PRZYWÓDZTWO I PROCES 

ODDZIAŁYWANIA

Dr inż. Iwona Wosik

Przywództwo



Jako  proces  –  wykorzystanie  nie 
polegające  na  przymusie  wpływu  do 
kształtowania 

celów 

grupy 

lub 

organizacji,  motywowania  zachowań 
nastawionych na osiągnięcie tych celów 
oraz  pomagania  w  określeniu  kultury 
grupy lub organizacji; jako właściwość – 
zestaw  cech  przypisywany  jednostkom, 
które są postrzegane jako przywódcy.

Przywódcy



Osoby, 

które 

potrafią 

oddziaływać 

na 

zachowania 

innych  bez  potrzeby  uciekania 
się 

do 

użycia 

siły; 

osoby 

akceptowane  przez  innych  w  roli 
przywódców.

Przywództwo a zarządzanie



Są  ze  sobą  powiązane,  choć  nie 
pokrywają  się  te  dwa  pojęcia: 
ktoś może być menadżerem albo 
przywódcą,  może  pełnić  te  dwie 
funkcje na raz albo żadnej z nich

. 

Przywództwo a zarządzanie - 

przykład

Działalnoś

ć

Zarządzanie 

Przywództwo

Tworzenie 

programu

Planowanie 

i 

budowanie  budżetu. 

Ustalanie 
szczegółowych 
kroków 

i 

harmonogramów  dla 

osiągnięcia 
potrzebnych wyników; 
alokacja 

zasobów 

niezbędnych 

do 

uzyskania 

tych 

wyników.

Ustalanie kierunku. 
Wypracowanie 

wizji 

przyszłości, 

często 

odległej 

oraz 

strategii 

zmian  potrzebnych 

do  osiągnięcia  tej 
wizji.

Władza

    Jest  to  zdolność  do  wpływania 

na zachowania innych.

   Władza występuje zazwyczaj w 5 formach:

Władza nagradzania – udzielanie lub wstrzymywanie nagród 

takich jak podwyżki płac, premie, awanse pochwały, uznanie 
i ciekawe zadania w pracy 

Władza wymuszania – umożliwia wymuszenie do stosowania 
się do wymagań środkami zagrożenia psychologicznego, 
emocjonalnego lub fizycznego.

Władza odniesienia – jest oparta na utożsamianiu się, 

naśladownictwie, lojalności lub charyzmie.

Władza ekspercka – osobista władza przysługująca komuś z 
racji posiadanych informacji lub wiedzy fachowej

Władza formalna – zagwarantowana hierarchią 
organizacyjną; władza określona przez organizację i 
przyznana ludziom zajmującym określone stanowiska

Użycie władzy przez przywódcę 

lub menedżera



Uprawomocnione żądanie



Instrumentalne  zastosowanie  się  do 

polecenia



Przymus



Racjonalna perswazja



Osobiste utożsamianie się



Inspirujący apel



Zniekształcenie informacji

Poszukiwanie cech 

przywódczych



Nie istnieją jednoznacznie sprecyzowane 
cechy 

przywódcze. 

Próba 

ich 

identyfikacji okazała się nie możliwa.

Zachowania przywódców 

(Michigan)

Zachowanie  przywódcze  zorientowane  na 

pracownika: zachowanie przywódców, którzy 

pracują 

nad 

wytworzeniem 

spójnych 

zespołów  roboczych  i  dbają  o  zadowolenie 

pracowników.

Zachowanie  przywódcze  zorientowane  na 

zadania:  zachowanie  przywódców,  którzy 

zwracają  baczną  uwagę  ba  pracę  i 

procedury związane z danym stanowiskiem.

Zachowania przywódców 

(Ohio) 

Zachowanie 

„uważające”: 

zachowanie 

przywódców,  którzy  wykazują  troskę  o 

podwładnych  i  starają  się  wytworzyć  ciepły, 
przyjazny i korzystny klimat.

Zachowanie 

„inicjowania 

struktury”: 

zachowanie przywódców, którzy definiują rolę 
przywódcy  i  podwładnego  w  ten  sposób,  że 

każdy  wie,  czego  się  od  niego  oczekuje, 

ustalają  formalne  linie  komunikacji  i  określają 
sposób wykonywania zadań.

Siatka kierownicza – technika 

doskonalenia organizacji.

Troska  o  produkcję  –  część  siatki  kierowniczej 

zajmująca się stanowiskami pracy i zadaniami 

jako aspektami zachowania przywódczego      

(zachowanie  zorientowane  na  zadania  (Michigan)  i 

zachowanie „inicjowania struktury” (Ohio)).

Troska  o  ludzi  –  część  siatki  kierowniczej 

zajmująca się ludzkimi aspektami zachowania 
przywódczego  (

zachowanie  zorientowane  na 

pracownika  (Michigan)  i  zachowanie  „uważające” 
(Ohio)).

Sytuacyjne podejście do 

przywództwa



W  modelach  sytuacyjnych  przyjmuje 
się, 

że 

właściwe 

zachowanie 

przywódcze różni się w zależności od 
konkretnej sytuacji.

Przywództwo skoncentrowane na szefie

Przywództwo skoncentrowane na podwładnym

Wykorzystanie przez 
menedżera formalnych 
uprawnień

Obszar swobody 
podwładnych

Menedżer 
podejmuje 
decyzję i 
ogłasza ją

Menedżer 
„sprzedaje” 
decyzję

Menedżer 
przedstawia 
pomysł i 
zachęca do 
pytań

Menedżer 
przedstawia 
projekt 
decyzji, 
który może 
ulec zmianie

Menedżer 
przedstawia 
problem, 
zbiera 
propozycje i 
podejmuje 
decyzję

Menedżer 
określa 
granice 
kompetencji, 
prosi grupę o 
decyzję

Menedżer 
pozwala 
podwładnym, 
na działania 
w granicach 
określonych 
przez 
przełożonego

Ciągła skala zachowań przywódczych Tanenbauma i 

Schmidta.

Sytuacyjne podejście do 

przywództwa - teorie

1.

Teoria NLW

2.

Teoria ścieżki do celu

3.

Model Vrooma – Yettona - Jago

Teoria NLW

      Teoria  przywództwa  sugerująca,  że 

właściwy  styl  przywództwa  zmienia 
się  wraz  z  sytuacją,  która  może  być 
bardziej lub mniej korzystna.

 

NLW – najmniej lubiany 

współpracownik

      Skala  pomiaru,  na  której  przywódcy 

mają 

opisać 

osobę, 

z 

którą 

współpraca  układa  się  najgorzej, 
uwzględniając zestaw 16 skal.

Irytujący _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _Pomocny

1    2     3   4   5   6   7  
 8 

Spięty     _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _Rozluźniony

1    2     3   4   5   6   7   8 

Nudny     _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _Interesujący

1    2     3   4   5   6   7   8 

Teoria najmniej preferowanego 

współpracownika-wg F. Fidlera

Czynniki warunkujące

Sytuacje

Stosunki przywódcy z 

członkami grupy

Konstrukcja zadania

Pozycja władcza

Dobre

Złe

Dobra

Zła

Dobra

Zła

Silna Słaba Silna Słaba Silna Słaba Silna Słaba

Najbardziej

korzystna

Umiarkowanie

 korzystna

Najbardziej

niekorzystna

Zorientowane

na zadania

Zorientowane na 

stosunki międzyludzkie

Zorientowane

na zadania

Stopień korzystności 
sytuacji

Odpowiednia zachowania
przywódcy

Teoria ścieżki do celu

      Teoria  przywództwa  sugerująca,  iż 

główną 

funkcja 

przywódcy 

jest 

zapewnienie  dostępności  w  miejscu 
pracy  cenionych  lub  pożądanych 
nagród oraz wyjaśnienie podwładnym 
jak je osiągnąć.

Założenia koncepcyjne ścieżki do 

celu

Cechy osobowe
 podwładnych:

-Postrzegane zdolności

-Poczucie umiejscowienia
  kontroli

Zachowania
 przywódcze:

-Nakazowe

-Wspierające

-Partycypacyjne

-Zorientowane na osiągnięcia

Cechy otoczenia

-Konstrukcja zadań

-System formalnych 
  uprawnień władczych

-Grupa robocza

Motywacja podwładnych do osiągania wyników

Model Vrooma-Yettona-Jago

      Przewiduje,  jakiego  stopnia 

partycypacji  grupy  wymagają  różne 
rodzaje sytuacji.

Model Vrooma-Yettona-Jago

Styl decyzji

Definicja

AI

             Menedżer sam podejmuje decyzję.

  AII

Menedżer prosi podwładnych o informację,  
               jednak decyzję podejmuje sam. 

Podwładni 

               mogą być informowani o 

sytuacji lub nie.

KI

             Menedżer informuje poszczególnych 

podwładnych 

             o sytuacji oraz prosi o informację 

i ocenę. 

             Podwładni nie spotykają 

się jako grupa, a 

             menedżer 

podejmuje decyzję sam.

KII

             Menedżer i podwładny spotykają się jako grupa 

             dla omówienia sytuacji, jednak decyzję 

             podejmuje menedżer.

GII

             Menedżer i podwładni spotykają się jako grupa 
             dla omówienia sytuacji, decyzję podejmuje 

             grupa.

A = styl autokratyczny; K= styl konsultacyjny; G = styl grupowy

Drzewo decyzyjne dla problemu 

grupowego z istotą czasu dla modelu 

VYJ

QR

CR

CR

LI

LI

CP

LI

ST

ST

AI

GII

CP

KII

GII

KII

AII

CII

CI

AII

GII

CP

GC

GC

GC

GC

SI

SI

CO

CO

tak

nie

wysokie

niskie

Postawienie
problemu

Inne podejścia sytuacyjne

      Model  pionowych  par  rozwiązań  - 

akceptuje różnorodne typy stosunków 
przywódców z różnymi podwładnymi

 
      Teoria  cyklu  życia  –  model 

sugerujący,  że  właściwe  zachowanie 
przywódcy 

zależy 

od 

stopnia 

dojrzałości jego zwolenników.

Nowe spojrzenie na 

przywództwo



Substytuty 

przywództwa 

– 

koncepcja 

identyfikująca  sytuacje,  w  których  zachowania 
przywódcze  są  neutralizowane  lub  zastępowane 
cechami podwładnych, zadania i organizacji



Przywództwo  transformacyjne  -  przywództwo 
wykraczające 

poza 

zwykłe 

oczekiwania 

i 

przekazujące  poczucie  misji,  pobudzające  proces 
uczenia  się  i  inspirujące  do  nowych  sposobów 
myślenia

Zachowanie polityczne w 

organizacjach

Działania podejmowane w szczególnym celu 

zdobycia,  rozszerzenia  i  wykorzystania 
władzy  i  innych  zasobów  po  to,  aby 
uzyskać pożądane wyniki.

Najczęściej spotykane działania polityczne:



Kuszenie



Perswazja



Stworzenie zobowiązania



Przymus.