Klatka piersiowa - układ oddechowy

Klatka piersiowa -

układ oddechowy

Okolice, punkty i linie orientacyjne:

W klatce piersiowej wyróżnia się: ścianę

przednią i tylną oraz dwie ściany boczne,

ściana przednia od bocznej oddzielona

jest przednią linią pachową, a boczna od

tylnej – tylną linia pachową.

Okolice



Celem określenia siedziby rozmaitych

zmian klatki piersiowej, stwierdzonych

oglądaniem, obmacywaniem i

osłuchiwaniem konieczna jest

znajomość niżej wymienionych okolic,

punktów i linii orientacyjnych.

Okolice klatki piersiowej



Okolica mostkowa



Prawa i lewa okolica obojczykowa



Okolice nadobojczykowe nazywane

również dołkami nadobojczykowymi



Prawa i lewa okolica podobojczykowa –

dołki podobojczykowe



Prawa i lewa okolica sutkowa,

podsutkowa, przechodzą w okolice

podżebrowe



Okolice pachowe



Okolica pośrodkowa grzbietu

Okolice



Prawa i lewa okolica nadłopatkowa,

łopatkowa,



Prawa i lewa okolica międzyłopatkowa,

podłopatkowa, przechodzą one ku

obwodowi w okolice podżebrowe, a ku

dołowi w okolice lędźwiowe.



Brodawki sutkowe u mężczyzn leżą na

wysokości IV, V żebra



Wyrostek ościsty VII kręgu szyjnego

uwidacznia się przy zgięciu głowy

badanego do przodu.

Linie orientacyjne



Odróżnia się 18 linii na ścianach:

przedniej, bocznych i tylnej klatki

piersiowej.



Do lokalizacji zmian klatki piersiowej

służą za linie poziome żebra lub

międzyżebrza.

Budowa segmentarna płuc



Z klinicznego punktu widzenia

podstawową jednostką płuca jest

segment.



Stanowi on autonomiczną część płata

płucnego, gdyż oddzielony jest od

sąsiadujących z nim segmentów

przegrodą łącznotkankową oraz posiada

odrębną sieć naczyń żylnych, tętniczych i

chłonnych. W związku z tym w pewnych

okolicznościach chirurg może dokonać

segmentektomii, pozostawiając resztę

płata płucnego w ustroju.

Podział płuc na segmentu



Płuco prawe składa się z 10

segmentów



Płuco lewe składa się z 9 segmentów

Oglądanie i obmacywanie

klatki piersiowej



Wykonując powyższe badania

zwracamy uwagę na: budowę klatki

piersiowej, symetrię, układ kostny,

ruchy oddechowe oraz gruczoły

sutkowe.



Klatka piersiowa zbudowana

prawidłowo: dobrze wysklepiona,

symetryczna, kregosłup przebiega

prosto, łopatki są ustawione na jednym

poziomie, nie odstają.

Klatka piersiowa asteniczna



Jest jedną z cech astenicznej budowy

ciała – długa, płaska, wąska, dołki

nad i podobojczykowe są silnie

zaznaczone,



barki wąskie, obojczyki stercza a

łopatki odstają.



Serce jest małe, wiszące.

Klatka piersiowa rozedmowa



Jest trwale ustawiona wdechowo,

głęboko szeroka, znacznie

powiększony wymiar przednio-tylny.

Ramiona są uniesione, żebra

przebiegają bardziej poziomo niż w

warunkach prawidłowych.



Klatka piersiowa beczkowata – górna

część wybitnie rozszerzona.

Klatka piersiowa krzywicza



Zazwyczaj jest niesymetryczna na

skutek skrzywienia kręgosłupa w bok

lub ku tyłowi.



Na granicach chrząstek i i żeber często

stwierdza się tzw. różaniec krzywiczy.



Górna część klatki piersiowej jest

wąska a dolna szeroka.



Mostek jest wysunięty do przodu, w

związku z tym klatka piersiowa

podobna jest do ptasiej.

Klatka piersiowa lejkowata



Zazwyczaj jest zaburzeniem rozwojowym,

czasami powstaje w przebiegu krzywicy.



Dolana część mostka jest zapadnięta co

może upośledzać kinetykę serca.



Klatka piersiowa lejkowata stanowi czasami

jeden z objawów zespołu Marfana.



Zespół ten jest wrodzony i objawia się

długimi i cienkimi palcami, długą i wąska

czaszką, niewielkim wytrzeszczem i

wrodzonymi wadami sercowo-

naczyniowymi. Chorzy ci umierają nagle na

skutek krwotoku z pękniętej ściany tętnicy

głównej.

Ginekomastia



Przez to określenie rozumie się występujące

u płci męskiej powiększenie jednego lub

obu sutków.



Zaburzenie to należy odróżnić od

powiększenia sutków męskich wywołanego

nagromadzeniem się tkanki tłuszczowej.



Do ginekomastii nieraz doprowadzają

choroby gruczołów dokrewnych, nowotwory

kory nadnercza, nowotwory jader. Zespół

ten poza powiększeniem sutków

charakteryzuje się niedorozwojem jader i

członka.

Klatka piersiowa szewska



Dolna część mostka zapada się do

tyłu na skutek ucisku narzędziem

pracy.

Klatka piersiowa

niesymetryczna



Częstą przyczyna braku symetrii jest

skrzywienie kręgosłupa.



Jednostronne rozszerzenie obserwuje

się w wysiękowym zapaleniu opłucnej,

dużych guzach śródpiersia, dużym

powiększeniu serca, wątroby lub

śledziony.

Sutki



U mężczyzn rak sutka bardzo rzadko.



U kobiet – powiększenie gruczołów

sutkowych fizjologicznie – ciąża,

karmienie piersią – ciąża - siara.



W połogu – zapalenie sutków.



Dodatkowe brodawki sutkowe, lub cały

gruczoł.



Rak sutka – zostanie omówiony

oddzielnie



Nie badanie sutków błąd w sztuce

lekarskiej.

Oddychanie



Częstość oddechów – 16-18/min.



Przyśpieszenie oddychania – wysiłek

fizyczny, podniecenie psychiczne,

choroby o przebiegu gorączkowym,

oraz choroby doprowadzające do

duszności.



Zwolnienie ruchów oddechowych – w

czasie snu, w udarze mózgu, w

napadzie dychawicy oskrzelowej, w

zwężeniu górnych dróg oddechowych.

Rozszerzalność klatki

piersiowej



Bada się oglądaniem i

obmacywaniem. Dla obu połów jest

równomierna.



Powłóczenie zdarza się w zapaleniu i

marskości płuc, zapaleniu nopłucnej i

osierdzia.

Tor oddychania



U mężczyzn – tor oddychania brzuszno-

piersiowy



U kobiet – tor oddychania – piersiowo-

brzuszny.



Zmniejszenie lub zniesienie ruchomości

oddechowej powłok brzusznych

występuje w ostrym zapaleniu

otrzewnej iw razie zbierania się dużej

ilości płynu w jamie brzusznej.

Wielki oddech Kussmaula



Nazywany jest także oddechem

gonionego zwierzęcia, polega na

utrzymującym się przez dłuższy czas

znacznym pogłębieniu ruchów

oddechowych.



Spowodowany jest – kwasica

metaboliczną, rozwijającą się w

okresie przedśpiączkowym cukrzycy i

u chorych w niewydolności nerek.

Oddech Cheyne-Stokesa



Charakteryzuje się naprzemienne

występującymi okresami bezdechu i

stopniowego pogłębienia, a następnie

spłycenia ruchów oddechowych.



Występuje w lewokomorowej

niewydolności krążenia, niewydolności

nerek, udarze mózgu, zatruciach.



U osób zdrowych może wystąpić może

wystąpić w bardzo zbliżonej formie w

głębokim śnie.

Opukiwanie klatki piersiowej



Celem tego badania jest:



Zbadanie stanu powietrzności tkanki

płucnej



Stwierdzenie czy między ścianą klatki

piersiowej a płucem znajduje się ciało

stałe, płyn lub gaz



Oznaczenie granic znalezionych zmian

odgłosu opukowego



Oznaczenie granic płuc, serca i innych

narządów.



Zbadanie ruchomości dolnych granic płuc

Rodzaje odgłosu opukowego



Odgłos opukowy jawny



„ „

przytłumiony



„

stłumiony



„ „

bębenkowy



„ „

metaliczny

Odgłos opukowy jawny



Trwa stosunkowo długo i ma dość

niskie brzmienie.



Stopień jago jawności zależy od

grubości ściany klatki piersiowej oraz

warstwy tkanki płucnej w danym

miejscu.

Odgłos przytłumiony i

stłumiony



Trwa stosunkowo krótko i ma dość

wysokie brzmienie – słyszy się go

opukując np. udo.



Jedną z przyczyn przytłumienia i

stłumienia odgłosu opukowego jest

obecność między klatką piersiową a

płucem płynu (wysięk, przesięk,

krew) lub ciała stałego (zwłóknienie

opłucnej, nowotwór).

Odgłos opukowy bębenkowy



Trwa stosunkowo długo i może mieć

niskie lub wysokie brzmienie.



Słyszy się go opukując brzuch lub

policzek przy zamkniętej jamie

ustnej.



Najczęstszą przyczyną odgłosu

bębenkowego jest rozedma płuc i

odma opłucnowa.

Odgłos opukowy metaliczny



Jest odmiana odgłosu bębenkowego.

Ma on wysokie brzmienie.



Słyszy się opukując nieco wzdęty

brzuch lub policzki przy szeroko

otwartej jamie ustnej.

Metody opukiwania



Metoda bezpośrednia polega na

opukiwaniu klatki piersiowej opuszką

3 lub 4 palca.



Metoda pośrednia – opuszką

trzeciego palca prawej ręki opukuje

się środkowy paliczek trzeciego palca

lewej ręki.

Osłuchiwanie klatki

piersiowej



Osłuchując klatkę piersiową zwraca się

uwagę na podstawowe szmery

oddechowe i na szmery dodatkowe.



Osłuchiwanie może być bezpośrednia i

przy pomocy stetoskopu,

fonendoskopu.



Niektóre szmery stwierdza się w pewnej

odległości od chorego. Są to świsty i

wilgotne furczenia, wilgotne rzężenia w

obrębie płuc i rzężenie tchawicze u

konających.

Rodzaje szmerów

oddechowych



Odróżnia się:



szmer oddechowy pęcherzykowy,

oskrzelowy i



nieoznaczony.



Badany powinien oddychać nosem.



Należy osłuchiwać podczas

oddychania zwykłego i głębokiego,

czasami również po kaszlu.

Szmer oddechowy

pęcherzykowy



Może być:



Prawidłowy



Zaostrzony



Osłabiony



Zniesiony



Z wydłużonym wydechem

Szmer oddechowy

pęcherzykowy prawidłowy



Ma charakter ssący („FF”) i jest dobrze

słyszalny, zwłaszcza podczas głębokiego

wdechu.



Wydech jest krótki – delikatne chuchnięcie.



Natężenie szmeru pęcherzykowego zależy

nie tylko od głębokości oddychania, ale

także od okolicy osłuchiwanej.



Prawidłowy szmer pęcherzykowy nie

wyłącza spraw chorobowych toczących się

w układzie oddechowym.

Szmer oddechowy

pęcherzykowy zaostrzony



Stwierdza się u zdrowych dzieci, a

także w chorobach gorączkowych –

przyspieszone i pogłębione ruchy

oddechowe – i w zapaleniach oskrzeli

powodujących niewielkie zwężenie

ich światła.

Szmer oddechowy

pęcherzykowy osłabiony -

zniesiony



Wysłuchuje się w chorobach

doprowadzających do zmniejszenia

rozszerzalności klatki piersiowej – rozedma

płuc, bóle klatki piersiowej, do znacznego

zwężenia światła oskrzeli – ciała obce, śluz,

odoskrzelowy rak płuca, i do oddalenia płuca

od ściany klatki piersiowej – odma opłucnowa,

płyn w jamie opłucnowej, nowotwory

opłucnej.



Zapalenie wyrostka robaczkowego lub inne

ostre schorzenia jamy brzusznej prowadzące

do ograniczenia ruchomości przepony.

Szmer oddechowy

pęcherzykowy z wydłużonym

wydechem



Zazwyczaj jest jednocześnie

zaostrzony.



Występuje w rozedmie płuc, dychawicy

oskrzelowej i innych stanach

powodujących duszność wydechową.

Szmer oddechowy

oskrzelowy



Ma charakter chuchający („h”) przy

czym wydech góruje nad wdechem.



Fizjologiczny szmer oddechowy

oskrzelowy stwierdza się w miejscu

rzutu tchawicy i głównych oskrzeli na

przednią i tylną powierzchnię klatki

piersiowej.



Patologiczny – w stanach

doprowadzających do

bezpowietrzności tkanki płucnej.

(zapalenie, gruźlica, marskość).

Szmery oddechowe

dodatkowe



1. rzężenie



2. trzeszczenie



3. tarcie opłucnej



4. szmer pluskający

Rzężenie



Powstaje na skutek obecności („suchej”)

gęstej wydzieliny w oskrzelach.



Na ogół jest to śluz.



Ostry i przewlekły nieżyt oskrzeli



Astma oskrzelowa



W zależności od wysokości brzmienia dzieli

się je furczenia i świsty.



Rzężenie wilgotne powstaje na skutek

„wilgotnej” wydzieliny w oskrzelach lub

jamach. (wydzielina śluzowa, śluzowo-

ropna, ropna, przesięk w obrzęku płuc,

krew po krwotoku płucnym).

Trzeszczenia



Powstają podczas wdechu na skutek

rozlepiania się pęcherzyków

płucnych.



Niedodma płuc



U chorych leżących przez dłuższy

czas na plecach

Tarcie opłucnej



W warunkach prawidłowych opłucna

ścienna i płucna ocierają się o siebie

podczas oddychania nie wydają

żadnego szmeru.



W niektórych chorobach blaszki

opłucnej staja się suche i nierówne –

włóknik, nowotwór – co powoduje

powstanie tarcia.



Tarcie pojawia się podczas wdechu i

wydechu.

Szmer pluskający



Występuje wtedy, gdy w jamie

opłucnowej znajduje się płyn i

powietrze.



Do stwierdzenia objawu należy:



Przyłożyć ucho do odpowiedniej

strony klatki piersiowej i poprosić

chorego by gwałtownie się poruszył.

Klatka piersiowa – układ

krążenia



Metody badania fizykalnego:



1. oglądanie



2. obmacywanie okolicy serca



3. opukiwanie



4. osłuchiwanie okolicy serca

EKG



Ocena prawidłowego i

patologicznego zapisu ekg.



Technika wykonania badania ekg

Document Outline