Prezentacja programu PowerPoint

Rolnictwo ekologiczne

(ekorolnictwo)

to alternatywny dla

rolnictwa

konwencjonalnego system

gospodarowania

zmierzający do poprawy

jakości i zdrowotności

artykułów żywnościowych i

innych produktów rolnych,

zrównoważony

ekologicznie i

ograniczający ingerencję

człowieka w ekosystem

gospodarstwa, co hamuje

proces degradacji siedliska

rolniczego.

Podstawy prawne rolnictwa

ekologicznego



wybrane przepisy prawa rolnego

(m.in. ustawa o rolnictwie ekologicznym)



system kontroli i certyfikacji

(warunki uzyskania certyfikatu)

W Unii Europejskiej rolnictwo ekologiczne to

całościowy sposób gospodarowania, którego

zasady zostały ujęte w

rozporządzeniu Rady (EWG) nr 2092/91 z dnia

24 czerwca 1991 roku w sprawie produkcji

ekologicznej produktów rolnych oraz

znakowania produktów rolnych i środków

spożywczych

(Dz. U. L 198 z 22.7.1991, str. 1; z późn. zm),

Podstawy prawne działalności w rolnictwie

ekologicznym

Podstawy prawne działalności w rolnictwie

ekologicznym

W Polsce rozporządzenie to wprowadzono w
życie:

Ustawą o rolnictwie ekologicznym

z dnia 20 kwietnia 2004 r.

(Dz. U. Nr 93 poz. 898 z późn. zm)

System kontroli i certyfikacji



Podstawowym elementem funkcjonowania
rolnictwa ekologicznego - system kontroli



Gospodarstwa przystepujace do prowadzenia
produkcji metodami ekologicznymi oraz
prowadzace taką produkcję, a także producenci
prowadzacy przetwórstwo - podlegają kontroli



W rolnictwie ekologicznym nie prowadzi sie
kontroli produktu, tylko kontroluje się i udziela
certyfikatów na sposób produkcji

Minister

Rolnictwa

i Rozwoju Wsi

Jednostki

certyfikujące

Jednostki

kontroli

i certyfikacji

Inspekcja Jakości

Handlowej Artykułów

Rolno-Spożywczych

organ upoważniający
prywatne jednostki
certyfikujące do
prowadzenia kontroli
i wydawania
certyfikatów

sprawuje nadzór nad jednostkami certyfikującymi w rolnictwie ekologicznym

Zgodnie z zapisami ustawy, organami i jednostkami

właściwymi

w sprawach kontroli i certyfikacji są:

System kontroli i certyfikacji w

rolnictwie ekologicznym ma być

podstawowym gwarantem dla

konsumenta,

że środki żywnościowe znajdujące się

na rynku jako produkty rolnictwa

ekologicznego muszą być odpowiednio

oznakowane.

ECO LABELS i ECO LABELLING

eko-oznaczenia, oznaczenia ekologiczne eko-znaki,

etykiety ekologiczne, oznaczenia ekologiczne

towarów oraz (dla określenia systemu)

etykietowanie ekologiczne, ekoetykietowanie,

etykietowanie środowiskowe, znakowanie

środowiskowe.

Systemy certyfikacji ekologicznej związane z eko-znakami

zostały wymyślone w latach 70. Szereg

międzynarodowych organizacji współtworzyło zasady

certyfikacji ekologicznej.

Znalazły się wśród nich:



Wspólnoty Europejskie



Światowa Organizacja Handlu

(World Trade Organisation

WTO)



Program Narodów Zjednoczonych Ochrony
Środowiska

(United Nations Environmental Programme UNEP)



Międzynarodowa Organizacja Standaryzacyjna

(International Standarisation Organisation ISO)

Ta ostatnia organizacja opracowała szereg zasad odnoszących się do
etykietowania ekologicznego zawartych w normach z serii ISO
14.000.
Znajomość tych norm może pomóc przedsiębiorcom pragnącym
uzyskać oznaczenie ekologiczne, nie jest jednak bezwzględnie
konieczna do przejścia procesu certyfikacji.

Etykieta produktu ekologicznego

zatwierdzona przez jednostk

certyfikującą powinna

zawierać:



nazwa produktu



nazwa i adres producenta



data produkcji



okres przydatności do spożycia itp.



dodatkowo etykieta zawiera nazwę jednostki
certyfikującej i/lub numer upoważnienia nadanego
jednostce przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Dla jednoznacznej identyfikacji polskiego produktu ekologicznego umieszcza

się napis:

„PL – rolnictwo ekologiczne – system kontroli WE”

Żywność ekologiczna



produkowana jest zgodnie z określonymi zasadami,

ustalonymi przez prawodawstwo polskie oraz Unii

Europejskiej

 sposób jej wytwarzania nie stanowi zagrożenia dla

środowiska, przeciwnie rolnicy ekologiczni podejmują

działania na rzecz zwiększenia różnorodności

biologicznej

 jest produkowana z uwzględnieniem kryteriów

społecznych, tj. głównie w małych i średnich

gospodarstwach z użyciem rodzimych środków

produkcji, przyczyniając się do aktywizacji polskiej

wsi

Żywność ekologiczna



do produkcji roślinnej nie używa się pestycydów,

środków ochrony roślin ani sztucznych nawozów



produkcja zwierzęca prowadzona jest bez użycia

antybiotyków, hormonów, organizmów

modyfikowanych genetycznie oraz ich produktów



przetwórstwo surowców prowadzone jest metodami

chroniącymi wartość odżywczą bez użycia

konserwantów, sztucznych barwników i innych

dodatków (z wyjątkiem składników, które są

dopuszczone do stosowania w przetwórstwie

ekologicznym)

Produkt ekologiczny



zawiera co najmniej 95 % składników pochodzenia

rolniczego, wytworzonych według zasad rolnictwa

ekologicznego. Pozostałe 5% składników pochodzenia

rolniczego może nie pochodzić z upraw ekologicznych,

jeśli zostały one wymienione na liście załącznika VI,

rozdział C



jeżeli produkt zawiera mniej niż 95% składników

rolniczych, wytworzonych ekologicznie, to nie można

nazwać go produktem ekologicznym



gdy produkt zawiera co najmniej 95% ekologicznych

składników rolniczych, lecz pozostałe 5% jest „nie

ekologiczne” i nie jest umieszczone na liście załącznika

VI, rozdział C, to również w tym przypadku nie można

nazwać go produktem ekologicznym

Produkt ekologiczny



w produkcie ekologicznym mogą znaleźć się dodatki,

nie będące produktami rolniczymi, ale jedynie

wymienione w załączniku VI, rozdział A



w trakcie przetwarzania mogą zostać użyte w procesie

technologicznym substancje wymienione w załączniku

VI, rozdział B, nie wchodzące w końcowy skład produktu



w czasie obróbki nie stosuje się promieniowania

jonizującego lub składników wytworzonych z jego

użyciem, a wchodzących w skład przetworzonego produktu



w czasie obróbki nie używa się jakichkolwiek substancji

pochodzących z organizmów modyfikowanych

genetycznie

Udział żywności ekologicznej na rynkach wybranych

krajów Europy

(w ogólnej sprzedaży żywności)

Źródło: Hamm, Gronerfeld (2004), dane z projektu OMiARD,

PR 5 UE

Hiszpania

Grecja

Portugalia

Dania

Szwajcaria

Austria

Niemcy

Szwecja

Finlandia

Holandia

Wielka Brytania

Włochy
Francja

Belgia

Poniżej

0,5%

0,5 –

0,5 – 1,4

1,5 – 3%

Powyżej

Cele rolnictwa ekologicznego:



wytwarzanie żywności o wysokich walorach

odżywczych (produkcja „zdrowej żywności”),



gospodarowanie zasobami naturalnymi z

poszanowaniem mechanizmów biologicznych (dbanie
o prawidłowy obieg materii w środowisku),



podtrzymywanie cykli biologicznych w

gospodarstwie
(ograniczenie ingerencji w naturalnie przebiegające
procesy oraz wspomaganie ich tam, gdzie to jest
konieczne),



utrzymanie oraz podwyższanie żyzności gleby

(odpowiednie naturalne nawożenie),

Cele rolnictwa ekologicznego (2):



maksymalne wykorzystanie odnawialnych zasobów

przyrody (np. wykorzystanie energii wiatru i wody),



zapewnienie zwierzętom gospodarskim warunków

zgodnych z potrzebami poszczególnych gatunków,



unikanie zanieczyszczania środowiska w

następstwie
działalności rolniczej,



utrzymanie biologicznej różnorodności w

gospodarstwie i jego otoczeniu.

Główne zasady rolnictwa ekologicznego

Uprawa roślin:



nawożenie nawozami organicznymi lub

naturalnymi, wytworzonymi we własnym
gospodarstwie lub w przypadku nie posiadania
zwierząt, pozyskanymi z innych gospodarstw
ekologicznych oraz nawozami i środkami
poprawiającymi właściwości gleby, zakwalifikowanymi
do stosowania w rolnictwie ekologicznym;



stosowanie ekologicznego materiału siewnego;

Główne zasady rolnictwa ekologicznego

Uprawa roślin (2):



właściwy płodozmian, uwzględniający wsiewki i

poplony, pozwalające na jak najdłuższe przykrycie
gleby roślinnością;



odchwaszczanie mechaniczne, bez chemicznych

środków ochrony roślin lub za pomocą środków
ochrony, zakwalifikowanych do stosowania w rolnictwie
ekologicznym;



stosowanie preparatów biologicznych i wyciągów

roślinnych.

Chów zwierząt:



właściwe utrzymanie zwierząt – zapewnienie

odpowiedniej powierzchni oraz dostępu do wybiegów
i pastwisk;



zachowanie dobrostanu;



maksymalna obsada zwierząt na 1 ha – nie więcej

niż 1,5 DJP (

współczynnik przeliczania inwentarza

);

Główne zasady rolnictwa ekologicznego

Chów zwierząt (2):



żywienie oparte na paszach pochodzących z własnego

gospodarstwa lub innych, ale wytworzonych

metodami ekologicznymi;



leczenie metodami naturalnymi, stosowanie

alopatycznych weterynaryjnych produktów

leczniczych oraz antybiotyków tylko za zgodą

jednostki certyfikującej na odpowiedzialność lekarza

weterynarii.

Główne zasady rolnictwa ekologicznego

Nie wolno stosować:



pasz przemysłowych,



GMO – organizmów genetycznie modyfikowanych,



zapraw nasiennych, syntetycznych środków ochrony

roślin,



nawozów sztucznych,



sztucznych koncentratów,



promieni jonizujących.

Główne zasady rolnictwa ekologicznego

Wolno stosować:



środki ochrony roślin zakwalifikowane do

stosowania w rolnictwie ekologicznym w Polsce
(wykaz środków można uzyskać w Instytucie
Ochrony Roślin w Poznaniu lub na stronie
www.iop.poznan.pl/organizacja),



nawozy i środki poprawiające właściwości gleby w

rolnictwie ekologicznym (wykaz nawozów i środków
można uzyskać w Instytucie Uprawy Nawożenia i
Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy w
Puławach lub na stronie www.iung.pulawy.pl).

Główne zasady rolnictwa ekologicznego

Uprawa roli:

Uprawa roli powinna być wykonywana z myślą o
stałym
podwyższaniu żyzności gleby.

Ogólne zasady uprawy to:



płytkie odwracanie, głębokie spulchnianie;



ograniczenie liczby przejazdów (agregatowanie

narzędzi);



maksymalne skrócenie czasu, w którym gleba

pozostaje bez okrywy roślinnej.

Płodozmian:

Funkcje płodozmianu w gospodarstwie ekologicznym:



utrzymanie optymalnej zawartości próchnicy oraz

żyzności gleby;



zapobieganie nadmiernemu rozwojowi chorób i

szkodników;



niedopuszczenie do niekontrolowanego rozwoju

chwastów.

Płodozmian (2):

Płodozmian musi spełniać następujące warunki:



rotacja powinna być minimum czteroletnia;



powinien uwzględniać rośliny z rodziny

motylkowatych w plonie głównym;



powinien uwzględniać tolerancje roślin na uprawę

po sobie.

Przestawienie gospodarstwa na ekologiczne metody

produkcji



Idea rolnictwa ekologicznego jest, by materiał

siewny był reprodukowany regionalnie, w
gospodarstwach ekologicznych, ale akceptuje się
produkty nasiennictwa ogólnokrajowego.



Syntetyczne zaprawy nasienne są zakazane.

Materiał siewny:

Przestawienie gospodarstwa na ekologiczne metody

produkcji

Chów i hodowla zwierząt:



Obecność zwierząt w gospodarstwie ekologicznym

sprzyja urozmaiceniu upraw polowych, ze względu
na konieczność pozyskania odpowiednich pasz



Chów zwierząt usprawnia zamkniecie obiegu

materii organicznej w ramach gospodarstwa
(produkcja obornika)



Zwierzęta mogą wykorzystywać takie tereny

gospodarstwa, które nie nadają się pod uprawę roślin
towarowych

Chów i hodowla zwierząt (2):



Dobór gatunków i ras zwierząt gospodarskich jest

uzależniony od warunków lokalnych. Wskazany
dobór takich zwierząt, które zapewniają
zadowalający (nie rekordowy) poziom produkcji i
charakteryzują się dobrą zdrowotnością,
długowiecznością, łagodnością, dobrym
wykorzystaniem pasz gospodarskich



Zwierzęta wyhodowane na drodze inżynierii

genetycznej nie są dopuszczone do utrzymywania w
gospodarstwach ekologicznych.

Żywienie zwierząt:



Pasze powinny być produkowane w gospodarstwie.

Możliwy jest zakup pasz z innych gospodarstw
ekologicznych.



Stosowane w paszach dodatki mineralne i

witaminowe mogą pochodzić wyłącznie ze źródeł
naturalnych (np. mączka kostna, tran, drożdże, sól
pastewna).



Wyklucza się stosowanie w paszach dodatków

stymulujących wzrost, wzmagających apetyt,
barwników syntetycznych, konserwantów itp.



Żywienie młodzieży (nie dotyczy drobiu) powinno być

oparte na wykorzystaniu mleka pełnego z produkcji
ekologicznej.

Porównanie rolnictwa konwencjonalnego i

ekologicznego

Rolnictwo konwencjonalne

Rolnictwo ekologiczne

Sterowanie określonymi uprawami

1.Eksploatacja aż do degradacji

2.Produkcja średniej jakości

biologicznej

3.Zła jakość przechowalnicza

4.Maksymalizacja plonów

5.Intensywność gospodarowania i

obszar nieskoordynowany z

warunkami produkcji i środowiska

6.Zalecenia specjalizacji oparte

głównie na kalkulacji ekonomicznej

7.Znaczna chemizacja.

8. Mechanizacja głównie w aspekcie

ułatwienia sobie pracy

9.Skażenie środowiska

1.Wykorzystanie odnawialnych

źródeł energii

2.Sterowanie całym gospodarstwem

3.Programowa ochrona krajobrazu

4.Produkcja wysokiej jakości

biologicznej

5.Dobra jakość przechowalnicza

6.Plon optymalny

7.Obszar gospodarstwa i

agrotechnika optymalna w stosunku

do środowiska

8.Specjalizacja dopuszczalna w

ramach zasady prawidłowego

funkcjonowania gospodarstwa

9.Ograniczenie lub zaniechanie

chemizacji

10.Mechanizacja dostosowana do

warunków glebowych , potrzeb

roślin i zwierząt

11.Ochrona gleby i wody

12.Produkty najwyższej jakości

Konkurencyjność rolnictwa ekologicznego

Dlaczego warto inwestować w rolnictwo ekologiczne?



poprzez pracochłonne metody produkcji pozwala na
stwarzanie nowych miejsc pracy.



rośnie zapotrzebowanie na produkty rolnictwa
ekologicznego – wysokiej jakości, co daje realną
szansę zwiększeniu dochodów gospodarstw.



daje ogromna szansę na eksport produktów
ekologicznych na rynki Unii Europejskiej.

Dlaczego warto inwestować w rolnictwo ekologiczne? (2)



wymusza powstawanie firm zajmujących się obrotem
towarowym oraz punktów sprzedaży.



daje szansę stworzenia przetwórstwa produktów
ekologicznych poprzez rozwój sieci przetwórni.



dobiera się gatunki i odmiany roślin oraz gatunki i
rasy zwierząt odporne na choroby ze szczególnym
wykorzystaniem populacji, ras i odmian miejscowych.

Konkurencyjność rolnictwa ekologicznego

Rolnictwo ekologiczne oprócz produkcji artykułów
żywnościowych wysokiej jakości, spełnia takie
zadania jak:



utrzymanie naturalnych krajobrazów, a nie

monokulturowych upraw;



ochrona wód gruntowych - około 50% studni

wiejskich posiada wodę zanieczyszczoną
m.in. azotanami z pól;



działania na rzecz kulturalnej i socjalnej funkcji

środowiska wiejskiego;



podnoszenie świadomości ekologicznej ludności.

Rolnictwo ekologiczne w Unii Europejskiej

Komisja Europejska w 2002 roku dokonała oceny
kierunków i celowości rozwoju rolnictwa ekologicznego w
Europie:
,,Analiza możliwości Europejskiego Planu Działań
dla Żywności Ekologicznej oraz Rolnictwa”

W październiku 2004 roku Rada Unii Europejskiej
przyjęła:
„Europejski Plan Działań dla Żywności
Ekologicznej i Rolnictwa”

Plan ten zawiera 21 działań dla rozwoju rolnictwa
ekologicznego.

Rada Unii Europejskiej zobowiązała państwa
członkowskie do opracowania krajowych planów działań,
na podstawie „Europejskiego Planu Działań dla Żywności
Ekologicznej i Rolnictwa” .

„Plan Działań dla Żywności Ekologicznej i Rolnictwa w
Polsce” stanowi element strategii rozwoju polskiego
rolnictwa ekologicznego w latach 2007 - 2013.

Cel:
Szybki wzrost liczby gospodarstw ekologicznych w
Polsce aby
osiągnąć średni poziom w Unii Europejskiej, gdzie takie
gospodarstwa stanowią 3% ogólnej liczby gospodarstw
rolnych.

Rolnictwo ekologiczne w Unii Europejskiej

Rolnictwo ekologiczne w Europie:

W większości krajów Europy Zachodniej rolnictwo
ekologiczne zaczęło się intensywnie rozwijać pod
koniec lat 80 i w latach 90. Wiązało się to z
wprowadzeniem aktywnej praktyki rolnej oraz
stosownego ustawodawstwa i dotacji dla
przestawiających się gospodarstw. Doceniono jego
rolę środowiskową oraz w dążenie do ograniczania
nadprodukcji.

Powierzchnia rolnicza przeznaczona na produkcję
ekologiczną stanowi w Unii Europejskiej, zgodnie z
danymi z 2005 r. przedstawionymi przez Eurostat, ok.
3,9 proc. całości gruntów rolnych i obejmuje 6 115
465 ha.

Rolnictwo ekologiczne w Europie:

Do przodujących krajów należy Lichtenstein, gdzie
powierzchnia upraw ekologicznych zajmuje 17%
użytków rolnych,

Austria, gdzie 20 tysięcy gospodarstw, które
stanowią
9% całkowitej liczby gospodarstw, prowadzonych
jest metodą ekologiczną, a także

Włochy, gdzie jest 43 tysiące gospodarstw
ekologicznych, które zajmują powierzchnię 5,3%
użytków rolnych.

Perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego w

Polsce:

Rolnictwo ekologiczne w Polsce ma duże szanse
rozwoju, ze względu na:



Niski poziom zużycia nawozów mineralnych i

pestycydów, co za tym idzie – bardziej ekstensywny
charakter produkcji rolniczej w porównaniu do stanu
w wysoko rozwiniętych krajach UE.



Możliwość wysyłania żywności ekologicznej do

krajów zachodnich, gdzie obserwujemy coraz
większe zainteresowanie takimi produktami.

Perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego w

Polsce:

Dalszy rozwój rolnictwa ekologicznego w Polsce jest
uzależniony od:



właściwego i powszechnego zaangażowania -

władz i samorządów rolniczych i lokalnych,



doradztwa rolniczego, szkolenie rolników

chcących podejmować taką produkcję,
zaangażowanie placówek naukowo-badawczych oraz
wyższych uczelni rolniczych w badania na rzecz
rolnictwa ekologicznego.

Perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego w

Polsce:

1000

2000

3000

4000

5000

6000

7000

8000

9000

10000

1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006

ROZWÓJ GOSPODARSTW EKOLOGICZNYCH W POLSCE

LATA 1991-2006

Źródło: „Plan Działań dla Żywności Ekologicznej Rolnictwa w Polsce na lata 2007-2013”,
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego w

Polsce:

Źródło: „Plan Działań dla Żywności Ekologicznej Rolnictwa w Polsce na
lata 2007-2013”, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

W wyniku realizacji działań przyjętych w „Planie działań
dla Żywności Ekologicznej Rolnictwa w Polsce na lata
2007 -2013” przewiduje się, że w tym okresie czasu
liczba gospodarstw oraz powierzchnia upraw
ekologicznych wzrośnie dwukrotnie.

lata

liczba gospodarstw powierzchnia

użytków

rolnych w ha

2007 10500

260.000

2008 12000

300.000

2009 13500

350.000

2010 15000

400.000

2011 16500

450.000

2012 18000

500.000

2013 20000

600.000

Document Outline