Tężec

Tężec (tetanus) jest choroba powstająca w następstwie 
zakażenia rany
beztlenowymi bakteriami Clostridium tetani. Znajdują się 
one w postaci
zarodników w ziemi. w kurzu ulicznym, w kale zwierząt 
domowych,
Najczęściej  koni, a niekiedy także w kale ludzkim. Do  
wywołania choroby nie wystarcza obecność w ranie 
laseczek tężca. Konieczne są jeszcze sprzyjające warunki 
do rozwoju tego zakażenia i dodatkowe zakażenie innymi 
bakteriami. 
Szczególnie korzystne warunki rozwoju tężca istnieją w 
ranach tłuczonych i w ranach mających zachyłki, z których 
odpływ wydzieliny jest utrudniony a dostęp tlenu 
niedostateczny. Laseczki tężca nie przenikają do 
krwiobiegu. Rozwijają sie w ranie, a działają na ustrój przez 
jady, czyli toksyny, które uszkadzają układ nerwowy.

Objawy kliniczne. Okres od zakażenia do powstania 
pierwszych
objawów chorobowych wynosi najczęściej 7-14 dni. Działanie 
toksyn
tężca na komórki ruchowe rdzenia kręgowego powoduje 
skurcze mięsni.
Pierwszym objawem jest wzmożenie napięcia mięsni szyi i 
karku. Prawie I. równocześnie występuje skurcz  żwaczy, który 
utrudnia otwarcie ust I
szczękościsk, oraz skurcz mięśni mimicznych, co nadaje twarzy 
charakterystyczny wyraz szyderczego uśmiechu. 
Niewielkie bodźce słuchowe lub wzrokowe mogą wywołać 
skurcz wielu mięśni i drgawki. Występują zaburzenia połykania, 
skurcze mięśni oddechowych i zapalenie płuc. W dalszym 
okresie choroby występują bolesne skurcze mięśni 
prążkowanych całego ciała.
Tężec jest choroba o bardzo ciężkim przebiegu i w ponad 50%
przypadków prowadzi do śmierci.

Rozpoznanie tężca musi opierać sie na obrazie 
klinicznym, ponieważ
wyhodowanie drobnoustrojów jest trudne, a czasem w 
ogóle niemożliwe.
Zapobieganie. W zwalczaniu tężca główny wysiłek 
należy kierować
na zapobieganie.
Anatoksyna tężcowa jest odzjadliwiona toksyna tężcowa. 
Przez szczepienie nią można uzyskać czynna, trwałą, 
wieloletnia odporność przeciw jadowi tężca. Dzieci, 
studenci, żolnierze i pracownicy niektórych zakładów są 
poddawani obowiązkowym szczepieniom anatoksyna 
tężcowa zmieszana z anatoksyna błonicza lub 
szczepionka durowa. Zaleca sie, aby wszyscy ludzie byli 
czynnie uodpornieni anatoksyna. Stosuje sie dwa 
wstrzyknięcia domięśniowe w odstępie ok. 4 tyg. i trzecie 
- po roku.

Drugim sposobem uzyskania ,odporności na tężec jest 
podawanie
surowicy przeciwtężcowej. Surowica ta jest antytoksyną 
otrzymana z krwi
bydła lub koni uodpornionych wzrastającymi dawkami 
anatoksyny tężcowej.
Jako obce białko surowica jest szybko rozkładana. Znosi ona
szkodliwość toksyny tężcowej tylko w okresie 2 tyg. po 
wstrzyknięciu.
Antytoksyna może wywołać odczyn anafilaktyczny lub 
chorobę posurowicza.
Najmniejsze prawdopodobieństwo odczynu istnieje po 
podaniu
ludzkiej antytoksyny. Na ogól jednak dostepną jest tylko 
surowica końska
lub bydlęca.

Właściwe miejscowe leczenie rany, usuwanie tkanek 
martwiczych
t usprawnianie odpływu wydzieliny oraz podawanie 
penicyliny i innych antybiotyków także przyczynia sie do 
zapobiegania tężcowi. 

Podanie surowicy lub anatoksyny tężcowej jest 
podstawowym obowiązkiem każdego lekarza 
opatrującego ranę.

Leczenie. W odróżnieniu od zapobiegania, leczenie tężca nie daje 
dobrych wyników. W rozwiniętej chorobie surowica działa słabo. 
Leczenie tężca prowadzi sie na oddziałach chorób zakaźnych lub 
oddziałach intensywnej terapii, ze względu na potrzebę stosowania 
sztucznego oddychania.
Korzystnie działa otwarcie i wycięcie rany, płukanie woda utleniona, 
penicylina oraz leki uspokajające i nasenne. W czasie oczekiwania na 
przewóz do szpitala należy chorego na tężec umieścić w 
przyciemnionym pokoju z dala od hałasu, bo każdy bodziec może 
wywołać ponowny tężcowy skurcz mięśni .

ZGORZEL GAZOWA

Zgorzel gazowa jest rzadkim, lecz nadzwyczaj groźnym 
powikłaniem ciężkich
urazów. Beztlenowce z grupy Clostridium, a najczęściej 
Clostridium
perfringens, powodują zakażenie, którego główna cecha 
rozpoznawcza
jest wytwarzanie gazu w tkankach. Zgorzel gazowa rozwija sie 
w stłuczonych
mięśniach po miażdżących obrażeniach kończyn, pośladków 
lub tułowia.
Choroba rozwija sie gwałtownie w pierwszych 24 h po urazie. 
Pierwszym
objawem jest ból, później dołącza sie spadek ciśnienia 
tętniczego,
bladość i wstrząs septyczny. Gorączka nie jest wysoka - nie 
przekracza
39°C. W większości przypadków wokół rany dotykiem czuje sie 
trzeszczenie
gazu pod skóra. Gaz może tez być widoczny na zdjęciach 
rentgenowskich.
Rana jest obrzęknieta, wycieka brunatna wodnista wydzielina.

Zapobieganie polega na oczyszczaniu rany z 
martwiczych tkanek
i podawaniu antybiotyków. Antytoksyna nie ma 
znaczenia profilaktycznego.

Leczenie - duże dawki antybiotyków, szerokie rozcięcie i 
wycięcie
martwiczych tkanek oraz duże dawki antytoksyny. 
Korzystna może być tlenowa kuracja hiperbaryczna.
Wskazana jest izolacja i środki zapobiegające 
przeniesieniu zakażenia na rany innych pacjentów.