W-II 

(80/09. X. 2008)

CYKL I

BIOLOGICZNE 
PODSTAWY 
FUNKCJONOWANIA 
EMOCJONALNEGO

• Tajemnice mózgu:

zróżnicowanie
PRAWA – LEWA (dwa 
umysły w jednym mózgu?)

• W-II: Emocje prawej i

lewej półkuli mózgu

 

 

 

 

Związki soma - psyche

• Powiązania procesów psychicznych

 z określonymi obszarami mózgu

• Zmienność lokalizacji funkcji psychicznych 

w mózgu (wewnątrz- i międzyosobnicza)

• Sieci neuronowe: powiązania funkcjonalne 

różnych obszarów mózgu

Implikacje 

• INTEGRACJE funkcjonalne (jak automatyczne 

skojarzenia poznawcze, poznawczo-afektywne, 

czy afektywno-behawioralne)

• DYSOCJACJE funkcjonalne – przykłady poniżej 

 

 

Springer : Deustch (1998), s.4

LATERALIZACJA: Kontrola motoryki oraz drogi impulsów sensorycznych 
(wzrokowych, słuchowych) łączące mózg i resztę ciała są niemal całkowicie 
skrzyżowane.  Tak na przykład, czynnościami każdej ręki steruje półkula 
mózgowa położona po stronie                                                             
przeciwnej. 

 

 

LATERALIZACJA: czynnościowa asymetria symetrycznych 
organów ciała.

Np. słowa i muzyka ulegają przetworzeniu w różnych częściach 
mózgu:
scyntygram po lewej przedstawia rozświetlenie się lewej kory 
słuchowej,
gdy badany słucha 

słów

, natomiast po prawej widoczna jest 

aktywacja 
prawej kory słuchowej,  zachodząca

 

na dźwięk 

muzyki

.

Ośrodek mowy w lewej półkuli jest podzielony na szereg stref, 
z których 
każda wykonuje odmienne zadania.      CARTER

(1998), S.147

Mowa                          Muzyka

 

 

Oba hipokampy (por. u góry) ulegają aktywacji, gdy badanego prosi 
się 
o przypomnienie sobie jakiegoś zdarzenia

. 

Odnajdywanie drogi w 

znanej okolicy również uruchamia hipokamp - ale tylko w prawej 
półkuli (por. u dołu).                                                                       
CARTER (1998),s.166

 

 

Granica wielkiego podziału

Skupienie uwagi 
na kształcie litery 
„L” wzbudza 
aktywność w 
prawej półkuli 
(A), natomiast 
koncentrowanie 
się na literze „D” - 
aktywność lewej 
(B). Dwie półkule 
mózgu zajmują się 
rozmaitymi 
aspektami tego 
samego bodźca. 

Obie półkule łączy SPOIDŁO WIELKIE, ale zanim nastąpi przepływ 
impulsów
w  każdej z półkul zachodzą procesy specyficzne dla niej  - 
jak w przypadku przykładu na powyższym rysunku (CARTER 1998, 
s. 39)

 

 

WIELKI PODZIAŁ MÓZGU

• Każda z dwóch półkul mózgu ma 

specyficzne funkcje - nazwano to 
ASYMETRIĄ PÓŁKULOWĄ.

 

 

Rysunek 3.21     Specjalizacja półkul mózgowych 

Wg. Zimbardo P.G - Psychologia i życie. Wyd.I wg wyd.XIII ameryk.PWN, Warszawa 1999, s.107

 

 

Dwa mózgi - Dwa style poznawcze 

Funkcje PRAWEGO i LEWEGO mózgu opisuje się - na podstawie
obserwacji zgromadzonych w czasie od pierwszego przypadku
pacjenta z uszkodzenym spoidłem - w terminach składających się 
na  pięć głównych kategorii:

PRAWA półkula                                LEWA półkula

Niewerbalna, wizualno - przestrzenna                    Werbalna 

        

Równoczesna                                              Sekwencyjna 

Holistyczna, synkretyczna                             Logiczna, 
analityczna 

          

Intuicyjna                                                   Racjonalna 

SPRINGER i DEUTSCH (1998, s. 292)

 

 

Rysunek według pomysłu Juliana 
Jaynesa

Obie twarze składają się z połówek wyrażających odmienne emocje - smutku po
jednej ze stron i radości po drugiej. 
Spójrz kolejno na każdą z twarzy, koncentrując  wzrok na jej nosie.

Która z twarzy wydaje Ci się bardziej radosna, a która bardziej smutna?
Jeśli jesteś osobą praworęczną, prawdopodobnie twarz przedstawiona z  prawej
strony wyda Ci się bardziej radosna niż ta z lewej. 
                                                                Strelau (Red. - 2000), t. II, Ryc. 25 - 3)

 

 

Syndrom „OBCEJ RĘKI”  - 

z historii choroby - Carter, 1998):

„W czasie przygotowania omletu lewa ręka „służyła pomocą” prawej,
dorzucając na patelnię parę nie roztłuczonych jaj, nie obraną cebulę 
czy solniczkę soli. 
Zdarzało się też, że lewa ręka umyślnie zatrzymywała prawą w trakcie jakiegoś
zajęcia. W pewnym momencie poprosiłem, by umieściła prawą rękę w małym
otworze. Nie mogę - ta druga jej nie pozwala - oświadczyła M.P.
Rzeczywiście, zauważyłem, że jej lewa ręka mocno trzyma prawą
za nadgarstek.”

 

 

Badania nad „lokalizacją” emocji o różnym ZNAKU

(por. Budohoska i Grabowska 1994)

PRZYKŁADY

* „Wstał z  łóżka LEWĄ nogą...”

* Pacjent Paul - por. Eysenck i Eysenck (1998)
   te same słowa - „Paul”, „matka”, „seks” -

 

   

- oceniane negatywnie gdy eksponowane do lewego 

pola 
     widzenia

,

   - oceniane pozytywnie gdy eksponowane do 
prawego pola 
     widzenia

.

RH (PP) – koncentracja na sygnałach negatywnych
LH (PL) – koncetracja na sygnałach pozytywnych 

 

 

Przyjmujemy, że asymetria 
półkul mózgowych ma  związek 
z tzw. ASYMETRIĄ POZYTYWNO-
 NEGATYWNĄ emocji:

• z odrębnością systemów wartościowania 

- negatywnego: obronno-adaptacyjnego, 

wyznaczającego reakcje na zagrożenia

• - pozytywnego: koncentrującego na skupionego 

na tym, co pozytywne i dobrze rokujące...

 

[UWAGA: reagowanie na coś vs antycypowanie 

czegoś angażuje odrębne ewolucyjnie 

systemy mózgu!]

 

 

Przyjmujemy, że asymetria 

półkul mózgowych ma  związek

z odrębnością systemów:

wartościowania  AUTOMATYCZNEGO 

(funkcje półkuli prawej)

wartościowania  REFLEKSYJNEGO

(wymagającego rozwoju i 

zaangażowania  pewnych funkcji półkuli 

lewej)