Wokulski

Typowe cechy pozytywisty



praca jako podstawowa wartość (umiłowanie

pracy; praca organiczna, praca u podstaw)



niesienie pomocy ubogim



tolerancja wobec postaw i zachowań

ludzkich, racjonalne podejście do życia



umiejętność pomnażania majątku



prowadzenie działalności filantropijnej



zafascynowanie nauk, wiara w postęp

techniczny



realizm, racjonalizm, scjentyzm

Typowe cechy bohatera

romantycznego

- buntownik przeciw zastanym normom, skostniałemu światu

- odkrywca, ciekawy świata

- nieszczęśliwie zakochany

- podróżnik, wrażliwy na piękno natury, poszukujący samego

siebie

- tajemniczy, skryty, izolujący się od otoczenia, wyniosły często

ironiczny

- religijny, często buntujący się, bluźnierczy wobec Boga

- patriota, buntownik o wolność

- metamorfoza, przemiana duchowa

- poświęcenie dla ojczyzny, utożsamia się z nią, przekonany o

własnej wartości

- wrażliwy, marzy o sławie, docenieniu własnych czynów

- świadomy swoich błędów, niemoralnych czynów, pragnie je

odpokutować, gdyż chce osiągnąć zbawienie

- egoizm, pewność siebie, indywidualizm

- niezdecydowanie, rozdarcie wewnętrzne, zmiennie nastroje,

kierowanie się emocjami

- często odczuwający swoją moc (nadprzyrodzoną) i potęgę

- nie chce dożywac własnej starości

Wokulski - pozytywista

Wie, że miłość do Izabeli zatruwa go,

niszczy go:

„

Przed godziną byłem pełen trucizny.’’

- Wokulski po wizycie Izabeli i rozmowie z nią

Nieustannie wszystko kalkuluje

„

Na tysiąc zaś dłuższych znajomości

ledwie jedna prowadzi do

oświadczyn; na dziesięć oświadczyn

- ledwie jedne są przyjęte, a i z tych

ledwie połowa kończy się

małżeństwem."

- Wokulski w myślach

Ambitny i chętnie się uczy

„

Źle to jednak nie umieć po

angielsku... Dziś wiedziałbym, co

o mnie myśli: bo jestem pewny, że

o mnie mówiła do swej ciotki.

Trzeba nauczyć się..."

- Wokulski



Realizm,

racjonalizm,

scjentyzm

kluczowe pojęcia

epoki; szacunek

do nauki,

pragnienie

wiedzy

Wokulski - pozytywista



Realizacja ideałów

pracy organicznej



Realizacja ideałów

pracy u podstaw

Otworzył nowy sklep

Założył spółkę do handlu ze

Wschodem

Prowadził interesy

z Rosjaninem Suzinem

Udzielał się charytatywnie

Pomógł między innymi

prostytutce Mariannie,

furmanowi Wysockiemu oraz

kamieniarzowi Węgiełkowi

Popierał działalność

naukowców i badaczy

(Ochocki, Geist)

Wokulski - pozytywista



„

O Wokulskim było jedno zdanie, że dostawa,

której się on dotknął, była uczciwa."

- w Bułgarii

nie oszukiwał, jak inni, na dostawach dla wojska.

Relacja księcia, gdy arystokracja rozpytuje o

Wokulskiego w Wielką Sobotę



„

Wokulski, który swoją rzetelnością zwrócił na

siebie uwagę osób najwyżej położonych."

- wg

księcia, gdy arystokracja rozpytuje o

Wokulskiego w Wielką Sobotę



Akceptował hasła głoszące asymilację Żydów i

innych narodowości zamieszkujących Polskę

(Szlangbaum, Mincel)



Uczciwy



Rzetelny



Tolerancja

dla

poglądów i

postaw

innych;

Wokulski - pozytywista



Człowiek czynu



„

Ja tymczasem jestem dziś

człowiek czynu, a on marzyciel... "

- Wokulski o sobie, gdy porównuje

się z Julianem Ochockim



„

Pieniądz naprawdę jest wielką potęgą,

tylko trzeba go umieć użyć..."

- Wokulski w duchu



„

To są moi - ci, którzy leżą tam na

śmietniku, i może dlatego są nędzni.’’

- Wokulski



Docenia potęgę

pieniądza i wie jak ją

wykorzystać



Czuje związek z nizinami

społecznymi, czuje się

odpowiedzialny za ich

los

Wokulski - pozytywista



Wie, że Izabela nim

gardzi



„

Ile tam było pogardy dla

marnego kupca..."

- Wokulski

rozmyśla po spotkaniu z Izabelą w

sklepie



Zdobywa Izabelę jak

typowy

pozytywista.



Wie z doświadczenia, że w

rzeczywistości lat 70. XIX w. wiele

można kupić, więc postępuje jak

kupiec, ofiarowując ukochanej

pieniądze za kamienicę,

wykupując weksle, obsypując ją

prezentami

Wokulski – romantyk



Miłość do

ojczyzny



Walka o wolność



Wokulski bierze udział w

postaniu styczniowym,

poświęcając młodość

patriotycznej walce o

wolność i niepodległość;

cierpi za to na syberyjskim

zesłaniu

Wokulski – romantyk



Romantyczna,

nieszczęśliwa i

nieodwzajemnion

a miłość

Miłość do Izabeli jest motorem

jego działań

Przeszkodą w niej według bohatera

są konwenans i stosunki społeczne

Idealizowanie swej wybranki do

takiego stopnia, iż nie wyobraża

sobie życia bez swej „bliźniaczej

duszy” i próbuje popełnić z jej

powodu samobójstwo (nie udaje

mu się)

Jest romantycznym kochankiem

podobnym do Gustawa

„

Myślał o niej i tęsknił."

- nawet,

gdy jej nie ma w pobliżu

Wokulski – romantyk



Indywidualista

Samotnik odrzuconym przez społeczeństwo, bo nie

umiał się do niego przystosować - jego idealizm,

pragnienie realizowania swoich marzeń (maszyny

dla ludzkości) - wszystko to było niezrozumiałe w

jego środowisku

Rozumie, że nie pasuje do społeczeństwa, w

którym przyszło mu żyć, i które krępuje jego

indywidualizm sztucznymi konwenansami

Sam stwierdzał, że

„ruch uliczny męczy go.”

Wolał

raczej spędzać czas niczym romantyczny

indywidualista



Nie myśli

racjonalnie

w sprawach

dotyczącyc

h Izabeli

„

Sądziłam, że pan jest człowiek zimny, rachunkowy,

który chodząc po lesie taksuje drzewo, a na niebo nie

patrzy, bo to nie daje procentu. Tymczasem cóż

widzę?... Marzyciela, średniowiecznego trubadura,

który wymyka się do lasu, ażeby wzdychać i

wypatrywać zeszłotygodniowe ślady jej stóp!

Wiernego rycerza, który kocha na życie i śmierć jedną

kobietę, a innym robi impertynencje. Ach, panie

Wokulski, jakie to zabawne... jakie to niedzisiejsze!...’’

- Kazimiera Wąsowska do Wokulskiego o nim samym

Wokulski – romantyk



„

Wokulski zadrżał z gniewu i

zerwał się z kanapy."

narrator

opisując zachowanie Wokulskiego

w rozmowie z I. Rzeckim



Zmienny w uczuciach, raz zakochany w

Izabeli, innym razem nie:

„a w tej chwili jestem tak spokojny i -

jakiś pusty, jakby uciekła ze mnie

dusza i wnętrzności, a została tylko

skóra i odzież."



„

Czuł, że w sercu kipi mu jakiś

gniew bezimienny. O co?... na

kogo?... mniejsza. Dosyć, że ktoś

za to zapłaci, pierwszy z brzegu."

- narrator pokazuje

niesprawiedliwość i impulsywność

Wokulskiego tuż przed

wyrzuceniem Mraczewskiego



Porywczość



Bohater dynamiczny



Skłonność do

częstych zmian

nastroju



Zmienność

emocjonalna



„

Czuł, że w ciągu kilku godzin, które

spędził w nadrzecznej dzielnicy, zaszła

w nim jakaś zmiana.

" Myśli

Wokulskiego o sobie

Wokulski – romantyk



Wewnętrznie

skonfliktowany,

rozdarty



„

We mnie jest dwu ludzi - mówił -

jeden zupełnie rozsądny, drugi

wariat. Który zaś zwycięży?... ‘’

(Nie dba, która jego część

zwycięży)



Pragnienie śmierci



Łatwo się wzrusza



„

Zabij mnie, to sam zobaczysz - odparł

Wokulski."

- Kiedy w Łazienkach po

rozmowie z Ochockim napadają go zbiry



„

Ponieważ, o ile wiem, jeszcze nigdy nie

pocałowało go żadne dziecko, więc w

pierwszej chwili cofnął się zdziwiony;

potem objął Helunię za ramiona,

wpatrywał się w nią ze wzruszeniem i

pocałował w głowę.’’ -

I. Rzecki

Wnioski

Podsumowując, Wokulski łączy w sobie wiele cech

zarówno pozytywisty, jak i bohatera romantycznego.

Większość z tych drugich okazuje przez swoją szaleńczą

i nieszczęśliwą miłość do Izabeli Łęckiej.

Jest człowiekiem rozdartym i niezrozumiałym dla

społeczeństwa, nie umie się w nim odnaleźć,

postacią reprezentatywną dla pokolenia przełomu

dwóch epok. Złożony, interesujący, skomplikowany i

pełen sprzeczności. Jego losy są typowe dla roczników,

których przeżyciem pokoleniowym było powstanie 1863

Zwano je pokoleniem straconym.

Document Outline