Chorobę wywołuje bardzo silny jad,
będący neurotoksyną, wytwarzany
przez laseczki jadu kiełbasianego.
Dla ludzi patogenne są przede
wszystkim toksyna A, B i E.
Do rozwoju laseczek i wytwarzania
jadu bakteryjnego zwanego toksyną
botulinową dochodzi wyłącznie w
warunkach beztlenowych
Najczęściej zachodzi to w
zanieczyszczonych zarodnikami
laseczek produktach spożywczych –
przetwory wekowane, produkty
konserwowane, pasztety, warzywa,
rzadziej ryby.
Niekiedy chorzy podają, że puszka lub
słoik z konserwą miały uwypuklone
wieczko – tzw. bombaż, a sama
konserwa była zmieniona – miała
zjełczały zapach.
Chorobotwórcze działanie
toksyny polega na hamowaniu
uwalniania acetylocholiny w
obwodowym układzie nerwowym
– w synapsach między nerwami
ruchowymi a włóknami mięśni
poprzecznie prążkowanymi –
czego efektem są np. wiotkie
porażenia mięśni szkieletowych.
Charakterystyka kliniczna –
wyróżniamy 3 postacie
choroby:
zatrucie pokarmowe
zakażenie ran laseczką jadu kiełbasianego
niemowlęce zatrucie jadem kiełbasianym.
Zatrucie pokarmowe
początek nagły 20 – 36 godzin po
spożyciu toksyny
początkowo dolegliwości żołądkowo –
jelitowe - nudności, wymioty, kurczowe
bóle brzucha, biegunka
potem objawy neurologiczne – suchość
w jamie ustnej, osłabienie i znużenie,
zawroty i bóle głowy, zamglone
podwójne widzenie, zaburzenie
akomodacji, opadanie powiek,
zaburzenia połykania i mowy,
następnie symetryczne
uszkodzenie nerwów począwszy
od nerwów czaszkowych i
zstępujący niedowład lub
porażenie mięśni.
W ciężkich przypadkach
obserwuje się porażenie mięśni
oddechowych – nie leczone
prowadzą do śmierci.
Zatrucie pokarmowe – cd.
następnie symetryczne
uszkodzenie nerwów począwszy od
nerwów czaszkowych i zstępujący
niedowład lub porażenie mięśni.
W ciężkich przypadkach obserwuje
się porażenie mięśni oddechowych
–
nie leczone prowadzą do śmierci.
W zakażeniu ran laseczką jadu
kiełbasianego nie obserwuje się
zaburzeń żołądkowo-jelitowych.
Niemowlęce zatrucie jadem
kiełbasianym – dziecko jest karmione
pokarmem zanieczyszczonym
przetrwalnikami laseczek – mogą się
znajdować w miodzie pszczelim. W
przewodzie pokarmowym dziecka
powstają postacie wegetatywne
laseczek produkujące toksynę
botulinową.
Laboratoryjne kryteria
rozpoznania
wykrycie toksyny botulinowej w
surowicy, kale, treści żołądkowej lub w
potrawie zjedzonej przez pacjenta
izolacja laseczki jadu kiełbasianego z
kału.
najbardziej czułą i swoistą metodą
wykrywania toksyny botulinowej jest
próba biologiczna na myszach.
pomocne mogą być testy
immunodiagnostyczne np. Elisa.
Leczenie swoiste
surowicę p/botulinową -
antytoksynę botulinową A + B +
E podaje się leczniczo i
profilaktycznie osobom
podejrzanym o zatrucie.
Antytoksyna podana 72 godziny
po zatruciu nie działa.
Zapobieganie i zwalczanie
Unieszkodliwienie źródła zakażenia
– niszczenie żywności podejrzanej
o kontaminację laseczkami jadu
kiełbasianego lub wykazującej
objawy psucia – np. bombaż puszki.
Właściwe przygotowanie konserw
w warunkach domowych ( 3- krotne
gotowanie lub gotowanie pod
ciśnieniem – niszczy zarodniki
laseczki jadu kiełbasianego).
Zapobieganie i zwalczanie
-cd
Właściwe przechowywanie
żywności konserwowanej.
Podgrzewanie żywności
konserwowanej przed
spożyciem.
Kontrola produkcji żywności
konserwowanej.