartości i
wartości same w sobie są nabywane w
procesie socjalizacji, ale sam proces
jest nam mało znany
Sposoby nabywania postaw
Efekt ekspozycji, sam kontakt z
bodźcami powoduje ich pozytywną
ocenę
Warunkowanie klasyczne
Naśladownictwo
Uczenie się na skutek wzmocnienia,
warunkowanie instrumentralne
Uczenie się przez obserwację
Wpływ postaw na
przetwarzanie informacji
Podobnie jak inne struktury wiedzy, wartości i
postawy wpływają na przetwarzanie informacji
o obiektach, których dotyczą
Wpływ ten polega z jednej strony na
ułatwieniu, z drugiej zaś na deformowaniu
przetwarzania informacji
Dzięki wytworzonej już postawie człowiek nie
musi na nowo ustosunkowywać się do obiektu
z każdym razem gdy ten pojawia się w
otoczeniu. W skutek czego podejmuje decyzje
co wybrać, szybciej i z mniejszym wysiłkiem
Wpływ postaw na
przetwarzanie informacji
Postawy działają podobnie jak schematy
poznawcze
Postawy pełnią funkcje orientacyjną
Obiekty postaw silnych automatycznie
przyciągają uwagę
Dzieje się tak nawet wtedy, gdy podmiot
stara się zignorować dany obszar
Wpływ postaw na przetwarzanie
informacji
Postawy wywierają wpływ na kodowanie
Powodują „przydzielenie” zasobu uwagi,
kodujemy obiekty zgodnie z głębokimi
postawami
Powodują posługiwanie się
kategoryzacją związana z siłą i
dostępnością postaw
Wpływ postaw na przetwarzanie
informacji
Postawy wysoce dostępne wpływają na
procesy podejmowania decyzji
Podnoszą jakość decyzji
Uwalniają zasoby poznawcze, dzięki
czemu ułatwiają radzenie sobie ze
stresem
Istnieją pewne koszty – ludzie nie
przetwarzają informacji niezgodnych z
ich postawami
Postawy jako heurystyki
Postawy działają
Schematycznie
Heurystycznie (Pratkanis 1989)
Struktura reprezentacji poznawczej
postaw:
Kategoria obiektu postawy
Sumaryczna ocena
Wspierające struktury wiedzy
Reguła: to co lubię jest dobre
Postawy jako heurystyki -
przykłady
Interpretacja i wyjaśniania
zachowań innych, wydarzeń na boisku,
wiarygodności wiadomości
Efekt aureoli
lubiani mają pozytywne cechy, nie
lubiani negatywne
Rozumowania sylogistyczne
to w co wierzę jest prawdą
Postawy jako heurystyki -
przykłady
Reakcje na komunikaty perswazyjne
Postawy pozytywne zwiększają
przychylność reakcji, negatywne mnożą
kontrargumenty
Interpretacja i wyjaśniania
Technika wyboru błędnej informacji
Z dwóch fałszywych informacji
wybieramy tę zgodną z postawami
Tendencyjność spostrzeżeń i
wniosków
Koncepcja postawy jako skojarzenia
obiektu z określoną reakcją uczuciową
implikuje:
Już samo pojawienie się obiektu powoduje
aktywizację tej reakcji uczuciowej
Dzięki temu reakcja owa wpływa na
przetwarzanie nowych informacji o tym
obiekcie
Wpływa na przetwarzanie nowych
informacji o innych współwystępujących z
owym obiektem zdarzeń
Selektywność poszukiwania
informacji
Teoria dysonansu poznawczego - każe
przewidywać, że w celu potwierdzenia
słuszności własnych poglądów aktywnie
poszukujemy informacji zgodnych z
postawami, zaś aby uniknąć
nieprzyjemnego dysonansu unikamy
informacji z postawami tymi
sprzecznymi.
Selektywność pamięci
Ponieważ informacje sprzeczne z
postawami wywołują dysonans,
przewidywać można gorsze ich
zapamiętywanie niż informacji zgodnych z
nimi
Badania zdawały się potwierdzać tą regułę
ale jednak w późniejszych badaniach
selektywność pamięci stwierdzono raczej
na niewielkim poziomie w stosunku do
redukcji dysonansu
Związek postaw z
zachowaniem
Badania LaPierra
Podróż w towarzystwie chińskich
studentów
Nie było problemów z hotelami i
restauracjami
Pismo kontrolne poi ½ roku
92% badanych odpowiedziało „nie”
Cechy postaw determinujących
zachowanie
Centralność postawy jako predykator
zachowania
Postawy centralne są wykładnią własnej
tożsamości
Powodują dokładne analizowanie
argumentów i kontrargumentów w
procesach oddziaływania na postawy
Cechy postaw
determinujących zachowanie
Oparcie w osobistym doświadczeniu
Stopień uświadomienia postawy
Specyficzność postawy
Ogólna postawa pozwala przewidzieć
zbiór zachowań, a nie pojedyncze
zachowania
Sytuacje sprzyjające
wpływaniu postaw na
zachowanie
Sytuacje prywatne versus publiczne
Intencja wywarcia dobrego wrażenia
Brak przeciwności losu
Przekonanie o skuteczności zachowania
Przekonanie o kontroli nad własnym
zachowaniem
Postawa jest głęboka (silna trwała
centralna)
Normy grupowe akceptują tę postawę
Zachowania (czasem)
determinują postawy
Zasada reaktancji psychologicznej
Redukcja dysonansu poznawczego
Punkt widzenia zależy od punktu
siedzenia
Zmiany wynikające z pełnionej roli
Do zobaczenia