Ketoza krów

Ketoza krów

(ketosis bovum, ketonemia, 

(ketosis bovum, ketonemia, 

acetonemia, ketonuria, 

acetonemia, ketonuria, 

acetonuria) 

acetonuria) 

 

 

 

 

Istota

Istota

 

 

choroby

choroby

.

.

Choroba charakteryzuje się :

Choroba charakteryzuje się :

•

nagromadzeniem

nagromadzeniem

 

 

się zw. ketonowych we 

się zw. ketonowych we 

krwi (ketonemia), moczu (ketonuria), mleku 

krwi (ketonemia), moczu (ketonuria), mleku 

(ketolakcja) i w wydychanym powietrzu 

(ketolakcja) i w wydychanym powietrzu 

•

zmniejszeniem stężenia glukozy we krwi 

zmniejszeniem stężenia glukozy we krwi 

(hipoglikemia)

(hipoglikemia)

•

skłonnością do zwyrodnienia tłuszczowego 

skłonnością do zwyrodnienia tłuszczowego 

wątroby

wątroby

 

 

 

 

Rodzaje ketozy:

Rodzaje ketozy:

•

K. pierwotna – występuje samoistnie w okresie 

K. pierwotna – występuje samoistnie w okresie 

poporodowym

poporodowym

•

K. wtórna – występuje w przebiegu innych 

K. wtórna – występuje w przebiegu innych 

chorób pierwotnych niezależnie od okresu 

chorób pierwotnych niezależnie od okresu 

laktacji

laktacji

•

K. pokarmowa – występuje niezależnie od 

K. pokarmowa – występuje niezależnie od 

okresu laktacji, wieku, płci a karmionych paszą 

okresu laktacji, wieku, płci a karmionych paszą 

ketogenną

ketogenną

•

K. subkliniczna – typowa choroba dla stad krów

K. subkliniczna – typowa choroba dla stad krów

•

K. kliniczna: postać niestrawnościowa i postać 

K. kliniczna: postać niestrawnościowa i postać 

nerwowa (neurologiczna)

nerwowa (neurologiczna)

 

 

 

 

Przyczyny k. pierwotnej

Przyczyny k. pierwotnej

•

Specyficzna przemiana energetyczna u 

Specyficzna przemiana energetyczna u 

przeżuwaczy

przeżuwaczy

•

Wysoka wydajność mleczna w początkowym 

Wysoka wydajność mleczna w początkowym 

okresie lakatcji

okresie lakatcji

•

Znaczny wzrost zużycia glukozy na początku 

Znaczny wzrost zużycia glukozy na początku 

laktacji

laktacji

•

Spadek produkcji glukozy i glikogenu w 

Spadek produkcji glukozy i glikogenu w 

wątrobie

wątrobie

•

Nadmierne otłuszczenie krów w okresie 

Nadmierne otłuszczenie krów w okresie 

przedporodowym

przedporodowym

•

Zaburzenia hormonalne - (obniżenie stężenia 

Zaburzenia hormonalne - (obniżenie stężenia 

glikokortykoidów i insuliny a wzrost stęzenia 

glikokortykoidów i insuliny a wzrost stęzenia 

STH, tyroksyny, noradrenaliny)) 

STH, tyroksyny, noradrenaliny)) 

•

Błędy żywieniowe

Błędy żywieniowe

 

 

 

 

Produkcja zw. ketonowych.

Produkcja zw. ketonowych.

Miejsce 

Miejsce 

ketogenezy

ketogenezy

Prekursor

Prekursor

Produkt

Produkt

wątroba

wątroba

wolne kwasy 

wolne kwasy 

tłuszczowe

tłuszczowe

kw. acetooctowy

kw. acetooctowy

kw. 

kw. 

β

β

 –

 –

hydroksymasłow

hydroksymasłow

y Aceton

y Aceton

nabłonek żwacza, 

nabłonek żwacza, 

czepca i ksiąg

czepca i ksiąg

Kw. masłowy

Kw. masłowy

kw. 

kw. 

β

β

 –

 –

hydroksymasłow

hydroksymasłow

y

y

gruczoł mlekowy

gruczoł mlekowy

kw. octowy

kw. octowy

Kw. 

Kw. 

β

β

 –

 –

hydroksymasłow

hydroksymasłow

y

y

kw. acetooctowy

kw. acetooctowy

 

 

 

 

Objawy kliniczne ketozy (postać 

Objawy kliniczne ketozy (postać 

niestrawnościowa)

niestrawnościowa)

•

Spadek wydajności mlecznej

Spadek wydajności mlecznej

•

Zmniejszenie lub brak apetytu

Zmniejszenie lub brak apetytu

•

Upośledzenie motoryki przedżołądków

Upośledzenie motoryki przedżołądków

•

Zwiększona wrażliwość okolicy wątroby i 

Zwiększona wrażliwość okolicy wątroby i 

czasami powiększenie pola stłumienia 

czasami powiększenie pola stłumienia 

wątrobowego

wątrobowego

•

Kał twardy, pokryty śluzem później płynny

Kał twardy, pokryty śluzem później płynny

•

Mleko gęste i warzy się przy gotowaniu

Mleko gęste i warzy się przy gotowaniu

•

Postępujący spadek masy ciała i 

Postępujący spadek masy ciała i 

wychudzenie

wychudzenie

 

 

 

 

Objawy kliniczne ketozy (postać 

Objawy kliniczne ketozy (postać 

nerwowa)

nerwowa)

•

Osłabienie psychomotoryczne (osowiałość, 

Osłabienie psychomotoryczne (osowiałość, 

senność, słaba reakcja na bodźce, śpiączka, 

senność, słaba reakcja na bodźce, śpiączka, 

pozycja leżąca)

pozycja leżąca)

•

Pobudzenie psychomotoryczne (parcie na 

Pobudzenie psychomotoryczne (parcie na 

oślep, dreptaniem w miejscu, ślinotok, 

oślep, dreptaniem w miejscu, ślinotok, 

spaczony apetyt, lizanie lub gryzienie 

spaczony apetyt, lizanie lub gryzienie 

własnej skóry,  zaburzenia koordynacji 

własnej skóry,  zaburzenia koordynacji 

ruchów, nadwrażliwość czuciowa, puste 

ruchów, nadwrażliwość czuciowa, puste 

przeżuwanie, zaburzenia czucia głębokiego) 

przeżuwanie, zaburzenia czucia głębokiego) 

 

 

 

 

Wyniki badań laboratoryjnych przy 

Wyniki badań laboratoryjnych przy 

ketozie.

ketozie.

Parametr

Parametr

Zakres 

Zakres 

fizjologiczny

fizjologiczny

Krowa z 

Krowa z 

kliniczną 

kliniczną 

ketozą

ketozą

Krowa z 

Krowa z 

subkliniczną  

subkliniczną  

ketozą 

ketozą 

 

 

glukoza 

glukoza 

[mg/dl]

[mg/dl]

 

 

40 – 60

40 – 60

poniżej 30

poniżej 30

30 - 40

30 - 40

wolne kwasy 

wolne kwasy 

tłuszczowe 

tłuszczowe 

[

[

µ

µ

mol/l]

mol/l]

300 - 600

300 - 600

ponad 900

ponad 900

660 - 900

660 - 900

zw. 

zw. 

ketonowe 

ketonowe 

we krwi 

we krwi 

[mg/dl]

[mg/dl]

2 - 5

2 - 5

ponad 15

ponad 15

5 - 15

5 - 15

bilirubina 

bilirubina 

całk. [mg/dl] 

całk. [mg/dl] 

do 0,5

do 0,5

norma lub 

norma lub 

wzrost

wzrost

norma lub 

norma lub 

wzrost

wzrost

AST [U/l]

AST [U/l]

30 - 100

30 - 100

norma lub 

norma lub 

wzrost

wzrost

norma lub 

norma lub 

wzrost

wzrost

 

 

 

 

Wyniki badań laboratoryjnych przy 

Wyniki badań laboratoryjnych przy 

ketozie cd.

ketozie cd.

Parametr

Parametr

Zakres 

Zakres 

fizjologiczny

fizjologiczny

Krowa z 

Krowa z 

kliniczną 

kliniczną 

ketozą

ketozą

Krowa z 

Krowa z 

subkliniczną  

subkliniczną  

ketozą 

ketozą 

GGT [U/l]

GGT [U/l]

10 - 30

10 - 30

norma lub 

norma lub 

wzrost

wzrost

norma lub 

norma lub 

wzrost

wzrost

zw. 

zw. 

ketonowe w 

ketonowe w 

moczu

moczu

nieobecne

nieobecne

obecne

obecne

obecne

obecne

zw. 

zw. 

ketonowe w 

ketonowe w 

mleku

mleku

nieobecne

nieobecne

obecne

obecne

nieobecne

nieobecne

 

 

 

 

Leczenie

Leczenie

 

 

ketozy

ketozy

.

.

Preparat

Preparat

Ilość, droga podania, czas 

Ilość, droga podania, czas 

podawania 

podawania 

Glukosum 20%

Glukosum 20%

i.v. 1 litr 1 – 2 x dz. przez 4 

i.v. 1 litr 1 – 2 x dz. przez 4 

kolejne dni

kolejne dni

Opticortenol S

Opticortenol S

i.m. 8 – 10 ml na zwierzę/ 

i.m. 8 – 10 ml na zwierzę/ 

dzień

dzień

Hydrocortisonu

Hydrocortisonu

m aceticum

m aceticum

i.m. 125 – 250 mg/zwierzę

i.m. 125 – 250 mg/zwierzę

Dexasone

Dexasone

i.m. lub powoli i.v. 5 – 20 ml/ 

i.m. lub powoli i.v. 5 – 20 ml/ 

zwierzę /na dzień

zwierzę /na dzień

 

 

 

 

Leczenie

Leczenie

 

 

ketozy

ketozy

 

 

cd.

cd.

Preparat

Preparat

Ilość, droga podania, czas 

Ilość, droga podania, czas 

podawania 

podawania 

Neopropiowet

Neopropiowet

p.o. 100 – 200 g 1 – 2 x dz.

p.o. 100 – 200 g 1 – 2 x dz.

Boviketozin

Boviketozin

p.o. 125 – 250 ml 1 – 2 x dz.

p.o. 125 – 250 ml 1 – 2 x dz.

Ketostop

Ketostop

p.o. 300g/zwierzę przez 10 – 

p.o. 300g/zwierzę przez 10 – 

14 dni

14 dni

Ketomix

Ketomix

p.o. 1 000 ml/zwierzę przez 

p.o. 1 000 ml/zwierzę przez 

10 – 14 dni

10 – 14 dni

 

 

 

 

Leczenie

Leczenie

 

 

ketozy

ketozy

 

 

cd.

cd.

Preparat

Preparat

Ilość, droga podania, czas 

Ilość, droga podania, czas 

podawania

podawania

 

 

Insulinum lente

Insulinum lente

Insulinum 

Insulinum 

semilente

semilente

s.c. 200 j.m./zwierzę

s.c. 200 j.m./zwierzę

Vitaminum B1

Vitaminum B1

i.v. 5 – 10 mg/kg mc

i.v. 5 – 10 mg/kg mc

Combivit

Combivit

i.v., s.c. 20 – 30 ml na 

i.v., s.c. 20 – 30 ml na 

zwierzę

zwierzę

Propical a 0,5 l

Propical a 0,5 l

Propical a 5 l

Propical a 5 l

 

 

 

 

Leczenie ketozy cd.

Leczenie ketozy cd.

Preparat

Preparat

Ilość, droga podania, czas 

Ilość, droga podania, czas 

podawania

podawania

 

 

Propiosan

Propiosan

p.o. 25 – 100 

p.o. 25 – 100 

g/zwierzę/dzień

g/zwierzę/dzień