Leki przeciwzakrzepowe

Leki przeciwzakrzepowe

:

:

1.

1.

heparyna 

heparyna 

-

-

 potęguje działanie antytrombiny 

 potęguje działanie antytrombiny 

III

III

2.

2.

antagoniści vit. K 

antagoniści vit. K 

-

-

 

 

hamują biosyntezę 

hamują biosyntezę 

czynników osoczowych II, VII, IX, X

czynników osoczowych II, VII, IX, X

3.

3.

i

i

nhibitor trombiny

nhibitor trombiny

4.

4.

leki defibrynujące. 

leki defibrynujące. 

 

 

 

 

Antytrombina (III)

Antytrombina (III)

 

 

 

 

Budowa heparyny

Budowa heparyny



mukopolisachary kwaśny tzw. 

mukopolisachary kwaśny tzw. 

glikozaminoglikan. 

glikozaminoglikan. 



Preparaty handlowe są 

Preparaty handlowe są 

heterogenną mieszaniną różnej 

heterogenną mieszaniną różnej 

długości łańcuchów o średniej 

długości łańcuchów o średniej 

m.cz. 10-15 tys. 

m.cz. 10-15 tys. 

 

 

 

 

M

M

asa cząsteczkowa 

asa cząsteczkowa 

heparyny 

heparyny 

mieści się w przedziale 3000-30 

mieści się w przedziale 3000-30 

000 daltonów i wynosi średnio 

000 daltonów i wynosi średnio 

15 000 (w przybliżeniu 45 

15 000 (w przybliżeniu 45 

jednostek cukrowych

jednostek cukrowych

 

 

 

 



He

He

paryny standardowe 

paryny standardowe 

(niefrakcjonowane) 

(niefrakcjonowane) 



Heparyny 

Heparyny 

frakcjonowane o m.cz. < 

frakcjonowane o m.cz. < 

6000 tzw. HAPARYNY 

6000 tzw. HAPARYNY 

MAŁOCZĄSTECZKOWE (

MAŁOCZĄSTECZKOWE (

LMWH

LMWH

), 

), 

mające większe powinowactwo do 

mające większe powinowactwo do 

AT-III. 

AT-III. 

 

 

 

 

T

T

rombina jest blisko 10-krotnie 

rombina jest blisko 10-krotnie 

bardziej wrażliwa na hamujące 

bardziej wrażliwa na hamujące 

działanie kompleksu

działanie kompleksu

 heparyna - AT

 heparyna - AT

 

 

niż czynnik Xa 

niż czynnik Xa 

Do zahamowania 

Do zahamowania 

trombiny konieczne jest 

trombiny konieczne jest 

jednoczesne połączenie 

jednoczesne połączenie 

heparyny z AT-III za 

heparyny z AT-III za 

pośrednictwem 

pośrednictwem 

specyficznego 

specyficznego 

pentasacharydu, a 

pentasacharydu, a 

także z trombiną przez 

także z trombiną przez 

co najmniej 13 

co najmniej 13 

dodatkowych jednostek 

dodatkowych jednostek 

cukrowych. 

cukrowych. 

Zahamowanie czynnika 

Zahamowanie czynnika 

Xa wymaga jedynie 

Xa wymaga jedynie 

związania heparyny z 

związania heparyny z 

AT-III przez wspomniany 

AT-III przez wspomniany 

pentasacharyd. 

pentasacharyd. 

 

 

 

 

Cząsteczki heparyny zawierające 

Cząsteczki heparyny zawierające 

mniej niż 18 jednostek cukrowych 

mniej niż 18 jednostek cukrowych 

nie są w stanie wiązać się 

nie są w stanie wiązać się 

jednocześnie z trombiną i AT, 

jednocześnie z trombiną i AT, 

dlatego nie mogą katalizować 

dlatego nie mogą katalizować 

hamowania trombiny

hamowania trombiny

.

.

W przeciwieństwie do tego bardzo 

W przeciwieństwie do tego bardzo 

małe cząsteczki heparyny, 

małe cząsteczki heparyny, 

zawierające sekwencję 

zawierające sekwencję 

pentasacharydu o dużym 

pentasacharydu o dużym 

powinowactwie, są w stanie 

powinowactwie, są w stanie 

katalizować hamowanie czynnika 

katalizować hamowanie czynnika 

Xa przez AT

Xa przez AT

 

 

 

 

Heparyna jest powtórnie 

Heparyna jest powtórnie 

wykorzystywana

wykorzystywana

 

 

 

 

Liczba 

Liczba 

jednoste

jednoste

k 

k 

cukrowyc

cukrowyc

h

h

Masa 

Masa 

cząsteczkow

cząsteczkow

a (Da)

a (Da)

Aktywność 

Aktywność 

anty IIa

anty IIa

Aktywność 

Aktywność 

anty Xa

anty Xa

8

8

2400

2400

Brak

Brak

1,3

1,3

12

12

3600

3600

Brak

Brak

1,58

1,58

16

16

4800

4800

Brak

Brak

1,6

1,6

18

18

5400

5400

0,51

0,51

0,95

0,95

24

24

7200

7200

1,21

1,21

1,3

1,3

Pentasacharydowe aktywne 

Pentasacharydowe aktywne 

miejsca heparyny wiążące 

miejsca heparyny wiążące 

antytrombinę

antytrombinę

P

P

entasacharyd Org31540/SR90107A

entasacharyd Org31540/SR90107A

 (fondapurinux)

 (fondapurinux)

 jest 

 jest 

związkiem skuteczniej zapobiegającym zakrzepicy żył 

związkiem skuteczniej zapobiegającym zakrzepicy żył 

głębokich 

głębokich 

po operacji wszczepienia protezy stawu 

po operacji wszczepienia protezy stawu 

biodrowego 

biodrowego 

niż enoksaparyna, heparyna 

niż enoksaparyna, heparyna 

drobnocząsteczkowa. 

drobnocząsteczkowa. 

N Engl J Med, 2001: 344: 619-625 i 673-675.

N Engl J Med, 2001: 344: 619-625 i 673-675.

O

O

CO

CO

O

O

O

O

OH

OH

OH

OH

O

O

OH

OH

O

O

O

O

OSO

OSO

3

3

O

O

HO

HO

O

O

H

H

O

O

H

H

H

H

O

O

O

O

H

H

H

H

O

O

NHAc

NHAc

O

O

H

H

CH

CH

2

2

OH

OH

H

H

O

O

O

O

H

H

O

O

H

H

(1

(1

)

)

(2

(2

)

)

(3

(3

)

)

(4

(4

)

)

(5

(5

)

)

CH

CH

2

2

OSO

OSO

3

3

NHSO

NHSO

3

3

OH

OH

COO

COO

CO

CO

O

O

OH

OH

 

 

 

 

U chorych leczonych 

U chorych leczonych 

długotrwale heparyną 

długotrwale heparyną 

następuje stopniowe 

następuje stopniowe 

zmniejszenie stężenia AT-

zmniejszenie stężenia AT-

III i to paradoksalnie może 

III i to paradoksalnie może 

zwiększać 

zwiększać 

prawdopodobieństwo 

prawdopodobieństwo 

zakrzepicy. 

zakrzepicy. 

 

 

 

 

Wskazani

Wskazani

a

a







         

         

leczenie i profilaktyka zakrzepów żylnych, tętniczych, 

leczenie i profilaktyka zakrzepów żylnych, tętniczych, 

wewnątrzsercowych 

wewnątrzsercowych 







         

         

zawał serc

zawał serc

a

a







         

         

DIC

DIC







         

         

powikłania zakrzepowo 

powikłania zakrzepowo 

-

-

 zatorowe w chirurgii i ginekologii 

 zatorowe w chirurgii i ginekologii 



W chirurgii w grupie pacjentów z umiarkowanym ryzykiem zakrzepicy stosuje się zwykle 

W chirurgii w grupie pacjentów z umiarkowanym ryzykiem zakrzepicy stosuje się zwykle 

7500 (0.3 ml) paryny 2 godziny przed, 12 po operacji i potem co 24 h, albo 

7500 (0.3 ml) paryny 2 godziny przed, 12 po operacji i potem co 24 h, albo 

enoksaparynę 20 mg 12 h przed, 12 po zabiegu i następnie co 24h. 

enoksaparynę 20 mg 12 h przed, 12 po zabiegu i następnie co 24h. 







         

         

przeszczepy

przeszczepy







         

         

krążenie pozaustrojowe

krążenie pozaustrojowe







         

         

przetaczanie krwi, 

przetaczanie krwi, 







         

         

zespół mocznicowo-hemolityczny, 

zespół mocznicowo-hemolityczny, 







         

         

zakrzepica żył głębokich 

zakrzepica żył głębokich 







         

         

dializy

dializy







         

         

mnogie urazy

mnogie urazy







         

         

stany nadkrzepliwości

stany nadkrzepliwości

 

 

 

 

 

 

Przeciwwskazania

Przeciwwskazania



1.

1.

      

      

Aktywne duże krwawienie

Aktywne duże krwawienie



2.

2.

      

      

Skaza krwotoczna (za wyjątkiem 

Skaza krwotoczna (za wyjątkiem 

DIC)

DIC)



3.

3.

      

      

Trombocytopenia wywołana 

Trombocytopenia wywołana 

podawaniem heparyny (HIT)

podawaniem heparyny (HIT)



4.

4.

      

      

Nadciśnienie złośliwe (> 200 

Nadciśnienie złośliwe (> 200 

mmHg)

mmHg)



5.

5.

      

      

Guz mózgu

Guz mózgu



Świeży krwotok śródczaszkowy

Świeży krwotok śródczaszkowy

 

 

 

 

 

 

Antyhemostatyczne działanie heparyny

Antyhemostatyczne działanie heparyny

Działanie

Działanie

Uwagi

Uwagi

wiąże się z AT-III i katalizuje 

wiąże się z AT-III i katalizuje 

inaktywację czynników: IIa, 

inaktywację czynników: IIa, 

Xa, IXa i XIIa

Xa, IXa i XIIa

główny mechanizm działania 

główny mechanizm działania 

antykoagulacyjnego, w którym 

antykoagulacyjnego, w którym 

uczestniczy tylko 1/3 cząsteczek 

uczestniczy tylko 1/3 cząsteczek 

heparyny (zawierające 

heparyny (zawierające 

pentasacharyd wiążący AT-III)

pentasacharyd wiążący AT-III)

wiąże się z kofaktorem 

wiąże się z kofaktorem 

heparyny II i katalizuje 

heparyny II i katalizuje 

inaktywację czynnika IIa

inaktywację czynnika IIa

to działanie wymaga bardzo dużych 

to działanie wymaga bardzo dużych 

stężeń heparyny i nie zależy od 

stężeń heparyny i nie zależy od 

stopnia powinowactwa do AT-III

stopnia powinowactwa do AT-III

wiąże się z płytkami krwi

wiąże się z płytkami krwi

; 

; 

hamuje czynność płytek i przyczynia 

hamuje czynność płytek i przyczynia 

się do wystąpienia powikłań 

się do wystąpienia powikłań 

krwotocznych leczenia heparyną; im 

krwotocznych leczenia heparyną; im 

większa masa cząsteczkowa 

większa masa cząsteczkowa 

heparyny, tym silniejsze działanie na 

heparyny, tym silniejsze działanie na 

płytki

płytki

 

 

 

 

Antyhemostatyczne 

Antyhemostatyczne 

działanie heparyny (cd)

działanie heparyny (cd)



Poprzez inaktywację trombiny heparyna hamuje nie tylko tworzenie 

Poprzez inaktywację trombiny heparyna hamuje nie tylko tworzenie 

fibryny, ale również zależną od trombiny aktywację czynnika V i 

fibryny, ale również zależną od trombiny aktywację czynnika V i 

czynnika VIII. 

czynnika VIII. 



heparyna

heparyna

 uwalnia z komórek śródbłonka inhibitor drogi krzepnięcia 

 uwalnia z komórek śródbłonka inhibitor drogi krzepnięcia 

zależnej od czynnika tkankowego (

zależnej od czynnika tkankowego (

tissue factor pathway inhibitor

tissue factor pathway inhibitor

 - 

 - 

TFPI), co powoduje zmniejszenie aktywności prokoagulacyjnej 

TFPI), co powoduje zmniejszenie aktywności prokoagulacyjnej 

kompleksu czynnika VIIa z czynnikiem tkankowym

kompleksu czynnika VIIa z czynnikiem tkankowym



ma ładunek ujemny 

ma ładunek ujemny 

-

-

 wychwytywana przez śródbłonek i makrofagi 

 wychwytywana przez śródbłonek i makrofagi 

zwiększa ujemny ładunek powierzchni ściany naczyń i oddziałuje na 

zwiększa ujemny ładunek powierzchni ściany naczyń i oddziałuje na 

płytki krwi (PLT), dzięki temu zapobiega dalszemu tworzeniu się 

płytki krwi (PLT), dzięki temu zapobiega dalszemu tworzeniu się 

włóknika, umożliwiając endogennemu układowi fibrynolitycznemu 

włóknika, umożliwiając endogennemu układowi fibrynolitycznemu 

hydrolizę skrzepu

hydrolizę skrzepu

 

 



Wiązanie się heparyny z czynnikiem von Willebranda hamuje 

Wiązanie się heparyny z czynnikiem von Willebranda hamuje 

zależną od tego czynnika czynność płytek krwi.

zależną od tego czynnika czynność płytek krwi.

 

 

 

 

Inne efekty działania 

Inne efekty działania 

heparyny

heparyny



zwiększa również przepuszczalność 

zwiększa również przepuszczalność 

ściany naczyń krwionośnych, 

ściany naczyń krwionośnych, 



hamuje proliferację komórek mięśni 

hamuje proliferację komórek mięśni 

gładkich ściany naczyniowej,  

gładkich ściany naczyniowej,  



hamuje tworzenie osteoblastów i 

hamuje tworzenie osteoblastów i 

pobudza osteoklasty, przez co 

pobudza osteoklasty, przez co 

przyczynia się do utraty masy 

przyczynia się do utraty masy 

kostnej

kostnej

 

 

 

 

Farmakokinetyka UFH

Farmakokinetyka UFH



Zalecanymi sposob

Zalecanymi sposob

y

y

 podawania

 podawania

:

:

–

ciągły wlew dożylny i wstrzyknięcia podskórne

ciągły wlew dożylny i wstrzyknięcia podskórne

W przypadku wstrzykiwania podskórnego 

W przypadku wstrzykiwania podskórnego 

dawka początkowa musi być odpowiednio 

dawka początkowa musi być odpowiednio 

duża, by skompensować mniejszą 

duża, by skompensować mniejszą 

dostępność biologiczną heparyny 

dostępność biologiczną heparyny 

stosowanej tą drogą. Chcąc uzyskać 

stosowanej tą drogą. Chcąc uzyskać 

natychmiastowy efekt antykoagulacyjny, 

natychmiastowy efekt antykoagulacyjny, 

należy wstrzyknąć lek dożylnie (bolus).

należy wstrzyknąć lek dożylnie (bolus).

–

Wziewnie, ale nie domięśniowo!!!

Wziewnie, ale nie domięśniowo!!!

 

 

 

 

- 

- 

podawanie w pompie infuzyjnej ze względu na krótki T

podawanie w pompie infuzyjnej ze względu na krótki T

0,5

0,5

 

 

umożliwia utrzymanie działania przeciwzakrzepowego na 

umożliwia utrzymanie działania przeciwzakrzepowego na 

stałym poziomie; 

stałym poziomie; 

- 

- 

przy podaniu dużej dawki w bolusie iv następuje 

przy podaniu dużej dawki w bolusie iv następuje 

błyskawiczne sparaliżowanie układu krzepnięcia i 

błyskawiczne sparaliżowanie układu krzepnięcia i 

wydłuża się znacznie T

wydłuża się znacznie T

0,5

0,5

. 

. 

- 

- 

Klirens heparyny wzrasta podczas masywnych epizodów 

Klirens heparyny wzrasta podczas masywnych epizodów 

zakrzepowo-zatorowych, co związane jest ze zwiększoną 

zakrzepowo-zatorowych, co związane jest ze zwiększoną 

produkcją trombiny i zwiekszonym uwalnianiem przez PLT 

produkcją trombiny i zwiekszonym uwalnianiem przez PLT 

wiążącego heparynę czynnika płytkowego 4 (PF4)

wiążącego heparynę czynnika płytkowego 4 (PF4)



- 

- 

rozkładana jest przez heparynazę wątrobową (klirens 

rozkładana jest przez heparynazę wątrobową (klirens 

leku spada w niewydolnosci wątroby) i wydalana w 

leku spada w niewydolnosci wątroby) i wydalana w 

postaci uroheparyny, wykazującej niewielką aktywność; 

postaci uroheparyny, wykazującej niewielką aktywność; 

nie przechodzi do mleka, ani przez łożysko (lek z wyboru 

nie przechodzi do mleka, ani przez łożysko (lek z wyboru 

w ciąży). 

w ciąży). 

 

 

 

 



We krwi heparyna wiąże się z wieloma białkami 

We krwi heparyna wiąże się z wieloma białkami 

osocza, co jest przyczyną

osocza, co jest przyczyną

:

:

–

 

 

jej mniejszej biodostępności przy małych 

jej mniejszej biodostępności przy małych 

stężeniach, 

stężeniach, 

–

różnorodności efektu antykoagulacyjnego stałych 

różnorodności efektu antykoagulacyjnego stałych 

dawek heparyny u pacjentów z powikłaniami 

dawek heparyny u pacjentów z powikłaniami 

zakrzepowo-zatorowymi 

zakrzepowo-zatorowymi 

–

 

 

stwierdzanego laboratoryjnie zjawiska oporności na 

stwierdzanego laboratoryjnie zjawiska oporności na 

heparynę. 

heparynę. 



Heparyna łączy się także z komórkami 

Heparyna łączy się także z komórkami 

śródbłonka i makrofagami, co jeszcze bardziej 

śródbłonka i makrofagami, co jeszcze bardziej 

komplikuje jej farmakokinetykę.

komplikuje jej farmakokinetykę.

 

 

 

 

Eliminacja

Eliminacja

Mechaniz

m 

komórko

wy

SZYBKI

WYSYCA 

SIĘ

Mechaniz

m 

Nerkowy 

WOLNY 

Nie 

WYSYCA 

SIĘ

 

 

 

 

The PT & APTT

The PT & APTT



The aPTT measures the 

The aPTT measures the 

“intrinsic coagulation 

“intrinsic coagulation 

system (green box) and the 

system (green box) and the 

“common system” (black 

“common system” (black 

box).  Hence defects in 

box).  Hence defects in 

Factors XII, XI, IX, VIII, X, V, 

Factors XII, XI, IX, VIII, X, V, 

and also prothrombin and 

and also prothrombin and 

fibrinogen are likely to 

fibrinogen are likely to 

produce an abnormal aPTT. 

produce an abnormal aPTT. 

 The test is also sensitive 

 The test is also sensitive 

to heparin.

to heparin.



The PT measures “extrinsic 

The PT measures “extrinsic 

coagulation” (blue box) and 

coagulation” (blue box) and 

also the common pathway.  

also the common pathway.  

Hence it is sensitive to 

Hence it is sensitive to 

Factors VII, X, prothrombin, 

Factors VII, X, prothrombin, 

fibrinogen and tissue factor

fibrinogen and tissue factor

 

 

 

 

Monitorowanie leczenie heparyną 

Monitorowanie leczenie heparyną 

UFH

UFH



Dawkowanie zgodnie z aPTT

Dawkowanie zgodnie z aPTT



APTT powinno się oznaczać po upływie około 6 godzin od 

APTT powinno się oznaczać po upływie około 6 godzin od 

wstrzyknięcia dożylnego dawki nasycającej (bolus) i na podstawie 

wstrzyknięcia dożylnego dawki nasycającej (bolus) i na podstawie 

uzyskanego wyniku określić prędkość ciągłego wlewu dożylnego.

uzyskanego wyniku określić prędkość ciągłego wlewu dożylnego.



U chorych na żylną chorobę zakrzepowo-zatorową lub z niestabilną 

U chorych na żylną chorobę zakrzepowo-zatorową lub z niestabilną 

dławicą piersiową dawkę heparyny zwykle dostosowuje się tak, by 

dławicą piersiową dawkę heparyny zwykle dostosowuje się tak, by 

uzyskać przedłużenie APTT odpowiadające aktywności anty-Xa 0,35-

uzyskać przedłużenie APTT odpowiadające aktywności anty-Xa 0,35-

0,7 j./ml. Dla wielu odczynników używanych do oznaczenia APTT 

0,7 j./ml. Dla wielu odczynników używanych do oznaczenia APTT 

odpowiada to przedłużeniu 1,5-2,5-krotnemu (APTT pacjenta w 

odpowiada to przedłużeniu 1,5-2,5-krotnemu (APTT pacjenta w 

stosunku do APTT kontrolnego).

stosunku do APTT kontrolnego).



Obecnie postuluje się, że t

Obecnie postuluje się, że t

erapia hepa

erapia hepa

r

r

yną niefrakcjonowaną 

yną niefrakcjonowaną 

jest

jest

 

 

skuteczna przy wartościach APTT między 2,0 i 3,5

skuteczna przy wartościach APTT między 2,0 i 3,5

 – odpowiada im 

 – odpowiada im 

stężenie terapeutyczne heparyny we krwi

stężenie terapeutyczne heparyny we krwi

–

Arch Intern Med, 2001; 616: 385-391

Arch Intern Med, 2001; 616: 385-391

 

 

 

 

Dawkowanie

Dawkowanie

Nomogram dawkowania heparyny niefrakcjonowanej w przeliczeniu na masę 
ciała pacjenta

dawka początkowa

80 j./kg we wstrzyknięciu (bolus), następnie 
wlew 18 j./kg/h

APTT <35 s ( <1,2 x średnia 
wartość prawidłowa)

80 j./kg we wstrzyknięciu (bolus), następnie 
wlew 4 j./kg/h

APTT 35-45 s (1,2-1,5 x średnia 
wartość prawidłowa)

40 j./kg we wstrzyknięciu (bolus), następnie 
wlew 2 j./kg/h

APTT 46-70 s (1,5-2,3 x średnia 
wartość prawidłowa)

bez zmian

APTT 71-90 s (2,3-3 x średnia 
wartość prawidłowa)

zmniejszyć prędkość wlewu o 2 j./kg/h

APTT >90 s ( >3 x średnia 
wartość prawidłowa)

wstrzymać wlew na 1 h, następnie 
zmniejszyć prędkość wlewu o 3 j./kg/h

 

 

 

 

Monitorowanie cd.

Monitorowanie cd.

- 

- 

 

 

Oznaczenie stężenia 

Oznaczenie stężenia 

heparyny w osocz

heparyny w osocz

u

u

- 

- 

Oznaczenie czasu 

Oznaczenie czasu 

trombinowego (TT)

trombinowego (TT)

 

 

 

 

 

 

Zastosowanie kliniczne heparyny

Zastosowanie kliniczne heparyny

Sytuacja kliniczna

Sytuacja kliniczna

Zalecane dawkowanie heparyny*

Zalecane dawkowanie heparyny*

żylna choroba zakrzepowo-

żylna choroba zakrzepowo-

zatorowa

zatorowa

profilaktyka zakrzepicy żył 

profilaktyka zakrzepicy żył 

głębokich i zatorowości płucnej

głębokich i zatorowości płucnej

5000 j. 

5000 j. 

s.c

s.c

. co 8 lub 12 h, lub mała dawka 

. co 8 lub 12 h, lub mała dawka 

dostosowywana względem APTT

dostosowywana względem APTT

leczenie zakrzepicy żył 

leczenie zakrzepicy żył 

głębokich 

głębokich 

5000 j. 

5000 j. 

i.v

i.v

. (bolus), następnie w ciągłym wlewie 

. (bolus), następnie w ciągłym wlewie 

dożylnym 32 000 j./d albo 35 000-40 000 j. 

dożylnym 32 000 j./d albo 35 000-40 000 j. 

wstrzykiwane 

wstrzykiwane 

s.c.

s.c.

 raz na dobę, z korekcją dawki, tak 

 raz na dobę, z korekcją dawki, tak 

aby APTT mieścił się w przedziale terapeutycznym

aby APTT mieścił się w przedziale terapeutycznym

choroba niedokrwienna 

choroba niedokrwienna 

serca

serca

niestabilna dławica piersiowa 

niestabilna dławica piersiowa 

lub świeży zawał serca bez 

lub świeży zawał serca bez 

leczenia trombolitycznego

leczenia trombolitycznego

5000 j.

5000 j.

 i.v.

 i.v.

 (bolus), następnie w ciągłym wlewie 

 (bolus), następnie w ciągłym wlewie 

dożylnym 32 000 j./d z korekcją dawki, tak aby APTT 

dożylnym 32 000 j./d z korekcją dawki, tak aby APTT 

mieścił się w przedziale terapeutycznym

mieścił się w przedziale terapeutycznym

świeży zawał serca po leczeniu 

świeży zawał serca po leczeniu 

trombolitycznym**

trombolitycznym**

5000 j. 

5000 j. 

i.v.

i.v.

 (bolus), następnie w ciągłym wlewie 

 (bolus), następnie w ciągłym wlewie 

dożylnym 24 000 j./d z korekcją dawki, tak aby APTT 

dożylnym 24 000 j./d z korekcją dawki, tak aby APTT 

mieścił się w przedziale terapeutycznym 

mieścił się w przedziale terapeutycznym 

* Określona dawka heparyny jest związana z różnym przedłużeniem APTT. ** Nie 

* Określona dawka heparyny jest związana z różnym przedłużeniem APTT. ** Nie 

udowodniono skuteczności heparyny.

udowodniono skuteczności heparyny.

 

 

 

 

U chorych ze świeżym 

U chorych ze świeżym 

zawałem serca 

zawałem serca 

otrzymujących lek 

otrzymujących lek 

trombolityczny lub 

trombolityczny lub 

antagonistę GP IIb/IIIa zaleca 

antagonistę GP IIb/IIIa zaleca 

się niższy przedział 

się niższy przedział 

terapeutyczny, ponieważ 

terapeutyczny, ponieważ 

udowodniono, że w tych 

udowodniono, że w tych 

sytuacjach mniejsza dawka 

sytuacjach mniejsza dawka 

heparyny jest 

heparyny jest 

bezpieczniejsza i nie mniej 

bezpieczniejsza i nie mniej 

skuteczna niż większe dawki 

skuteczna niż większe dawki 

stosowane w leczeniu 

stosowane w leczeniu 

zakrzepicy żylnej. 

zakrzepicy żylnej. 

 

 

 

 

Neutralizacja działania (1)

Neutralizacja działania (1)



dożylnie protamin

dożylnie protamin

a

a

–

białko kationowe pochodzące z rybiego nasienia, które silnie 

białko kationowe pochodzące z rybiego nasienia, które silnie 

się wiąże z heparyną (mającą ujemny ładunek elektryczny) 

się wiąże z heparyną (mającą ujemny ładunek elektryczny) 

w stosunku około 100 j. 

w stosunku około 100 j. 

UFH

UFH

 na 

 na 

1 mg 

1 mg 

protaminy

protaminy

–

Ryzyko działań niepożądanych protaminy, takich jak 

Ryzyko działań niepożądanych protaminy, takich jak 

hipotonia i bradykardia, można zmniejszyć, wstrzykując lek 

hipotonia i bradykardia, można zmniejszyć, wstrzykując lek 

powoli, w ciągu 1-3 minut. Reakcje alergiczne, w tym 

powoli, w ciągu 1-3 minut. Reakcje alergiczne, w tym 

anafilaksja, są związane z wcześniejszą ekspozycją na 

anafilaksja, są związane z wcześniejszą ekspozycją na 

insulinę protaminową (np. NPH), z wazektomią oraz 

insulinę protaminową (np. NPH), z wazektomią oraz 

nadwrażliwością na białko ryby. Pacjentom obciążonym 

nadwrażliwością na białko ryby. Pacjentom obciążonym 

zwiększonym ryzykiem pojawienia się przeciwciał przeciwko 

zwiększonym ryzykiem pojawienia się przeciwciał przeciwko 

protaminie można wcześniej podać kortykosteroid i lek 

protaminie można wcześniej podać kortykosteroid i lek 

przeciwhistaminowy.

przeciwhistaminowy.

 

 

 

 



Inne środki i metody znoszenia 

Inne środki i metody znoszenia 

antykoagulacyjnego działania 

antykoagulacyjnego działania 

heparyny to: heksadimetryna, 

heparyny to: heksadimetryna, 

heparynaza (neutralaza), PF4, 

heparynaza (neutralaza), PF4, 

urządzenia do pozaustrojowego 

urządzenia do pozaustrojowego 

usuwania heparyny z osocza, 

usuwania heparyny z osocza, 

syntetyczne odmiany protaminy; 

syntetyczne odmiany protaminy; 

nie są one jednak szeroko 

nie są one jednak szeroko 

dostępne.

dostępne.

Neutralizacja działania (2)

Neutralizacja działania (2)

 

 

 

 



Protamina neutralizuje aktywność antytrombinową 

Protamina neutralizuje aktywność antytrombinową 

LMWH

LMWH

, czego wyrazem jest normalizacja APTT i 

, czego wyrazem jest normalizacja APTT i 

czasu trombinowego, ale niecałkowicie 

czasu trombinowego, ale niecałkowicie 

neutralizuje aktywność anty-Xa, ponieważ słabiej 

neutralizuje aktywność anty-Xa, ponieważ słabiej 

się wiąże z cząsteczkami heparyny o małej masie. 

się wiąże z cząsteczkami heparyny o małej masie. 

–

Do 8 godzin po podaniu 

Do 8 godzin po podaniu 

LMWH

LMWH

 dawka protaminy wynosi 

 dawka protaminy wynosi 

1 mg na 100 j. anty-Xa dla enoksaparyny (1 mg = ok. 

1 mg na 100 j. anty-Xa dla enoksaparyny (1 mg = ok. 

100 j. anty-Xa). Jeśli krwawienie się utrzymuje, można 

100 j. anty-Xa). Jeśli krwawienie się utrzymuje, można 

podać drugą dawkę protaminy 0,5 mg na 100 j. anty-Xa. 

podać drugą dawkę protaminy 0,5 mg na 100 j. anty-Xa. 

Jeżeli od podania HDCz upłynęło ponad 8 godzin, 

Jeżeli od podania HDCz upłynęło ponad 8 godzin, 

wystarczają mniejsze dawki protaminy.

wystarczają mniejsze dawki protaminy.

Neutralizacja działania (2)

Neutralizacja działania (2)

 

 

 

 

Heterogenność heparyny niefrakcjonowanej

Heterogenność heparyny niefrakcjonowanej

Cecha

Cecha

Charakterystyka

Charakterystyka

wielkość 

wielkość 

cząstecz

cząstecz

ki

ki

średnia masa cząsteczkowa: 15 000 

średnia masa cząsteczkowa: 15 000 

daltonów przedział: 3000-30 000 daltonów

daltonów przedział: 3000-30 000 daltonów

aktywno

aktywno

ść 

ść 

antykoa

antykoa

gulacyjn

gulacyjn

a

a

tylko 1/3 cząsteczek heparyny zawiera 

tylko 1/3 cząsteczek heparyny zawiera 

pentasacharyd o dużym powino- wactwie do 

pentasacharyd o dużym powino- wactwie do 

AT-III, niezbędny do jej działania 

AT-III, niezbędny do jej działania 

przeciwkrzepliwego

przeciwkrzepliwego

eliminacj

eliminacj

a

a

cząsteczki o dużej masie cząstecz- kowej są 

cząsteczki o dużej masie cząstecz- kowej są 

usuwane z ustroju szybciej niż cząsteczki o 

usuwane z ustroju szybciej niż cząsteczki o 

małej masie

małej masie

 

 

 

 

Heparyny drobnocząsteczkowe

Heparyny drobnocząsteczkowe

 

 

LMWH

LMWH



powstają w procesie enzymatycznej lub 

powstają w procesie enzymatycznej lub 

chemicznej depolimeryzacji heparyny, w wyniku 

chemicznej depolimeryzacji heparyny, w wyniku 

której powstają cząsteczki wielkości około 1/3 

której powstają cząsteczki wielkości około 1/3 

cząsteczki heparyny.

cząsteczki heparyny.



Średnia masa cząsteczkowa HDCz wynosi 4500-

Średnia masa cząsteczkowa HDCz wynosi 4500-

5000 daltonów, z rozpiętością 1000-10 000 

5000 daltonów, z rozpiętością 1000-10 000 

daltonów.

daltonów.



różnią się właściwościami farmakokinetycznymi 

różnią się właściwościami farmakokinetycznymi 

oraz profilem działania antykoagulacyjnego

oraz profilem działania antykoagulacyjnego

 -

 -

 nie 

 nie 

są klinicznie zamienne. 

są klinicznie zamienne. 

 

 

 

 

•

mniejsz

mniejsz

a

a

 aktywnoś

 aktywnoś

ć

ć

 anty-IIa w stosunku do aktywności anty-

 anty-IIa w stosunku do aktywności anty-

Xa

Xa

•

lepszy stosun

lepszy stosun

e

e

k korzyści do ryzyka 

k korzyści do ryzyka 

– mniejsze ryzyko 

– mniejsze ryzyko 

osteoporozy i HIT

osteoporozy i HIT

•

lepszymi właściwościami farmakokinetycznymi

lepszymi właściwościami farmakokinetycznymi

:

:

•

Different LMWHs have different ratios of anti-factor Xa to 

Different LMWHs have different ratios of anti-factor Xa to 

anti-factor IIa

anti-factor IIa

•

W mniejszym stopniu wiążą się z białkami krwi (w zasadzie 

W mniejszym stopniu wiążą się z białkami krwi (w zasadzie 

tylko z witronektyną) i komórkami, zwłaszcza płytkami krwi 

tylko z witronektyną) i komórkami, zwłaszcza płytkami krwi 

(słabiej działają antyagregacyjnie)!!!!

(słabiej działają antyagregacyjnie)!!!!

•

Nie powodują wzrostu przepuszczalności ściań naczyń 

Nie powodują wzrostu przepuszczalności ściań naczyń 

krwionośnych – mniej krwawień

krwionośnych – mniej krwawień

•

Mają dłuższe T

Mają dłuższe T

1/2

1/2

 - 

 - 

są usuwane z ustroju głównie przez 

są usuwane z ustroju głównie przez 

nerki, dlatego u chorych z niewydolnością nerek okres ich 

nerki, dlatego u chorych z niewydolnością nerek okres ich 

biologicznego półtrwania jest przedłużony. 

biologicznego półtrwania jest przedłużony. 

•

mają dłuższy okres biologicznego półtrwania w osoczu i 

mają dłuższy okres biologicznego półtrwania w osoczu i 

lepszą biodostępność małych dawek niż 

lepszą biodostępność małych dawek niż 

UFH

UFH

 oraz bardziej 

 oraz bardziej 

przewidywalną zależność efektu od dawki

przewidywalną zależność efektu od dawki

 – podawanie raz 

 – podawanie raz 

dziennie

dziennie

Heparyny 

Heparyny 

drobnocząsteczkowe

drobnocząsteczkowe

 

 

 

 

Tabela 7. Biologiczne następstwa zmniejszonego wiązania heparyn 

Tabela 7. Biologiczne następstwa zmniejszonego wiązania heparyn 

drobnocząsteczkowych z białkami i komórkami

drobnocząsteczkowych z białkami i komórkami

Zmniejsz

Zmniejsz

one 

one 

wiązanie 

wiązanie 

z

z

Efekt biologiczny

Efekt biologiczny

Następstwa kliniczne

Następstwa kliniczne

trombiną

trombiną

zmniejszony stosunek aktywności 

zmniejszony stosunek aktywności 

anty-IIa do anty-Xa

anty-IIa do anty-Xa

białkami

białkami

bardziej przewidywalny efekt 

bardziej przewidywalny efekt 

antykoagulacyjny

antykoagulacyjny

monitorowanie efektu 

monitorowanie efektu 

antykoagulacyjnego niepotrzebne 

antykoagulacyjnego niepotrzebne 

makrofag

makrofag

ami

ami

eliminacja przez nerki

eliminacja przez nerki

dłuższy okres półtrwania w osoczu; 

dłuższy okres półtrwania w osoczu; 

skuteczne leczenie podskórnymi 

skuteczne leczenie podskórnymi 

wstrzyknięciami raz na dobę

wstrzyknięciami raz na dobę

płytkami 

płytkami 

krwi

krwi

mniejsza częstość tworzenia 

mniejsza częstość tworzenia 

przeciwciał (

przeciwciał (

przez kompleks 

przez kompleks 

heparyna-PF4 

heparyna-PF4 

- 

- 

przyp. red.

przyp. red.

)

)

mniejsza częstość HIT

mniejsza częstość HIT

osteobla

osteobla

stami

stami

mniejsze pobudzenie osteoklastów

mniejsze pobudzenie osteoklastów

mniejsza częstość osteopenii

mniejsza częstość osteopenii

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Laboratoryjne 

Laboratoryjne 

monitorowanie leczenia

monitorowanie leczenia

 

 

LMWH

LMWH



zwykle nie jest konieczne 

zwykle nie jest konieczne 



w pewnych sytuacjach klinicznych, 

w pewnych sytuacjach klinicznych, 

takich jak patologiczna otyłość i 

takich jak patologiczna otyłość i 

niewydolność nerek, ustalenie 

niewydolność nerek, ustalenie 

optymalnej dawki może być 

optymalnej dawki może być 

trudne. 

trudne. 

 

 

 

 

Dawkowanie LMWH

Dawkowanie LMWH



Według obecnie dostępnych danych preparaty 

Według obecnie dostępnych danych preparaty 

HDCz u większości pacjentów powinno się 

HDCz u większości pacjentów powinno się 

stosować w dawkach przeliczanych na masę 

stosować w dawkach przeliczanych na masę 

ciała.

ciała.



Dawkowanie w przeliczeniu na masę ciała 

Dawkowanie w przeliczeniu na masę ciała 

może być mylące u pacjentów z 

może być mylące u pacjentów z 

niewydolnością nerek lub otyłością; konieczne 

niewydolnością nerek lub otyłością; konieczne 

są dalsze badania w celu ustalenia, czy 

są dalsze badania w celu ustalenia, czy 

monitorowanie laboratoryjne jest w takich 

monitorowanie laboratoryjne jest w takich 

przypadkach potrzebne. 

przypadkach potrzebne. 

 

 

 

 

Handlowe preparaty heparyn drobnocz¹ steczkowych i heparynoidu oraz 
metody ich otrzymywania 
Lek 

Metoda syntezy 

Nadroparyna* (Fraxiparin) 

depolimeryzacja przy u¿yciu kwasu azotawego 

Enoksaparyna*  

(Lovenox/ Clexane) 

benzylacja,, a nastêpnie depolimeryzacja w 
œ

rodowisku zasadowym 

dalteparyna* (Fragmin) 

depolimeryzacja przy u¿yciu kwasu azotawego 

Ardeparyna (Normiflo) 

depolimeryzacja przez utlenianie 

Tinzaparyna (Innohep) 

enzymatyczna depolimeryzacja przy u¿yciu 
heparynazy 

Rewiparyna* (Clivarine) 

depolimeryzacja przy u¿yciu kwasu azotawego 

Certoparyna (Embolex NM, Mono Embolex, Sandoparine, Troparin)* 
Parnaparyna  (Fluxum, Minidalton, Lowepa)* 
danaparoid sodu (Orgaran) 

izolowany z b³ony œ

luzowej jelita zwierzêcego; 

zawiera siarczan heparanu (84%),, siarczan 
dermatanu (12%) i siarczan chondroityny (4%)  

* zarejestrowana w Polsce 

 

 

 

 

 

Heparyna 
drobnoczasteczko
wa

Anty 

Xa/Iia

T

0,5

 (min)

Ardeparyna

2:1

200

Dalteparyna

2:1

130

Enoxaparyna

5:1

155

Nadroparyna

3:1

150

Tinzaparyna

2:1

110

 

 

 

 

R

R

ekomendowanym sposobem 

ekomendowanym sposobem 

leczenia zakrzepowego zapalenia 

leczenia zakrzepowego zapalenia 

żył głębokich powinno być leczenie 

żył głębokich powinno być leczenie 

ambulatoryjne z zastosowaniem 

ambulatoryjne z zastosowaniem 

drobnocząsteczkowych heparyn.

drobnocząsteczkowych heparyn.

Arch Intern Med, 2000; 160: 2926-2932.

Arch Intern Med, 2000; 160: 2926-2932.

 

 

 

 

W

W

 ostrej zakrzepicy żylnej 

 ostrej zakrzepicy żylnej 

lekami skuteczniejszymi niż 

lekami skuteczniejszymi niż 

heparyna niefrakcjonowana są 

heparyna niefrakcjonowana są 

heparyny drobnocząsteczkowe

heparyny drobnocząsteczkowe

 

 

(rewiparyna)

(rewiparyna)

.

.

N Engl J Med, 2001: 344: 626-631.

N Engl J Med, 2001: 344: 626-631.

 

 

 

 

 

 

 

 

Działanie 

Działanie 

przeciwnowotworowe LMWH

przeciwnowotworowe LMWH



W metaanalizie obejmującej 629 chorych na 

W metaanalizie obejmującej 629 chorych na 

nowotwory, uczestniczących w 9 badaniach 

nowotwory, uczestniczących w 9 badaniach 

klinicznych, iloraz szans zgonu z powodu 

klinicznych, iloraz szans zgonu z powodu 

nowotworu w ciągu 3 miesięcy wyniósł 0,65 

nowotworu w ciągu 3 miesięcy wyniósł 0,65 

(95% CI: 0,4-0,93) przy porównaniu chorych 

(95% CI: 0,4-0,93) przy porównaniu chorych 

leczonych 

leczonych 

LMWH

LMWH

 i chorych otrzymujących 

 i chorych otrzymujących 

UFH

UFH

. 

. 



bada

bada

nia

nia

 na zwierzętach

 na zwierzętach

 

 

wykazały, że 

wykazały, że 

LMWH

LMWH

 

 

hamuj

hamuj

ą

ą

 powstawanie przerzutów i 

 powstawanie przerzutów i 

angiogenezę konieczną do wzrostu 

angiogenezę konieczną do wzrostu 

nowotworu

nowotworu

 

 

 

 

Heparyna doustna

Heparyna doustna



Heparyna nie wchłania się z przewodu 

Heparyna nie wchłania się z przewodu 

pokarmowego. 

pokarmowego. 



Zsyntetyzowano czynniki transportowe 

Zsyntetyzowano czynniki transportowe 

(N-acylowane aminokwasy), które tworzą 

(N-acylowane aminokwasy), które tworzą 

niekowalencyjne wiązania z heparyną i w 

niekowalencyjne wiązania z heparyną i w 

ten sposób ułatwiają jej transport przez 

ten sposób ułatwiają jej transport przez 

nabłonek jelitowy. 

nabłonek jelitowy. 



w badaniach na zdrowych ochotnikach 

w badaniach na zdrowych ochotnikach 

stwierdzono przedłużenie APTT z 28 do 42 

stwierdzono przedłużenie APTT z 28 do 42 

sekund (p <0,01) 

sekund (p <0,01) 

 

 

 

 

Oporność na heparynę 

Oporność na heparynę 



dobowe zapotrzebowanie na heparynę 

dobowe zapotrzebowanie na heparynę 

przekracza 35 000 j.

przekracza 35 000 j.



kryterium to spełnia około 25% chorych na 

kryterium to spełnia około 25% chorych na 

żylną chorobę zakrzepowo-zatorową. 

żylną chorobę zakrzepowo-zatorową. 



Zastąpienie 

Zastąpienie 

UFH

UFH

 przez 

 przez 

LMWH

LMWH

 może być u nich 

 może być u nich 

niewskazane ze względu na długi okres 

niewskazane ze względu na długi okres 

półtrwania 

półtrwania 

LMWH

LMWH

 i brak skutecznego środka 

 i brak skutecznego środka 

neutralizującego

neutralizującego

 

 

 

 

Oporność

Oporność



1.

1.

      

      

kliniczn

kliniczn

a

a

 (5%) 

 (5%) 

- 

- 

mimo terapeutycznego 

mimo terapeutycznego 

poziomu aPTT dochodzi do nawrotów 

poziomu aPTT dochodzi do nawrotów 

choroby 

choroby 

- 

- 

przyczyny:

przyczyny:

–

o

o

      

      

choroby nowotworowe

choroby nowotworowe

–

o

o

      

      

nadpłytkowość

nadpłytkowość

–

o

o

      

      

stany zapalne 

stany zapalne 

- 

- 

 obecność antykoagulanta 

 obecność antykoagulanta 

tocznio-podobnego (SLE)

tocznio-podobnego (SLE)

–

o

o

      

      

martwica tkanek

martwica tkanek

–

o

o

      

      

zakrzepica

zakrzepica

–

o

o

      

      

zwiększona leukocytoza.

zwiększona leukocytoza.

 

 

 

 



2

2

.

.

      

      

laboratoryjn

laboratoryjn

a

a

 (20%) 

 (20%) 

-

-

 mimo adekwatnej dawki 

 mimo adekwatnej dawki 

aPTT pozostaje bez zmian 

aPTT pozostaje bez zmian 

-

-

 oznaczyć poziom 

 oznaczyć poziom 

heparyny we krwi - przyczyny:

heparyny we krwi - przyczyny:

–

o

o

      

      

błędy w podawaniu leku

błędy w podawaniu leku

–

o

o

      

      

szybki klirens heparyny

szybki klirens heparyny

–

o

o

      

      

obniżony poziom AT-III

obniżony poziom AT-III

–

o

o

      

      

neutralizacja heparyny przez PF4

neutralizacja heparyny przez PF4

 

 

(ciąża, stan zapalny, 

(ciąża, stan zapalny, 

nowotwór

nowotwór

)

)

–

o

o

      

      

przeciwciała przeciwheparynowe (30% pacjentów)

przeciwciała przeciwheparynowe (30% pacjentów)

–

o

o

      

      

jednoczesne stosowanie nitrogliceryny iv

jednoczesne stosowanie nitrogliceryny iv

–

o

o

      

      

trombocytopenia spowodowana stosowaniem heparyny 

trombocytopenia spowodowana stosowaniem heparyny 

(HIT)

(HIT)

–

o

o

      

      

zwiększony poziom czynnika VIII (ciąża, stan zapalny, 

zwiększony poziom czynnika VIII (ciąża, stan zapalny, 

nowotwór

nowotwór

)

)

Oporność

Oporność

 

 

 

 

Zwiększone stężenie czynnika VIII zmienia 

Zwiększone stężenie czynnika VIII zmienia 

odpowiedź APTT na heparynę, 

odpowiedź APTT na heparynę, 

natomiast jej efekt przeciwzakrzepowy 

natomiast jej efekt przeciwzakrzepowy 

nie jest zmniejszony z powodu 

nie jest zmniejszony z powodu 

rozdzielenia efektu antykoagulacyjnego 

rozdzielenia efektu antykoagulacyjnego 

heparyny (wyrażonego przez APTT) i 

heparyny (wyrażonego przez APTT) i 

przeciwzakrzepowego (mierzonego 

przeciwzakrzepowego (mierzonego 

aktywnością anty-Xa).

aktywnością anty-Xa).

 

 

 

 

Interakcje:

Interakcje:



działanie heparyny nasilają : NLPZ, 

działanie heparyny nasilają : NLPZ, 

leki antyagregacyjne, doustne 

leki antyagregacyjne, doustne 

antykoagulanty, dekstran, 

antykoagulanty, dekstran, 

fibrynolityki, 

fibrynolityki, 



działanie heparyny osłabiają duże 

działanie heparyny osłabiają duże 

dawki penicilin, leki 

dawki penicilin, leki 

przeciwhistaminowe, propranolol

przeciwhistaminowe, propranolol

 

 

 

 



UFH lub LMWH

UFH lub LMWH

 zwykle stosuje się przez krótki czas, gdy potrzebne 

 zwykle stosuje się przez krótki czas, gdy potrzebne 

jest szybkie osiągnięcie działania antykoagulacyjnego, natomiast do 

jest szybkie osiągnięcie działania antykoagulacyjnego, natomiast do 

leczenia przewlekłego wykorzystuje się pochodne kumaryny. 

leczenia przewlekłego wykorzystuje się pochodne kumaryny. 



w

w

 ciąży preferuje się HNF lub HDCz w prewencji i leczeniu żylnej 

 ciąży preferuje się HNF lub HDCz w prewencji i leczeniu żylnej 

choroby zakrzepowo-zatorowej, w zapobieganiu zatorowości 

choroby zakrzepowo-zatorowej, w zapobieganiu zatorowości 

obwodowej u kobiet z mechanicznymi zastawkami serca i w 

obwodowej u kobiet z mechanicznymi zastawkami serca i w 

zapobieganiu utratom płodu u kobiet z zespołem 

zapobieganiu utratom płodu u kobiet z zespołem 

antyfosfolipidowym. 

antyfosfolipidowym. 



Poza ciążą przewlekłe stosowanie HNF lub HDCz

Poza ciążą przewlekłe stosowanie HNF lub HDCz

 jest 

 jest 

wskazane w 

wskazane w 

przypadkach nawracającej żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej 

przypadkach nawracającej żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej 

pomimo stosowania odpowiedniego leczenia doustnym 

pomimo stosowania odpowiedniego leczenia doustnym 

antykoagulantem, a także u niektórych chorych unieruchomionych i 

antykoagulantem, a także u niektórych chorych unieruchomionych i 

wymagających przedłużonej profilaktyki przeciwzakrzepowej

wymagających przedłużonej profilaktyki przeciwzakrzepowej

 

 

 

 



Heparyny drobnocząsteczkowe są 

Heparyny drobnocząsteczkowe są 

bezpiecznym

bezpiecznym

i

i

 lek

 lek

ami

ami

 do stosowania w 

 do stosowania w 

ciąży, chociaż zwiększa

ciąży, chociaż zwiększa

ją

ją

 ryzyko porodu 

 ryzyko porodu 

przedwczesnego. 

przedwczesnego. 

–

Wzrost 

Wzrost 

ryzyk

ryzyk

a

a

 porodu przedwczesnego (odds 

 porodu przedwczesnego (odds 

ratio 2,11), które może być wynikiem wrodzonej 

ratio 2,11), które może być wynikiem wrodzonej 

skłonności do zakrzepicy jako wskazania do 

skłonności do zakrzepicy jako wskazania do 

stosowania niskocząsteczkowej heparyny.

stosowania niskocząsteczkowej heparyny.

–

Acta Obstet Gynaecol Scan,2000;79:655-659

Acta Obstet Gynaecol Scan,2000;79:655-659

 

 

 

 

Działania niepożądane:

Działania niepożądane:



Krwawienia 

Krwawienia 

- 

- 

czynniki ryzyka

czynniki ryzyka

:

:

–

wiek>60 lat, 

wiek>60 lat, 

–

upośledzenie czynności wątroby,

upośledzenie czynności wątroby,

–

trombocytopenia, 

trombocytopenia, 

–

niedobór vit. K, 

niedobór vit. K, 

–

stosowanie innych leków upośledzających hemostazę, 

stosowanie innych leków upośledzających hemostazę, 

–

sposób podawania 

sposób podawania 

-

-

 nie podawać iv w sposób przerywany

 nie podawać iv w sposób przerywany



średnie ryzyko 5-10% gdy aPTT 1-33%; po przerwaniu 

średnie ryzyko 5-10% gdy aPTT 1-33%; po przerwaniu 

podawaniu heparyny aPTT wraca do normy po 2-3 h; 

podawaniu heparyny aPTT wraca do normy po 2-3 h; 



Objawy alergiczne: wstrząs anafilaktyczny, bóle głowy, 

Objawy alergiczne: wstrząs anafilaktyczny, bóle głowy, 

gorączka, wymioty, pokrzywka, duszność 

gorączka, wymioty, pokrzywka, duszność 

 

 

 

 

Inne działania 

Inne działania 

niepożądane

niepożądane



Hipoaldosteronizm 

Hipoaldosteronizm 

- 

- 

u chorych z cukrzycą 

u chorych z cukrzycą 

lub niewydolnością nerek może dojść do 

lub niewydolnością nerek może dojść do 

hiperkalemii, 

hiperkalemii, 



Wyłysienie 

Wyłysienie 



Donoszono ponadto o martwicy skóry, 

Donoszono ponadto o martwicy skóry, 

spowodowanej podawaniem heparyny 

spowodowanej podawaniem heparyny 

niefrakcjonowanej. Uogólnione reakcje 

niefrakcjonowanej. Uogólnione reakcje 

nadwrażliwości oraz reakcje typu 

nadwrażliwości oraz reakcje typu 

anafilaktycznego występują rzadko, lecz 

anafilaktycznego występują rzadko, lecz 

także były opisywane. 

także były opisywane. 

 

 

 

 

Małopłytkowość

Małopłytkowość



2 typy trombocytopenii podczas 

2 typy trombocytopenii podczas 

leczenia heparyną

leczenia heparyną

:

:

–

n

n

ajczęściej spotykana łagodna lub wczesna, 

ajczęściej spotykana łagodna lub wczesna, 

rozwija się w pierwszych dniach leczenia i nie 

rozwija się w pierwszych dniach leczenia i nie 

ma poważnych następstw klinicznych 

ma poważnych następstw klinicznych 

(spowodowana jest bezpośrednim działanie 

(spowodowana jest bezpośrednim działanie 

m agregacyjnym frakcji o wysokim ciężarze 

m agregacyjnym frakcji o wysokim ciężarze 

cząsteczkowym na PLT) 

cząsteczkowym na PLT) 

– tzw. HIT I

– tzw. HIT I

–

oraz rzadziej występująca postać opóźniona 

oraz rzadziej występująca postać opóźniona 

lub trombocytopenia II typu

lub trombocytopenia II typu

 –

 –

 HIT

 HIT

 II

 II

. 

. 

 

 

 

 

Odróżnienie HIT II od nieimmunologicznych 

Odróżnienie HIT II od nieimmunologicznych 

małopłytkowości (śródnaczyniowa aktywacja 

małopłytkowości (śródnaczyniowa aktywacja 

krzepnięcia lub HIT I) jest bardzo ważne, ponieważ 

krzepnięcia lub HIT I) jest bardzo ważne, ponieważ 

w pierwszym przypadku należy natychmiast 

w pierwszym przypadku należy natychmiast 

odstawić heparynę i zaniechać jej stosowania w 

odstawić heparynę i zaniechać jej stosowania w 

przyszłości, a w przypadku drugim (jeżeli liczba 

przyszłości, a w przypadku drugim (jeżeli liczba 

płytek nie jest mniejsza niż 50 x 10

płytek nie jest mniejsza niż 50 x 10

9

9

/l) - 

/l) - 

kontynuować leczenie heparyną. Niestety, niewiele 

kontynuować leczenie heparyną. Niestety, niewiele 

laboratoriów ma możliwości szybkiej i precyzyjnej 

laboratoriów ma możliwości szybkiej i precyzyjnej 

diagnostyki HIT II. Handlowe zestawy do 

diagnostyki HIT II. Handlowe zestawy do 

wykrywania przeciwciał skierowanych przeciwko 

wykrywania przeciwciał skierowanych przeciwko 

patogennemu kompleksowi heparyny z czynnikiem 

patogennemu kompleksowi heparyny z czynnikiem 

płytkowym 4 nadal nie są w Polsce dostępne. 

płytkowym 4 nadal nie są w Polsce dostępne. 

Terminology Relating to 

Terminology Relating to 

HIT

HIT



Heparin-induced thrombocytopenia (HIT) 

Heparin-induced thrombocytopenia (HIT) 

–

Also known as HIT type II, white clot syndrome, and 

Also known as HIT type II, white clot syndrome, and 

heparin-associated thrombocytopenia (HAT)

heparin-associated thrombocytopenia (HAT)

–

Denotes demonstrable role of heparin in “inducing” 

Denotes demonstrable role of heparin in “inducing” 

thrombocytopenia (ie, heparin-dependent antibodies are 

thrombocytopenia (ie, heparin-dependent antibodies are 

detectable)

detectable)



Non-immune heparin-associated thrombocytopenia 

Non-immune heparin-associated thrombocytopenia 

(non-immune HAT) 

(non-immune HAT) 

–

Also known as HIT type I, HAT

Also known as HIT type I, HAT

–

Denotes absence of heparin-dependent antibodies and 

Denotes absence of heparin-dependent antibodies and 

the potential role for other factors in causing 

the potential role for other factors in causing 

thrombocytopenia

thrombocytopenia

 

 

 

 

HIT (HITTS – ... and 

HIT (HITTS – ... and 

thrombosis syndrome)

thrombosis syndrome)



Opóźnione działanie niepożądane -do 3 tygodni od 

Opóźnione działanie niepożądane -do 3 tygodni od 

zaprzestania stosowania heparyny

zaprzestania stosowania heparyny



Przyczyną zmniejszenia liczby płytek obserwowanego w 

Przyczyną zmniejszenia liczby płytek obserwowanego w 

ciągu stosowania 

ciągu stosowania 

UFH

UFH

 lub 

 lub 

LMWH

LMWH

 jest najczęściej zużycie 

 jest najczęściej zużycie 

płytek podczas śródnaczyniowej aktywacji krzepnięcia u 

płytek podczas śródnaczyniowej aktywacji krzepnięcia u 

chorych z masywną zakrzepicą żylną, zatorem tętnicy 

chorych z masywną zakrzepicą żylną, zatorem tętnicy 

płucnej, nowotworem złośliwym, niewydolnością 

płucnej, nowotworem złośliwym, niewydolnością 

wielonarządową lub stanem septycznym. 

wielonarządową lub stanem septycznym. 



Kryteria:

Kryteria:

–

Trombocytopenia

Trombocytopenia

–

Przeciwciała IgG zależne od heparyny

Przeciwciała IgG zależne od heparyny

–

Zakrzepica

Zakrzepica

–

Wykluczyć inne przyczyny

Wykluczyć inne przyczyny

Ann Intern Med,2001; 135: 502-506

Ann Intern Med,2001; 135: 502-506

 

 

 

 

Thromboembolic Disorders 

Thromboembolic Disorders 

Associated 

Associated 

With HIT: Consequences

With HIT: Consequences



Venous thrombosis

Venous thrombosis

:  DVT; venous limb 

:  DVT; venous limb 

gangrene; pulmonary embolism; cerebral 

gangrene; pulmonary embolism; cerebral 

sinus thrombosis

sinus thrombosis



Arterial thrombosis

Arterial thrombosis

:  Limb gangrene; 

:  Limb gangrene; 

cerebrovascular accident; MI; 

cerebrovascular accident; MI; 

miscellaneous end-organ thromboses

miscellaneous end-organ thromboses



Other complications:  Adrenal hemorrhagic 

Other complications:  Adrenal hemorrhagic 

infarction; heparin-induced skin lesions (at 

infarction; heparin-induced skin lesions (at 

injection sites); acute systemic reactions 

injection sites); acute systemic reactions 

(post IV heparin bolus); 

(post IV heparin bolus); 

DIC

DIC

Skin Necrosis

Skin Necrosis

Used with permission from Warkentin TE. 

Used with permission from Warkentin TE. 

Br J Haematol

Br J Haematol

. 1996;92:494–497.

. 1996;92:494–497.

Venous Limb Gangrene

Venous Limb Gangrene

 

 

Used with permission from Warkentin TE, Elavathil LJ, Hayward CPM, Johnston MA, 
Russett JI, Kelton JG. Ann Intern Med. 1997;127:804–812.

 

 

 

 

Adapted with permission from Visentin GP, Aster RH. Curr Opin Hematol. 1995;2:351–357.

Pathophysiology of HIT 

Pathophysiology of HIT 

and Thrombosis

and Thrombosis

1

3

4

Glycosaminoglycan molecule

Platelets

7

2

5

6

Heparin

PF4

Pathophysiology of HIT 

Pathophysiology of HIT 

and Thrombosis (cont.)

and Thrombosis (cont.)

Adapted with permission from Visentin GP, Aster RH. Curr Opin Hematol. 1995;2:351–357.

4

7

5

6

PF4

3

Glycosaminoglycan molecule

Platelets

Heparin

1

2

Adapted with permission from Visentin GP, Aster RH. Curr Opin Hematol. 1995;2:351–357.

Pathophysiology of HIT and 

Thrombosis (cont.)

7

PF4

3

Glycosaminoglycan molecule

Heparin

1

2

5

6

Platelets

4

Adapted with permission from Visentin GP, Aster RH. Curr Opin Hematol. 1995;2:351–357.

Pathophysiology of HIT and 

Thrombosis (cont.)

1

3

4

Glycosaminoglycan molecule

Platelets

2

5

6

Heparin

PF4

7

 

 

 

 



D

D

o jednoczesnego połączenia z AT i trombiną cząsteczka 

o jednoczesnego połączenia z AT i trombiną cząsteczka 

heparyny musi mieć co najmniej 18 jednostek 

heparyny musi mieć co najmniej 18 jednostek 

cukrowych, to do utworzenia imunogennego kompleksu 

cukrowych, to do utworzenia imunogennego kompleksu 

z PF4 wystarczy ich mniej (12-14). 

z PF4 wystarczy ich mniej (12-14). 



Zatem 

Zatem 

LMWH

LMWH

 o masie cząsteczkowej ponad 4000 

 o masie cząsteczkowej ponad 4000 

daltonów mogą wywołać HIT, ale ryzyko powstania 

daltonów mogą wywołać HIT, ale ryzyko powstania 

przeciwciał i klinicznej manifestacji HIT jest mniejsze 

przeciwciał i klinicznej manifestacji HIT jest mniejsze 

podczas leczenia 

podczas leczenia 

LMWH

LMWH

 niż 

 niż 

UFH

UFH

. 

. 



Teoretycznie bardzo małe cząsteczki 

Teoretycznie bardzo małe cząsteczki 

LMWH

LMWH

 (np. 

 (np. 

pentasacharyd) lub specjalnie zmodyfikowane preparaty 

pentasacharyd) lub specjalnie zmodyfikowane preparaty 

heparyny (np. bogato usiarczone cząsteczki heparyny 

heparyny (np. bogato usiarczone cząsteczki heparyny 

połączone mostkami w miejscach pozbawionych reszt 

połączone mostkami w miejscach pozbawionych reszt 

siarczanowych) nie powinny wywoływać HIT. (...)

siarczanowych) nie powinny wywoływać HIT. (...)

 

 

 

 

Leczenie HIT

Leczenie HIT

1. W przypadkach ostrej HIT powikłanej zakrzepicą zalecamy zastosowanie jednego z 

1. W przypadkach ostrej HIT powikłanej zakrzepicą zalecamy zastosowanie jednego z 

następujących antykoagulantów: danaparoidu sodu (zalecenie stopnia 1B), lepirudyny 

następujących antykoagulantów: danaparoidu sodu (zalecenie stopnia 1B), lepirudyny 

(zalecenie stopnia 1C) lub argatrobanu (zalecenie stopnia 1C).

(zalecenie stopnia 1C) lub argatrobanu (zalecenie stopnia 1C).

2. Zalecamy również stosowanie jednego z tych leków do czasu normalizacji liczby płytek 

2. Zalecamy również stosowanie jednego z tych leków do czasu normalizacji liczby płytek 

krwi u chorych z HIT bez zakrzepicy, ponieważ ryzyko wystąpienia klinicznie jawnej 

krwi u chorych z HIT bez zakrzepicy, ponieważ ryzyko wystąpienia klinicznie jawnej 

zakrzepicy jest u nich duże (zalecenie stopnia 2C) w porównaniu z nieleczeniem.

zakrzepicy jest u nich duże (zalecenie stopnia 2C) w porównaniu z nieleczeniem.

3. Zalecamy, by nie stosować samego doustnego antykoagulantu do leczenia ostrej HIT 

3. Zalecamy, by nie stosować samego doustnego antykoagulantu do leczenia ostrej HIT 

powikłanej zakrzepicą żył głębokich, ze względu na ryzyko spowodowania żylnej 

powikłanej zakrzepicą żył głębokich, ze względu na ryzyko spowodowania żylnej 

zgorzeli kończyny (zalecenie stopnia 1C). 

zgorzeli kończyny (zalecenie stopnia 1C). 

4. Leczenie chorych z HIT doustnym antykoagulantem wydaje się bezpieczne, gdy 

4. Leczenie chorych z HIT doustnym antykoagulantem wydaje się bezpieczne, gdy 

osiągnięto już efekt antykoagulacyjny lekiem hamującym generację trombiny, takim jak 

osiągnięto już efekt antykoagulacyjny lekiem hamującym generację trombiny, takim jak 

danaparoid sodu, lepirudyna lub argatroban. Mimo to może być rozsądne opóźnienie 

danaparoid sodu, lepirudyna lub argatroban. Mimo to może być rozsądne opóźnienie 

rozpoczęcia leczenia doustnym antykoagulantem do czasu, gdy liczba płytek przekroczy 

rozpoczęcia leczenia doustnym antykoagulantem do czasu, gdy liczba płytek przekroczy 

100 x 10

100 x 10

9

9

/l. W przypadku stosowania doustnego antykoagulantu u chorych z ostrą HIT 

/l. W przypadku stosowania doustnego antykoagulantu u chorych z ostrą HIT 

zalecamy podawanie go wraz z lekiem hamującym generację trombiny do czasu 

zalecamy podawanie go wraz z lekiem hamującym generację trombiny do czasu 

normalizacji liczby płytek; wówczas można stosować sam doustny antykoagulant 

normalizacji liczby płytek; wówczas można stosować sam doustny antykoagulant 

(zalecenie stopnia 1C).

(zalecenie stopnia 1C).

5. Heparyny drobnocząsteczkowe są przeciwwskazane w ostrej HIT. Zalecamy, by nie 

5. Heparyny drobnocząsteczkowe są przeciwwskazane w ostrej HIT. Zalecamy, by nie 

stosować HDCz w leczeniu ostrej HIT (zalecenie stopnia 1C+).

stosować HDCz w leczeniu ostrej HIT (zalecenie stopnia 1C+).

w Polsce zarejestrowana jest tylko jedna z rekombinowanych hirudyn (desirudyna, Revasc, 

w Polsce zarejestrowana jest tylko jedna z rekombinowanych hirudyn (desirudyna, Revasc, 

 

 

 

 

DANAPAROID

DANAPAROID



an heparinoid composed of a mixture of low molecular weight 

an heparinoid composed of a mixture of low molecular weight 

glycosaminoglycans.

glycosaminoglycans.



derived from porcine intestinal mucosa and consists of 84% 

derived from porcine intestinal mucosa and consists of 84% 

heparin sulfate, 12% dermatan sulfate, and 4% chondroitin sulfate.

heparin sulfate, 12% dermatan sulfate, and 4% chondroitin sulfate.



a molecular weight of 1,000-10,000 daltons. 

a molecular weight of 1,000-10,000 daltons. 



prevents fibrin formation in the coagulation pathway via thrombin 

prevents fibrin formation in the coagulation pathway via thrombin 

generation inhibition by anti-Xa and anti-IIa (thrombin) effects. 

generation inhibition by anti-Xa and anti-IIa (thrombin) effects. 



The inactivation of factor Xa is mediated by antithrombin-III (AT-III) 

The inactivation of factor Xa is mediated by antithrombin-III (AT-III) 

while factor IIa inactivation is mediated by both AT-III and heparin 

while factor IIa inactivation is mediated by both AT-III and heparin 

cofactor II (HC II).

cofactor II (HC II).



Danaparoid has only minor effect on platelet function and platelet 

Danaparoid has only minor effect on platelet function and platelet 

aggregability. 

aggregability. 

 

 

 

 

Parameter

Danaparoid

Heparin

Enoxaparin

Anti-Xa/anti-IIa ratio

> 22

1

2-4

Platelet Aggregation in 

vivo

minimal

substantial

low

Increases vascular 

permeability

no

moderate

no

Protein and endothelial 

cell binding

minimal 

substantial

Low

Source

derived from 

porcine 

mucosa

derived from 

porcine or 

bovine 

mucosa

depolymerizat

ion of heparin

Molecular weight

1000-10,000 

(6000) 

daltons

5000-35,000 

(12,500) 

daltons

2000-9000 

(5000) 

Daltons

Product composition

heparin, 

dermatapha

n, and 

chondroitin 

sulfate

mixture of 

high- 

and low- AT 

III affinity 

heparin 

sulfates

mixture of 

high- 

and low- AT III 

affinity 

heparin 

sulfates

 

 

 

 

Bezpośrednie inhibitory 

Bezpośrednie inhibitory 

trombiny

trombiny



Hirudyna

Hirudyna



Biwalirudyna

Biwalirudyna



Zwiększone ryzyko krwawień

Zwiększone ryzyko krwawień

 

 

 

 

Argatroban

Argatroban



blocks the activity of thrombin

blocks the activity of thrombin



the first synthetic direct thrombin 

the first synthetic direct thrombin 

inhibitor approved 

inhibitor approved 

by FDA (June 

by FDA (June 

2000) 

2000) 

for the prevention and 

for the prevention and 

treatment of thrombosis in patients 

treatment of thrombosis in patients 

with HIT. 

with HIT. 

 

 

 

 

Ksimelagatran

Ksimelagatran



bezpośredni  inhibitor  wolnej  i 

bezpośredni  inhibitor  wolnej  i 

związanej 

ze 

skrzepliną 

związanej 

ze 

skrzepliną 

trombiny

trombiny



Równie skuteczny co 

Równie skuteczny co 

enoksaparyna w zapobieganiu 

enoksaparyna w zapobieganiu 

chorobie zakrzepowo-

chorobie zakrzepowo-

zatorowej po zabiegach 

zatorowej po zabiegach 

ortopedycznych

ortopedycznych

 

 

Arch  Intern  Med,  2001;  161:  2215-
2221

 

 

 

 

Heparynoidy:

Heparynoidy:



Związki mukopolisacharydowe stosowane 

Związki mukopolisacharydowe stosowane 

miejscowo na skóre 

miejscowo na skóre 



Działają przede wszystkim przeciwzakrzepowo i 

Działają przede wszystkim przeciwzakrzepowo i 

słabo przeciwzapalnie i obrzękowo 

słabo przeciwzapalnie i obrzękowo 



Stosowane w zapaleniu żył powierzchownych, 

Stosowane w zapaleniu żył powierzchownych, 

żylakach kończyn dolnych, zespół 

żylakach kończyn dolnych, zespół 

pozakrzepowyranach, oparzeniach, miażdżyca tt. 

pozakrzepowyranach, oparzeniach, miażdżyca tt. 

obwodowych. 

obwodowych. 



Np. hirudoid (maść, żel), sulodeksyd 

Np. hirudoid (maść, żel), sulodeksyd 

–

–

niskocząsteczkowa frakcja heparyny +siarczan 

niskocząsteczkowa frakcja heparyny +siarczan 

dermatanu, może być podawany doustnie i 

dermatanu, może być podawany doustnie i 

parenteralnie.

parenteralnie.

 

 

 

 

Leki defibrynujące:

Leki defibrynujące:



Oczyszczone jady węży 

Oczyszczone jady węży 

- 

- 

 ankrod i 

 ankrod i 

batroksobina 

batroksobina 



właściwości trombinopodobne i działając 

właściwości trombinopodobne i działając 

na fibrynogen powodują powstawanie 

na fibrynogen powodują powstawanie 

nieprawidłowych monomerów fibryny, 

nieprawidłowych monomerów fibryny, 

które mimo, iż polimeryzują tworząc 

które mimo, iż polimeryzują tworząc 

włóknik bez wiązań krzyżowych, szyb ko są 

włóknik bez wiązań krzyżowych, szyb ko są 

trawione przez plazminę. 

trawione przez plazminę. 



Lepkość krwi się zmniejsza (OB spada do 0) 

Lepkość krwi się zmniejsza (OB spada do 0) 

na skutek hipofibrynogenemii. Leki te nie 

na skutek hipofibrynogenemii. Leki te nie 

mają istotnej przewagi nad heparyną.

mają istotnej przewagi nad heparyną.

 

 

 

 

Czynniki 

Czynniki 

krzepnięcia 

krzepnięcia 

II, VII, IX i X

II, VII, IX i X

oraz 

oraz 

antykoagulan

antykoagulan

ty białka C i S

ty białka C i S

 

 

 

 

Istnieje wiele DA. W Polsce 

Istnieje wiele DA. W Polsce 

najczęściej stosuje się 

najczęściej stosuje się 

acenokumarol (Sintrom, 

acenokumarol (Sintrom, 

Syncumar), a w krajach 

Syncumar), a w krajach 

anglosaskich warfarynę. 

anglosaskich warfarynę. 

Pochodne indandionu 

Pochodne indandionu 

(fenidion) są coraz rzadziej 

(fenidion) są coraz rzadziej 

stosowane ze względu na 

stosowane ze względu na 

częste objawy 

częste objawy 

niepożądane. 

niepożądane. 

 

 

 

 

Po podaniu p.o. szybkość wystąpienia 

Po podaniu p.o. szybkość wystąpienia 

zmniejszonej aktywności koagulacyjnej zależy od 

zmniejszonej aktywności koagulacyjnej zależy od 

okresu półtrwania danego czynnika krzepnięcia: 

okresu półtrwania danego czynnika krzepnięcia: 

T

T

0,5 

0,5 

dla VII (5h), IX i X (20-30h), protrombiny (60h) 

dla VII (5h), IX i X (20-30h), protrombiny (60h) 

 

 

dlatego na początku działanie zależy od 

dlatego na początku działanie zależy od 

zmniejszenia aktywności czynnika VII, a 

zmniejszenia aktywności czynnika VII, a 

hipoprotrombinemia występuje dopiero po 3-5 

hipoprotrombinemia występuje dopiero po 3-5 

dniach; dlatego leczenie przeciwzakrzepowe 

dniach; dlatego leczenie przeciwzakrzepowe 

rozpoczyna się heparyną i kontynuuje DA 

rozpoczyna się heparyną i kontynuuje DA 

 

 

 

 

Monitorowanie leczenia DA:

Monitorowanie leczenia DA:

 

 

- 

- 

oznaczenie aktywności protrombiny na 

oznaczenie aktywności protrombiny na 

podstawie tzw. czynnika Quicka (czasu 

podstawie tzw. czynnika Quicka (czasu 

protrombinowego) 

protrombinowego) 

-

-

 norma 12-14s

 norma 12-14s

-

zależy od aktywności czynnika II, VII, X i jest 

zależy od aktywności czynnika II, VII, X i jest 

tym dłuższy im mniejsza jest aktywność tych 

tym dłuższy im mniejsza jest aktywność tych 

czynników; terapeutyczne wydłużenie 2-3 razy 

czynników; terapeutyczne wydłużenie 2-3 razy 

= 20-30% aktywności protrombiny)

= 20-30% aktywności protrombiny)

-

współczynnik INR 

współczynnik INR 

-

-

 wartości pożądane przy 

 wartości pożądane przy 

leczeniu doustnymi koagulantami 2-3 (2.5-3.5 u 

leczeniu doustnymi koagulantami 2-3 (2.5-3.5 u 

pacjentów z wszczepionymi zastawkami serca)

pacjentów z wszczepionymi zastawkami serca)

 

 

 

 

Działanie pochodnych kumaryny można osłabić, 

Działanie pochodnych kumaryny można osłabić, 

przyjmując witaminę K

przyjmując witaminę K

1

1

 (z pożywieniem lub w 

 (z pożywieniem lub w 

postaci preparatu leczniczego), ponieważ 

postaci preparatu leczniczego), ponieważ 

druga reduktaza jest stosunkowo niewrażliwa 

druga reduktaza jest stosunkowo niewrażliwa 

na działanie antagonistów witaminy K. Chorzy 

na działanie antagonistów witaminy K. Chorzy 

po otrzymaniu witaminy K

po otrzymaniu witaminy K

1

1

 w dużej dawce 

 w dużej dawce 

mogą się stać oporni na działanie warfaryny 

mogą się stać oporni na działanie warfaryny 

nawet przez tydzień, ponieważ witamina K

nawet przez tydzień, ponieważ witamina K

1

1

 

 

gromadzi się w wątrobie i jest dostępna dla 

gromadzi się w wątrobie i jest dostępna dla 

reduktazy niewrażliwej na warfarynę.

reduktazy niewrażliwej na warfarynę.

 

 

 

 

Farmakokinetyka

Farmakokinetyka



racemiczn

racemiczn

a

a

 mieszanin

 mieszanin

a

a

 dwóch optycznie czynnych izomerów (formy R i 

 dwóch optycznie czynnych izomerów (formy R i 

S) w niemal równych proporcjach

S) w niemal równych proporcjach

, przy czym S>R

, przy czym S>R



duż

duż

a

a

 dostępnoś

 dostępnoś

ć

ć

 biologiczn

 biologiczn

a

a



szybko się wchłania z przewodu pokarmowego i u ludzi zdrowych osiąga 

szybko się wchłania z przewodu pokarmowego i u ludzi zdrowych osiąga 

maksymalne stężenie we krwi po 90 minutach od przyjęcia doustnego

maksymalne stężenie we krwi po 90 minutach od przyjęcia doustnego



o

o

kres półtrwania warfaryny racemicznej wynosi 36-42 godzin

kres półtrwania warfaryny racemicznej wynosi 36-42 godzin



krąży związana

krąży związana

 (80-95%)

 (80-95%)

 z białkami osocza (głównie albuminą) i 

 z białkami osocza (głównie albuminą) i 

gromadzi się w wątrobie, gdzie każdy z dwóch izomerów ulega innej 

gromadzi się w wątrobie, gdzie każdy z dwóch izomerów ulega innej 

przemianie metabolicznej

przemianie metabolicznej



n

n

a zależność efektu od dawki warfaryny mają wpływ czynniki 

a zależność efektu od dawki warfaryny mają wpływ czynniki 

genetyczne i środowiskowe, w tym ostatnio wykryta częsta mutacja 

genetyczne i środowiskowe, w tym ostatnio wykryta częsta mutacja 

genu kodującego jeden z enzymów cytochromu P450 (2C9)

genu kodującego jeden z enzymów cytochromu P450 (2C9)

-

-

 różn

 różn

a

a

 

 

wrażliwoś

wrażliwoś

ć

ć

 na warfarynę obserwowan

 na warfarynę obserwowan

a

a

 wśród zdrowych ochotników. 

 wśród zdrowych ochotników. 



o

o

prócz znanych i nieznanych czynników genetycznych na odpowiedź na 

prócz znanych i nieznanych czynników genetycznych na odpowiedź na 

warfarynę mogą wpływać różne choroby, leki i pokarmy.

warfarynę mogą wpływać różne choroby, leki i pokarmy.

 

 

 

 

Kliniczne zastosowanie 

Kliniczne zastosowanie 

doustnych antykoagulantów

doustnych antykoagulantów



pierwotnej i wtórnej prewencji żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej 

pierwotnej i wtórnej prewencji żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej 

(ŻChZZ);

(ŻChZZ);



prewencji zatorów tętnic obwodowych u chorych z migotaniem przedsionków 

prewencji zatorów tętnic obwodowych u chorych z migotaniem przedsionków 

bądź z wszczepionymi biologicznymi lub sztucznymi zastawkami serca;

bądź z wszczepionymi biologicznymi lub sztucznymi zastawkami serca;



prewencji zawału serca u osób z chorobami tętnic obwodowych;

prewencji zawału serca u osób z chorobami tętnic obwodowych;



prewencji udaru mózgu, ponownego zawału i zgonu u chorych ze świeżym 

prewencji udaru mózgu, ponownego zawału i zgonu u chorych ze świeżym 

zawałem serca;

zawałem serca;



prewencji zawału serca u mężczyzn z grupy dużego ryzyka. Leczenie 

prewencji zawału serca u mężczyzn z grupy dużego ryzyka. Leczenie 

doustnymi antykoagulantami jest również wskazane u chorych ze zwężeniem 

doustnymi antykoagulantami jest również wskazane u chorych ze zwężeniem 

mitralnym należących do grupy dużego ryzyka, w celu zapobiegania 

mitralnym należących do grupy dużego ryzyka, w celu zapobiegania 

obwodowym zatorom tętniczym, choć ich skuteczność w takich przypadkach 

obwodowym zatorom tętniczym, choć ich skuteczność w takich przypadkach 

nie została potwierdzona w badaniach klinicznych z randomizacją. Dla 

nie została potwierdzona w badaniach klinicznych z randomizacją. Dla 

większości wskazań powinno się dążyć do uzyskania umiarkowanego efektu 

większości wskazań powinno się dążyć do uzyskania umiarkowanego efektu 

antykoagulacyjnego (INR 2,0-3,0).

antykoagulacyjnego (INR 2,0-3,0).

 

 

 

 

Tabela 1. Zalecane przedziały wartości terapeutycznych INR podczas 
stosowania doustnego antykoagulantu

Wskazanie

INR

zapobieganie zakrzepicy żylnej (zabiegi chirurgiczne obciążone 
dużym ryzykiem)

2,0-
3,0

leczenie zakrzepicy żylnej

leczenie zatoru tętnicy płucnej

zapobieganie zatorom systemowym

protezy biologiczne zastawek serca

świeży zawał serca (zapobieganie zatorowości systemowej)*

wady zastawkowe

migotanie przedsionków

protezy mechaniczne zastawek serca (duże ryzyko)

2,5-
3,5

dwupłatkowe zastawki mechaniczne wszczepione w ujście aortalne  2,0-

3,0

* Jeśli doustny antykoagulant stosuje się w celu zapobiegania ponownemu 
zawałowi serca, przedział INR zalecany przez FDA wynosi 2,5-3,5.

 

 

 

 



najbardziej optymalną strategią 

najbardziej optymalną strategią 

stosowania warfaryny z prewencji 

stosowania warfaryny z prewencji 

pierwotnej choroby niedokrwiennej 

pierwotnej choroby niedokrwiennej 

serca byłoby podawanie jej w 

serca byłoby podawanie jej w 

małych dawkach, korygowanych tak, 

małych dawkach, korygowanych tak, 

aby INR wynosił od 1,4 do 2,0.

aby INR wynosił od 1,4 do 2,0.



Arch Int Med, 2000; 160: 2462-2468.

Arch Int Med, 2000; 160: 2462-2468.

 

 

 

 

Interakcje

Interakcje



Upośledzają wchłanianie: cholestyramina i leki 

Upośledzają wchłanianie: cholestyramina i leki 

zobojetniające 

zobojetniające 



Indykują enzymy mikrosomalne, przyspieszajac 

Indykują enzymy mikrosomalne, przyspieszajac 

metabolizm DA: barbiturany, rifampicyna, 

metabolizm DA: barbiturany, rifampicyna, 

glutetymid, grizeofulwina i inne 

glutetymid, grizeofulwina i inne 



Wypierają DA z połączeń z albuminami: 

Wypierają DA z połączeń z albuminami: 

fenylbutazon, fenytoina, doustne leki 

fenylbutazon, fenytoina, doustne leki 

hipoglikemizujące 

hipoglikemizujące 



Hamują metabolizm DA: disulfiram, 

Hamują metabolizm DA: disulfiram, 

metronidazol, ko-trimoksazol, cimetydyna 

metronidazol, ko-trimoksazol, cimetydyna 



Antybiotyki o szerokim spektrum działania 

Antybiotyki o szerokim spektrum działania 

wyjaławiające florę jelitową nasilają działanie 

wyjaławiające florę jelitową nasilają działanie 

przeciwzakrzepowe DA

przeciwzakrzepowe DA

 

 

 

 

Metodologia

Metodologia

Nasilenie działania 

Nasilenie działania 

acenokumarolu

acenokumarolu

Osłabienie 

Osłabienie 

działania 

działania 

acenokumarol

acenokumarol

u

u

Bez wpływu na 

Bez wpływu na 

działanie 

działanie 

acenokumarolu

acenokumarolu

badania z 

badania z 

randomizacj

randomizacj

ą

ą

 

 

alkohol (przy 

alkohol (przy 

współistniejącej chorobie 

współistniejącej chorobie 

wątroby), amiodaron, 

wątroby), amiodaron, 

cymetydyna**, klofibrat, 

cymetydyna**, klofibrat, 

kotrimoksazol, 

kotrimoksazol, 

erytromycyna, flukonazol, 

erytromycyna, flukonazol, 

izoniazyd (600 mg/d), 

izoniazyd (600 mg/d), 

metronidazol, mikonazol, 

metronidazol, mikonazol, 

omeprazol, fenylobutazon*, 

omeprazol, fenylobutazon*, 

piroksykam, propafenon, 

piroksykam, propafenon, 

propranolol, sterydy 

propranolol, sterydy 

anaboliczne, sulfinpyrazon 

anaboliczne, sulfinpyrazon 

(dwufazowo z osłabieniem 

(dwufazowo z osłabieniem 

działania w drugiej fazie)*

działania w drugiej fazie)*

chinidyna, chloralhydrat, 

chinidyna, chloralhydrat, 

cyprofloksacyna, 

cyprofloksacyna, 

dekstropropoksyfen, 

dekstropropoksyfen, 

disulfiram, fenytoina 

disulfiram, fenytoina 

(dwufazowo z osłabieniem 

(dwufazowo z osłabieniem 

działania w drugiej fazie), 

działania w drugiej fazie), 

itrakonazol, paracetamol, 

itrakonazol, paracetamol, 

szczepionka 

szczepionka 

przeciwgrypowa, 

przeciwgrypowa, 

tamoksyfen, tetracyklina

tamoksyfen, tetracyklina

barbiturany, 

barbiturany, 

karbamazepin

karbamazepin

a, 

a, 

chlordiazepoks

chlordiazepoks

yd, 

yd, 

cholestyramin

cholestyramin

a, 

a, 

gryzeofulwina*

gryzeofulwina*

, nafcylina, 

, nafcylina, 

ryfampicyna, 

ryfampicyna, 

sukralfat, 

sukralfat, 

pokarmy o 

pokarmy o 

dużej 

dużej 

zawartości 

zawartości 

witaminy K, 

witaminy K, 

duże ilości 

duże ilości 

awokado.

awokado.

dikloksacylina

dikloksacylina

alkohol, 

alkohol, 

atenolol, 

atenolol, 

bumetadyna, 

bumetadyna, 

enoksacyna, 

enoksacyna, 

famotydyna, 

famotydyna, 

fluoksetyna, 

fluoksetyna, 

ketorolak, leki 

ketorolak, leki 

zobojętniające, 

zobojętniające, 

metoprolol, 

metoprolol, 

naproksen, 

naproksen, 

nizatydyna, 

nizatydyna, 

psylium, 

psylium, 

ranitydyna

ranitydyna

#

#

ibuprofen, 

ibuprofen, 

ketokonazol

ketokonazol

Leki i pokarmy wpływające na 

Leki i pokarmy wpływające na 

działanie acenokumarolu

działanie acenokumarolu

 

 

 

 

 

 

Metodologi

Metodologi

a

a

Nasilenie działania 

Nasilenie działania 

acenokumarolu

acenokumarolu

Osłabienie 

Osłabienie 

działania 

działania 

acenokumar

acenokumar

olu

olu

Bez wpływu 

Bez wpływu 

na działanie 

na działanie 

acenokumarol

acenokumarol

u

u

badania 

badania 

obserwacyj

obserwacyj

ne

ne

dizopyramid, 

dizopyramid, 

fluorouracyl, ifosfamid, 

fluorouracyl, ifosfamid, 

ketoprofen, kwas 

ketoprofen, kwas 

acetylosalicylowy, kwas 

acetylosalicylowy, kwas 

nalidyksowy, lowastatyna, 

nalidyksowy, lowastatyna, 

metozalon, moricyzyna, 

metozalon, moricyzyna, 

norfloksacyna, 

norfloksacyna, 

ofloksacyna, propoksyfen, 

ofloksacyna, propoksyfen, 

salicylany stosowane 

salicylany stosowane 

miejscowo, sulindak, 

miejscowo, sulindak, 

tolmetin

tolmetin

cefamandol, cefazolina, 

cefamandol, cefazolina, 

gemfibrozyl, heparyna, 

gemfibrozyl, heparyna, 

indometacyna, 

indometacyna, 

sulfisoksazol 

sulfisoksazol 

azatiopryna, 

azatiopryna, 

cyklosporyna

cyklosporyna

, etretynat, 

, etretynat, 

trazodon

trazodon

 

 

diltiazem, 

diltiazem, 

tytoń, 

tytoń, 

wankomycyna

wankomycyna

 

 

* Oparte na wynikach badań o dużej wiarygodności (badania z 

* Oparte na wynikach badań o dużej wiarygodności (badania z 

randomizacją, których wyniki są spójne), przeprowadzonych zarówno 

randomizacją, których wyniki są spójne), przeprowadzonych zarówno 

u chorych, jak i u zdrowych ochotników. 

u chorych, jak i u zdrowych ochotników. 

** U niewielkiej liczby ochotników obserwowano osłabienie działania 

** U niewielkiej liczby ochotników obserwowano osłabienie działania 

acenokumarolu. 

acenokumarolu. 

#

#

 W badaniach z randomizacją stwierdzono nasilenie działania 

 W badaniach z randomizacją stwierdzono nasilenie działania 

acenokumarolu. 

acenokumarolu. 

Leki i pokarmy wpływające na 

Leki i pokarmy wpływające na 

działanie acenokumarolu

działanie acenokumarolu

 

 

 

 

 

 

Działania niepożądane:

Działania niepożądane:







         

         

Powikłania krwotoczne

Powikłania krwotoczne

–

 

 

częstość dużych krwawień waha się od 1-8%. W zależności od miejsca i 

częstość dużych krwawień waha się od 1-8%. W zależności od miejsca i 

nasilenia krwawienia możliwe jest :

nasilenia krwawienia możliwe jest :

»

Przerwanie podawania DA

Przerwanie podawania DA

»

Podawanie vit. K parenteralnie - np. mniej nasilone krwawienia – 10 mg vit. K 

Podawanie vit. K parenteralnie - np. mniej nasilone krwawienia – 10 mg vit. K 

całkowicie hamuje działanie DA w ciągu 6-12

całkowicie hamuje działanie DA w ciągu 6-12

h 

h 

»

Podawanie osocza, krioprecypitatu lub koncentratów zawierających czynniki 

Podawanie osocza, krioprecypitatu lub koncentratów zawierających czynniki 

krzepnięcia zależne od vit. K.

krzepnięcia zależne od vit. K.

»

Wyrównywanie strat krwi.

Wyrównywanie strat krwi.







         

         

Powikłania skórne 

Powikłania skórne 

-

-

 wybroczyny, wykwity plamistogrudkowe 

 wybroczyny, wykwity plamistogrudkowe 

lub pokrzywkowe z towarzyszącym świądem (zmienić rodzaj leku), 

lub pokrzywkowe z towarzyszącym świądem (zmienić rodzaj leku), 







         

         

zespół purpurowych stóp (kilka tygodni po rozpoczęciu 

zespół purpurowych stóp (kilka tygodni po rozpoczęciu 

leczenia (przyczyna  mikrozat ory cholesterolowe), martwica skóry 

leczenia (przyczyna  mikrozat ory cholesterolowe), martwica skóry 

(zwykle dolnej części ciała z obfitą tkanką tłuszczową)

(zwykle dolnej części ciała z obfitą tkanką tłuszczową)







         

         

Gorzki smak w ustach, nudności, wymioty 

Gorzki smak w ustach, nudności, wymioty 

 

 

 

 

Działanie uszkadzające 

Działanie uszkadzające 

płód

płód



DA przechodzą przez łożysko  

DA przechodzą przez łożysko  

szczególnie niebezpieczne w 6-9 

szczególnie niebezpieczne w 6-9 

tyg

tyg

.

.

 

 

-

-

fetal warfarin syndrome

fetal warfarin syndrome

 -

 -

 

 

zaburzenia budowy kostno-

zaburzenia budowy kostno-

szkieletowej  zanik nosa, 

szkieletowej  zanik nosa, 

rozszczepienie podniebienia

rozszczepienie podniebienia

,

,

 niska 

 niska 

masa urodzeniowa <10 percentyla, 

masa urodzeniowa <10 percentyla, 

głuchota, ślepota, poważne 

głuchota, ślepota, poważne 

zaburzenia budowy OUN)

zaburzenia budowy OUN)

 

 

 

 

Warfaryna wpływa także na 

Warfaryna wpływa także na 





-karboksylację reszt 

-karboksylację reszt 

glutaminianowych białek produkowanych w 

glutaminianowych białek produkowanych w 

kościach. Powoduje to nieprawidłowy rozwój kośćca 

kościach. Powoduje to nieprawidłowy rozwój kośćca 

w życiu płodowym dzieci, których matki 

w życiu płodowym dzieci, których matki 

przyjmowały w okresie ciąży warfarynę. Nie ma 

przyjmowały w okresie ciąży warfarynę. Nie ma 

natomiast dowodów na to, że warfaryna upośledza 

natomiast dowodów na to, że warfaryna upośledza 

metabolizm kości w przypadku stosowania u dzieci 

metabolizm kości w przypadku stosowania u dzieci 

lub dorosłych.

lub dorosłych.

 

 

 

 

Leki przeciwpłytkowe

Leki przeciwpłytkowe

1.

1.

Kwas acetylosalicylowy 

Kwas acetylosalicylowy 

-

-

 patrz seminarium

 patrz seminarium

 

 

NLPZ 

NLPZ 

2.

2.

Leki hamujące aktywację zależną od ADP 

Leki hamujące aktywację zależną od ADP 

(tienopirydyny):

(tienopirydyny):

1.

1.

Tiklopidyna

Tiklopidyna

2.

2.

klopidogrel 

klopidogrel 

-

-

 rzadziej powoduje neutropenię; 

 rzadziej powoduje neutropenię; 

3.

3.

Dipyridamol 

Dipyridamol 

-

-

 patrz seminarium CHNS 

 patrz seminarium CHNS 

4.

4.

Antagoniści receptorów TXA2 (sulotroban) 

Antagoniści receptorów TXA2 (sulotroban) 

5.

5.

Inhibitory syntetazy TXA2 

Inhibitory syntetazy TXA2 

6.

6.

Inhibitory syntetazy TXB2 (ridogrel) 

Inhibitory syntetazy TXB2 (ridogrel) 

7.

7.

Inhibitory PDGF (trapidil) 

Inhibitory PDGF (trapidil) 

8.

8.

Inhibitory receptorów płytkowych GP IIb/IIIa

Inhibitory receptorów płytkowych GP IIb/IIIa

ADP

TX

ADP

TX

ADP

ADP

AA

TX

ADP

ADP

IIb/IIIa

Fibrinogen

cAMP

cAMP

Collagen
Thrombin

release

aggregation

Pathway of platelet aggregation

TX

ADP

ADP

AA

TX

IIb/IIIa

Fibrinogen

cAMP

aggregation

PDE

Clopidogrel
Ticlopidine

Aspirin

Dipyridamole

Abciximab, tirofiban, eptifibatide

Drug inhibition of platelet 
aggregation

 

 

 

 

COX (cyclo-oxygenase)

ADP (adenosine 

diphosphate)
TXA

2 

(thromboxane A

2

)

CLOPIDOGRE
L

ASA

COX

ADP

ADP

C

GPllb/llla

(Fibrinogen receptor)

Collagen thrombin
TXA

2

Activation

TXA

2

Mode of Action of 

Mode of Action of 

Clopidogrel

Clopidogrel

1

1

1. Jarvis B, Simpson K. Drugs 2000; 60: 347–77.

 

 

 

 

 

 

Effects of ADP-Receptor 

Effects of ADP-Receptor 

Activation

Activation

Adapted from Savi P et al. Biochem Biophys Res Commun 2001; 283: 379–83, and 
Ferguson JJ. The Physiology of Normal Platelet Function. In: Ferguson JJ, Chronos N, 
Harrington RA (Eds). Antiplatelet Therapy in Clinical Practice. London: Martin Dunitz; 
2000: pp.15–35.

ADP / ATP

P2Y

1

P2X

1

P2T

12

Gi

2 

coupled

Gq coupled

Ca

2+

Ca

2+

cAMP

Platelet shape change 

Transient aggregation

No effect on 

fibrinogen 

receptor

Cation influx

Calcium 

mobilization

Fibrinogen receptor 

activation 

Thromboxane A

2 

generation

Sustained aggregation response

 

 

 

 

 

 

 

 

Leki trombolityczne 

Leki trombolityczne 

(fibrynolityczne) - 

(fibrynolityczne) - 

WSKAZANIA

WSKAZANIA



w leczeniu ostrego zawału serca, 

w leczeniu ostrego zawału serca, 



zatoru płucnego, 

zatoru płucnego, 



zakrzepicy żył głębokich, 

zakrzepicy żył głębokich, 



ostrych zakrzepach i zatorach tętnic 

ostrych zakrzepach i zatorach tętnic 

obwodowych, 

obwodowych, 



skrzepliny w krwotoku do komory 

skrzepliny w krwotoku do komory 

przedniej oka, przetoki tętniczo-żylnej 

przedniej oka, przetoki tętniczo-żylnej 

do hemiodializy

do hemiodializy



Udaru mózgu

Udaru mózgu

 

 

 

 

Zawał serca

Zawał serca

Jeśli lek podany jest w 

Jeśli lek podany jest w 

pierwszej godzinie 

pierwszej godzinie 

zawału, redukcja 

zawału, redukcja 

śmiertelności wynosi 

śmiertelności wynosi 

aż 50%. 

aż 50%. 

 

 

 

 

Podział tromblityków

Podział tromblityków



I generacja:

I generacja:

–

Streptokinaza

Streptokinaza

–

urokinaza

urokinaza



II generacja:

II generacja:

–

APSAC 

APSAC 

–

t-PA 

t-PA 

–

Prourokinaza

Prourokinaza



III generacja:

III generacja:

–

alteplaza, lanoteplaza,  

alteplaza, lanoteplaza,  

saruplaza,  tenekteplaza, 

saruplaza,  tenekteplaza, 

fibrolaza, stafylokinaza

fibrolaza, stafylokinaza

 

 

 

 

Mechanizm działania

Mechanizm działania

SK, urokinaza, APSAC powodują 

SK, urokinaza, APSAC powodują 

uogólnioną fibrynolizę

uogólnioną fibrynolizę

(lek  fibrynolityczny)

(lek  fibrynolityczny)

 

 

 

 

Mechanism of Action of 

Mechanism of Action of 

Alteplase

Alteplase

 (rtPA)

 (rtPA)

 

 

 

 

Leki trombolityczne mają wysokie 

Leki trombolityczne mają wysokie 

powinowactwo do fibryny

powinowactwo do fibryny

 

 

 

 

Action of Non–Clot-Binding 

Action of Non–Clot-Binding 

Agents

Agents

Action of Clot-Binding 

Action of Clot-Binding 

Agents

Agents

(Alteplase, 

(Alteplase, 

Tenecteplase)

Tenecteplase)

(Urokinase, 

(Urokinase, 

Streptokinase)

Streptokinase)

Clot-Binding

Clot-Binding

Plasminogen

Plasminogen

Activators

Activators

Clinical Relevance of Fibrin 

Clinical Relevance of Fibrin 

Affinity

Affinity

Clot

Clot

Blood Vessel

Blood Vessel

Non–Clot-Binding

Non–Clot-Binding

Plasminogen

Plasminogen

Activators

Activators

Clot

Clot

Blood Vessel

Blood Vessel

 

 

 

 

Właściwości

Właściwości



Czas półtrwania 

Czas półtrwania 



Swoistość względem fibryny

Swoistość względem fibryny



Skuteczność – udrożnienie tętnicy 

Skuteczność – udrożnienie tętnicy 

dozawałowej

dozawałowej



Oporność na działania PAI-1

Oporność na działania PAI-1

 

 

 

 

 

 

Alteplase

Alteplase

Tenecteplase

Tenecteplase

Reteplase

Reteplase

 Urokinase 

 Urokinase 

Molecular weight (kD)

Molecular weight (kD)

70

70

70

70

39

39

30

30

Fibrin affinity

Fibrin affinity

+++

+++

++++

++++

+

+

 +

 +

Fibrin selectivity

Fibrin selectivity

+++

+++

++++

++++

++

++

 +

 +

Plasma half-life (min)

Plasma half-life (min)

4-8

4-8

22

22

14

14

 16

 16

 

 

 

 

Streptokinaza:

Streptokinaza:



Z bakterii

Z bakterii



Nie po niedawno przebytym 

Nie po niedawno przebytym 

paciorkowcowym 

paciorkowcowym 



Przeciwciała po leczeniu SK mogą się 

Przeciwciała po leczeniu SK mogą się 

utrzymywać nawet przez 10 lat

utrzymywać nawet przez 10 lat

 

 

 

 

Wskazania bezwzględne

Wskazania bezwzględne



Czas <12 g od bólu z uniesieniem 

Czas <12 g od bólu z uniesieniem 

ST>0,1 mV w co najmniej 2 

ST>0,1 mV w co najmniej 2 

odporowadzeniach EKG lub świeży 

odporowadzeniach EKG lub świeży 

blok lewej odnogi pęczka Hisa

blok lewej odnogi pęczka Hisa



Utrzymujący się ból 12-24 g i 

Utrzymujący się ból 12-24 g i 

uniesienie ST w co najmniej 2 

uniesienie ST w co najmniej 2 

odprowadzeniach EKG

odprowadzeniach EKG

 

 

 

 

Bezwzględne 

Bezwzględne 

przeciwwskazania dla 

przeciwwskazania dla 

leczenia trombolitycznego w świeżym 

leczenia trombolitycznego w świeżym 

zawale serca wg standardów 

zawale serca wg standardów 

Europejskiego Towarzystwa 

Europejskiego Towarzystwa 

Kardiologicznego z 2002 roku

Kardiologicznego z 2002 roku



TIA w ciągu ostatnich 6 miesięcy

TIA w ciągu ostatnich 6 miesięcy



Doustna terapia lekiem 

Doustna terapia lekiem 

przeciwzakrzepowym

przeciwzakrzepowym



Ciąża lub tydzień po porodzie

Ciąża lub tydzień po porodzie



Nakłucie naczynia nie poddające się 

Nakłucie naczynia nie poddające się 

uciskowi

uciskowi



Reanimacja z masażem zewnętrznym

Reanimacja z masażem zewnętrznym



Oporne na leczenie nadciśnienie tętnicze 

Oporne na leczenie nadciśnienie tętnicze 

(BP skurczowe >180 mmHg)

(BP skurczowe >180 mmHg)



Zawansowana choroba wątroby

Zawansowana choroba wątroby



Infekcyjne zapalenie wsierdzia

Infekcyjne zapalenie wsierdzia



Czynny wrzód trawienny

Czynny wrzód trawienny

 

 

 

 

Względne 

Względne 

przeciwwskazania dla leczenia 

przeciwwskazania dla leczenia 

trombolitycznego w świeżym zawale serca 

trombolitycznego w świeżym zawale serca 

wg standardów 

wg standardów 

Europejskiego 

Europejskiego 

Towarzystwa Kardiologicznego z 2002 

Towarzystwa Kardiologicznego z 2002 

roku

roku



Przebyty udar krwotoczny lub o 

Przebyty udar krwotoczny lub o 

nieznanej etiologii w przeszłości

nieznanej etiologii w przeszłości



Udar niedokrwienny w ciągu ostatnich 6 

Udar niedokrwienny w ciągu ostatnich 6 

miesięcy

miesięcy



Uszkodzenie lub nowotwór OUN

Uszkodzenie lub nowotwór OUN



Ciężki uraz lub zabieg chirurgiczny w 

Ciężki uraz lub zabieg chirurgiczny w 

ciągu ostatnich 3 tygodni

ciągu ostatnich 3 tygodni



Krwawienie z p.p. w ciągu ostatniego 

Krwawienie z p.p. w ciągu ostatniego 

miesiąca

miesiąca



Skaza krwotoczna

Skaza krwotoczna



Tętniak rozwarstwiający aorty

Tętniak rozwarstwiający aorty