Dialog międzykulturowy w
kształceniu zintegrowanym
opracowała Joanna Dembowa
EUROPEJSKI ROK DIALOGU
MIĘDZYKULTUROWEGO
Dialog międzykulturowy w
kształceniu zintegrowanym
opracowała Joanna Dembowa
EUROPEJSKI ROK DIALOGU
MIĘDZYKULTUROWEGO
2
3
4
Edukacja międzykulturowa
Zapytani
o
wielokulturowość,
odpowiadamy:
oczywiście, my to od dawna robimy. Organizujemy w
szkole dni poświecone różnym kulturom( Kluby
europejskie), robimy wystawy prac uczniów,
tematyczne gazetki ścienne, festiwale... To dobrze,
ale czy to wystarczy? Nauka o innych kulturach, o
zwyczajach dalszych i bliższych sąsiadów to tylko i
aż pierwszy krok. Sama wiedza to nie wszystko. Aby
prawdziwie zrozumieć otaczający nas świat,
przezwyciężyć w sobie lęk przed Obcym, potrzeba
kolejnego
kroku.
Jest
nim
edukacja
międzykulturowa.
5
Dlaczego edukacja
międzykulturowa?
•
zmiany
społeczne
we
współczesnym
świecie( rozpad krajów, społeczności )
• masowy napływ imigrantów z ubogich rejonów
świata oraz z terenów objętych konfliktami
etnicznymi czy religijnymi.
•
rozwój
systemów
komunikacyjnych
i
informatycznych
•kształtowanie nowego modelu współżycia ludzi
rożnych narodów, kultur i religii.
6
Czy polskiej szkole potrzebna
jest edukacja międzykulturowa?
Dziś w Polsce żyje ok. 800 tysięcy
przedstawicieli innych narodowości: Ukraińcy,
Niemcy,
Białorusini,
Litwini,
Łemkowie,
Ormianie, Czesi, Słowacy, Cyganie, Żydzi,
Tatarzy i in. Duża ich cześć to tzw. „miejscowi”
zamieszkujący w Polsce od wielu pokoleń.
7
•warsztat obejmujący kształtowanie postaw i
umiejętności kontaktu z innymi
•Kształcenie w sobie kompetencji interkulturowych
nie tylko w kontaktach z przedstawicielami innych
kultur, ale również z osobami z naszego kręgu
kulturowego którzy żyją, myślą inaczej niż my.
•Dotyczy zarówno kontaktów z imigrantami , osób
niepełnosprawnych, osób żyjących na marginesie
społecznym czy dotkniętych biedą.
•pozwala uczyć „do środka”, czyli od innych i z
innymi.
Co to jest edukacja
międzykulturowa?
8
Edukacja międzykulturowa to
dobra edukacja
Z A Ł O Ż E N I A:
* w każdej społeczności dochodzi do interakcji
między jednostkami i grupami
* każda interakcja zmienia i wzbogaca
uczestnika interakcji
* każda jednostka jest niepowtarzalna, ma swoją
historię, jest twórcą kultury
* kultura jest dynamiczna – jest procesem
nadawania znaczeń
* nie ma hierarchii kultur
* różnorodność jest wartością, gdyż umożliwia
rozwój kultury
* uczenie międzykulturowe to praktyka, a nie
teoria
9
C E L E:
* kształcenie obywateli kompetentnych
międzykulturowo
* zwalczanie etnocentryzmu, uprzedzeń i
stereotypów
* zapobieganie przemocy i agresji
* uczenie pokojowego rozwiązywania konfliktów
* uczenie otwartości i życzliwości w kontaktach
z reprezentantami obcej kultury
* uczenie empatii, solidarności, pozytywnej
współzależności i współodpowiedzialności
* zwalczanie postaw pasywnych
* zachęcanie do krytycznego poznawania i
oceniania własnej kultury
* uczenie o tym, co ludzi łączy
* wspieranie mniejszości w jej prawach do
zachowania kulturowej odrębności
* podnoszenie jakości kształcenia
10
J A K O Ś Ć KSZTAŁCENIA
* uczenie oparte na współpracy i współdziałaniu w
grupie
* wspieranie procesu uczenia pozaakademickim
doświadczeniem/historią
* zastosowanie wiedzy i umiejętności w
praktycznym działaniu
* przemyślana i sprawna organizacja lekcji
* odpowiedni dobór treści zadań, sprzyjający
myśleniu koncepcyjnemu
* oddanie uczniom części odpowiedzialności za
proces uczenia się
* odwoływanie się do inteligencji zróżnicowanej
* podnoszenie samooceny ucznia poprzez stałe
udzielanie mu wsparcia
* rola nauczyciela: obserwacja, ewaluacja, wsparcie
* nauczyciel dostrzega i reaguje na obecność
stereotypów i treści sprzyjających powstawaniu
uprzedzeń w podręcznikach i materiałach
edukacyjnych
11
W dokumentach Unii Europejskiej
przyjęte są następujące kryteria
różnorodności:
– rasa
– kolor skóry
– pochodzenie etniczne,
– narodowość
– religia
– płeć
– język
– stopień sprawności
– poglądy polityczne lub inne
– wiek
– orientacja seksualna.
12
Kompetencje
międzykulturowe
• Umiejętność komunikowania się z przedstawicielami
innych kultur: komunikacja to nie tylko słowa!
• Krytyczne myślenie (selekcjonowanie i analizowanie
informacji, które do nas docierają”)
• Umiejętność posługiwania się językami obcymi
• Wrażliwość kulturowa –umiejętność aktywnego
słuchania bez osądów
• Umiejętność radzenia sobie z nieznanym i z
niepewnością (kontakty międzykulturowe nie są
czasem łatwe )
• Umiejętność nawiązywania znajomości i
utrzymywania
• Otwartość na współpracę
13
Kategorie metod nauczania
przydatne w edukacji
międzykulturowej
• Metody poszukiwania wiedzy o innych
• Metody poszukiwania wspólnych korzeni
• Metody poszukiwania współczesnych powiązań
• Metody pracy ze stereotypami
• Metody zrozumienia i poszanowania odrębności
• Metody rozwiązywania problemów
• Metody budowania współpracy
• Metody poszukiwania scenariuszy przyszłości
• Metoda NIKE (Nauczanie interkulturowe w
kontekście europejskim)
14
Cele NIKE to :
1. wspólna praca
2. patrzenie na rzeczy z różnych perspektyw
3. umiejętność prawdziwego słuchania innych
4. komunikowanie swojego zdania
5. akceptowanie zmian i radzenie sobie z tymi
zmianami w sposób elastyczny
6. praca i myślenie kreatywne
7. używanie
umiejętności
posiadanych
przez
innych...
15
Wnioski!
Wynikiem
spotkania
międzykulturowego
będzie poszerzona zdolność postrzegania
obcych, zdolność zaakceptowania obcego jako
innego i wieloznaczności z tym
związanych.
Być może będziemy zdolni reagować bardziej
z wyczuciem, pozostaniemy
otwartymi na zachowanie eksperymentalne,
będziemy zdolni postawić pod znakiem
zapytania
własne
normy
kulturowe
i
rozwiniemy poszerzoną tożsamość kulturową.
16
W ocenie, na ile zbliżyliśmy się do ludzi innej kultury,
pomoże nam skala dystansu społecznego Bogardusa.
Zawiera ona siedem stopniowanych pytań:
1. Czy zawarłbyś małżeństwo?
2. Czy chciałbyś przyjaźnić się?
3. Czy chciałbyś pracować razem w jednej instytucji?
4. Czy chciałbyś mieć jako bliskich sąsiadów?
5. Czy chciałbyś mieć jako znajomych?
6. Czy wolałbyś, aby mieszkali w innej dzielnicy?
7. Czy wolałbyś, aby przebywali poza twoim krajem?
• Ilość odpowiedzi pozytywnych wskaże, na ile
zdołaliśmy zmniejszyć nasz dystans społeczny z
przedstawicielami obcej kultury.
17
Rok 2008 został ogłoszony przez Komisję
Europejską Rokiem Dialogu
Międzykulturowego.
Obchody Roku mają na celu:
1. poszanowanie
i
promocję
różnorodności
kulturowej
2. zapewnienie
równości
szans
wszystkim
mieszkańcom UE i przeciwdziałanie dyskryminacji
3. wsparcie idei solidarności i sprawiedliwości
społecznej
4. budowanie
partnerskich
relacji
z
krajami
członkowskimi i z krajami spoza Wspólnoty
18
Podstawą działań w naszym
kraju jest Strategia Polski dla
Europejskiego Roku Dialogu
Międzykulturowego
W dokumencie tym określono także cele i priorytety
narodowe
dla
Europejskiego
Roku
Dialogu
Międzykulturowego, za które uznano:
• ukazanie
społeczeństwu
polskiemu
różnych
kontekstów i rozumienia wielokulturowości w
Europie, ze szczególnym uwzględnieniem polskiej
tradycji
i
doświadczeń
historycznych,
współtworzących dziedzictwo kulturowe kontynentu
• ukazanie chrześcijańskich korzeni Europy oraz
tradycji Polski wielowyznaniowej
• ukazanie lokalnych kontekstów wielokulturowości,
sprzyjającej lepszemu wzajemnemu zrozumieniu
mieszkańców i ich przyszłemu współdziałaniu.
19
Dodatkowo strategia kładzie
szczególny nacisk na:
•działania ukazujące znaczenie zaangażowania w
dialog międzykulturowy w życiu codziennym oraz
podkreślanie wkładu różnych kultur i przejawów
różnorodności kulturowej w dziedzictwo i sposób życia
w państwach członkowskich
•działania sprzyjające budowie płaszczyzny dialogu i
współpracy z sąsiadami Polski, a zwłaszcza z Ukrainą i
Białorusią,
pogłębieniu
dialogu
z
mniejszością
ukraińską i białoruską w Polsce oraz wspieraniu
ruchów demokratycznych w krajach będących obecnie
bezpośrednimi sąsiadami Unii Europejskiej
•działania realizujące ideę formalnej i nieformalnej
edukacji międzykulturowej, skierowanej zarówno do
dzieci i młodzieży, jak i do dorosłych.
20
Wymiar edukacji
międzykulturowej
• Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji ( wspieranie
na rzecz reformy i rozwoju edukacji w Polsce)
• Uczenie się przez całe życie
( Comenius,Erasmus,
Leonardo da Vinci, Grundtvig, Program
Międzysektorowy, Program Jean Monet,
• Młodzież w działaniu (Wymiany, projekty
młodzieżowe, demokracja
21
Podstawa programowa
– Cele edukacyjne
• umiejętności nawiązywania i
utrzymywania poprawnych
kontaktów z innymi dziećmi,
dorosłymi, z osobami
niepełnosprawnymi,
przedstawicielami innej narodowości
i rasy,
22
Podstawa programowa
- treści nauczania
8) obrazy z życia dzieci w innych krajach,
w szczególności w kraju nauczanego
języka
obcego,
40) podobieństwa i różnice między
ludźmi, zrozumienie a tolerancja,
48) różnorodność dziedzictwa i
poszukiwań w sferze kultury,
51) rozumienie, akceptacja i tolerancja
dla innych wypowiedzi artystycznych,
DZIAŁANIA
PRZYKŁADY DOBREJ
PRAKTYKI
24
Projekty edukacyjne
•
Tradycje świąt Bożego Narodzenia w różnych
religiach
•
Tydzień Tolerancji pod hasłem „Każdy jest inny”
•
Kultura Romska
•
Poznajemy zabytki kultury żydowskiej
( cmentarze, macewy - Święto Zmarłych,
synagogi)
•
Kultura prawosławna (cerkiew, ikona)
•
Cudzoziemcy w Polsce (np. Wietnamczycy-
religia buddyjska)
25
KRZYŻÓWKA GRUZIŃSKA
26
KRZYŻÓWKA CYGANIE
27
Rodzina chińska, czyli jak zorganizowany
jest świat społeczeństwa "Dwa plus jeden"
Standardowa chińska rodzina to, w rozumieniu
Europejczyka, model "Dwa plus jeden". Czyli rodzice i
dziecko.
Jak funkcjonuje społeczeństwo wychowujące od
trzydziestu lat jedynaków? Co zachowało się z tradycji
posiadania licznej rodziny, w której najważniejszy był
potomek płci męskiej, w kraju, w którym prawo
zezwala na posiadanie jednego dziecka?
28
Opracowano na podstawie:
• Prezentacji Jana Bartczaka ODN
Kalisz
• http:// frse.org.pl
• http:// miedzykulturowa.org.pl
• http:// dialog 2008. pl
• http:// ceo.org.pl