Za
wypadek przy pracy
uważa się nagłe
zdarzenie
wywołane
przyczyną
zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć,
które nastąpiło w związku z pracą:
•
podczas
lub
w
związku
z
wykonywaniem
przez
pracownika
zwykłych
czynności
lub
poleceń
przełożonych;
•
podczas
lub
w
związku
z
wykonywaniem
przez
pracownika
czynności na rzecz pracodawcy, nawet
bez polecenia;
• w czasie pozostawania pracownika w
dyspozycji pracodawcy w drodze między
siedzibą pracodawcy a miejscem
wykonywania obowiązku wynikającego
ze stosunku pracy.
Za
chorobę zawodową
uważa się
chorobę określoną w wykazie
chorób zawodowych, o którym
mowa w art. 237 § 1 pkt 2
Kodeksu pracy, jeżeli została
spowodowana
działaniem
czynników
szkodliwych
dla
zdrowia
występujących
w
środowisku pracy lub sposobem
wykonywania pracy.
Art. 237. § 1. Rada
Ministrów
określi,
w
drodze
rozporządzenia:
1.
szczegółowe
zasady
postępowania
przy
ustalaniu
okoliczności
i
przyczyn
wypadków
przy
pracy
oraz
sposób ich dokumentowania, a
także
zakres
informacji
zamieszczanych w rejestrze
wypadków przy pracy,
2. wykaz chorób zawodowych,
3.
szczegółowe
zasady
postępowania
dotyczące
zgłaszania
podejrzenia,
rozpoznawania i
stwierdzania chorób zawodowych
oraz pod-mioty właściwe w tych
sprawach.
Dz.U.09.167.1322
USTAWA z dnia 30 października 2002 r.
o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy
pracy
i chorób zawodowych
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1. Ustawa określa:
1) rodzaje świadczeń z tytułu wypadków przy pracy i
chorób zawodowych oraz warunki nabywania prawa do
tych świadczeń;
2) zasady i tryb przyznawania świadczeń, ustalania
ich wysokości oraz zasady ich wypłaty;
3) zasady różnicowania stopy procentowej składki na
ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i
chorób zawodowych w zależności od zagrożeń
zawodowych i ich skutków;
4) zasady finansowania prewencji wypadkowej.
Z przeprowadzonej analizy wynika,
że wypadkom przy pracy najczęściej
ulegają
osoby
o
stażu
pracy
krótszym niż 1 rok
, następnie
ryzyko wypadku maleje wraz
z
wydłużaniem
się
okresu
zatrudnienia w danym
zakładzie. Wśród poszkodowanych
w
wypadkach
ogółem
87,8%
stanowili
mężczyźni
, w wypadkach
śmiertelnych
udział
mężczyzn
wynosił 94%.
W 1998 r. ogólny wskaźnik częstości
wypadków
śmiertelnych
w
analizowanych sektorach liczony na
100 tys. pracujących wynosił w
krajach UE 5.03, a w Polsce 6.30
(czyli o
25% więcej !
).
W większości sektorów gospodarki
UE i Polski ryzyko wypadków jest
zbliżone, natomiast zdecydowanie
Polska odbiega na niekorzyść od UE
w
wysokim
ryzyku
wypadków
śmiertelnych
w
tzw.
sektorze
wytwarzania i zaopatrywania w
energię elektryczną
.
Z przeprowadzonej analizy wynika, że
najwięcej stwierdzeń chorobowych wystąpiło
w przedziale wiekowym
49-59 lat
.
Prawie
94%
stwierdzonych
schorzeń
powstało po
minimum 10-letnim
okresie
pracy w kontakcie z czyn-nikami szkodliwymi
lub uciążliwymi.
Art. 237. § 4. Minister właściwy do spraw
zdrowia określi, w drodze
rozporządzenia:
2) wytyczne diagnostyczno-orzecznicze i
kryteria rozpo-znawania chorób zawodowych,
uwzględniając
w
szczególno-ści
rodzaj
choroby oraz czynniki szkodliwe i uciążliwe
wywołujące te choroby.
Choroby zawodowe w energetyce
Przypadki chorób zawodowych w energetyce
zawodowej są stosunkowo nieliczne.
Najwięcej przypadków to choroby wywołane
działaniem
hałasu
(uszkodzenie słuchu);
pozostałe przypadki to
pylice
płuc oraz
przewlekłe zapalenia oskrzeli.
WYPADKI PRZY PRACY
Za wypadek przy pracy
uważa się nagłe zdarzenie
wywołane przyczyną
zewnętrzną powodujące
uraz lub śmierć,
które nastąpiło w związku
z pracą
Nagłość
zdarzenia
–
ustawodawca
nie
określa
jednoznacznie
pojęcia
nagłości,
czyli ile zdarzenie musi trwać, aby
można je było uznać za nagłe.
Wyrok SN (Sądu Najwyższego)
z
30.06.1999
r.
podaje:
„Zdarzenie
...
posiada
cechę
nagłości tylko wtedy, gdy przebiega
w czasie nie dłuższym niż
trwanie dnia pracy”.
Zewnętrzna przyczyna
zdarzenia –
niewątpliwie każde
zdarzenie
wypadkowe
będzie
charakteryzowało się specyficznymi
cechami. Różnorodność sytuacji i
możliwości ich ocen występują w
licznym orzecznictwie SN, które
może stanowić pomoc w roz-
strzyganiu konkretnych spraw:
Wyrok SN z 29.11.1990 r. podaje:
„Przy
kwalifikacji
konkretnej
okoliczności
jako
przyczyny
zewnętrznej ... ważne jest, aby
stanowiła ona przyczynę sprawczą
zdarzenia, natomiast nie musi być
przyczyną jedyną”;
Wyrok SN 12.12.1979 r. podaje: „Zawał
serca może być uznany za wypadek przy
pracy ... jeżeli został spowodowany
silnym
przeżyciem
psychicznym
pracownika wskutek nawarstwiania się
szczególnie
krzywdzących
go
okoliczności mających związek z
pracą”;
ale
Wyrok SN z 14.02.1996 r. podaje:
„Praca dyrektora jest z istoty swojej
związana z dużą odpowie-dzialnością, a
występujące w jej toku stresy nie mogą
być uznane za nietypowe warunki pracy
w rozu-mieniu przyczyny zewnętrznej
zdarzenia...”.
Uraz lub śmierć
– skutek
wypadku w postaci urazu lub
śmierci
poszkodowanego,
jako
obligatoryjna przesłanka wypadku
przy pracy wprowadzony został
1.01.2003 r.
(USTAWA z dnia 18 grudnia 2002 r.
o zmianie ustawy o systemie
ubezpieczeń społecznych oraz o
zmianie niektórych innych ustaw
(Dz. U. z dnia 31 grudnia 2002 r.
Dz.U.02.241.2074).
Związek z pracą –
aby nagłe
zdarzenie spowodowane przyczyną
zewnętrzną, skutkujące urazem lub
śmiercią uznać za wypadek przy
pracy musi ono pozostać w związku
przyczynowym z wykonywaną pracą.
Uwzględniając złożoność warunków
pracy, ustawodawca określa związek
z pracą dość szeroko, a mianowicie:
• podczas lub w związku z
wykonywaniem przez pracownika
zwykłych czynności lub poleceń
przełożonych;
• podczas lub w związku z
wykonywaniem przez pracownika
czynności na rzecz pra-codawcy,
nawet bez polecenia;
• w czasie pozostawania pracownika
w dyspo-zycji pracodawcy w drodze
między
siedzibą
pracodawcy
a
miejscem wykonywania obo-wiązku
wynikającego ze stosunku pracy.
Brak związku z pracą (zerwanie
związku z pracą) będzie
dyskwalifikowało uznanie zdarzenia
za wypadek przy pracy, stąd też
pomocnymi mogą być przykłady
rozstrzygnięć SN w tej materii:
Wyrok SN z 13.11.1998 r. podaje:
„Nie jest wypadkiem przy pracy
zdarzenie nagłe wywołane przyczyną
zewnętrzną, które nastąpiło po
odsunięciu
pracownika
od
wykonywania pracy, w czasie, gdy
samodzielnie przebywał na terenie
zakładu pracy i nie był w dyspozycji
pracodawcy”.
Uraz (lekki wypadek przy pracy)
określa się jako
uszkodzenie tkanek ciała lub narządów człowieka
wskutek działania czynnika zewnę-trznego
Za ciężki wypadek przy pracy
uważa się wypadek, w
wyniku którego nastąpiło ciężkie uszkodzenie ciała,
takie jak: utrata wzroku, słuchu, mowy, zdolności
rozrodczej lub inne uszkodzenie ciała albo rozstrój
zdrowia, naruszające podstawowe funkcje organizmu,
a także choroba nieuleczalna lub zagrażająca życiu,
trwała choroba psychiczna, całkowita lub częściowa
niezdolność do pracy w zawodzie albo trwałe, istotne
zeszpecenie lub zniekształcenie ciała.
Za śmiertelny wypadek przy pracy
uważa się wypadek,
w wyniku którego nastąpiła śmierć w okresie nie
przekraczającym 6 miesięcy od dnia wypadku.
Za zbiorowy wypadek przy pracy
uważa się wypadek,
któremu w wyniku tego samego zdarzenia uległy co
najmniej dwie osoby.
Ustawa
wypadkowa
rozszerza
znacznie katalog wypadków przy
pracy o wypadki, które wystąpiły w
okresie
ubezpieczenia
wypadko-
wego z danego tytułu podczas:
1) uprawiania sportu w trakcie
zawodów i treningów
przez osobę pobierającą stypen-
dium sportowe;
2) wykonywania odpłatnie pracy na
podstawie skierowania do pracy w
czasie odbywania kary pozbawienia
wolności
lub
tymczasowego
aresztowania;
3) pełnienia mandatu posła lub
senatora, pobiera-jącego uposażenie;
4) odbywania szkolenia lub stażu
przez
absolwenta
pobierającego
stypendium w okresie odbywania tego
stażu lub szkolenia na podstawie
skierowania wydanego przez powiatowy
urząd pracy;
5) wykonywania
przez
członka
rolniczej
spółdzielni
produkcyjnej,
spółdzielni kółek rolniczych oraz przez
inną osobę traktowaną na równi z
członkiem spółdzielni w rozumieniu
przepisów
o
systemie
ubezpieczeń
społecznych, pracy na rzecz tych
spółdzielni;
6) wykonywania pracy na podstawie
umowy agencyjnej, umowy zlecenia
lub umowy o świadczenie
usług, do której zgodnie z Ko-
deksem
cywilnym
stosuje
się
przepisy dotyczące zlecenia;
7) współpracy przy wykonywaniu
pracy
na
podstawie
umowy
agencyjnej, umowy zlecenia lub
umowy o świadczenie usług, do
której
zgodnie
z
Kodeksem
cywilnym
stosuje
się
przepisy
dotyczące zlecenia;
Na równi z wypadkiem przy pracy
, w
zakresie uprawnienia do świadczeń
określonych w ustawie, traktuje się
wypadek, któremu pracownik uległ:
1) w czasie podróży służbowej w
okoliczno-ściach
innych
niż
związane z pracą,
2) podczas szkolenia w zakresie
powszechnej samoobrony,
3) przy wykonywaniu zadań
zleconych
przez
działające
u
pracodawcy organizacje związko-we.
WYPADKI LUB CHOROBY
POWSTAŁE
W SZCZEGÓLNYCH
OKOLICZNOŚCIACH
(wg
USTAWY z dnia 30 października
2002 r. o zaopatrzeniu z tytułu
wypadków lub chorób zawodowych
powstałych w szczególnych
okolicznościach, Dz.U.02.199.1674,
Dz. U. z dnia 28 listopada 2002 r.)
Wypadkiem powstałym w szczególnych
okoliczno-ściach, uzasadniającym przyznanie
świadczeń,
uważa
się
nagłe
zdarzenie
wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące
uraz lub śmierć, które nastąpiło:
1) przy ratowaniu innych osób od grożącego
ich życiu nie-bezpieczeństwa;
2) przy chronieniu własności publicznej
przed grożącą jej szkodą;
3) przy udzielaniu przedstawicielowi organu
państwowego
lub
organu
samorządu
terytorialnego
pomocy
przy
spełnianiu
czynności urzędowych;
4) przy
ściganiu
lub
ujęciu
osób
podejrzanych o popełnienie przestępstwa lub
przy chronieniu innych osób przed napaścią;
5) przy wykonywaniu funkcji radnego lub
członka komisji rady wszystkich jednostek
samorządu
terytorialnego
albo
przy
wykonywaniu
przez
sołtysa
czynności
związanych z tym stanowiskiem;
6) przy wykonywaniu funkcji ławnika w
sądzie;
7) w
czasie
zajęć
dydaktycznych,
wychowawczych
lub
opiekuńczych
realizowanych przez jednostki organizacyjne
systemu oświaty, zajęć w szkole wyższej lub
zajęć na studiach doktoranckich albo w czasie
odbywania praktyki przewidzianej organizacją
studiów lub nauki;
8) przy pracy w Ochotniczych Hufcach Pracy
na innej podstawie niż umowa o pracę;
9) przy pracy wykonywanej w ramach
terapii
zajęciowej
w
jednostkach
organizacyjnych pomocy społecznej oraz
publicznych zakładach opieki zdrowotnej;
10) przy wykonywaniu bezpośredniej
ochrony przed klęskami żywiołowymi;
11) przy wykonywaniu funkcji członka
komisji powołanej przez organ państwowy
lub organ samorządu terytorialnego do
przeprowadzenia
wyborów
lub
referendum, ...
Za
chorobę zawodową
powstałą
w
szczególnych
okolicznościach
, uprawniającą do
świadczeń
przewidzianych
w
ustawie,
uważa
się
chorobę
określoną w wykazie chorób zawo-
dowych, o którym mowa w art. 237 §
1 pkt 2 Kodeksu pracy, jeżeli została
spowodowana działaniem czynników
szkodliwych
dla
zdrowia
występujących w środowisku pracy
lub sposobem wykonywania pracy,
przy wyko-nywaniu zajęć lub pracy,
o których mowa w podanych wyżej
pkt 7 i 8.
Art. 237. § 1. Rada Ministrów
określi, w drodze
rozporządzenia:
1.
szczegółowe
zasady
postępowania
przy
ustalaniu
okoliczności i przyczyn wypadków
przy pracy oraz sposób ich
dokumentowania, a także zakres
informacji zamieszczanych w
rejestrze wypadków przy pracy,
2. wykaz chorób zawodowych,
3.
szczegółowe
zasady
postępowania
dotyczące
zgłaszania
podejrzenia,
rozpoznawania i
stwierdzania chorób zawodowych
oraz pod-mioty właściwe w tych
sprawach.
Document Outline