ZMIANY W 

PODSYSTEMIE 

PIELĘGNIARSTWA

 

 

Z M I A N Y 

systemowe w ochronie zdrowia

Z M I A N Y 

w zarządzaniu podsystemem pielęgniarstwa

Z M I A N Y

 

w treści i istocie pielęgnowania

Profesjonalizm zarządzania pielęgniarstwem 

i pielęgnowania 

PODSYSTEM  PIELĘGNIARSTWA  z  jednej 

strony  jest 

integralną  częścią  systemu 

opieki  zdrowotnej,

  stąd  występują  w 

nim takie same zakłócenia i dysfunkcje 

jak 

w 

reformowanym 

systemie 

zdrowotnym,  z  drugiej  można  go 

rozpatrywać 

jako 

oddzielny 

podsystem

,  który  realizuje  zadania  w 

specyficzny  sposób,  koncentrując  się 

na 

działaniach 

o 

charakterze 

opiekuńczo-pielęgnacyjnym.

Zmiany w podsystemie pielęgniarstwa

DETERMINANTY SAMODZIELNOŚCI PODSYSTEMU 

PIELĘGNIARSTWA

:



specyficzne 

metody  kształcenia

  i  doskonalenia 

pielęgniarek,



zarządzanie

  dostosowane  do  specyfiki  sektora 

świadczeń pielęgniarskich,



sprawowanie 

samodzielnego 

nadzoru

 

nad 

wykonywaniem zawodu,



inspirowanie kierunku 

badań naukowych

, 



dostosowanie  praktyki

  do  potrzeb  zdrowotnych 

społeczeństwa.

Zmiany w podsystemie 

pielęgniarstwa

Różnice między podsystemem leczenia

 i pielęgnowania

W 

podsystemie 

leczenia

 

występują 

działania, które poddają się precyzyjnym 

pomiarom, 

 

lekarze 

są 

bardziej 

zorientowani 

technicznie na leczenie choroby,

W podsystemie pielęgniarstwa

 

trudno jest

 

ilościowo  określić  procesy  opieki  i 

komunikacji z pacjentem,

  pielęgniarki są bardziej zorientowane na 

utrzymanie zdrowia i holistyczną opiekę.

Zmiany w podsystemie 

pielęgniarstwa

Różnice między podsystemem leczenia 

i pielęgnowania

W  systemie  zdrowotnym  następuje  coraz 

większe  oddzielenie   

postępowania  w 

chorobach  ostrych

  od 

postępowania  w 

chorobach  przewlekłych

.   

Powoduje  to 

określone 

konsekwencje 

dla 

obu 

podsystemów:

   

specyfika  chorób  przewlekłych  wymaga 

nasilenia  działań  opiekuńczych,

  co  zbliża 

je do podsystemu pielęgniarstwa,

  

udział  lekarzy  w  opiece  nad  przewlekle 

chorymi systematycznie się zmniejsza

,

Zmiany w podsystemie 

pielęgniarstwa

Różnice między podsystemem leczenia i 

pielęgnowania



w  przypadku

 

chorób  ostrych

 

dominującą  rolę 

odgrywają  lekarze,

  jednak  zwiększenia  ich 

liczebności  nie  należy  się  spodziewać,  gdyż 

wymóg stabilizacji kosztów wymaga większego 

zapotrzebowania  na  wysoko  specjalistyczne 

pielęgnowanie, zarówno w stacjonarnej opiece 

zdrowotnej, jak i w domu chorego

,



prawdopodobnie  wystąpi 

zrównoważony  popyt 

zarówno 

na 

pielęgniarki-specjalistki 

w 

poszczególnych  dziedzinach  klinicznych,

  jak  i 

w 

zakresie 

opieki 

długoterminowej 

i 

paliatywnej.

 

Zmiany w podsystemie pielęgniarstwa

Na zmiany w podsystemie 

pielęgniarstwa

 wpływają także 

wybrane koncepcje 

polityki zdrowotnej

 

 pielęgnowania

Zmiany w podsystemie 

pielęgniarstwa

Oddziaływanie  wybranych  koncepcji 

polityki  zdrowotnej  na  podsystem 
pielęgniarstwa

 

 

Koncepcje „pól zdrowia”  

Lalonda

 

(wpływ stylu życia na utrzymanie dobrego 

stanu zdrowia)

 

 

Zmiany w podsystemie 

pielęgniarstwa



Oddziaływanie    poglądów  Lalonda  na 

koncepcję  D.  Orem  -  w  opiece  należy 

przesunąć  akcenty  z 

„pielęgnowania 

wyręczającego”

  na  rzecz 

aktywnego 

przygotowania pacjenta do niezależności 

od otoczenia.



W  zarządzaniu

  podsystemem  pielęgniar- 

stwa wskazane jest 

poszerzenie obszaru 

decyzyjnego 

pielęgniarek 

i 

ich 

samodzielności zawodowej.

Zmiany w podsystemie 

pielęgniarstwa

Oddziaływanie  wybranych  koncepcji 

polityki  zdrowotnej  na  podsystem 

pielęgniarstwa 

 

Poglądy  I.  Illicha

  (opublikowane  w 

książce  „Medyczna  Nemezis”)  : 

„współczesna  medycyna  zdejmując 

odpowiedzialność  za  zdrowie  może 

prowadzić 

do 

intensyfikacji 

procesów chorobotwórczych”

 

Zmiany w podsystemie 

pielęgniarstwa



W 

zarządzaniu

 

podsystemem 

pielęgniarstwa, 

analogii 

należy 

poszukiwać w 

preferowanych metodach 

organizacji  pracy  pielęgniarskiej,

  gdzie 

nadal  akceptuje  się  dzielenie  pracą 

według funkcji w opiece nad pacjentem.



 

W  pielęgnowaniu 

 -    powyższe 

metody 

zdejmują  odpowiedzialność  za  wyniki 

opieki  pielęgniarskiej  konkretnej  osoby 

nad grupą chorych, co jest preferowane 

przez  te  pielęgniarki,  które  niechętnie 

samodzielnie podejmują decyzje.

Zmiany w podsystemie pielęgniarstwa

Oddziaływanie 

wybranych 

koncepcji 

polityki  zdrowotnej  na  podsystem 
pielęgniarstwa

 

 

Zbiór publikacji J. Knowlsa

„ lepsze działanie gorsze samopoczucie „

 

stan  zdrowia  mierzony  obiektywnymi 

wskaźnikami  zdrowotnymi  nie  zawsze 
jest utożsamiany z satysfakcją z opieki  

 

Zmiany w podsystemie 

pielęgniarstwa



W zarządzaniu zespołami pielęgniarskimi 

kierownikom 

łatwiej 

jest 

rozliczać 

pracowników z działań instrumentalnych

 

(wymiernych), 

niż  z  zakresu  wsparcia 

psychicznego,  edukacji  i  informacji

 

(ulotnych i na ogół nie dokumentowanych).



W 

większości 

zakładów 

opieki 

zdrowotnej 

same  pielęgniarki  chętniej 

wykonują   zabiegi zlecone przez lekarzy

 

(instrumentalne) 

niż  podejmują  działania 

na  podstawie  własnej  diagnozy  i  oceny 
potrzeb pacjentów

 (mniej wymierne).

Zmiany w podsystemie 

pielęgniarstwa

Oddziaływanie 

wybranych 

koncepcji 

polityki 

zdrowotnej 

na 

podsystem 

pielęgniarstwa

 

 

Badania A.C. Enthovena

  nt. 

„rynku wewnętrznego

 

w 

opiece zdrowotnej”

 -

potrzeba wprowadzania konkurencji 

między świadczeniodawcami o środki 
publiczne  

 

Zmiany w podsystemie 

pielęgniarstwa

W  organizacji  opieki  nad  pacjentem 

zaznaczają się dwa wyraźne nurty:

Substytucja 

usług

, 

która 

oznacza 

przekazywanie 

zakresu 

obowiązków, 

uprawnień i odpowiedzialności z jednego 
szczebla 

organizacyjnego 

na 

inny 

(szpitale: lekarze               pielęgniarki 

   pomoce pielęgniarskie).

  

Zmiany w podsystemie 

pielęgniarstwa

Obejmowanie  coraz  większych  grup 

pacjentów 

pielęgniarską 

opieką 

domową

 

(opieka 

długoterminowa, 

hospicyjna,  specjalistyczna)  w  ramach 
samodzielnych  i  grupowych  praktyk 
(spółki partnerskie).

 

Wymaga  to  większej  samodzielności 

pielęgniarek.

 

Daje 

także 

lepsze 

wyniki opieki, co do jakości i kosztów.

Zmiany w zarządzaniu podsystemem

 

pielęgniarstwa



Planowanie  obsad  kadrowych  zgodnie  z 

rzeczywistym  zapotrzebowaniem  chorych 

na 

opiekę

 

wg 

metody 

klasyfikacji 

pacjentów  (Patient  Classification  System  –

PCS).



Wybór  pracy  taką  metodą  pielęgnowania, 

która 

umożliwi 

indywidualną 

odpowiedzialność  pielęgniarki  za  wyniki 

opieki  u  konkretnych  pacjentów.

  Istnieje 

również 

potrzeba 

dokumentowania

 

wszystkich  czynności  wykonywanych  przy 

pacjencie.

 

Zmiany w podsystemie 

pielęgniarstwa

Zmiany w zarządzaniu podsystemem 

pielęgniarstwa

 

Stałe 

analizowanie 

regulaminowych 

obowiązków, 

uprawnień 

i 

odpowiedzialności

  na  pielęgniarskich 

stanowiskach  pracy,  tak  aby  były 

komplementarne 

z 

przygotowaniem 

zawodowym 

pielęgniarek 

(licencjat, 

specjalizacje, 

studia 

magisterskie) 

i 

aktualnym ustawodawstwem. 

Zmiany w podsystemie 

pielęgniarstwa

Zmiany w zarządzaniu podsystemem

 

pielęgniarstwa

 

Stała ocena jakości świadczeń                          

          pielęgniarskich

, 

pomiar  przy  pomocy 

narzędzi oceniających jakość w płaszczyźnie 

obiektywnej i subiektywnej

 

(BOHIPSZO, 

audit 

zewnętrzny, 

obliczanie 

współczynników 

opieki, 

pomiar 

poziomu 

satysfakcji pacjentów). 

Zmiany w podsystemie 

pielęgniarstwa

Zmiany w zarządzaniu podsystemem

 

pielęgniarstwa

Wprowadzenie 

i

 

praca 

według 

standardów 

postępowania 

pielęgnacyjnego

 

 w poszczególnych specjalnościach.

Stosowanie 

systematycznych 

ocen 

pracowniczych 

zorientowanych 

na 

kryteria ilości i jakości pracy.

Zmiany w podsystemie 

pielęgniarstwa

Zmiany w zarządzaniu podsystemem 

pielęgniarstwa

 

Ocena 

kosztów 

opieki

 

w 

odniesieniu 

do 

sektora 

świadczeń 

pielęgniarskich

, 

a także w relacji koszt/efekt (własny budżet, 

substytucja, wyposażenie w odpowiedni sprzęt 
do  pielęgnacji,  zapobieganie  powikłaniom  i 
błędom w sztuce)

Zmiany w podsystemie 

pielęgniarstwa

Zmiany w zarządzaniu podsystemem pielęgniarstwa

Włączenie  zarządzania  strategicznego  i  marketingu 

świadczeń 

pielęgniarskich 

do 

zarządzania 

podsystemem pielęgniarstwa.

 

    Oznacza to stałą analizę otoczenia zewnętrznego

 

(SWOT,  stakeholders,  benchmarking),  otwartość  na 

potrzeby  pacjentów  i  ich  rodzin,  zmiany  zakresu 

świadczonej  opieki,  gotowość  odpowiedzi  na 

potrzeby rynku usług zdrowotnych. 

    Dotyczy to również 

analizy potrzeb wewnętrznych 

zakładu,

 inwestowania w rozwój pracowników          

              i gotowości na wprowadzenie zmian.

Zmiany w podsystemie 

pielęgniarstwa

 

zmiany  w  pielęgnowaniu

  i 

zarządzaniu 

pielęgniarstwem

  są  istotne  zarówno  dla 

zapewnienia  dobrej  jakości  świadczeń, 
jak 

i 

rozwoju 

pielęgniarstwa 

jako 

samodzielnej  dyscypliny  naukowej  i 
działalności praktycznej.

        Ich  rzeczywiste  zaistnienie  zależy  w 

dużym 

stopniu 

od 

kierujących 

podsystemem  pielęgniarstwa,  jak  i  woli 
działania samych pielęgniarek

Zmiany w podsystemie 

pielęgniarstwa

Przyszłość polskiego pielęgniarstwa 
       
       w rękach 

                  polskich pielęgniarek !!!!!!!