Prawo i jego funkcje

definicja prawa

gałęzie prawa

definicja normy

prawnej

części normy prawnej

5. funkcje prawa

6. omówienie funkcji

funkcja stabilizacyjna

funkcja dynamizująca

funkcja ochronna

funkcja organizacyjna

funkcja represyjna

funkcja wychowawcza

g. funkcja gwarancyjna

h. funkcja

dystrybutywna

i. regulator konfliktów

j. funkcja kulturotwórcza

7. rodzaje prawa

8. prawa człowieka

9. język prawa

10. system prawa

11. źródła prawa

12. prawo

międzynarodowe i

związane z nim

pojęcia



W dzisiejszych czasach ludzie bardzo często

posługują się pojęciem „prawo”, jednak nie

zawsze jest ono właściwie użyte. Bywa ono

czasami nadużywane. Dzieje się tak,

ponieważ nie potrafimy go zdefiniować. Aby

móc prawidłowo posługiwać się tym

terminem, powinniśmy znać jego definicję i ją

rozumieć. Prawo to „zespół norm wydanych

lub usankcjonowanych przez państwo i

zagwarantowanych przymusem

państwowym”. Inna definicja głosi, że prawo

to „system norm prawnych, czyli ogólnych,

abstrakcyjnych i w przybliżeniu

jednoznacznych dyrektyw postępowania,

które powstały w związku z istnieniem i

funkcjonowaniem państwa, ustanowione lub

uznane przez właściwe organy władzy

publicznej i przez te organy stosowane, w

tym z użyciem przymusu państwowego”.



Prawo musi być uporządkowanym zespołem

norm, ponieważ zawiera ich setki tysięcy.

Gdyby w tym zbiorze nie panował ściśle

określony ład, niemożliwym byłoby

posługiwanie się nim. Uporządkowanie to

wyraża się w gałęziach prawa, w ramach

których występują instytucje prawne. W

Rzeczpospolitej Polsce wyodrębnia się 9

gałęzi prawa:



prawo państwowe (konstytucyjne)

–

reguluje podstawowe prawa i obowiązki

obywateli oraz działania najważniejszych

instytucji wymienionych w konstytucji;



prawo cywilne

– reguluje stosunki

majątkowe i niektóre stosunki osobiste

pomiędzy równorzędnymi podmiotami prawa;



prawo

rodzinne

– reguluje osobiste i majątkowe

stosunki między małżonkami i krewnymi oraz stosunki

wynikające z przysposobienia, opieki i kurateli;



prawo

pracy

– reguluje stosunki między

pracodawcą a pracownikiem na tle świadczonej pracy;



prawo

administracyjne

– reguluje strukturę

organów administracyjnych oraz

stosunki prawne powstające w toku władczej

działalności tych organów;



prawo

finansowe

– reguluje gromadzenie środków

pieniężnych przez państwo oraz ich rozdział i

wydatkowanie, a także określających strukturę oraz

tryb działania organów i instytucji finansowych, jest

powiązane z prawem administracyjnym;



prawo

gospodarcze

– przedmiotem jego

regulacji są przedsiębiorcy, ich działalność

oraz środki służące realizacji tej działalności;

prawo

karne

– określa, jakie czyny są

przestępstwami, ustala kary za te

przestępstwa, przy pomocy tego prawa

państwo ochrania istniejący porządek

prawo

procesowe

– dzieli się na prawo

cywilne procesowe i prawo karne procesowe,

nie jest jednolitym zespołem norm.



Prawo jest nierozerwalnie związane z

państwem.

Nie może ono istnieć bez

państwa, ośrodka najwyższej władzy, która

ogarnia wszystkich ludzi na terytorium

danego kraju.



Wynika to z faktu, że przymus jest

integralną częścią prawa. Stanowi on

zabezpieczenie jego przestrzegania.

Natomiast przymusem dysponuje państwo,

które stwarza w tym celu specjalny aparat,

tzw. aparat przymusu. W razie potrzeby

państwo fizycznie zmusza do

podporządkowania się woli obywatela

poprzez działanie przez odpowiedni w danej

sytuacji organ.



Sprawiedliwość

– to jedno z głównych

zagadnień etyki i filozofii prawa. Starożytni

uważali sprawiedliwość za cnotę

doskonałości etycznej, która polegała na

tym, aby żyć uczciwie, nikogo nie

skrzywdzić i każdemu oddawać, co jego.



Praworządność -

może być rozważana na dwóch

różnych płaszczyznach: jako zasada prawno-

ustrojowa lub postulat polityczny oraz jako

określony stan faktyczny. Praworządność jest

stanem polegającym na tym, że państwo działa za

pośrednictwem swoich organów zgodnie z

zobowiązującym prawem. Oznacza to, że proces

sprawowania władzy publicznej w państwie opiera

się przede wszystkim na prawie.



Prawo

powinno chronić istniejący porządek

stworzony przez człowieka, oparty na

funkcjonowaniu i sprawowaniu władzy, być

elementem pozwalającym społeczeństwu na rozwój

w różnych sferach. Prawo funkcjonuje na podstawie

przyzwolenia społecznego.



Prawo

pozytywne

jest oparte na założeniu, że

stosowane procedury państwa wymagały

powstania, utworzenia prawa. Ludzkie pojmowanie

sprawiedliwości jest sprzeczne z prawem. W prawie

pozytywnym decyduje dobro państwa nawet za

cenę sprzeczności z danymi jednostkami.



W prawie

natury

na pierwszy plan wysuwa się

ludzkie poczucie sprawiedliwości.

Dominującym

prawem jest prawo pozytywne.



Przestrzeganie prawa jest pewnym nośnikiem

społecznej akceptacji państwa i wartości

promowanych przez to państwo.



Na prawo składają się normy prawne. Norma

prawna to wynikająca z przepisów reguła

postępowania - wydana lub usankcjonowana przez

państwo - która jest zagwarantowana przymusem

państwowym, czyli stosowanie się do niej nie jest

zależne od woli obywatela. Z każdej normy wynika

obowiązek dla jednej osoby, natomiast drugiej

osobie przysługuje prawo. Oznacza to, że ma ona

charakter dwustronny. Ma ona także charakter

ogólny. Osoba, na której ciąży wynikający z danej

normy obowiązek, nie jest indywidualizowana.

Każdy ma obowiązek zachować się tak, jak nakazuje

norma prawna.



Każda norma prawna składa się z trzech części:

hipotezy, dyspozycji i sankcji.

Hipoteza

to sytuacja, w której norma prawna

znajduje zastosowanie.

Dyspozycja

to część normy prawnej, która

wskazuje obowiązujący sposób zachowania.

Sankcja

to część normy prawnej, która mówi, jakie

ujemne skutki pociągnie za sobą niezastosowanie

się do dyspozycji.



Duża część społeczeństwa nie wie nic o funkcjach,

jakie są sprawowane przez prawo. Dlatego sądzę,

iż temat, który zostanie zrealizowany w tym

referacie, a mianowicie: „Prawo i jego funkcje”

jest bardzo ważny, ciekawy i przydatny dla

każdego – nawet przeciętnego – obywatela.



Podział funkcji prawa



Funkcja stabilizacyjna



Funkcja dynamizująca



Funkcja ochronna



Funkcja organizacyjna



Funkcja represyjna



Funkcja wychowawcza



Funkcja kontrolna



Funkcja dystrybutywna



Funkcja: regulator konfliktów



Funkcja kulturotwórcza



Funkcja gwarancyjna



FUNKCJA STABILIZACYJNA



Funkcja stabilizacyjna prawa stabilizuje

stosunki między społeczeństwem a

państwem. Prawo utrwala układ stosunków

społeczno – gospodarczo - politycznych.

Funkcja ta odpowiada funkcji adaptacyjnej

państwa. Poprzez funkcję stabilizacyjną i

dynamizującą prawo umożliwia

wprowadzanie różnego zmian, ale także

utrwala porządek istniejący w

społeczeństwie.



FUNKCJA DYNAMIZUJĄCA



Inaczej zwana także funkcją innowacyjną. W

zasadniczy sposób zmienia zastane układy

stosunków społeczno – gospodarczo –

politycznych. Sprzyja rozwojowi form życia

społecznego – form nowych lub takich, które

dotychczas miały małe znaczenie.



FUNKCJA OCHRONNA



Tę funkcję można podzielić na

dystrybucyjną

gwarancyjną

opiekuńczą

lub

represyjną

motywacyjną

. Polega na koordynacji działań

zbiorowych. Prawo powinno chronić pewnych

wartości, pełni funkcję opiekuńczą. Prawo chroni

obywateli przed nadmierną władzą państwa oraz

wskazuje zachowania akceptowane w

społeczeństwie. Normy prawa mają zapewnić prawną

ochronę określonym dobrom, które wymagają takiej

ochrony według oceny ustawodawcy. Ochronie

środkami prawa karnego podlegają jedynie

najistotniejsze dobra. Dobra te mogą być chronione

za pomocą wprowadzenia sankcji prawno - karnych

za naruszenie lub narażenie tych dóbr. Ważna

funkcja regulująca wymiar i rozkład czasu pracy.

Prawo chroni funkcjonowanie jednostki, podmiotów

gospodarczych i całego państwa.



FUNKCJA ORGANIZACYJNA



Poprzez tę funkcję reguluje się pewne

struktury w państwie oraz wyznaczane są

formy życia zbiorowego. Wynika ona z

normatywnego charakteru prawa. Ważna

funkcja regulująca wymiar i rozkład czasu

pracy. Prawo jako mechanizm organizujący,

jest formą stwarzania warunków życia.



FUNKCJA REPRESYJNA



Prawo zawiera katalog kar wymierzanych

za popełnienie niedozwolonych czynów.

Funkcja ta odwołuje się do sankcji

grożących za nieprzestrzeganie prawa. Jest

ona bezpośrednio związana z prawem

karnym. Prawo to także zbiór represji, lęk

przed represją sprawia, że zaniechane są

pewne działania.



FUNKCJA WYCHOWAWCZA



Polega na wprowadzeniu w życie wzorców

postaw, kształtowaniu tych postaw. Ściśle

łączy się z nią funkcja stabilizacyjna prawa.



FUNKCJA GWARANCYJNA



Prawo gwarantuje, że ci, którzy nie naruszą

określonych w nim zasad postępowania nie

poniosą negatywnych konsekwencji ze strony

państwa. Szczególne znaczenie funkcja ta ma

na gruncie prawa karnego. Wyznacza ona

granicę między zakresem uprawnień państwa

a sferą praw i wolności jednostki. Chroni ona

jednostkę przed arbitralną ingerencją ze

strony władzy publicznej. Prawo musi

wyraźnie określać zabronione zachowania

jednostki. Zachowania, które nie są wyraźnie

zabronione przez prawo, traktuje się jakby

były dozwolone.



FUNKCJA: REGULATOR KONFLIKTÓW



Sposoby konfliktów określone są w prawie. Prawo

pomaga obywatelom w rozwiązywaniu konfliktów.

Pozwala również uniknąć konfliktów, a jeżeli do

nich dojdzie to wskazuje sposób ich łagodzenia.

FUNKCJA KULTUROTWÓRCZA



Prawo bierze udział w tworzeniu kultury państwa,

np. umacniając system wartości.

Rodzaje prawa



- Kodeks cywilny



KPK

-Kodeks postępowania karnego



-Kodeks karny



KKW

-Kodeks karny wykonawczy



KSH

-Kodeks spółek handlowych



-Kodeks pracy



KPA

-Kodeks postępowania administracyjnego



KPC

-Kodeks postępowania cywilnego



KRO

-Kodeks rodzinny i opiekuńczy



Prawa człowieka

są prawami podstawowymi.

Przysługują one każdemu człowiekowi od momentu

urodzenia się. Są niezbywalne – nie można się ich

zrzec, oraz nienaruszalne – istnieją niezależnie od

władzy i nie mogą być przez nią regulowane.



Język prawa

należy podzielić na język

prawny i

prawniczy:



Język

prawny

-> różni się od języka naturalnego

(słownictwem i zasadami stylistyki, osobliwościami

gramatycznymi), służy do formułowania tekstów

prawnych zawierających wypowiedzi normatywne



Język

prawniczy

-> używany jest do formułowania

wypowiedzi o prawie obowiązującym i zjawiskach

prawnych.



System prawa

pozytywnego składa się tylko i wyłącznie z

norm prawnych. Przepisy i akty normatywne to jedynie

materiał do budowy norm prawnych.



Fundamentalnymi wartościami, których wymaga się od

prawa są

sprawiedliwość

praworządność

. W rozwoju

historycznym dopracowano się różnych materialnych

koncepcji sprawiedliwości. Oto najczęściej spotykane:



'każdemu wg jego dzieł'

- oceniany jest tylko ostateczny

efekt, a nie np. ilość włożonej pracy (np. egzamin

maturalny);



'każdemu wg jego zasług'

- ocenie podlega głównie wysiłek

włożony w coś, a nie skutek (np. poświęcenie żołnierza w

przegranej bitwie);



'każdemu wg jego pozycji'

- różne traktowanie ludzi ze

względu na pozycję w społeczeństwie, współcześnie

dotyczy np. sprawnych fizycznie i kalekich;



'każdemu wg jego

potrzeb'

- na podstawie tej zasady

formułuje się np. tzw. minimum socjalne w państwie;



'każdemu

samo'

- ponieważ każdy człowiek jest

równy, ma równy żołądek, to rozdział wszystkiego

po równo uznaje się z sprawiedliwy; ten rodzaj

sprawiedliwości stosuje się np. w Polsce przy

nadawaniu praw wyborczych wśród dorosłych ludzi;



'każdemu wg tego, co przyznaje mu prawo'

formuła odsyłająca do prawa, a prawo zazwyczaj

wykorzystuje którąś z wyżej wymienionych zasad;



Źródła prawa w polskim porządku prawnym



- Konstytucja



- orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego



- ratyfikowane umowy międzynarodowe



- ustawy i rozporządzenia z mocą ustawy



- rozporządzenia



- akty prawa miejscowego



Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

– ustawa

zasadnicza, najważniejszy akt prawny Rzeczypospolitej

Polskiej, została uchwalona 2.04.1997 r. przez

Zgromadzenie Narodowe i zatwierdzona w

ogólnonarodowym referendum 25 maja 1997 r.



Ustawa –

jest aktem prawnym o charakterze

powszechnie obowiązującym, najczęściej uchwalana

jest przez parlament.



Zakazy lub nakazy określonego postępowania są

formułowane przez

dyrektywę.

Nie można orzec o jej

prawdziwości, ponieważ nie jest ona twierdzeniem o

rzeczywistości. Można orzec o jej obowiązywaniu.



Prawo wspólnotowe to prawo składające się na system

prawny Wspólnot Europejskich i Unii Europejskiej.



Rozporządzenia

zbliżone są swoim charakterem do

ustaw polskiego porządku prawnego. Ujednolicają

przepisy w krajach wspólnotowych UE. Mają charakter

wiążący, zasięg ogólny i abstrakcyjny.



Źródłem prawa jest także orzeczenie Trybunału

Konstytucyjnego. Trybunał konstytucyjny jest

organem sądownictwa konstytucyjnego.

Podstawowe zadanie trybunału to kontrolowanie

zgodności norm prawnych niższego rzędu z

normami prawnymi rzędu wyższego

(Konstytucja, umowy międzynarodowe).



Uchwały

organizacji

międzynarodowych

stanowią źródło prawa międzynarodowego, jeżeli

są wydawane na podstawie niewątpliwego

upoważnienia udzielonego tym organizacjom

przez państwa członkowskie w odpowiednim

akcie i zawierają normy generalne oraz

wyznaczają adresatom obowiązki określonego

postępowania. Wśród uchwał są regulujące

strukturę i sposób funkcjonowania danej

organizacji oraz takie, które są adresowane do

państw.



Zwyczaj

międzynarodowy

to norma

ukształtowana zwyczajowo. Istnieje przekonanie,

że takie normy powinny być przestrzegane jako

normy prawa międzynarodowego.



Ogólne zasady prawa uznane przez wszystkie

narody są wspólnymi zasadami dla wszystkich

systemów prawnych (prawo wewnętrzne i

międzynarodowe).



Umowa

międzynarodowa

porozumienie

zawarte przez dwa lub więcej podmioty prawa

międzynarodowego. W wyniku tego

porozumienia podmioty tworzą wiążące je normy

postępowania. Umowy międzynarodowe mogą

mieć różne nazwy, m.in.: traktat, konwencja,

układ, porozumienie, statut, protokół, pakt,

konkordat, konstytucja. Można podzielić umowy

na dwustronne i wielostronne oraz otwarte i

zamknięte.



Ratyfikacja

to ostateczne wyrażenie woli

związania się daną umową międzynarodową,

przez kompetentny organ państwa. Tym

organem może być głowa państwa lub

parlament. W Rzeczypospolitej Polsce umowy

międzynarodowe ma prawo ratyfikować

Prezydent RP.



Wg prawa polskiego umowy:



- dotyczące granic państwa

- dotyczące sojuszów obronnych państwa



- pociągające za sobą obciążenie finansowe

państwa



- pociągające za sobą konieczność zmian w

ustawodawstwie



nie mogą być ratyfikowane dopóki nie zostanie

wprowadzona ustawa będąca udzieleniem

upoważnienia.



Prawo międzynarodowe reguluje stosunki:



- między państwami



- między państwami a organizacjami

międzynarodowymi



- między organizacjami międzynarodowymi.



Regulacje mogą dotyczyć różnych dziedzin

(gospodarka, ochrona środowiska, kultura,

ochrona zdrowia, obronność, sposoby

rozstrzygania konfliktów)



Źródła prawa międzynarodowego to: zwyczaj

międzynarodowy, umowy międzynarodowe,

ogólne zasady prawa uznane przez wszystkie

narody, uchwały prawotwórcze organizacji

międzynarodowych.



Społeczność

międzynarodowa

to wszystkie

państwa, które utrzymują między sobą stosunki

regulowane przez prawo międzynarodowe. Wg

prawa międzynarodowego ta społeczność opiera się

na zasadzie równości wszystkich państw

(niezależnie od wielkości terytorium państwa i liczby

jego ludności), które ją tworzą. Każde państwo może

dobrowolnie przyjąć jakieś obowiązki, lecz żadne nie

może narzucić ich innemu państwu.



Państwo jest zasadniczym podmiotem prawa

międzynarodowego. Powinno ono posiadać

następujące cechy:



1) stałą ludność,



2) określone terytorium,



3) władzę, która ma charakter władzy najwyższej –

suwerennej.



Państwo przez sam fakt swojego powstania staje się

pełnym podmiotem prawa międzynarodowego

(podmiot suwerenny, pełny, pierwotny). Wszystkie

inne podmioty prawa międzynarodowego są

podmiotami niesuwerennymi.



Sądzę, że wszyscy powinni znać prawo i funkcje, które

ono sprawuje. Z prawem spotykamy się na co dzień,

każdego dnia w mniejszym lub większym stopniu nas

dosięga. Każdego z nas dotyczy jednakowo. Jego

zadaniem jest wypełniać określone funkcje, które zostały

wymienione i krótko opisane we wcześniejszej części

referatu. Prawo zostało stworzone po to, aby określić

pewne normy mające obowiązywać w społeczeństwie.



Gdyby nie istniało prawo, dużo częściej miałyby miejsce

spory i konflikty międzyludzkie. Dzięki normom

określonym przy pomocy prawa nasze życie staje się

łatwiejsze, wyraźnie wytyczone zostały zasady, które są

prawidłowe, moralne i których powinno się przestrzegać,

aby żyć w zgodzie i harmonii z otaczającym nas

społeczeństwem. Każdy obywatel powinien zapoznać się

z prawem, aby móc je przestrzegać.

BIBLIOGRAFIA



Kompendium wiedzy o społeczeństwie,

państwie i prawie

pod redakcją Marii

Zmierczak i Sławomiry Wronkowskiej.

Wydawnictwo naukowe PWN. Warszawa-

Poznań 1993. ISBN 83-01-11411-8



Podstawy wiedzy o prawie.

Praca zbiorowa

pod redakcją Wojciecha Sokolewicza.

Wydanie pierwsze. Wydawnictwa Szkolne i

Pedagogiczne. Warszawa 1985. ISBN 83-02-

02297-7



Internet

Document Outline