1

PIONOWY PODZIAŁ KONTA 

ŚRODKI TRWAŁE

• Pionowy podział kont bilansowych, podobnie jak podział 

poziomy, jest działaniem skierowanym na ukształtowanie 

nowych mniejszych zakresów treści kont. 

• Podział pionowy konta bilansowego polega na 

wyodrębnieniu z ogółu ewidencjonowanych na 

jednej stronie konta bilansowego operacji 

gospodarczych, określonej ich części i 

przeznaczeniu do ich ewidencji nowego konta. 

• Celem takiego podziału jest uzyskanie:

- większej przejrzystości zapisów księgowych (podział 

konta
 "Wynik finansowy"),
- możliwości ewidencji według wartości umownych 
  różniących się od wartości wykazanych w bilansie (np.
  podział konta "Środki trwałe").

 

 

2

KONTA KORYGUJĄCE

• 

W drugim przypadku powstaje konto 

korygujące, które stanowi uzupełnienie 

do konta dzielonego zwanego kontem 

podstawowym. 
• Wartości ujęte na kontach 

korygujących nie stanowią odrębnych 

realnych kategorii majątkowych ani 

funduszowych i są wyłącznie korektami 

wartości wykazanych na kontach 

podstawowych. 
•Konto podstawowe i korygujące są ze 

sobą ściśle powiązane i rozpatrywane z 

reguły łącznie.   

R. Nilidziński, Podstawy rachunkowości cz. I. ODDK, Gdańsk 1999, s.123-124.

 

 

3

KONTA KORYGUJĄCE

Konta korygujące:
• zwiększają wartość danego składnika 

bilansowego, gdy wykazują takie samo saldo 

jak saldo konta podstawowego ( w bilansie 

saldo konta korygującego dodaje się do salda 

konta podstawowego),

• zmniejszają wartość danego składnika 

bilansowego, gdy wykazują saldo przeciwne do 

salda konta podstawowego (w bilansie wartość 

składnika jest różnicą sald konta 

podstawowego i prowadzonego do niego konta 

korygującego). 

 

 

4

ZUŻYCIE A AMORTYZACJA

• Zużywanie się środków trwałych 

powoduje konieczność zmniejszania 
ich wartości początkowej, czyli 
umarzania. 

• Zużycie to ma jednocześnie swoje 

odzwierciedlenie w amortyzacji, 
która różni się od umorzenia 
tym, że jest kosztem.

 

 

5

• Gdyby  umorzenie było dokonywane bezpośrednio 

na koncie „środki trwałe”, po jego stronie 

kredytowej, wówczas zapisy te zmniejszałyby 

wartość posiadanych środków trwałych wraz ze 

zmniejszeniami spowodowanymi zmianami 

ilościowo-wartościowymi (np. sprzedaży środka 

trwałego).

• Takie ujęcie będzie powodować, że konto środki 

trwałe będzie dostarczać jedynie informacji o 

wartości netto (pomniejszonej o umorzenie). 

• Nie dostarcza informacji o:

- wartości początkowej jaką miały obiekty środków

      trwałych  w momencie przyjęcia do używania,

- wartości dotychczasowego odpisu umorzenia. 

Przykładem podziału pionowego, w 

wyniku którego powstaje konto 

korygujące jest podział konta „Środki 

trwałe”

 

 

6

Zapisy na koncie „Środki 

trwałe” przed jego 

podziałem

 

 

7

PODZIAŁ KONTA „ŚRODKI 

TRWAŁE”

• Dla uzyskania informacji o wartości 

początkowej i wartości dotychczasowego 

umorzenia stosuje się metodę pośredniego 

odpisywania zużycia na koncie 

korygującym „Umorzenie środków trwałych”. 

• Powstaje ono w wyniku pionowego podziału 

konta „środki trwałe” poprzez wydzielenie tej 

części zapisów zmniejszających wartość 

posiadanych środków trwałych (czyli ze strony 

kredytowej konta „środki trwałe”), która 

wyraża zużycie i przeniesieniu ich na nowe 

konto o nazwie „Umorzenie środków 

trwałych”. 

 

 

8

Zapisy na koncie „Środki trwałe”po jego 

podziale

 

 

9

ZALETY PODZIAŁU KONTA 

„ŚRODKI TRWAŁE”

• Przy takim zapisie zużycia możliwe jest ustalenie w każdym 

momencie:

-    wartości początkowej (saldo konta „środki trwałe”)

- dotychczasowego zużycia (umorzenia) środków trwałych 

(saldo konta „Umorzenie środków trwałych”)

-   wartości netto (bilansowej, biężącej) jako różnicy sald kont 

„środki trwałe” i „Umorzenia środków trwałych”, czyli 

wartości początkowej pomniejszonej o dotychczasowe 

umorzenie. 

• Konto „Umorzenie środków trwałych” funkcjonuje podobnie 

jak konto pasywne (wykazuje saldo kredytowe):
- zwiększenie umorzenia jest ewidencjonowane na stronie 

Ct,
-zmniejszenie umorzenia posiadanych środków trwałych (np. 

z 

      powodu likwidacji zużytego środka trwałego,sprzedaży) 
      księgowane jest na stronie Dt.

 

 

10

ZADANIE

Firma posiada środki trwałe:

• o wartości początkowej 500 000 zł

• dotychczasowe ich umorzenie wynosi 300 000 

zł. 
Zlikwidowano środek trwały

• o wartości początkowej 100 000 zł, 

• który się w całości zamortyzował. 
Polecenia:

• zaksięguj operacje związane z likwidacją tego 
  środka trwałego. 

• ustal i zinterpretuj salda kont „Środki trwałe” 

oraz 
 „Umorzenie środków trwałych”.