Amnezja wsteczna
- przypadek L.J.
Na podstawie:
Campodonico J.R., Rediess S.
„Dissociation of implicit and explicit
knowledge in a case of psychogenic
retrogade amnesia”
„Journal of the International
Neuropsychological Society 2”, 146-
158
Amnezja wsteczna
- przypadek L.J.
Na podstawie:
Campodonico J.R., Rediess S.
„Dissociation of implicit and explicit
knowledge in a case of psychogenic
retrogade amnesia”
„Journal of the International
Neuropsychological Society 2”, 146-
158
Kim jest pacjentka L.J.?
Obecnie 60-letnia kobieta
Przed amnezją była studentką i
pracowała jako kelnerka i krawcowa
Nigdy nie miała problemów z nauką,
ukończyła szkołę wyższą
Grała w sztukach teatralnych i śpiewała
w chórze
Jej problemy zaczęły się w 1990 roku…
Od czego się zaczęło?
W roku 1990 L.J. została skierowana na oddział
neuropsychologiczny Szkoły Medycznej
Uniwersytetu Rochester. Powodem były zaniki
pamięci.
W grudniu tego roku kobieta ogromnie
przestraszyła się pitbulla, którego przyniósł do
domu jej syn. Nie zdiagnozowano amnezji,
jednak L.J. miała problemy z przypominaniem
sobie faktów ze swojego życia.
Co działo się wcześniej?
Przed rokiem 1990 L.J. była leczona
psychiatrycznie z powodu paranoidalnych
zachowań (wierzyła, że jeśli wyjdzie z domu,
ludzie ją skrzywdzą).
Z jej wcześniejszego życia na uwagę zasługuje
wypadek motocyklowy, w którym uczestniczyła
w 1987 roku. Odniosła wówczas drobne
obrażenia głowy i chociaż nie stwierdzono utraty
przytomności, L.J. miała później problemy z
pamięcią i koncentracją.
Trzy lata później…
W styczniu 1993 L.J. doświadczyła ostrego
ataku amnezji. Została znaleziona w domu
swojej matki. Leżała na kanapie w pozycji
embrionalnej. Nie wykonywała żadnych
ruchów i nie reagowała na polecenia.
Pacjentka była wprawdzie przytomna,
jednak nie rozpoznawała członków rodziny.
Nie była również świadoma własnej osoby.
Przyczyny tej sytuacji:
Sytuacja została najprawdopodobniej
spowodowana długotrwałym stresem
związanym ze spoczywającą na niej
odpowiedzialnością.
Według relacji siostry, L.J. przez około 12
dni opiekowała się potrzebującą matką.
Przez ten czas nie jadła i nie spała.
Do tego przestała przyjmować przepisane
jej wcześniej leki.
Diagnoza
W szpitalu pacjentka została
zdiagnozowana jako przytomna i
komunikatywna, ale zdezorientowana i
niezdolna do wykonywania ruchów.
Tomografia komputerowa nie wykazała
niczego niepokojącego.
Stwierdzono, że zaburzenie zostało
spowodowane stresem i przepisano leki
(thiothixene 2 mg i lorazepam 0,5 mg)
Leczenie
Po kilku dniach L.J. odzyskała aktywność
funkcjonalną, a po 3 miesiącach
leczenia nie stwierdzono u niej śladów
depresji, halucynacji i nieprawidłowości
ruchowych.
Pacjentka wciąż uskarżała się na
całkowity zanik pamięci…
L.J. nie pamiętała:
Wydarzeń z własnego życia, które miały
miejsce przed utratą pamięci (np.
narodzin swoich dzieci)
Podstawowych faktów dotyczących
własnej osoby (np. tego, że była mężatką)
W pewnym stopniu zaburzona była jej
pamięć proceduralna ( np.szycie,
gotowanie, prowadzenie samochodu)
Jak radziła sobie L.J.?
Pacjentka ponownie „nauczyła się”
znacznej ilości faktów z własnej
biografii- oglądała albumy rodzinne oraz
kasety video, rozmawiała z bliskimi, a
także przeszukiwała książki i magazyny.
Wciąż jednak nie PRZYPOMNIAŁA sobie
żadnych wydarzeń, ale jedynie się o
nich DOWIEDZIAŁA.
Ogólny stan pacjentki:
Świadoma utraty pamięci
Brak oznak depresji i halucynacji
Spontaniczna mowa- płynna, słownictwo-
prawidłowe
Rozumie pytania, zaangażowana w
rozmowę, procesy myślowe- logiczne i
ukierunkowane na cel
Na większość pytań odpowiada „Nie
wiem”
Testy neuropsychologiczne:
W teście WAIS-R
Pacjentka odpowiedziała poprawnie na 3 z 29
pytań dotyczących przeszłości
Nie rozpoznawała często używanych słów
(np.lew, północ, zachód)
Wyniki w okolicach średniej osiągnęła w
zadaniach badających uwagę i koncentrację,
sprawność psychomotoryczną, oraz
umiejętności wizualno-percepcyjne.
Testy neuropsychologiczne
c.d:
W teście WRAT-R:
Trudności z przeliterowaniem prostych słów
(correct- corect; circle- cirkle; heaven- hevan)
Problemy z czytaniem często używanych słów
(theory- the-or-ee; image- im-age)
Trudności z przeliterowaniem słów napisanych
pomimo nienaruszonej zdolności pisania i
używania reguł gramatycznych. Błędy wynikały
z ubytku wiedzy dotyczącej reguł fonetycznych.
Testy neuropsychologiczne
c.d:
Umiejętności językowe:
Mowa- płynna, gramatyka- prawidłowa
Brak przerw na „znalezienie” słowa
Problemy w zadaniach dotyczących języka
formalnego
W Boston Naming Test miała problemy z
udzielaniem odpowiedzi pomimo udzielanych
jej wskazówek.
W teście World List Generation zapytana o
rzeczy, które znajdują się w supermarkecie,
spytała „Co to jest supermarket?”
Testy neuropsychologiczne
c.d:
Umiejętności percepcyjne nie były
zaburzone, potrafiła narysować zegar,
kopiować proste i skomplikowane figury.
W teście kopiowania figur Reya- Osterreitha
zarówno kopia wykonania bezpośrenio, jak i
ta wykonana z pamięci były niedokładne.
Pominięte zostały liczne detale, jednak
ogólny zarys był prawidłowy.
Testy neuropsychologiczne
c.d:
Podsumowując, L.J. miała duże
problemy z wykonywaniem zadań
wymagających pamięci semantycznej.
W testach polegających na nabywaniu
nowej wiedzy, niewymagających
uprzednich doświadczeń, osiągała
normalne wyniki.
Testy na pamięć
długotrwałą:
1)Zadania na pamięć autobiograficzną
2)Test badający wiedzę na temat
ważnych wydarzeń publicznych
3)Zmodyfikowana wersja „testu sławnych
twarzy”
Badanie pamięci
autobiograficznej:
Pacjentce zadawano serie pytań
dotyczących zdarzeń z jej życia.
Zachęcano ją, aby mówiła pierwsze, co
przychodzi jej do głowy, jeśli nie zna
prawidłowej odpowiedzi.
Na te same pytania odpowiadała siostra
pacjentki…
Przykład:
E: Kto był Twoim najlepszym przyjacielem w
szkole podstawowej?
L.J.: Nie wiem… och… Carol… ale nie znam jej
nazwiska.
E: Pamiętasz czas spędzany z Carol?
L.J.: Nie. Siostra powiedziała mi, że Carol była
moją przyjaciółką. To jedyne, co wiem.
P.J.: Carol. Ale nie pamiętam jej nazwiska. One
były nierozłączne, nawet kiedy L.J. wyjechała…
Wyniki:
L.J. nie była w stanie przypomnieć sobie
wydarzeń z własnego życia, P.J. znała odpowiedzi
na wszystkie pytania dotyczące siostry.
Kiedy L.J. udzielała poprawnych odpowiedzi,
zawsze prędko dodawała, że dowiedziała się
tego od bliskich osób czy dzięki oglądaniu zdjęć.
L.J. twierdziła, że nie pamięta okoliczności
wydarzeń, o które była pytana.
Badanie pamięci wydarzeń
publicznych:
Pacjentce zadawano pytania dotyczące
istotnych wydarzeń z lat 1940- 1990.
Gdy nie znała odpowiedzi otrzymywała
3 możliwości do wyboru.
Wyniki L.J. były zdecydowanie poniżej
średniej- udzieliła tylko 4 poprawnych
odpowiedzi na 18 możliwych…
Wyniki:
Na niektóre pytania pacjentka odpowiadała
spontanicznie, jednak od razu wyjaśniała, że
dowiedziała się o tym z oglądanego ostatnio
filmu dokumentalnego.
Często udzielała odpowiedzi „Nie wiem”
Czasem konfabulowała (Spytana o to, jakie
stany sąsiadują z New York odpowiedziała, że
Nevada i New Jersey).
Gdy zmieniono formę na test wielokrotnego
wyboru, odpowiedziała prawidłowo na 7 z 14
pozostałych pytań.
„Test znanych twarzy”
Osobom badanym pokazano zdjęcia 16
sławnych osób. Ich zadaniem było
rozpoznanie każdej twarzy.
Pacjentka L.J. rozpoznała tylko jedną z
twarzy, podczas gdy grupa kontrolna nie
miała z tym zadaniem żadnych problemów.
Kiedy otrzymała podpowiedzi udało jej się
zidentyfikować 7 spośród pozostałych 15
twarzy.
Przykładowe odpowiedzi:
Na niektóre pytania L.J. odpowiadała w ten
sposób:
„Ona wygląda jak księżniczka”- o
Elizabeth Taylor
„On wygląda, jakby był żołnierzem”- o
Johnie Wayne
„On jest naprawdę brzydki”- o Fidelu
Castro.
Wersja zmodyfikowana,
część I
Do 8 zdjęć sławnych osób dodano 8 zdjęć
postaci fikcyjnych. Badanym
wytłumaczono, że są to sławne osoby z
dawnych lat.
W pierwszej części testu osoby badane
miały odpowiedzieć, czy znają osoby na
fotografiach, a jeśli tak, to powiedzieć, kim
one są. Ta część badała pamięć jawną.
Wersja zmodyfikowana,
część II
W drugiej części zbadano pamięć utajoną
pacjentki.
Egzaminator pokazywał zdjęcia o.b. i mówił
imię, nazwisko i „zawód” każdej postaci,
np.Jimmy Stewart- gwiazda filmowa.
Po tej prezentacji o.b. miały odtworzyć
informacje o każdej z prezentowanych im
postaci.
Wyniki:
W części pierwszej L.J. nie rozpoznała
żadnej z twarzy, grupa kontrolna
wykonała zadanie na poziomie 88%.
W części drugiej odbyły się trzy kolejne
próby. Badano oddzielnie ilość
zapamiętanych twarzy osób sławnych i
osób fikcyjnych.
Wyniki:
Zarówno L.J. jak i osoby kontrolne już w pierwszej
próbie rozpoznały znacznie więcej sławnych osób, niż
tych fikcyjnych, aczkolwiek wyniki L.J. były słabsze niż
grupy kontrolnej.
W kolejnych próbach liczba rozpoznanych osób z obu
grup wzrastała.
Wynik L.J. z trzeciej próby dot. sławnych osób był
słabszy niż z drugiej. Być może dlatego, że widząc
postępy, skupiła się na zdjęciach osób fikcyjnych, z
którymi miała trudności.
Potwierdza to tezę o istnieniu pamięci utajonej,
niezależnej od jawnej.
Podsumowanie…
Pacjentka L.J. utraciła wszystkie wspomnienia
sprzed momentu utraty pamięci (pamięć
epizodyczna osobista), nie pamiętała również
wydarzeń ze świata z tamtego okresu (pamięć
epizodyczna publiczna).
Miała również ubytki pamięci proceduralnej.
Co ciekawe, pacjentka była przygnębiona
utratą pewnych umiejętności, co czyniło ją
zależną od innych. Przy tym wydawała się być
uderzająco obojętna wobec faktów, których
nie była w stanie zapamiętać…
Dziękuję za uwagę!!!