Psychopatologia  

• Ojciec psychopatologii Karl Jaspers 1913 r.
• Psychopatolgia – opisuje, interpretuje, 

wyjaśnia,  przejawy życia psychicznego 
(fenomeny) od strony zaburzeń które mają 
wartość kliniczną 

J.Wciórka

• Psychologia zaburzeń psychicznych – 

opisuje, interpretuje, wyjaśnia zjawiska 
psychiczne z punktu widzenia psychologii 
(zdrowia)

 

 

Symptomatologia – wiedza 

o objawach

• Zróżnicowanie diagnostyczne objawów: np. 

objawy patognomiczne odgrywają istotną rolę w 

diagnozie; objawy osiowe czy pierwotne

• Nasilenie objawów np. od utrudniających 

funkcjonowanie do uniemożliwiających 

(nasilenie, trwałość, częstość występowania)

• Znaczenie (funkcja) dla pacjenta: społeczne 

np.izolacja; indywidualne np.myśli „S”

• Powstawanie objawów (geneza) bardziej 

teoretyczny problem niż praktyczny – pojedyńczy 

objaw nie wskazuje na przyczynę powstania

 

 

Zespół kliniczny

• Syndromologia jest to nauka o zespołach klinicznych 

czyli zbiorach objawów psychopatologicznych 

charakterystycznych dla danej choroby 

• Zespół kliniczny (psychopatologiczny) nie zawiera w 

sobie przyczyn powstania tylko opisuje na podstawie 

występujących  objawów i własnych ocen stan 

psychiczny danej osoby

• lista dotychczas opisanych zespołów klinicznych jest 

otwarta, zmienna

• Zebrane, sklasyfikowane w okreśolne reguły zespoły 

psychopatologiczne tworzą system nozologiczny np.. 

ICD 10 czy DSM IV

 

 

Rozwój diagnozy

• Objawy
• Zespoły
• Zaburzenia psychiczne (choroba)
• W psychiatrii najczęściej stawiane jest 

rozpoznanie zespołu, rzadko choroby

• Większość zaburzeń psychicznych jest 

spowodowana wieloma czynnikami

• Przyczyny zaburzeń psychicznych są 

mało poznane 

 

 

W zależności od diagnozy

• Leczenie objawowe
• Leczenie syndromolityczne
• Leczenie przyczynowe - 

nozolityczne

 

 

Zaburzenie psychiczne    

disorder

  

• Choroba psychiczna mental illness 

termin coraz rzadziej stosowany, 
ponieważ był i jest rozumiany jako 
negatywna ocena zawierająca 
stygmatyzację niemniej

• Zaburzenie psychiczne jest to zespół 

zachowań, objawów króre powodują 
cierpienie i zaburzają funkcjonowanie 
człowieka

 

 

Objawy zaburzeń 

psychicznych

• Objawy opisujące zaburzenia poznawcze 

(uzyskanie informacji, uporządkowanie, 

poszufladkowanie, przechowanie, 

wykorzystanie) oraz

• Zaburzenia czynności emocjonalnych i 

motywacyjnych (ładunek emocjonalny, 

barwa przeżycia, rozwój motywacji, 

działanie)

• Inne niż ww scalające poszczególne 

czynności psychiczne w całość, 

indywidualność psychiczną i somatyczną

 

 

Czynności poznawcze

• Warunkują poznanie świata 

zewnętrznego, własnego środowiska 
wewnętrznego i odpowiednie 
reagowanie na ich zmiany, czy 
potrzeby

• Zaburzenia w zakresie: uwaga-pamięć-

spostrzeganie-myślenie-język i 
porozumiewanie się występują w wielu 
zespołach psychopatologicznych

 

 

Zaburzenia uwagi

• Zaburzenia  dość powszechne, 

niespecyficzne

• Uwaga odgrywa rolę w selekcji informacji 

na wszystkich poziomach (wrażenia 
zmysłowe, przechowanie, odtwarzanie, 
zapoczątkowanie odpowiedniej reakcji)

• Uwaga dowolna (skupienie, koncentracja, 

wybór) a uwaga mimowolna 
(automatyczna)

 

 

Zaburzenia uwagi c.d.

• Selektywność – kontrolowane 

skupienie na wybranym fragmencie 
np. nauka

• Wytrwałość – np. męczliwość uwagi 

przy  tłumaczniu równoległym

• Przerzutność (np.wyszukiwanie)
• Podzielność (oglądanie 

jednoczasowe dwóch filmów)

 

 

 Pamięć

Proces zapamiętywania
 - pamięć bezpośrednia zatrzymywana jest informacja 

 do 1 sek. (często uważana za wstępną fazę 

spostrzegania i niekiedy nazywana pamięcią 

sensoryczną)

- pamięć krótkotrwała (tzw. operacyjna) do około 15 

min. pozwala na wystąpienie następnej fazy

- pamięci trwałej
Poziomy zapamiętywania
- pamięć deklaratywna semantyczna a pamięć 

niedeklaratywna proceduralna gromadzona od 

urodzenia

 

 

Ilościowe zaburzenia 

pamięci dysmnezje

• Hipomnezja – ograniczenie przemijające lub 

trwałe odtwarzania wspomnień z różnych 
przyczyn np. depresja, dysocjacja, zmiany 
organiczne oun. Amnezja całkowita lub 
częściowa z uwzględnieniem okresu 
występowania – niepamieć wsteczna np. po 
urazie; następcza np.w majaczeniu

• Ekmnezja – przeżycia minione przeżywane 

jako teraźniejszość np.po ibogainie, w 
histerii  

 

 

Jakościowe zaburzenia 

pamięci paramnezje

• Iluzja pamięci

• Kryptomnezja

• Złudy 

utożsamiające

• Zniekształcone 

silnymi emocjami, 

chorbą realne 

wspomnienia

• Błędne  rozpoznanie 

np. nieświadomy 

plagiat

• Déjà vu, deja vecu
jamais vu, jamais 

vecu

 

 

Paramnezje c.d.

• Konfablacje

• Omamy 
   pamięciowe

•

Wypełnianie luk pamięciowych 
błędną informacją utrzymaną w 
konwencji prawidłowej odpowiedzi 
bez cech kłamstwa np. w 
encefalopatii 

•

Czyli urojeniowe zafałszowanie 
wspomnień (fałszywe wspomnienia 
z sądem realizującym) wpływające 
na zachowanie, tworzenie 
wspomnień które nie miały miejsca

 

 

Zaburzenia spostrzegania-

anomalie, zniekształcenia 

spostrzegania

• Zniekształcenia –  rzeczywiste, rozpoznane ale 

zniekształcone cechy przedmiotów, ich 

umiejscowienie oraz czas odbierane przez 

różne zmysły np. oddalone, przybliżone, 

zmniejszone, powiększone, rozmazane, 

zwolnienie ruchu, przyspieszenie ruchu, 

wyraziste zapachy, zmiana miejsca 

odczuwania przy dotyku i.t.p. ale bez sądu 

realizującego

• Występowanie np. zmiany organiczne, 

zaburzenia psychiczne, wpływ halucynogenów

 

 

Pareidolie, iluzje

• Błędnie rozpoznawane spostrzeżenia ale pod 

wpływem rzeczywistego bodźca (podział wg 

zmysłów)

• Pareidolie np. wypatrzenie w układzie kropek 

określonych kształów, zachowane 

przekonanie o nierealności zjawiska 

(przedmiot czy złudzenie) 

• Iluzje np. wypatrzenie w drzewach ukrytego 

człowieka, realność zjawiska i sąd realizujący

• Występowanie np. w zdrowiu, w majaczeniu, 

gorączce, zaburzeniach psychicznych 

 

 

Omamy, o. rzekome, 

parahalucynacje

• Spostrzeżenia bez odpowiedniego bodźca 

oraz błędny sąd realizujący (podział wg 
zmysłów)

• Omamy – rzutowane na zewnątrz &&
• Omamy rzekome, pseudohalucynacje – 

umiejscawiane wewnątrz ciała, przestrzeni 
psychicznej istotne w rozpoznawaniu schi

• Parahalucynacje – bez odpowiedniego 

bodźca ale bez sądu realizującego &&

 

 

Omamy  &&

• Wzrokowe
• Słuchowe
• Cenestatyczne i kinestetyczne – czuciowe
• Węchowe
• Smakowe
• Omamy czynnościowe (realne kroki na schodach 

powodują omamy słuchowe)

• Omamy sceniczne
• Omamy hipnogogiczne (zasypianie), hipnopompiczne 

(budzenie)

• Występowanie: w wielu zaburzeniach psychicznych, 

organice 

 

 

Parahalucynacje &&

•  obecne poczucie nierzeczywistości, chroby 

parahalucynacji (brak sądu realizującego) ale często 

towarzyszy temu lęk

• Automatyzm sensoryczny   

termin wprowadzony przez T. 

Bilikiewicza

  parahalucynacje występujące często jako np. 

-aura padaczkowa jako proste omamy czy napady 

węchowe 

-w migrenie jako migoczące punkty
-przy uszkodzeniu n.n.wzrokowych, słuchowych
-narkolepsji
- omamy pedunkularne przy uszkodzeniu pnia oun 

wzgórza, móżdżku

 

 

Agnozje

• Niemożność lub trudności w rozpoznawaniu 

znanych przedmiotów, obiektów mimo

1. prawidłowych narządów zmysłów
2. zdolności spostrzegania
• Występowanie w ogniskowych uszkodzeniach oun 

np..

-

a. palców upośledzenie czucia ułożenia palców 

przy uszkodzeniu l. płata ciemieniowego

-

a. wzrokowa upośledzenie rozpoznawania 

przedmiotów przy uszkodzeniu płatów potylicznych

-

a. słuchowa trudności w identyfikacji dźwięków 

przy uszkodzeniu płatów skroniowych 

 

 

Zaburzenia myślenia

treści

Myśli 
nadwartościowe;
Urojenia;
Automatyzmy 
psychiczne
Myśli natrętne

formy

z. toku &&

z. struktury i funkcji 
&&

 

 

Zaburzenia toku myślenia &&

• Spowolnienie aż do zahamowania
• Otamowanie
• Przyspieszenie aż do słowotoku
• Natłok/mantyzm
• Rozwlekłość
• Werbigeracje
• Stereotypie, perseweracje, iteracje
• Mutyzm (wybiórczy dotyczy wybranych 

osób)

 

 

Zaburzenia struktury i funkcji 

&&

• Zubożenie myślenia
• Myślenie paralogiczne, 

nieskładne, niekomunikacyjne

• Rozkojarzenie
• Splątanie
• Afazje……………..

 

 

Zaburzenia treści 

myślenia Myśli/idee 

nadwartościowe

• Mogą występować w zdrowiu 

przekonania 

powodujące sztywność postaw, radykalizm

• Często występują w paranoi, 

osobowości nieprawidłowej

• Granica między urojeniami a myślami 

nadwartościowymi np. myśli 
wielkościowe, depresyjne czy odnoszące 

ludzie przyglą się ale jest zachowany częściowy 
krytycyzm (depresje)

                            

 

 

urojenia

• Są to chorobowe, fałszywe przekonania, 

sądy nie podlegające korekcji,

• występują z innymi objawami 

psychopatologicznymi 

• Odczuwane są z całym przekonaniem o 

słuszności, prawidłowości

• Nastawienia urojeniowe – nie w pełni 

ukształtowane urojenia tzw. nastrój 

urojeniowy- zachowanie urojeniowe – 

olśnienie urojeniowe 

 

 

Podział urojeń

• Proste
• Paranoiczne
• Paranoidalne
• oniryczne

• Odnoszące/ksobne
• Oddziaływania/wpł

ywu/odnoszące

• Prześladowcze
• Zmiany 

osoby/toższmości

• Wielkościowe
• depresyjne 

 

 

Automatyzmy psychiczne   

 

• Uczucie że np.. spostrzeganie,myślenie, mowa, 

ruchy własnego ciała nie podlegają własne woli, 

lecz podlegają innym wpływom – odbywają się 

jakby automatycznie, są kierowane siłami 

zewnętrznymi (przeżycia utraty wpływu)

• Trzon przeżyć w a.p. stanowią pseudohalucynacje 

+ urojenia 

odsłonięciaWartość diagnostyczna w schi.

• Depersonalizacja – utrata, wyobcowanie,   

zblednięcie własnych przeżyć, ruchy 

automatyczne (depresja, nerwica fobii, natręctw, 

schi.)

 

 

Myśli natrętne/obsesje

• Myśli traktowane jako własne ale nie 

chciane, bezsensowne, męczące

• Często są to rozważania, wątpliwości, 

skrupuły lub

• Obawy, zagrożenia np.. Zakażenia
• Mogą współwystępować z czynnościami 

natrętnymi

• Ruminacje – natrętne, przewlekłe, 

nawracające wątpliwości

 

 

Zaburzenia toku 

myślenia

• Aż do zahamowania – myśli płyną coraz wolniej 

ale względnie równomiernie – rzutuje to na 

szybkość odpowiedzi, wypowiedzi

• Otamowanie – jak ziarnko piasku w zegarze – 

myśli zatrzymują się i ponownie ruszają

• Przyspieszenie – gonitwa myśli – słowotok 

(organiczone znacznie zrozumienie chorego)

• Mantyzm – natłok myśli – wiele wątków 

tematycznych które ograniczają działanie 

pacjenta, powodują niepokój, stan znacznego 

dyskomfortu. W połączniu w przekonaniem , że 

myśli są nasłane z zewnątrz występuje w schi.

 

 

c.d. zaburzeń toku 

myślenia

• Rozwlekłość – drobiazgowość, dodawanie 

kolejnych zbędnych szczegółów, opisów, 

przedłużanie czasu wypowiedzi, gubienie 

celu wypowiedzi

• Stereotypie myślowe – ograniczenie 

przemyśleń i wyobrażeń 

• Perseweracje – udzielenie tej samej 

odpowiedzi na różne pytania lub 

powtarzanie tych samych zdań lub słów 

(psychozy, upośledzenia umysłowe, z. 

organiczne)

 

 

c.d. zaburzeń toku 

myślenia

• Iteracje – powtarzanie sylab, głosek, 

wykonywane jakby automatycznie – 

występuje w z. organicznych

• Werbigeracje – jak wyżej ale 

powtarzanie słów, zwrotów

• Mutyzm – brak reakcji słownych – 

występuje w stanach reaktywnych, 

katatonii, z. organicznych.

 

 

Zaburzenia struktury 

myślenia Myślenie 

paralogiczne

• Zaburzenia gospodarki pojęć, 

niedostatecznie różnicowane 
kryteria podobieństw i tożsamości, 
identyfikowanie symboli z nazwami 
przedmiotów, zaburzenia logicznego 
myślenia, zasady łączenia w większe 
kategorie prowadzi do zaburzonej 
komunikacji, zrozumienia

 

 

Myślenie paralogiczne c.d.

• Neologizmy – tworzenie własnych pojęć
• Kontaminacje – zbitki słów i pojęć 

„zakażanie pojęć sylabami z innych”

• Nadmierne włącznie
• Niewłaściwe wnioskowanie – „nie chodzę 

bo mam ręce”, współobecność 

sprzecznych 

(-ambi

-) sądów 

–sentencja

, 

zachowań 

– tendencja,

 odczuwanych emocji 

wobec przedmiotów, podmiotów 

–walencja

.

• Myślenie magiczne

 

 

Myślenie nieskładne i 

niekomunikatywne

• Paragramatyzmy (utrata lub 

zniekształcanie reguł gramatyki)

• Ześlizgiwanie się „z tematu”
• Odpowiedzi „obok”
• Rozpraszalność 
• Dźwięczenie – kojarzenie na zasadzie 

dźwięku słów

• Dereizm- myślenie oderwane od 

rzeczywistości

 

 

c.d.,

• Autyzm – przeniesienie zainteresowania do 

własnego wnętrza, do życia wewnętrznego 

• Rozkojarzenie – głęboko  zaburzone myślenie, 

które w przekazie mimo zachowanch form 

gramatycznych może być niezrozumiałe (schi.) 

• Splątanie/inkoherencja – brak form 

gramatycznych, porozrywany tok myślenia, 

przypadkowe kojarzenie, perseweracje, 

iteracje, werbigeracje – przekaz całkowicie 

niezrozumiały (w ostrej manii, zab. 

świadomości)

 

 

Afazje – zaburzenia mowy 

przy uszkodzeniu ogniskowym oun 

przykłady

• A. globalna 

• A. czuciowa

•  A. ruchowa

• aprozodia

• Nie rozumienie i nie 

mówienie

• Niezrozumiały żargon przy 

zachowanym rozumieniu i 
mowie

• Agramatyzmy, skróty, 

łączenia dźwiękowe przy 
zachowanym rozumieniu i 
mowie

 

• Nadawanie  mowie 

brzmienia melodii czy rytmu

 

 

Zaburzenia emocji/uczuć

Emoje pozytywne (lewa półkula) –
Emocje negatywne (prawa półkula)
Charakterystyka emocji: 
• typy nastroju, 
• przebieg/dynamika stanów 

uczuciowych

• Natężenie, wysycenie emocjami    

przeżyć

 

 

Typy nastroju

• Obniżenie
• Dysforia/złość
• Podwyższenie
• lęk

 

 

Obniżenie nastroju

• Rozpacz, smutek, przygnębienie, ujemna ocena 
• Niska samoocena, przeszłości, przyszłości
• Często z poczuciem winy, oskarżania się
• Nastrój dysforyczny – ujemne zabarwienie 

emocji z frustracją w niemożności zmiany 

sytuacji, elementami rozdrażnienia, złości, 

agresji, niecierpliwości, dokonywania 

gwałtownych czynów

• Nastrój dystymiczny – „nerwicowy” częściej 

identyfikowany jak w przewlekłych 

zaburzeniach subdepresyjnych

 

 

Podwyższenie nastroju

• Wysoka samoocena, przeszłości, 

przyszłości – dodatnie zabarwienie 
emocji

• Nastrój maniakalny/hipomaniakalny
• Nastrój euforyczny
• Nastrój ekstatyczny
• Moria (wesołkowatość, błaznowanie)

 

 

Lęk/strach i fobie

• Podobny braz psychpatologiczny i somatyczny, ale 

w lęku nieuświadamiana przyczyna

• Niepokój, trudności w koncentracji, 

zapamiętywaniu, skupienie na sobie, 

przygnębienie, dyskomfort psychiczny, zaburzenia 

snu, apetytu, objawy wegetatywne: drżenia 

mięśni, bicie serca, pocenie, rozszerzone źrenice

• Lęk uogólniony – napadowy
• Fobie – lęk przed określonymi sytuacjami z 

unikaniem tych sytuacji oraz zachowanym 

krytycyzmie bezsensu zachowania  np.. nie 

korzystanie z windy

 

 

Przebieg/dynamika 

stanów uczuciowych

• Zobojętnienie – apatia obniżenie aktywności, 

zainteresowań, przygnębienie

• Spłycenie uczuciowe, bladość uczuć – schi.
• Zubożenie – zmniejszenie wachlarza uczuć z 

nastawieniem na podstawowe, pierwotne 

biologicznie a ograniczeniem potrzeb społecznych 

– schi./z. organiczne

• Zaleganie – długoterminowe przechowywanie o 

niezmienionym ładunku emocjonalnych uczuć np. 

przez osoby chorujące na padaczkę 

• Lepkość – powracanie do tych samych sekwencji – 

j.w.

 

 

c.d.

• Nietrzymanie afektu – działanie 

gwałtowne, wymykające się kontroli, 
najczęściej dotyczące uczuć 
agresywnych, wrogich

• Chwiejność emocjonalna – zmienność 

nastrojów (uważa się, że jest 
charakterystyczna dla dzieci i osób 
starczych, ale występuje też w wielu 
chorobach np. histerii, z. organicznych 

 

 

Natężenie, wysycenie 
emocjami   innych przeżyć

• Syntymia
• Hipertymia
• Hipotymia
• Paratymia
• katatymia

 

 

c.d.

• Syntymia – harmonia emocji z przeżywanymi 

uczuciami

• Hipertymia – teatralność, przesada emocji w 

stosunku do przeżyć

• Hipotymia – zmniejszona ekspresja lub brak 

(atymia) emocji w stosunku do przeżyć (chłód 

emocjonalny, obojętność) – z.depresyjne, 

schizofrenia, reakcje sytuacyjne

• Paratymia – niedostosowanie, „obok”, 

nieadekwatność emocji do   przeżyć

• Katatymia – „przeżywanie życzeniowe”

 

 

Zaburzenia czynności 

motywacyjnych

• Motywacja rozumiana jako mechanizm 

rozpoczynający, ukierunkowywujący, 
podtrzymujący i kończący działanie 
(wola, dążenie, działanie)

• napęd psychomotoryczny - zaburzenia: 

ilościowe /zwiększenie lub zmniejszenie/ 
napędu oraz

• ilościowe i jakościowe / aktywność 

ruchowa, impulsywna, złożona/

 

 

Zmniejszenie/zwiększenie 

napędu

• Ulegają zmianie wszystkie trzy typy 

aktywności (ruchowa, impulsywna, 
złożona) np. w manii lub 

• występuje przewaga jednego typu nad 

drugim np. stupor hy - aktywność 
ruchowa, encefalopatia - impulsywna, 
złożona - zespół paranoidalny. 

Podziały te 

są względnie sztuczne, ale ułatwiają zrozumienie 
obrazów psychopatologicznych zespołów.

 

 

Przykłady zaburzeń 

aktywności ruchowej

• Spowolnienie/zahamowanie/osłupienie
• przspieszenie/pobudzenie/aż do 

osłupienia

• ruchy mimowolne (diskinezy, 

pląsawicze, tiki, drżenia, mioklonie)

• stereotypie, perseweracje, iteracje 

ruchowe

• czynności natrętne (kompulsje)

 

 

Zaburzenia aktywności 

ruchowej cd

• Parakinezy: katalepsja, zastyganie, 

giętkość woskowa, ruchowe objawy echa, 

automatyzm nakazowy 

nadawanie ciału 

nienaturalnych pozycji po zapoczątkowaniu ruchu,

 

negatywizm.

• Apraksja - niemożność wykonania ruchu 

mimo prawidłowego narządu 

wykonawczego i zrozumienia polecenia

• apraksje są wyrazem ogniskowego 

uszkodzenia oun

 

 

Zaburzenia aktywności 

motywowane impulsami

• Aktywność impulsywna powstaje pod 

wpływem b. silnych:

1. emocji (nastroje, afekty) 
2. popędów, 
3. nawyków.
• Mania, depresja, dysforia, lęk – 

aktywność impulsywna zwiększona 
lub zmniejszona 

 

 

Zaburzenia aktywności 

impulsywnej motywowanej 

popędami

• Zaburzenia łaknienia:  nie tylko 

ilościowe ale i jakościowe 

od 

zachcianek poprzez spożywanie substancji niejadalnych 
aż do spożywania wydalin np.. koprofagia 

•  pragnienia
• Snu
• Popędu płciowego

 

 

Zaburzenia aktywności 

impulsywnej motywowane 

nawykami

• Kleptomania (kradzieże nie dla zysku)
• Piromania (podpalanie)
• Poriomania (włóczęgostwo)
• Hazard
• Kolekcjonowanie

Cztery z ww. występujące w innym natężeniu 

niż patologiczne  występują w zdrowiu

 

 

cd.

• Fobie – nawykowe unikanie 

powodowane antycypacją leku:

• Agorafobia
• F. społeczna
• Fobie specyficzne: pająki, 

ciemności, tłum, ostre narzędzia, 
zamknięcie, winda, trzynastka i 
wiele, wiele innych.

 

 

paragnomen

• Ma znaczenie w psychiatrii 

sądowej

• Nagły, niezrozumiały czyn
• Bez umotywowania
• Często poprzedza pojawienie się 

psychozy

 

 

Zaburzenia aktywności 

złożonej

• Zachowania intencjonalne czyli 

zainteresowania jako wykładnik 
aktywności złożonej  

• Zaburzenia aktywności z. dla celów 

klinicznych: ekspresja, sposoby 
porozumiewania się (interaktywność), 
zachowania w sytuacjach społecznych, 
zmniejszenie zainteresowań

 

 

sposoby porozumiewania się 

(interaktywność)

• Trudny kontakt
• Niedostosowanie („para” -mimia, 

-tymia, -kineza itp..)

• Ambiwalencja, ambisentencja, 

ambitendencja (dezintegracja 

czynności psychicznych, 

rozszczepienie)

• Wycofanie się
• Autyzm (zamknięcie w sobie)

 

 

 ekspresja

• Natręctwa
• Stereotypie, perseweracje, iteracje
• Manieryzmy
• grymasowanie

 

 

Zaburzone wzorce zachowań i 

reagowania w sytuacjach 

społecznych, międzyludzkich

• Paranoiczność
• Sensytywność
• Ekspansywność
• Zdystansowanie
• Kruchość
• Dyssocjalność
• egocentryzm

 

 

c.d.

• Histrioniczność
• Makiawelizm
• Anankastyczność
• Zależność
• lękliwość

 

 

Zmniejszenie 

zainteresowań

• Bierność, bezwolność, awolicja
• Nie zainteresowanie ( nie szukam, 

nie patrzę)

• Asocjalizacja, wycofanie z życia 

społecznego (apatia, abulia, 
amotywacja)