DZIAŁANIA PROFILAKTYCZNE ZAPOBIEGAJĄCE UJEMNYM SKUTKOM NARAŻENIA ŚRODOWISKOWEGO

DZIAŁANIA

PROFILAKTYCZNE

ZAPOBIEGAJĄCE UJEMNYM

SKUTKOM NARAŻENIA

ŚRODOWISKOWEGO

Beata Kutek

Natalia Jamroż

Czym jest

profilaktyka????



Zasada Zapobiegawczości

stanowiąca narzędzie wspierające

podejmowanie decyzji, również

w zdrowiu publicznym, przy

zaistnieniu ryzyka (np. wystąpienia

niekorzystnych następstw

narażenia na czynniki

środowiskowe) w warunkach

niepewności



Podejście zapobiegawcze ma

umożliwić wczesne i skuteczne

przeciwdziałanie zagrożeniom,

zanim jeszcze zostaną

zgromadzone wiążące dowody

zaistnienia niekorzystnych

następstw, przy uwzględnieniu

szacunku kosztów i zysków

w warunkach podjęcia bądź

zaniechania działań.

ZABURZENIA STANU ZDROWIA

WYNIKAJĄCE Z NARAŻENIA NA

CZYNNIKI ŚRODOWISKOWE MOGĄ

MIEĆ RÓŻNORODNY CHARAKTER

 OD PRZEJŚCIOWYCH, DYSKRETNYCH

ZABURZEŃ FUNKCJONALNYCH

 PO UTRWALONE ZMIANY

PROWADZĄCE DO KALECTWA LUB
ZGONU

Jakie to zaburzenia???



zaburzenia funkcji rozrodczych



zaburzenia neurologiczne



immunologiczne



czynności nerek



zaburzenia zachowania



ryzyko rozwoju wielu chorób, szczególnie o

charakterze przewlekłym:

chorób układu oddechowego

pokarmowego

niektórych nowotworów

wad wrodzonych

Co jest

niebezpieczeństwem???

NARAŻENIE MIESZANE czyli :

 NA WIELE CZYNNIKÓW
 O RÓŻNYCH STĘŻENIACH BĄDŹ

NATĘŻENIACH

SKUTKI ZDROWOTNE

EKSPOZYCJI NA CZYNNIKI

ŚRODOWISKOWE ZALEŻĄ OD:

 składu jakościowego i ilościowego

czynnika

 możliwości wystąpienia interakcji

pomiędzy różnymi substancjami.

 wrażliwości osobniczej.
 oddziaływania jednego czynnika

na wiele układów i narządów

Celem profilaktyki powinna być

głównie ochrona grup populacji

szczególnie narażonych na

szkodliwe czynniki

środowiskowe:

 MAŁE DZIECI
 KOBIETY CIĘŻARNE
 OSOBY W PODESZŁYM

WIEKU

Co możemy zaliczyć do

czynników

środowiskowych???

 substancje i organizmy działające

toksycznie i chorobotwórczo na wiele

układów i narządów (bakterie, wirusy,

grzyby)

 substancje rakotwórcze lub teratogenne
 emisja i imisja podstawowych

zanieczyszczeń związanych ze spalaniem

paliw mineralnych (pył, SO2, NO2, CO,

WWA, Pb)



wybrane związki chloroorganiczne w

żywności i materiale biologicznym

Podział skutków zdrowotnych w

oparciu na działania

szkodliwych czynników

środowiska:



choroby lub zakażenia odznaczające się

jednoznacznym związkiem z narażeniem-

narażenie jest wystarczającym i

koniecznym czynnikiem przyczynowym

np. .zatrucie ołowiem u dzieci



choroby lub zaburzenia stanu zdrowia

odznaczające się prawdopodobnym

związkiem z narażeniem-narażenie jest

wystarczającym, ale nie jedynym

koniecznym czynnikiem przyczynowym

-np. astma oskrzelowa



choroby lub zaburzenia stanu

zdrowia, w odniesieniu do

których związek z narażeniem

jest niejasny- dowody

odnośnie roli zakażenia są

niewystarczające- np.

zaburzenia płodności

PROGRAM

„ŚRODOWISKO A ZDROWIE”

–zadania:



zmniejszyć ryzyko wystąpienia

skutków zdrowotnych

wynikających z narażenie na

szkodliwe czynniki środowiska



wcześnie rozpoznać skutki

zdrowotne



ograniczyć niekorzystne

następstwa zdrowotne



stwarzać i doskonalić dostępne

systemy informacyjne dla celów

monitoringu "Środowiskowych

zagrożeń zdrowia i ich skutków".



eliminować lub modernizować

technologie powodujące

zanieczyszczenie środowiska pracy i

komunalnego.



wprowadzać ekologiczne systemy

grzewcze w miastach, w których notuje

się przekroczenia dopuszczalnych

stężeń dwutlenku siarki i pyłu

zawieszonego



Powstrzymać szerzenie się

zakażeń i zatruć przez:



poprawę warunków higieniczno-

sanitarnych w kraju, a zwłaszcza

w hodowli, przemyśle

spożywczym i paszowym.



edukację zdrowotną

producentów żywności, osób

zajmujących się

przechowywaniem i dystrybucją

żywności a także konsumentów



Wprowadzić obowiązek

szczepień :



należyte przygotowanie

pielęgniarek wykonujących

szczepienia



zapewnienie należytej

jakości sprzętu do szczepień



wymuszać sukcesywną eliminację z rynku

benzyn ołowiowych oraz starych

samochodów bez katalizatorów; promować

paliwa ekologiczne i komunikację szynową.



restrukturyzować produkcję rolniczą na

obszarach o glebach nadmiernie

zanieczyszczonych substancjami

toksycznymi.



łagodzić istniejące nieprawidłowości

lokalizacyjne przez budowę ekranów

akustycznych i innych zabezpieczeń.



doskonalić system wczesnego

wykrywania zagrożeń ludzi i

środowiska ze strony

promieniowania jonizującego i

nie jonizującego.



opracować i wdrożyć lokalne

programy zmniejszania ilości

wytwarzanych odpadów, ich

utylizacji oraz wdrażać

centralne programy

"ekologicznie bezpiecznego"

unieszkodliwiania odpadów

toksycznych.



stworzyć system skutecznego

kontrolowania działań każdej

instytucji na rzecz ochrony

zdrowia ludzi przed szkodliwymi

skutkami fizycznego,

chemicznego, biologicznego i

społecznego środowiska



doskonalić prawo budowlane w

kierunku zmniejszenia zagrożeń

zdrowia związanych ze

stosowanymi technologiami i

upowszechnienia ekologicznych

materiałów budowlanych.



wymuszać skuteczne technologie

uzdatniania wody w systemach

zaopatrywanych z ujęć powierzchniowych

zapobiegające powstawaniu wtórnych

mikrozanieczyszczeń wody.



opracować i wdrażać zintegrowane

programy edukacji ekologicznej,

zdrowotnej i konsumenckiej, skierowane

do decydentów, samorządów,

producentów i konsumentów.

Monitorowanie i ewaluacja

wyników

Wskaźniki:

wskaźniki środowiskowe:



emisja i imisja podstawowych

zanieczyszczeń związanych ze

spalaniem paliw mineralnych (pył,

SO2, NO2, CO, WWA, Pb)



powstających w wyniku reakcji

zachodzącej w atmosferze (O3,

SO4)



wybrane metale ciężkie w glebie

i żywności w krwi i moczu



związki chloroorganiczne w

żywności i materiale

biologicznym



produkty korozji biologicznej

oraz substancje najczęściej

emitowane z materiałów

budowlanych, wykończeniowych

i mebli (zarodniki grzybów i

pleśni, formaldehyd, wybrane

węglowodory aromatyczne)

wskaźniki zdrowotne :

wskaźniki zdrowotne :


częstość występowania jako

chorób zawodowych wybranych

rodzajów nowotworów



astma oskrzelowa



upośledzenie układu

oddechowego u dzieci



wady wrodzone



niskia masa urodzeniowa



umieralność niemowląt z powodu

wybranych przyczyn

PROFILAKTYKA WCZESNA:

DZIAŁANIA Z ZAKRESU

PROMOCJI ZDROWIA

ADRESOWANE DO OSÓB

ZDROWYCH NIE

NARAŻONYCH NA

SZKODLIWE CZYNNIKI

ŚRODOWISKOWE

PROFILAKTYKA PIERWOTNA

(I FAZY)

ZAPOBIEGANIE ZDROWOTNYM

SKUTKOM NARAŻENIA NA

CZYNNIKI SZKODLIWE

POPRZEZ MOŻLIWIE

NAJWCZEŚNIEJSZE DZIAŁANIA

WYPRZEDZAJĄCE

WYSTĄPIENIE ZABURZEŃ

ZDROWIA

PROFILAKTYKA PIERWOTNA

(I FAZY) DZIAŁANIA:

 DZIAŁANIA EDUKACYJNO -

OŚWIATOWE

 BADANIE BIOLOGICZNYCH

MARKERÓW NARAŻENIA

PROFILAKTYKA WTÓRNA

(II FAZY)

WCZESNE WYKRYCIE

SKUTKÓW ZDROWOTNYCH,

KTÓRE MOGĄ BYĆ

KONSEKWENCJĄ

NARAŻENIA NA SZKODLIWE

CZYNNIKI ŚRODOWISKOWE

PROFILAKTYKA III FAZY

DZIAŁANIA:

 POSTĘPOWANIE

DIAGNOSTYCZNE

 MONITOROWANIE STANU

ZDROWIA

 DZIAŁANIA TERAPEUTYCZNE

WZGLĘDEM INDYWIDUALNYCH
PACJENTÓW

Document Outline