Podstawowe problemy etyczne
psychoterapii
1. Pomoc psychologiczna a psychoterapia
– problem przekraczania granic ingerencji
2. Problem skuteczności psychoterapii –
łączenie psychoterapii z badaniami
naukowymi
3. Psychoterapia jako proces wpływania
na innego człowieka – autonomia klienta
4. Problem kontraktu – kiedy i jak
zawiera się kontrakt w psychoterapii
Skuteczność
psychoterapii
Podstawowy problem – ustalenie co jest
norma a co zaburzeniem
- brak jednoznacznych kryteriów poprawy
stanu pacjenta
- brak jednoznacznych kryteriów postępu
w psychoterapii
Problemy z porównaniem skuteczności
różnych form i szkół
psychoterapeutycznych
Ocena stanu pacjenta
Metody pomiaru:
- relacje pacjentów
- relacje osób bliskich
- ocena samych terapeutów
- ocena niezależnych klinicystów
Żadna z metod nie jest w pełni
wiarygodna
Strategie badań
Studium przypadku:
- historia życia od podjęcia psychoterapii
- analiza procesu psychoterapeutycznego
- ocena rezultatów określonej techniki
psychoterapeutycznej
Podstawowy problem – wiarygodność
danych
Model naturalistyczno-
korelacyjny
Badacz nie ingeruje w proces psychoterapii
Korelowane zmienne:
Właściwości pacjenta – oraz przebieg
psychoterapii
Wyniki: grupa kierowana na
psychoterapię jest mało zróżnicowana
(głównie neurotycy z wyższych klas
społecznych)
Najważniejszy wskaźnik skuteczności –
dopasowanie pacjent-terapeuta
Model eksperymentalno-
naturalistyczny
Weryfikacja zależności przyczynowo-
skutkowych
Bez grupy kontrolnej (przed i po psychoterapii)
Z grupa kontrolną (pacjenci bez psychoterapii)
Ta druga metoda budzi wątpliwości
etyczne (pozbawianie części pacjentów
psychoterapii).
Wykorzystuje się naturalne zjawisko –
konieczność oczekiwania na wolne miejsce.
Czy psychoterapia jest
skuteczna ?
Sprzeczne wyniki:
Gottman i Markman (1978) – 2/3 po
psychoterapii w lepszym stanie niż bez
psychoterapii
Bergin i Lambert (1990) – 2/3 po
psychoterapii w lepszym stanie, ale 43%
spontaniczna remisja
Wpływ na klienta – różne szkoły
psychoterapii
Zmiana zachowania – behawioryzm
Zmiana postaw – psychologia poznawcza
Zmiana osobowości – psychoanaliza (?)
Podstawowe problemy
psychoterapii
4. Asymetria relacji psychoterapeuta-
klient, jako źródło problemów etycznych:
- granice wpływu
- granice ingerencji
- hierarchia wartości psychoterapeuty
5. Problemy w psychoterapii grupowej,
między innymi problem poufności
Problem oceny skutków
psychoterapii
Różne możliwe układy – konieczność
przewidywania skutków i wybrania
najkorzystniejszego dla klienta układu
- skutki zamierzone – pozytywne
- skutki zamierzone – uboczne
- skutki niezamierzone – pozytywne
- skutki niezamierzone – negatywne
Zakończenie
psychoterapii
Moment zakończenia psychoterapii:
- kontrakt czasowy – w momencie upływu
uzgodnionego czasu, przedłużenie
wymaga nowego kontraktu;
- kontrakt celowy – wspólne uzgodnienie
czy cel terapii został osiągnięty
Ważny etycznie cel ostatniej
fazy psychoterapii
Osiągnięcia psychoterapii wprowadzić do
realnego życia klienta
- psychoterapeuta wycofuje się stopniowo z
pracy nad bieżącymi problemami klienta
W trakcie całej terapii – zagrożenie
związane z tendencją do ingerowania w
życie klienta poza sesjami
Psychoterapeuta a jego były
klient
1. Relacja przyjacielska – wątpliwa
etycznie
2. Relacje społeczne:
- przypadkowe – etycznie obojętne
- intencjonalne – etycznie wątpliwe
3. Relacje finansowe i biznesowe –
wątpliwe etycznie
KTO RAZ BYŁ KLIENTEM
PSYCHOLOGA POZOSTAJE
NIM NA ZAWSZE
Wnioski
1. Psycholog nie jest odpowiedzialny za
przypadkowe kontakty ze swoim byłym
klientem, ale musi być świadomy
konsekwencji i zagrożeń z nimi
związanych
2. Motywacja byłych klientów do
utrzymywania takich kontaktów to
głównie nieświadoma potrzeba
superwizji i wsparcia
Główne zagrożenia dla
byłych klientów
1. Przenoszenie nastawień z terapii –
brak obiektywizmu
2. Brak możliwości powrotu do terapii
3. Konflikt ról
4. Zaburzenia wzajemnych oczekiwań
5. Możliwość wywierania nacisku na
klienta
6. Psychiczne obciążenie dla byłego
klienta – np. lęk
Naruszenia etyki w
psychoterapii
1. Duże zagrożenie – daleko idąca ingerencja
2. Psychoterapia dotyczy przede wszystkim
osób cierpiących i zaburzonych
3. Psychoterapia odbywa się w „cztery oczy”
4. Jak udowodnić wykroczenie etyczne, jeśli
sam psychoterapeuta nie poczuwa się do winy
?
5. Rozróżnienie: błąd w sztuce a błąd etyczny